MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết củ đề tài Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang hội nhập ngày càng sâu rộng với Thế giới thì những thay đổi mạnh mẽ trong quá trình phát triển là cực kỳ quan trọng. Đặc biệt, đón đầu xu hƣớng cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 thì những đòi hỏi cấp thiết liên quan đến chất lƣợng nguồn lực lao động ngày càng rõ ràng hơn cả ở Việt Nam và trên Thế giới. Từ năm 2007, Việt Nam đã chính thức bƣớc vào thời kỳ cơ cấu dân số Vàng với ƣớc tính có hơn 63 triệu ngƣời trong độ tuổi lao động.
Đó là nền tảng đã giúp nền kinh tế Việt Nam có những bƣớc phát triển vƣợt bật trong những năm qua. Tuy nhiên, thực tế là chất lƣợng nguồn nhân lực, nhất là nhân lực trọng điểm trong độ tuổi lao động lại rất thấp. Thống kê cho thấy số thanh niên chƣa có việc làm và số lao động đang làm việc đã qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ là một con số cực kỳ khiêm tốn. Từ những thực tế trên, việc nghiên cứu, phân tích và tìm ra hƣớng đi, giải pháp cho hoạt động đào tạo nghề, nâng cao chất lƣợng lao động là cấp thiết, đặc biệt là trong tình hình cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 với xu hƣớng tự động hóa đang ngày càng lan rộng, kéo theo đó là cạnh tranh ngày càng khốc liệt hơn trong thị trƣờng việc làm ngày nay.
Để làm đƣợc việc đó, định hƣớng xây dựng hoạt động quản lý Nhà nƣớc trong đào tạo Nghề là việc làm cấp bách, qua đó, tạo nên sƣ chuyển biến lớn cho chất lƣợng nguồn nhân lực trong thời kỳ mới. Tại thành phố Đà Nẵng, công tác quản lý của Nhà nƣớc về dạy nghề đã đạt đƣợc những thành tựu nhất định. Đề án “Xã hội hóa hoạt động dạy nghề” đã mang lại kết quả khả quan. Hệ thống cơ sở dạy nghề đƣợc phát triển mạnh mẽ, quy mô đào tạo có sự gia tăng đáng kể, chỉ tính riêng trong 5 năm, thành phố Đà Nẵng đã phát triển thêm 14 cơ sở dạy nghề, các nhân tố đảm bảo chất 2 lƣợng đào tạo đƣợc tăng cƣờng khiến chất lƣợng dạy nghề c ng dần đƣợc cải thiện.
Năm 2011, Đà Nẵng tiếp tục phê duyệt Đề án Quy hoạch phát triển đào tạo nghề giai đoạn 2011 - 2020 với mục tiêu xây dựng và phát triển thành phố trở thành thành phố công nghiệp công nghệ cao trƣớc năm 2020. Tuy nhiên, song song với nhiều thành công từ các đề án thì hoạt động dạy nghề tại thành phố Đà Nẵng đã và đang bộc lộ nhiều bất cập nhƣ: quy hoạch mạng lƣới dàn trải gây lãng phí; hiệu quả chất lƣợng dạy nghề thấp; định hƣớng đào tạo chƣa hợp lý và chƣa có sự xã hội hóa. Vì vậy, nghiên cứu những giải pháp để hoàn thiện công tác quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động dạy nghề tại thành phố Đà Nẵng là thật sự cần thiết, đó c ng là lý do mà tác giả chọn đề tài “Quản lý Nhà nước đối với hoạt động dạy nghề tại thành phố Đà Nẵng”. Mục tiêu nghiên cứu 2.1 Mục tiêu tổng quan Trên cơ sở những vấn đề lý luận về quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động dạy nghề, đề tài phân tích thực tiễn quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động dạy nghề tại thành phố Đà Nẵng.
Từ đó đƣa ra những giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý Nhà nƣớc đối với hoạt động dạy nghề tại thành phố.2 Mục tiêu cụ thể Để thực hiện đƣợc mục tiêu trên, mục tiêu cụ thể đƣợc đặt ra là: - Hê thống hoá một số vấn đề lý luận cơ bản về quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động dạy nghề. - Phân tích thực trạng công tác quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động dạy nghề tại thành phố Đà Nẵng, chỉ rõ những kết quả đạt đƣợc, những hạn chế và các nguyên nhân khách quan. - Nêu định hƣớng và đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động dạy nghề tại thành phố Đà Nẵng 3 3 Đố tƣợng và phạm vi nghiên cứu 3.1 Đối tượng nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu của đề tài là công tác quản lý nhà nƣớc về hoạt động dạy nghề của cấp sở tại Đà Nẵng 3.2 Phạm vi nghiên cứu - Về nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng công tác quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động dạy nghề tại thành phố Đà Nẵng - Về không gian: Luận văn đƣợc tiến hành nghiên cứu các nội dung trên tại địa bàn thành phố Đà Nẵng. - Về thời gian: Các giải pháp đƣợc đề xuất trong luận văn có ý ngh a trong 5 năm tới.
4 P ƣơn p áp n ên ứu Để thực hiện mục tiêu nghiên cứu trên, đề tài sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu sau: - Phƣơng pháp thu thập dữ liệu: Luận văn sử dụng thông tin số liệu thứ cấp bao gồm có: + Số liệu về tình hình kinh tế - xã hội của thành phố Đà Nẵng + Các báo cáo về số liệu về hoạt động dạy nghề tại thành phố. + Các thông tin khác có liên quan đƣợc thu thập từ niên giám thống kê, báo chí, tạp chí có liên quan, hay những trang web và những báo cáo khoa học đã đƣợc công bố. - Phƣơng pháp phân tích thực chứng: phân tích thực chứng trên cơ sở số liệu và dữ liệu thu thập đƣợc để làm rõ thực trạng hiện tại, lý giải khách quan về công tác quản lý nhà nƣớc đối với các hoạt động dạy nghề tại thành phố Đà Nẵng. - Phƣơng pháp phân tích chuẩn tắc: Dựa trên thực trạng đƣa ra những đánh giá và khuyến nghị dựa trên cơ sở các giá trị cá nhân của ngƣời phân 4 tích để nhận định và đề xuất các giải pháp cải thiện hiệu quả hơn.\ - Phƣơng pháp thống kê: là thu thập tài liệu, phân tích, tống hợp; So sánh các chỉ tiêu, dữ liệu ở các thời điểm, thời kỳ khác nhau.
Thông qua việc xử lý số liệu bằng phƣơng pháp thống kế toán học trên excel, thấy đƣợc sự thay đổi và mức độ đạt đƣợc của các hiện tƣợng, chỉ tiêu cần phân tích trong công tác quản lý hoạt động dạy nghề. Từ đó rút ra những vấn đề còn vƣớng mắc trong công tác quản lý, đề xuất các giải pháp hoàn hiện. Bố cụ đề tài Ngoài phần danh mục các từ viết tắt, phụ lục, mục lục, lời nói đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm có 3 chƣơng: Chƣơng 1: Một số vấn đề lý luận cơ bản về quản lý hoạt động dạy nghề Chƣơng 2: Thực trạng quản lý nhà nƣớc về hoạt động dạy nghề tại thành phố Đà Nẵng Chƣơng 3: Các giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nƣớc về hoạt động dạy nghề tại thành phố Đà Nẵng 6. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Đã có một số giáo trình và công trình nghiên cứu về quản lý nhà nƣớc nói chung, công tác quản lý nhà nƣớc về dạy nghề nói riêng đƣợc công bố liên quan đến đề tài nghiên cứu nhƣ: - “Giáo trình đại cương khoa học quản lí và quản lí giáo dục”[4], tác giả Trần Kiểm và Nguyễn Xuân Thức, Nhà xuất bản Đại học sƣ phạm, năm 2013.
Nội dung giáo trình về đại cƣơng môn khoa học quản lí. Các nội dung chính của công tác quản lí dựa trên nền tảng khoa học, các đặc điểm chính của quản lí giáo dục nói chung. Cuốn sách còn nêu bật các yếu tố xã hội ảnh hƣởng lớn đến công tác quản lí giáo dục. - ”Quản lý nhà nước về kinh tế”, tác giả Phan Huy Đƣờng, Nhà xuất bản Đại học quốc gia Hà Nội, năm 2013 5 Cuốn sách đề cập đến những vấn đề về quản lý nhà nƣớc và quản lý nhà nƣớc về kinh tế.
Trên cơ sở đúc kết lý luận và thực tiễn quản lý nhà nƣớc về kinh tế trong nền kinh tế thị trƣờng hiện đại và trong quá trình đổi mới nền kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ ngh a ở Việt Nam. Giáo trình đã khái quát hóa các khái niệm, phạm trù, các yếu tố, bộ phận cấu thành, các chức năng, nguyên tắc, phƣơng pháp, tổ chức bộ máy, thông tin và quyết định quản lý, cán bộ, công chức quản lý nhà nƣớc về kinh tế.Sách đƣợc dựa trên nền tảng giáo trình đã đƣợc xuất bản năm 2008 với các nội dung nhƣ: khái niệm về công tác quản lý nhà nƣớc, các hình thức quản lý nhà nƣớc về kinh tế, các nội dung chính của hoạt động quản lý nhà nƣớc. Bên cạnh đó, còn có đề cập đến các yếu tố ảnh hƣởng đến công tác quản lý về kinh tế. - ”Giáo dục nghề nghiệp - Những vấn đề và giải pháp”, tác giả Nguyễn Viết Sự, Nhà xuất bản Giáo dục, năm 2013 Cuốn sách là nền tảng phân tích các vấn đề hiện hữu của giáo dục nói chung và giáo dục dạy nghề nói riêng.
Nội dung chính là các vấn đề còn tồn đọng trong công tác quản lý, từ đó đƣa ra tầm nhìn tƣơng lai cùng các giải pháp hoàn thiện trong công tác quản lý giáo dục và quản lý giáo dục dạy nghề. - “Giáo trình kinh tế học giáo dục”, tác giả Trƣơng Thi Thúy Hằng, Nhà xuất bản Đại học sƣ phạm , năm 2014 Nội dung giáo trình về giáo dục Việt Nam và kinh tế học ứng dụng trong giáo dục. Bên cạnh các khái niệm tổng quát, đặc điểm chung, cuốn sách c ng nêu bật rõ yếu tố kinh tế ảnh hƣởng và chi phối giáo dục nhƣ thế nào, c ng nhƣ các hƣớng đi để phát triển hoạt động kinh tế trong giáo dục. - “Quản lý nhà nước về đầu tư phát triển đào tạo nghề ở Việt Nam”(Phần I và II), tác giả Nguyễn Đức T nh, nhà xuất bản Đại học quốc gia, năm 2013 6 Nội dung cuốn sách trình bày cơ sở lý luận chung về quản lý nhà nƣớc và thực tiễn quản lý nhà nƣớc về đầu tƣ phát triển đào tạo nghề trong nền kinh tế thị trƣờng; thực trạng, định hƣớng và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nƣớc về đầu tƣ phát triển đào tạo nghề ở Việt Nam, đặc biệt là phát triển nội dung đào tạo phù hợp với nhu cầu xã hội.
- “Quản lí chất lượng trong giáo dục”, tác giả Nguyễn Tiến Hùng, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2014 Cuốn sách cập nhật về chất lƣợng và quản lí chất lƣợng giáo dục trong những năm gần đây ở trên thế giới với các nội dung chính nhƣ: các khái niệm, tầm quan trọng, các kiểu/hình thức đến nguyên tắc và bản chất của chất lƣợng và quản lí chất lƣợng trong giáo dục.