mở đầu; nội dung (3 chương); kết luận và khuyến nghị; danh mục các công trình khoa học của tác giả liên quan đến đề tài đã công bố; tài liệu tham khảo và phụ lục. 3 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1. Quản lý kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của người học ở nước ngoài Ở nƣớc ngoài, quản lý KTĐG kết quả học tập của ngƣời học trong GDĐH tập trung ở 3 nội dung sau: 1.
Xác lập tiêu chí đánh giá quá trình KTĐG và quản lý KTĐG kết quả học tập: Luận án trình bày tóm tắt Bộ tiêu chí của Cơ quan đảm bảo chất lượng GDĐH của Anh, Australia, Mạng lưới các trường ĐH Đông Nam Á. Nghiên cứu đề xuất các giải pháp quản lý KTĐG kết quả học tập: Luận án giới thiệu các nghiên cứu của Trung tâm Nghiên cứu về GDĐH của Australia, của James, R. ở Khoa Kinh doanh, ĐH Công nghệ Queensland, của Alistair Mutch và George Brown ở ĐH Nottingham (Anh), của Maritim ở Kênia. Triển khai mô hình quản lý KTĐG kết quả học tập phù hợp: Luận án chủ yếu trình bày mô hình quản lý KTĐG kết quả học tập của SV ở ĐH Oxford (Anh) và của GDĐH Mỹ.
Kinh nghiệm của các nƣớc cho thấy các nƣớc rất quan tâm đến quản lý KTĐG kết quả học tập trong GDĐH. Những tiêu chí của các cơ quan kiểm định chất lƣợng là thƣớc đo hiệu quả hoạt động quản lý KTĐG, do đó bản thân các tổ chức KTĐG và các trƣờng ĐH phải có những biện pháp quản lý chặt chẽ đảm bảo KTĐG đáp ứng các tiêu chí đề ra. Bộ tiêu chí, các giải pháp cũng nhƣ mô hình quản lý không giống nhau mà mang tính đặc thù của quốc gia, của trƣờng ĐH. Luận án đặc biệt quan tâm đến hai mô hình quản lý của trƣờng ĐH Oxford và của GDĐH Mỹ.
Cả hai mô hình đều đảm bảo chất lƣợng của KTĐG nhƣng có sự khác biệt, mô hình của Mỹ quan tâm đến việc tạo điều kiện thuận lợi nhất cho ngƣời học, còn mô hình của ĐH Oxford thì tạo ra áp lực lớn đối với ngƣời học. Quản lý kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của người học ở trong nước Trong thời gian qua, nhiều trƣờng ĐH đã có những việc làm tích cực để nâng cao hiệu quả quản lý KTĐG kết quả học tập. Về vấn đề này, nhiều hội thảo đã đƣợc tổ chức trên quy mô toàn quốc và một số đề tài đƣợc triển khai nghiên cứu. Luận án giới thiệu kinh nghiệm quản lý của Trƣờng ĐH Sƣ phạm Hà Nội; Khoa Sƣ phạm, trƣờng ĐH Cần Thơ; Trƣờng ĐH Kinh tế Quốc dân; Trƣờng ĐH Khoa học XH và Nhân văn, ĐH Quốc gia Hà Nội.
Ở nước ta, quản lý KTĐG kết quả học tập cũng được nhiều trường ĐH cũng như nhiều CBQL, GV quan tâm. Mỗi cơ sở ĐT, mỗi CBQL, GV tiếp cận theo một khía cạnh khác nhau nên chưa đề xuất được những giải pháp đồng bộ, hệ thống. Vì vậy, nghiên cứu để đề ra các giải pháp quản lý KTĐG kết quả học tập trong GDĐH trên cơ sở các nghiên cứu lý luận cũng như thực tiễn, kinh nghiệm trong nước và nước ngoài cùng với việc phân tích các số liệu thực nghiệm là rất cần thiết. Các khái niệm cơ bản 1.
Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập 1. Khái niệm về kiểm tra, đánh giá kết quả học tập Luận án dùng cụm từ “Kiểm tra, đánh giá” để đặt tên cho hoạt động bao gồm cả kiểm tra và đánh giá và quy ƣớc để chỉ hoạt động KTĐG có thể dùng cụm từ “kiểm tra, đánh giá” hoặc từ “kiểm tra” hay “đánh giá” tuỳ từng ngữ cảnh cụ thể nhƣng đều có ý nghĩa nhƣ nhau. Luận án đã trình bày khái niệm KTĐG kết quả học tập của Woodhouse, của trƣờng ĐH Khoa học và Công nghệ Manchester, của Walvoord và Anderson, của Vlasceanu và cộng sự, của Tổ chức đảm bảo chất lƣợng GDĐH của Anh và của T. Các khái niệm này thể hiện rõ 3 quan điểm: quan điểm thứ nhất cho rằng KTĐG nhằm xác nhận kết quả học tập của ngƣời học; quan điểm thứ 2 cho rằng KTĐG giúp cải thiện việc học tập của ngƣời học; quan điểm thứ 3 cho rằng KTĐG nhằm 2 mục đích: (1) xác nhận kết quả học tập của ngƣời học và (2) giúp cải thiện việc dạy và học.
Theo luận án, một cách tốt nhất, KTĐG phải đáp ứng đƣợc cả hai mục đích, đó là xác nhận kết quả học tập của ngƣời học và giúp cải thiện việc dạy và học. Từ các phân tích trên, luận án đƣa ra khái niệm KTĐG kết quả học tập nhƣ sau: KTĐG kết quả học tập là quá trình thu thập và xử lý thông tin từ hoạt động học tập của người học, so sánh với mục tiêu đề ra nhằm xác nhận kết quả học tập của người học sau một giai đoạn học tập và cung cấp thông tin phản hồi giúp cải thiện việc dạy và học. Phân loại kiểm tra, đánh giá kết quả học tập Tƣơng ứng với 2 mục đích, KTĐG kết quả học tập đƣợc phân thành 2 loại: - KTĐG tổng kết nhằm đánh giá kết quả học tập và ghi nhận trình độ của ngƣời học tại từng giai đoạn cụ thể đƣợc tiến hành định kỳ sau một khoảng thời gian hoặc sau khi kết thúc một phần, một chƣơng của môn học (KTĐG định kỳ) hay sau khi kết thúc môn học, khoá học (thi kết thúc môn học, khoá học). - KTĐG quá trình nhằm cung cấp thông tin phản hồi liên tục từ hoạt động học của người học để điều chỉnh quá trình dạy - học từ khi bắt đầu và trong suốt quá trình dạy - học để nâng cao chất lượng học tập của người học.
Trong quá trình dạy - học, 2 loại KTĐG này không loại trừ nhau mà bổ sung, hỗ trợ cho nhau. Vì vậy, KTĐG kết quả học tập phải bao gồm KTĐG quá trình và KTĐG tổng kết. Vị trí, vai trò của kiểm tra, đánh giá kết quả học tập trong quá trình dạy - học Về vị trí: Theo quan điểm truyền thống, KTĐG kết quả học tập là một quá trình tách rời quá trình dạy - học và đƣợc thực hiện sau khi kết thúc quá trình dạy - học. Quan điểm mới cho rằng KTĐG là một phần không thể tách rời quá trình dạy - học, đƣợc thực hiện liên tục, đan xen trong quá trình dạy - học, KTĐG cũng là một hình thức dạy - học và các phƣơng pháp KTĐG cũng là phƣơng pháp dạy - học.
Có thể nói, KTĐG kết quả học tập đã thay đổi trọng tâm từ kết quả học tập sang quá trình dạy - học. Vị trí của KTĐG trong quá trình dạy - học đƣợc thể hiện trong hình 1. Mục tiêu Nội dung chương trình Phương pháp KTĐG Phương pháp dạy (quá trình) học KTĐG (tổng kết) Hình 1. Vị trí của kiểm tra, đánh giá trong quá trình dạy - học Về vai trò: KTĐG có vai trò rất quan trọng trong công tác GD, đó là: xác nhận kết quả học tập của ngƣời học; giúp GV điều chỉnh hoạt động dạy; thúc đẩy tính tích cực của ngƣời học; giúp ngƣời học điều chỉnh hoạt động học và giúp nhà trƣờng đánh giá chất lƣợng GD và điều chỉnh công tác quản lý KTĐG của mình.
Các phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập Thông thƣờng, KTĐG đƣợc thực hiện gián tiếp thông qua các bài kiểm tra với các phƣơng pháp truyền thống rất quen thuộc là kiểm tra viết, kiểm tra vấn đáp, kiểm tra thực hành. KTĐG truyền thống chủ yếu đánh giá nhận thức và kỹ năng cứng, những kỹ năng tối thiểu mà ngƣời học cần để có thể đảm nhiệm đƣợc một công việc. Sử dụng phƣơng pháp KTĐG truyền thống, công việc của GV bao gồm: ra đề, giám sát ngƣời học làm bài kiểm tra, chấm điểm bài làm của ngƣời học; công việc của ngƣời học là thực hiện bài kiểm tra. Với bài kiểm tra truyền thống, nội dung kiểm tra bị hạn chế và khó KTĐG đƣợc đầy đủ mục tiêu đề ra.
Mới đây, trong GDĐH, các nhà GD học đã giới thiệu một số phƣơng pháp KTĐG thực (Authentic Assessment), bao gồm 5 loại: KTĐG trình diễn, tìm kiếm nhanh, câu hỏi mở, hồ sơ học tập và tự đánh giá. KTĐG thực là hình thức KTĐG trực tiếp trong đó người học được yêu cầu thực hiện những nhiệm vụ thực sự diễn ra trong cuộc sống, đòi hỏi phải vận dụng một cách tích hợp kiến thức với kỹ năng cứng và kỹ năng mềm. KTĐG thực không chỉ quan tâm đến đánh giá kỹ năng cứng mà còn quan tâm đến đánh giá kỹ năng mềm, những kỹ năng không bó hẹp trong lĩnh vực chuyên môn mà chúng cần cho cuộc 6 sống và công việc hàng ngày. Với các phƣơng pháp này, KTĐG thực góp phần đánh giá mức độ đạt đƣợc chuẩn đầu ra của ngƣời học chính xác hơn.
Khác với các phƣơng pháp truyền thống, KTĐG thực đƣợc ngƣời dạy và ngƣời học cùng nhau thực hiện liên tục trong quá trình dạy - học theo chu trình: đƣa ra vấn đề, giải quyết vấn đề, nhận xét, phản hồi, tranh luận và chỉnh sửa. KTĐG thực yêu cầu ngƣời học giải quyết các vấn đề diễn ra trong thực tiễn nên cho ta những minh chứng trực tiếp về kết quả mà ngƣời học đạt đƣợc. Với KTĐG thực, ngƣời ta hy vọng rút ngắn khoảng cách giữa lý thuyết và thực hành để ngƣời học sau khi tốt nghiệp nhanh chóng hoà nhập với yêu cầu cao của thực tiễn công việc. KTĐG thực đang đƣợc thí điểm áp dụng trong tiếp cận phát triển chƣơng trình CDIO.
Xu hướng phát triển của kiểm tra, đánh giá kết quả học tập Luận án trình bày 5 xu hƣớng phát triển của KTĐG, đó là: 1) Chuyển từ việc tập trung nhiều đến KTĐG cuối môn học, khoá học sang sử dụng ngày càng nhiều các KTĐG định kỳ sau từng phần, từng chƣơng nhằm đánh giá đƣợc toàn diện hơn, đầy đủ hơn việc tiếp thu kiến thức của ngƣời học; 2) Chuyển từ việc chỉ quan tâm đến đánh giá nhận thức sang đánh giá kỹ năng, năng lực của ngƣời học. Hơn nữa, ngƣời ta ngày càng quan tâm đến đánh giá nhận thức, kỹ năng bậc cao và từng bƣớc quan tâm đến kỹ năng mềm; 3) Chuyển từ KTĐG một hoặc hai chiều sang KTĐG đa chiều.