Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường trung học cơ sở trên địa bàn thị xã bến cát tỉnh bình dương trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

Nghiên cứu chuyên sâu Quản lý hoạt động tổ chuyên môn cho trường trung học cơ sở góp phần nâng cao kiến thức chuyên ngành và ứng dụng

• Tác giả: Lê Thanh Thúy
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Đình Bảy
• Trường học: Trường Đại Học Thủ Dầu Một
• Chuyên ngành: Quản Lý Giáo Dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường trung học cơ sở trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Bình Dương

Tóm tắt

I. Khám phá vai trò của tổ chuyên môn THCS Bến Cát hiện nay

Trong bối cảnh ngành giáo dục đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ, việc quản lý hoạt động tổ chuyên môn (TCM) tại các trường THCS trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương đóng vai trò then chốt. Tổ chuyên môn không chỉ là một đơn vị hành chính cơ sở mà còn là hạt nhân quyết định trực tiếp đến chất lượng dạy và học. Theo Điều lệ trường trung học, TCM là nơi tập hợp các giáo viên cùng chuyên môn để thực hiện các nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục, bồi dưỡng nghiệp vụ và nghiên cứu khoa học. Sự vận hành hiệu quả của các TCM là nền tảng vững chắc để thực hiện thành công các mục tiêu của đổi mới giáo dục theo tinh thần Nghị quyết 29–NQ/TW. Đây là nơi các chủ trương, chính sách của ngành được cụ thể hóa và triển khai trực tiếp đến từng giáo viên, từng bài giảng. Do đó, việc nâng cao năng lực quản lý của hiệu trưởng đối với hoạt động này không chỉ giúp cải thiện chất lượng đội ngũ mà còn tạo ra động lực phát triển bền vững cho toàn nhà trường. Việc nhận thức đúng và đầy đủ vai trò của TCM giúp các cán bộ quản lý (CBQL) xây dựng chiến lược phù hợp, thúc đẩy tinh thần hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm, từ đó tạo ra một môi trường sư phạm năng động, sáng tạo, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội.

1.1. Định nghĩa và chức năng cốt lõi của tổ chuyên môn

Tổ chuyên môn trong trường THCS là một bộ phận cấu thành của bộ máy nhà trường, bao gồm các giáo viên cùng giảng dạy một môn học hoặc một nhóm môn học liên quan. Chức năng chính của TCM là xây dựng và thực hiện kế hoạch hoạt động chung, hướng dẫn giáo viên xây dựng kế hoạch cá nhân, và quản lý việc thực hiện chương trình giáo dục. Theo nghiên cứu của Lê Thanh Thúy (2019), TCM còn có nhiệm vụ trọng tâm là tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ cho giáo viên, tham gia đánh giá, xếp loại thành viên theo Chuẩn nghề nghiệp. Đây là nơi diễn ra các hoạt động sinh hoạt chuyên môn định kỳ, thảo luận về phương pháp dạy học (PPDH), tháo gỡ những khó khăn trong giảng dạy. Vai trò của TCM là "cánh tay nối dài của lãnh đạo nhà trường", trực tiếp điều hành các công việc cụ thể, đảm bảo mọi hoạt động dạy học diễn ra đồng bộ và hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.

1.2. Yêu cầu đổi mới đối với trường THCS trong giai đoạn mới

Bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay đặt ra những yêu cầu cấp thiết đối với hoạt động của các trường THCS. Chương trình giáo dục phổ thông mới đòi hỏi sự thay đổi căn bản từ mục tiêu, nội dung đến phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá (KTĐG). Giáo dục không chỉ tập trung truyền thụ kiến thức mà còn phải phát triển phẩm chất và năng lực cho học sinh. Điều này yêu cầu TCM phải là đơn vị tiên phong trong việc nghiên cứu và áp dụng các PPDH tích cực, tổ chức dạy học theo định hướng phát triển năng lực. Hoạt động của TCM cần thoát khỏi tính hình thức, hành chính để đi vào thực chất, trở thành nơi các giáo viên (GV) thực sự chia sẻ, học hỏi và cùng nhau sáng tạo. Việc quản lý TCM phải hướng đến mục tiêu xây dựng một cộng đồng học tập chuyên nghiệp, nơi mỗi giáo viên được tạo điều kiện tốt nhất để phát triển năng lực cá nhân và đóng góp vào sự phát triển chung của nhà trường.

II. Top thách thức trong quản lý tổ chuyên môn THCS tại Bến Cát

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực, thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại các trường THCS trên địa bàn thị xã Bến Cát vẫn đối mặt với không ít thách thức. Khảo sát thực tế cho thấy hoạt động của các TCM có lúc, có nơi còn nặng về quản lý hành chính, mang tính hình thức, đối phó mà chưa đi sâu vào thực chất chuyên môn. Các buổi sinh hoạt chuyên môn đôi khi chỉ tập trung vào việc phổ biến công văn, phân công nhiệm vụ thay vì thảo luận, nghiên cứu bài học. Chất lượng các buổi dự giờ, góp ý chưa cao, còn tình trạng nể nang, ngại va chạm. Bên cạnh đó, năng lực của một số tổ trưởng chuyên môn (TTCM) còn hạn chế trong việc tổ chức, điều hành các hoạt động đổi mới. Sự thiếu đồng bộ trong nhận thức và hành động giữa các thành viên, áp lực về thời gian và các công việc hành chính khác cũng là những rào cản lớn. Những thách thức này nếu không được giải quyết triệt để sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả triển khai chương trình giáo dục mới và mục tiêu nâng cao chất lượng dạy học.

2.1. Thực trạng xây dựng và triển khai kế hoạch hoạt động

Một trong những hạn chế lớn nhất là công tác xây dựng kế hoạch. Theo khảo sát tại 8 trường THCS ở Bến Cát, một số TCM xây dựng kế hoạch hoạt động còn mang tính hình thức, chưa bám sát vào chất lượng thực tế của tổ và mục tiêu cụ thể của nhà trường. Kế hoạch thường chung chung, sao chép từ năm trước và thiếu các giải pháp đột phá. Việc triển khai kế hoạch cũng gặp khó khăn, thiếu sự giám sát, đôn đốc thường xuyên từ phía ban giám hiệu. Hồ sơ, sổ sách chuyên môn đôi khi được ghi chép để đối phó, chưa phản ánh đúng thực chất các hoạt động đã diễn ra. Điều này dẫn đến tình trạng kế hoạch và thực tế không đồng nhất, làm giảm hiệu quả của công tác quản lý và khó đo lường được sự tiến bộ.

2.2. Hạn chế trong đổi mới sinh hoạt chuyên môn và PPDH

Hoạt động sinh hoạt chuyên môn được xem là "linh hồn" của TCM nhưng lại là khâu yếu nhất. Nhiều buổi sinh hoạt vẫn theo lối mòn cũ, nặng về báo cáo, nhận xét, xếp loại giờ dạy một cách hành chính. Việc thảo luận về đổi mới PPDH chưa đi vào chiều sâu, chưa tạo ra được những sản phẩm chuyên môn cụ thể có thể áp dụng ngay vào thực tiễn giảng dạy. Các hoạt động như thao giảng, dự giờ đôi khi còn hình thức, góp ý chung chung, chưa tập trung vào phân tích hoạt động học của học sinh. Sự gắn kết giữa các giáo viên trong việc cùng nhau xây dựng bài dạy, thống nhất phương pháp chưa thực sự chặt chẽ, dẫn đến việc đổi mới chỉ dừng lại ở nỗ lực của một vài cá nhân đơn lẻ.

III. Phương pháp quản lý kế hoạch tổ chuyên môn THCS hiệu quả

Để vượt qua các thách thức, việc quản lý hoạt động tổ chuyên môn cần bắt đầu từ khâu cốt lõi là quản lý kế hoạch. Một kế hoạch hiệu quả phải là kim chỉ nam cho mọi hoạt động, đảm bảo sự thống nhất và hướng đến mục tiêu chung. Hiệu trưởng cần thay đổi tư duy quản lý, không chỉ giao khoán mà phải đồng hành, hướng dẫn và hỗ trợ các TCM trong suốt quá trình từ xây dựng đến thực thi kế hoạch. Quá trình này đòi hỏi sự tham gia của tất cả các thành viên trong tổ, phát huy trí tuệ tập thể để kế hoạch vừa mang tính chiến lược, vừa khả thi và phù hợp với điều kiện thực tiễn. Việc quản lý kế hoạch một cách khoa học sẽ giúp các tổ trưởng chuyên môn điều hành công việc thuận lợi, đồng thời là cơ sở để kiểm tra đánh giá một cách khách quan, chính xác, thúc đẩy sự phát triển của từng giáo viên và nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường.

3.1. Hướng dẫn xây dựng kế hoạch dựa trên thực tiễn nhà trường

Công tác xây dựng kế hoạch của TCM phải xuất phát từ việc phân tích sâu sắc tình hình thực tế: điểm mạnh, điểm yếu của đội ngũ giáo viên, chất lượng học sinh, và các nguồn lực hiện có. Kế hoạch năm học của TCM cần cụ thể hóa các mục tiêu từ kế hoạch chiến lược của nhà trường, xác định rõ các chỉ tiêu cần đạt (về chất lượng giảng dạy, kết quả học sinh giỏi, tỷ lệ học sinh yếu kém...) và đề ra các giải pháp, hoạt động cụ thể, có phân công người phụ trách và thời gian hoàn thành rõ ràng. Hiệu trưởng cần chỉ đạo sát sao, phê duyệt kế hoạch trên cơ sở đảm bảo tính khoa học, khả thi và phù hợp với định hướng đổi mới giáo dục. Một bản kế hoạch tốt phải trả lời được các câu hỏi: Làm gì? Làm như thế nào? Ai làm? Khi nào hoàn thành? và Đo lường kết quả ra sao?

3.2. Quy trình tổ chức thực hiện và giám sát mục tiêu giáo dục

Sau khi có kế hoạch, khâu tổ chức thực hiện và giám sát đóng vai trò quyết định. Tổ trưởng chuyên môn có trách nhiệm phân công nhiệm vụ hợp lý, tạo sự tương tác và đồng thuận giữa các thành viên. Hiệu trưởng cần xây dựng một cơ chế giám sát hiệu quả thông qua việc kiểm tra định kỳ và đột xuất. Công cụ giám sát có thể là hồ sơ chuyên môn, sổ đầu bài, dự giờ, kiểm tra kết quả học tập của học sinh. Việc kiểm tra không nhằm mục đích xử phạt mà để kịp thời phát hiện những khó khăn, vướng mắc và có biện pháp hỗ trợ, điều chỉnh kịp thời. Sự kết hợp giữa tự kiểm tra của TCM và kiểm tra của ban giám hiệu sẽ tạo ra một quy trình quản lý chặt chẽ, đảm bảo các mục tiêu giáo dục được thực hiện một cách nghiêm túc và hiệu quả.

IV. Bí quyết đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo định hướng mới

Trọng tâm của việc quản lý hoạt động tổ chuyên môn hiệu quả nằm ở việc đổi mới nội dung và hình thức sinh hoạt chuyên môn. Đây là giải pháp đột phá nhằm nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên, trực tiếp cải thiện chất lượng bài giảng và kết quả học tập của học sinh. Thay vì các buổi họp hành chính, sinh hoạt chuyên môn cần được tổ chức theo hướng nghiên cứu bài học, sinh hoạt theo chuyên đề. Trong đó, giáo viên cùng nhau xây dựng kế hoạch bài dạy, dự giờ, phân tích, rút kinh nghiệm để hoàn thiện PPDH. Hiệu trưởng và tổ trưởng chuyên môn cần tạo ra một không khí dân chủ, cởi mở, khuyến khích mọi thành viên mạnh dạn chia sẻ ý tưởng, thắc mắc và cùng nhau giải quyết các vấn đề chuyên môn. Việc đổi mới này không chỉ giúp bồi dưỡng nghiệp vụ tại chỗ mà còn tăng cường sự đoàn kết, gắn bó, tạo động lực để mỗi giáo viên không ngừng nỗ lực trong sự nghiệp trồng người.

4.1. Tăng cường đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá

Nội dung chính của các buổi sinh hoạt chuyên môn cần tập trung vào việc đổi mới PPDH và KTĐG. Các tổ cần thảo luận sâu về việc áp dụng các kỹ thuật dạy học tích cực như dạy học dự án, dạy học giải quyết vấn đề, lớp học đảo ngược... vào từng môn học cụ thể. Đồng thời, cần thống nhất cách thức xây dựng ma trận đề kiểm tra, biên soạn các câu hỏi, bài tập theo định hướng phát triển năng lực, khắc phục tình trạng dạy học chỉ để đối phó với thi cử. Cán bộ quản lý cần khuyến khích giáo viên xây dựng các chủ đề dạy học tích hợp, liên môn để bài giảng trở nên sinh động, gắn liền với thực tiễn. Việc đổi mới đồng bộ hai khâu này sẽ tạo ra tác động kép, vừa nâng cao hứng thú học tập của học sinh, vừa thúc đẩy giáo viên phải tự làm mới mình.

4.2. Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên

Bồi dưỡng chuyên môn là một nhiệm vụ quan trọng của TCM. Hoạt động này cần được thực hiện thường xuyên, linh hoạt với nhiều hình thức đa dạng: bồi dưỡng qua dự giờ, thao giảng; tổ chức các chuyên đề do chính giáo viên trong tổ báo cáo; mời chuyên gia; tham gia các cụm chuyên môn. Mỗi giáo viên cần được khuyến khích tự học, tự nghiên cứu để nâng cao trình độ. Tổ trưởng chuyên môn có vai trò nắm bắt nhu cầu bồi dưỡng của các thành viên và xây dựng kế hoạch phù hợp. Đặc biệt, cần chú trọng bồi dưỡng các kỹ năng mới như ứng dụng công nghệ thông tin, kỹ năng hướng dẫn học sinh nghiên cứu khoa học. Một đội ngũ giáo viên vững vàng về chuyên môn, nghiệp vụ chính là tài sản quý giá nhất để nhà trường thực hiện thành công sứ mệnh giáo dục.

V. Phân tích thực trạng quản lý tổ chuyên môn tại Bến Cát

Nghiên cứu của tác giả Lê Thanh Thúy đã cung cấp một cái nhìn toàn diện về thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại các trường THCS trên địa bàn thị xã Bến Cát. Kết quả khảo sát từ 8 trường với 24 CBQL, 51 TTCM và 120 giáo viên đã chỉ ra cả những điểm mạnh cần phát huy và những điểm yếu cần khắc phục. Về mặt tích cực, đa số CBQL và giáo viên đã nhận thức được tầm quan trọng của TCM trong bối cảnh đổi mới giáo dục. Công tác quy hoạch, bổ nhiệm TTCM đã được quan tâm. Tuy nhiên, kết quả cũng cho thấy sự chênh lệch giữa nhận thức và hiệu quả thực hiện. Nhiều nội dung quản lý quan trọng như chỉ đạo đổi mới PPDH, kiểm tra đánh giá, tạo động lực cho giáo viên vẫn chưa đạt hiệu quả như mong đợi. Việc phân tích sâu sắc thực trạng này là cơ sở khoa học quan trọng để đề xuất các biện pháp quản lý phù hợp và khả thi, nhằm nâng cao chất lượng dạy học một cách bền vững.

5.1. Đánh giá nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên

Kết quả khảo sát cho thấy một tỷ lệ cao cán bộ quản lý và giáo viên đều đánh giá cao vai trò của tổ chuyên môn trong nhà trường. Họ nhận thức rõ rằng hoạt động TCM hiệu quả sẽ góp phần quyết định đến chất lượng giáo dục. Tuy nhiên, khi đi vào các nội dung cụ thể của quản lý, nhận thức có sự khác biệt. Chẳng hạn, trong khi vai trò xây dựng kế hoạch được đánh giá rất cao, thì vai trò tổ chức cho giáo viên nghiên cứu khoa học hay đổi mới hình thức sinh hoạt chuyên môn lại chưa được chú trọng tương xứng. Sự chênh lệch này cho thấy cần có các biện pháp nâng cao nhận thức một cách toàn diện hơn, giúp đội ngũ hiểu đúng và đủ về các nhiệm vụ của TCM trong giai đoạn mới, đặc biệt là các nhiệm vụ mang tính đột phá, sáng tạo.

5.2. Các điểm mạnh và điểm yếu trong công tác quản lý hiện tại

Nghiên cứu đã chỉ ra những điểm mạnh nổi bật như: đội ngũ tổ trưởng chuyên môn đa số nhiệt tình, có trách nhiệm; sự quan tâm chỉ đạo từ Phòng Giáo dục và Đào tạo và ban giám hiệu các trường. Tuy nhiên, những điểm yếu còn tồn tại lại là những vấn đề cốt lõi. Cụ thể, công tác chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ và kiểm tra đánh giá của hiệu trưởng đối với TCM đôi khi chưa thường xuyên, thiếu sâu sát. Chất lượng sinh hoạt chuyên môn còn hạn chế, chưa thực sự là nơi thúc đẩy sự phát triển nghiệp vụ. Các điều kiện về cơ sở vật chất, thời gian dành cho hoạt động chuyên môn vẫn còn là một rào cản. Việc nhận diện rõ các điểm yếu này giúp nhà quản lý xác định đúng trọng tâm cần cải tiến trong thời gian tới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Nghiên cứu ở nước ngoài Nghiên cứu biện pháp quản lí hoạt động chuyên môn của Hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng dạy học của giáo viên THCS là một vấn đề tưởng như đơn giản nhưng lại rất khó khăn, phức tạp và cơ bản. Vì thực chất công tác quản lí trường học của Hiệu trưởng chủ yếu là quản lí hoạt động chuyên môn với mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng dạy học của giáo viên THCS.

Việc nâng cao chất lượng dạy học trong các nhà trường nói chung và nhà trường THCS nói riêng từ lâu đã trở thành vấn đề quan tâm của các nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển GD-ĐT của xã hội, nâng cao chất lượng giảng dạy, vai trò đóng góp của các biện pháp là hết sức quan trọng. Đây là vấn đề luôn luôn được các nhà khoa học trong và ngoài nước quan tâm. Họ nghiên cứu thực tiễn các nhà trường để tìm ra biện pháp quản lí hoạt động tổ chuyên môn sao cho có hiệu quả nhất.

Các tác giả nhấn mạnh đến sự phối hợp chặt chẽ, sự thống nhất quản lí giữa hiệu trưởng và phó hiệu trưởng và tổ trưởng chuyên môn để đạt mục tiêu đề ra. Các tác giả đều khẳng định vai trò lãnh đạo toàn diện của hiệu trưởng. Trong những trang viết của mình, V.Xukhomlinki cũng như các tác giả V.PXtrezicodin, Gigoocscaia, Zakhonôp. đều cho rằng một trong những chức năng của hiệu trưởng nhà trường là phải xây dựng và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, phát huy được tính chủ động, sáng tạo trong lao động và tạo ra khả năng ngày càng hoàn thiện vì tay nghề sư phạm của mình.

Muốn xây dựng đội ngũ giáo viên có trình độ chuyên môn, tâm huyết với nghề, người hiệu trưởng phải có quyền lựa chọn đội ngũ giáo viên cho trường mình, đó là những người yêu trẻ, phải biết giao tiếp với trẻ, nắm vững chuyên môn giảng dạy, nắm vững các khoa học có liên quan các môn trong nhà trường, vận dụng linh hoạt lí luận dạy học, lí luận giao tiếp, tâm lí học. 11 Hiệu trưởng phải biết đề ra yêu cầu nâng cao trình độ chuyên môn của từng giáo viên trong trường, từ đó có nội dung, hình thức tổ chức bồi dưỡng cho phù hợp. Những biện pháp bồi dưỡng có hiệu quả được các tác giả đề cập đến là tổ chức cho giáo viên học tập có hệ thống về triết học, kinh tế chính trị học, với các hình thức phong phú và hấp dẫn, trao đổi thông tin, triển lãm khoa học, giao lưu với giáo viên dạy giỏi. nhằm mục đích: Nâng cao nhận thức của giáo viên về chủ nghĩa Mác - Lê nin, nâng cao trình độ về bộ môn mình dạy, đồng thời cũng hoàn thiện tay nghề sư phạm của mình.

Ở các trường New Zealand, những người tổ trưởng chuyên môn có vai trò trực tiếp và quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dạy và học ( Fitzgerald, Gunter, - Eaton, 2006). Các nhà nghiên cứu giáo dục ở Australia trong quá trình tiến hành nghiên cứu, khảo sát đã nhận thấy: Nhận thức về tầm quan trọng của các nhà lãnh đạo bậc trung trong cấu trúc tổ chức trường học ngày càng gia tăng và ảnh hưởng của vị trí lãnh đạo của TCM, đặc biệt là trong mối quan hệ sự phát triển của nhà trường cần phải được cân nhắc. Với những nghiên cứu và những đánh giá của các nhà giáo dục trên thế giới kể trên, chúng ta nhận thấy rất rõ tầm quan trọng của TCM trong các nhà trường trên thế giới. Từ đó cũng chỉ ra rằng việc quản lí tổ chuyên môn là vô cùng cần thiết trong việc nâng cao chất lượng dạy và học cũng như trong việc phát triển nhà trường nhằm thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng về kinh tế, xã hội, khoa học công nghệ trên thế giới.

Nghiên cứu trong nước Ở các trường trung học phổ thông, QL TCM đóng một vai trò hết sức quan trọng trong việc chuẩn bị các điều kiện thực hiện các hoạt động DH trong nhà trường. Người tổ trưởng CM được ví như “cánh tay nối dài của lãnh đạo nhà trường”, trực tiếp điều hành các công việc cụ thể trong hoạt động DH. Một nhà trường chỉ có thể thay đổi, phát triển bằng chính nội lực của mình. Đối với trường THCS động lực quan trọng để phát triển chính là do yếu tố tăng trưởng chất lượng giáo dục của đơn vị tổ quyết định.

Nhưng trong thực tế, vì nhiều lí do 12 khách quan và chủ quan, nên công tác này chưa được quan tâm đúng mức; chính vì vậy hoạt động của TCM không thực sự phát huy hết sức mạnh nội lực vốn có của mình để tạo ra những sản phẩm giáo dục nhiều về quy mô và tốt về chất lượng cho xã hội. Trong những năm qua, có rất nhiều tác giả nghiên cứu về vấn đề quản lí giáo dục, quản lí hoạt động TCM: PGS. TS Nguyễn Bá Sơn trong nghiên cứu đề tài cấp Bộ “Một số vấn đề tổ chức khoa học lao động của người hiệu trưởng” đã đưa ra các giải pháp và kiến nghị về đào tạo, bồi dưỡng CBQL giáo dục các tỉnh phía Nam trước yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước trong những năm đầu của thế kỷ XXI “Đào tạo lại và bồi dưỡng thường xuyên về chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ quản lí giáo dục các trường từ mầm non đến THPT, cao đẳng, đại học nhằm tạo điều kiện cho cán bộ quản lí giáo dục không ngừng nâng cao trình độ, tiếp cận với những kinh nghiệm tiên tiến nhất trong việc tổ chức quản lí, giảng dạy và học tập ở nhà trường” (Nguyễn Bá Sơn, 2000) PGS.TS Nguyễn Ngọc Hợi – TS Thái Văn Thành khi nghiên cứu về “Một số biện pháp quản lí hoạt động chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên” đã khẳng định: “Tùy theo các bậc học, trong từng nội dung hoạt động chuyên môn của giáo viên có thể có những yêu cầu biện pháp khác nhau nhằm góp phần xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lí giáo dục”. ( Nguyễn Ngọc Hợi – Thái Văn Thành, 2009) TS Trần Kiểm trong giáo trình “Quản lí giáo dục và trường học” (Giáo trình dùng cho học viên cao học Giáo dục học) đã xác định: “Quản lí hoạt động dạy học là quá trình dạy của giáo viên và quá trình học của học sinh.

Đây là hai quá trình thống nhất gắn bó hữu cơ”. ( Trần Kiểm, 2012) Ở góc độ nghiên cứu khoa học giáo dục, TS Đặng Xuân Hải ( Đại học quốc gia Hà Nội) trong bài viết “Đánh giá người Hiệu trưởng nhà trường phổ thông theo hướng chuẩn hóa” trên Tạp chí Giáo dục số 119 tháng 8/2005 đã xác định khi “chuẩn hóa” cán bộ nói chung và cán bộ quản lí nói riêng phải gắn với “hoạt động nghề nghiệp” của cán bộ đó và chuẩn này không chỉ có mục đích xác 13 minh sự vật, đối tượng mà còn là công cụ đánh giá cán bộ một cách khoa học. (Đặng Xuân Hải 2005) Trong đề tài: “Xây dựng tiêu chí đánh giá chất lượng hoạt động sư phạm của tổ chuyên môn trong trường trung học phổ thông”, tạp chí Khoa học Giáo dục số 26, tháng 11-2007, tác giả Trần Thị Tuyết Mai đã nói về tầm quan trọng của các tiêu chí đánh giá chất lượng hoạt động sư phạm của tổ CM, tác giả khẳng định “tiêu chí đánh giá là cơ sở để mỗi tổ CM tự đánh giá chất lượng hoạt động sư phạm của mình, từ đó tự điều chỉnh hành vi, thái độ trong công tác một cách chủ động, tự giác” Như vậy, quản lí hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng thực sự là vấn đề cấp thiết đã được nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu và cần được tiếp tục nghiên cứu. Chính từ thực tế trên, tác giả luận văn mong muốn qua nghiên cứu đề tài: “Quản lí hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THCS trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay” giúp HT các trường THCS trên địa bàn thị xã có những giải pháp QL khoa học, có hiệu quả thiết thực và có tính khả thi cao góp phần nâng cao chất lượng, phát triển giáo dục, phù hợp với bối cảnh xã hội và điều kiện của mỗi nhà trường.

Một số khái niệm cơ bản 1. Quản lí, quản lí giáo dục, quản lí nhà trường, quản lí tổ chuyên môn 1. Khái niệm quản lí Quản lí là một hoạt động xuất hiện từ rất lâu. Ngay từ khi xã hội loài người xuất hiện thì nhu cầu quản lí cũng được hình thành như một tất yếu khách quan.

Trải qua hàng vạn năm và các thời kỳ phát triển lịch sử của xã hội loài người “Quản lí đã trở thành một hoạt động phổ biến, diễn ra trên mọi lĩnh vực, mọi cấp độ và có liên quan đến mọi người. Đó là loại hoạt động xã hội bắt nguồn từ tính chất cộng đồng dựa trên sự phân công và hiệp tác để làm một công việc nhằm đạt mục tiêu chung” (Trần Kiểm, 2004) 14 Trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, con người muốn tồn tại và phát triển đều phải dựa vào sự nỗ lực của cá nhân, của một tổ chức, từ một nhóm nhỏ đến một phạm vi rộng lớn hơn ở tầm quốc gia, đều phải thừa nhận và chịu sự quản lí nào đó.Mác đã viết “Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng” Có nhiều quan niệm khác nhau về khái niệm quản lí, dưới đây là một số quan niệm chủ yếu: Theo Harold Koontz (2002): “Quản lí là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được mục đích của nhóm. Mục tiêu của nhà quản lí là hình thành một môi trường mà con người có thể đạt được các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn ít nhất.