Chương 1. Cơ sở lý luận về quản lí hoạt động tổ chuyên môn các trường mầm non. Thực trạng quản lí hoạt động tổ chuyên môn các trường mầm non công lập ở huyện Nhà Bè, Thành phố Hồ Chí Minh. Một số biện pháp quản lí hoạt động tổ chuyên môn các trường mầm non công lập ở huyện Nhà Bè, Thành phố Hồ Chí Minh.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON l. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu ở ngoài nước Năm 1987,Viện quản lí và kinh tế giáo dục thuộc Viện Hàn lâm sư phạm (Liên Xô cũ) đã tổng kết những thành tựu nghiên cứu về quản lí trường học qua nhiều năm, trình bày những quan điểm mới nhất về QLGD nói chung và quản lí hoạt động dạy học nói riêng của các học giả Xô Viết tính đến thời điểm đó. Trong những công trình nghiên cứu của mình, các nhà nghiên cứu QLGD Xô Viết cho rằng kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý công tác hoạt động của đội ngũ GV.
Đó chính là QL hoạt động dạy học.Trong quá trình nghiên cứu về quản lí giáo dục, hoạt động tổ chuyên môn và quản lí hoạt động tổ chuyên môn cũng được các tác giả quan tâm. Với kinh nghiệm 26 năm làm hiệu trưởng Xukhomlinxki đã tổng kết được những thành công cũng như thất bại của mình. Cùng với nhiều tác giả khác ông đã đưa ra một số biện pháp quản lí của trường THCS như việc phân công công việc hợp lý qua các thành viên trong BGH, Hiệu trưởng và Phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn, tổ trưởng chuyên môn. Các tác giả nhấn mạnh đến sự phối hợp chặt chẽ, sự thống nhất quản lí giữa hiệu trưởng và Phó Hiệu trưởng để đạt mục tiêu đề ra.
Các tác giả đều khẳng định vai trò lãnh đạo toàn diện của hiệu trưởng (Phạm Văn Miếng, 2018). Trong những trang viết của mình, Xukhomlinki cũng như các tác giả PXtrezicodin, Hakhonôp, Gigoocscaia. đều cho rằng một trong những chức năng của Hiệu trưởng nhà trường là phải xây dựng và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, phát huy được tính chủ động, sáng tạo trong lao động và tạo ra khả năng ngày càng hoàn thiện tay nghề sư phạm của mình. Muốn xây dựng đội ngũ giáo viên có trình độ chuyên môn, tâm huyết với nghề, người hiệu trưởng phải có quyền lựa chọn đội ngũ giáo viên cho trường mình, đó là những người yêu trẻ, phải biết giao tiếp với trẻ, nắm vững chuyên môn giảng dạy, nắm vững các khoa học có liên quan các môn trong nhà trường, vận dụng linh hoạt lý luận dạy học, lý luận giao tiếp, tâm lý học.Cùng với việc xây dựng đội ngũ giáo viên, cần xây dựng đội ngũ giáo viên đầu đàn, đó chính là các tổ trưởng chuyên môn.
Mỗi tổ chuyên môn là một bộ phận quan trọng của nhà trường. Từng bộ phận phát triển thì nhà trường mới phát triển.Vì vậy, người hiệu trưởng nhà trường phải không ngừng học tập, trau dồi, rèn luyện nâng cao trình độ 9 để điều hành, lãnh đạo chuyên môn sao cho các tổ hoạt động có hiệu quả (Phạm Tuấn Dũng, 2007). Người cán bộ quản lí phải biết đề ra yêu cầu nâng cao trình độ chuyên môn của từng giáo viên trong trường, từ đó có nội dung, hình thức tổ chức bồi dưỡng cho phù hợp. Những biện pháp bồi dưỡng có hiệu quả được các tác giả đề cập đến là tổ chức cho giáo viên học tập có hệ thống về triết học, kinh tế chính trị học, với các hình thức phong phú và hấp dẫn, trao đổi thông tin, giao lưu với giáo viên giỏi.
Quản lí được coi là khâu đột phá, khâu then chốt. Quản lí tốt thì sử dụng tốt và phát huy tối đa các nguồn lực, mang lại kết quả như mong muốn đối với mọi lĩnh vực nói chung và với giáo dục mầm non nói riêng. Đối với mỗi nhà trường, việc trả lời các câu hỏi: ai quản lí ?quản lí ai ? và quản lí như thế nào ? chính là những vấn đề cơ bản của quản lí. Trong đó, quản lí như thế nào là vấn đề đặc biệt quan trọng.
Tìm hiểu nghiên cứu về quản lí trường mầm non trên thế giới, có thể thấy nghiên cứu về lĩnh vực này nở rộ vào những năm 90 ở Úc và ở Anh, ví dụ như tác phẩm của Hayden (1996) về “Quản lí trường mầm non” và tác phẩm cùng tên (Management in Pre -schools) do Pre – schools Learning Alliance (PLA) ấn hành tại London năm 2000. Với 40 năm kinh nghiệm, quyển sách của PLA đã giúp cho người lãnh đạo trường mầm non có phương pháp quản lí nhà trường hiệu quả (Bùi Thị Kiều Anh, 2015). Các nhà giáo dục lớn trên thế giới đã khẳng định chất lượng giáo dục con người được đặt nền móng cơ bản trong những năm đầu đời, khẳng định tầm quan trọng của giáo dục nhân cách con người ngay ở độ tuổi mầm non “Những cơ sở cơ bản của việc giáo dục trẻ đã có từ trước 5 tuổi.Tất cả những điều dạy trẻ trong thời gian này chiếm 90%. Về sau sự giáo dục và đào tạo con người vẫn tiếp tục, nhưng lúc ấy là lúc bắt đầu nếm quả, còn những nụ hoa thì đã vun trồng trong năm năm đầu tiên” (Macarencô, 1930).
Nhằm nâng cao nhận thức của giáo viên về chủ nghĩa Mác-Lênin, nâng cao về trình độ bộ môn mình dạy, đồng thời cũng hoàn thiện tay nghề sư phạm của mình. Nếu làm tốt giáo dục mầm non nghĩa là chuẩn bị vững chắc cho thành công trong giáo dục đào tạo con người ở những giai đoạn tiếp theo. Những nghiên cứu để nâng cao chất lượng giáo dục mầm non, đáp ứng nhu cầu xã hội và yêu cầu về con người thời kì hội nhập quốc tế, công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước được các nhà nghiên cứu khoa học giáo dục tiếp cận từ nhiều hướng khác nhau. Từ việc đổi mới nâng cao chất lượng chương trình giáo dục mầm non đến nâng cao chất lượng đội ngũ giáo 10 viên mầm non, đầu tư cơ sở vật chất xây dựng và phát triển mạng lưới trường lớp cơ sở giáo dục mầm non, xã hội hóa giáo dục, thu hút nguồn vốn đầu tư của toàn xã hội dành cho giáo dục mầm non.
Trong đó, nâng cao chất lượng công tác quản lí giáo dục mầm non cũng là một biện pháp quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục mầm non nói chung. Bên cạnh đó, một số nghiên cứu khác tìm hiểu rộng hơn đến vai trò của người lãnh đạo ở nhà trường mầm non như nghiên cứu của Scrivens (1990) và Rodd (2006) vấn đề quản lí chuyên môn của hiệu trưởng trường mầm non cũng được đề cập đến trong các tác phẩm nói về vai trò của người lãnh đạo ở nhà trường mầm non như đã kể trên. Các nghiên cứu ở trong nước Giáo dục là một lĩnh vực có vị trí và vai trò vô cùng quan trọng trong tiến trình phát triển của xã hội loài người. Chính vì vậy mà hoạt động của tổ chuyên môn và việc quản lí hoạt động tổ chuyên môn cũng là một vấn đề được coi trọng hàng đầu trong quá trình đổi mới.
Các nhà quản lí giáo dục phải đầu tư để nghiên cứu tìm ra các biện pháp quản lí nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và ở phạm vi hẹp hơn, trong các cơ sở giáo dục - các trường học thì ban giám hiệu - các cán bộ quản lí là nhân tố tích cực góp phần nâng cao chất lượng dạy và học trong các nhà trường nói chung và chất lượng nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ trong các trường mầm non nói riêng. Vì vấn đề chất lượng đã trở thành vấn đề của thời đại, vấn đề sống còn của tất cả các nhà trường trong thời đại của kỷ nguyên công nghệ tác giả Hà Sĩ Hồ (2009) có viết “Hiệu trưởng là người luôn biết kết hợp một cách hữu cơ sự quản lí và dạy học với sự quản lí các quá trình bộ phận. Hoạt động dạy và học các bộ môn và hoạt động khác hổ trợ cho hoạt động dạy nhằm làm cho tác động giáo dục hoàn chỉnh và trọn vẹn”. Quản lí hoạt động tổ chuyên môn để nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và chất lượng nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ trong các trường mầm non nói riêng là một vấn đề thời sự và được nhiều người quan tâm.
Trong quá trình nghiên cứu đề tài, các nhà nghiên cứu đã đứng ở các góc độ khác nhau để tìm ra các biện pháp quản lí chuyên môn hữu hiệu, nhưng đều chung một mục đích là mong muốn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong các nhà trường. Các luận văn thạc sĩ dưới đây, các tác giả đã có nhiều công trình nghiên cứu vấn đề quản lí hoạt động tổ chuyên môn. Tô Minh Đức (2001) “Một số biện pháp quản lí hoạt động tổ chuyên môn 11 nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ở trường THCS Sông Mã - Nghệ An”. Nguyễn Nho Hòa (2004) “Một số biện pháp quản lí hoạt động tổ chuyên môn của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Ninh đối với các trường trung học phổ thông huyện Quảng Xương - Thanh Hóa”.
Nguyễn Thị Nguyệt (2010) Quản lí công tác bồi dưỡng chuyên môn cho cán bộ quản lí trường mầm non vùng núi tỉnh Thái Nguyên. Bùi Thúy Nam (2014) Quản lí hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên mầm non tỉnh Điện Biên. Các công trình nghiên cứu trên, trên cơ sở lí luận và khảo sát thực trạng quản lí hoạt động tổ chuyên môn ở cấp mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông đã đề xuất các biện pháp quản lí nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn trong các nhà trường. Chủ yếu đề cập những vấn đề lý luận chung của quản lí giáo dục, quản lí nhà trường, bước đầu đặt ra và giải quyết vấn đề quản lí các hoạt động trong các cơ sở giáo dục phổ thông.
Các đề tài đều phản ánh được thực trạng quản lí tổ chuyên môn ở tỉnh mình, đều có điểm tốt và điểm chưa tốt; từ đó, các đề tài đã đưa ra các biện pháp có thiết thực nhằm thúc đẩy hoạt động tổ chuyên môn trong nhà trường đạt hiệu quả cao. Những luận văn trên là chỗ dựa vững chắc, là cơ sở tiền đề về lí luận để tác giả thực hiện nghiên cứu luận văn của mình.