Luận văn thạc sĩ quản lý hoạt động ngoại khóa môn tiếng anh cho học sinh các trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở huyện nậm pồ tỉnh điện biên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh cho học sinh trường phổ thông dân tộc bán trú THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên.

• Tác giả: Đỗ Xuân Thủy
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Tuyết Hạnh
• Trường học: Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh cho học sinh các trường PTDTBT THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 1. Lý do chọn đề tài
• 2. Mục đích nghiên cứu
• 3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• 4. Giả thuyết khoa học
• 5. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 6. Phương pháp nghiên cứu
• 7. Phạm vi nghiên cứu
• 8. Cấu trúc của luận văn
• 1. Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA MÔN TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.1.1. Những nghiên cứu về hoạt động ngoại khóa môn học ở trường phổ thông
• 1.1.2. Những nghiên cứu về quản lý hoạt động ngoại khóa môn học ở trường phổ thông
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản
• 1.2.1. Ngoại khóa môn học
• 1.2.2. Hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh
• 1.2.3. Quản lý hoạt động ngoại khóa môn học
• 1.3. Ngoại khoá môn tiếng Anh ở trường phổ thông dân tộc bán trú THCS
• 1.3.1. Cơ sở của việc tổ chức hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh
• 1.3.2. Mục tiêu tổ chức hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh ở trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở
• 1.3.3. Nội dung tổ chức hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh ở phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở
• 1.3.4. Phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh ở phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở
• 1.3.5. Điều kiện và yêu cầu thực hiện hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh ở trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở
• 1.4. Quản lý hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh
• 1.4.1. Lập kế hoạch quản lý hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh
• 1.4.2. Tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh
• 1.4.3. Chỉ đạo hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh
• 1.4.4. Kiểm tra, đánh giá tổ chức hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh ở trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở
• 1.5. Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động ngoại khoá môn tiếng Anh ở trường các trường phổ thông dân tộc bán trú THCS
• 1.5.1. Đặc điểm và năng lực học sinh các trường phổ thông bán trú THCS
• 1.5.2. Năng lực đội ngũ giáo viên tiếng Anh
• 1.5.3. Sự phối hợp của các lực lượng giáo dục
• 1.5.4. Năng lực quản lý của hiệu trưởng và các cán bộ quản lý trường học
• 1.5.5. Điều kiện cơ sở vật chất, tài chính của trường
• 1.5.6. Điều kiện kinh tế xã hội của địa phương
• 1.6. Tiểu kết chương 1
• 2. Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA MÔN TIẾNG ANH CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN NẬM PỒ, TỈNH ĐIỆN BIÊN
• 2.1. Một vài nét về khách thể khảo sát và tổ chức khảo sát
• 2.1.1. Một vài nét về các trường PTDTBT THCS huyện Nậm Pồ tỉnh Điện Biên
• 2.1.2. Tổ chức khảo sát
• 2.2. Thực trạng hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh của học sinh ở các trường PTDT Bán trú THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên
• 2.2.1. Thực trạng nhận thức của CBQL, GV về hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh ở trường PTDT Bán trú THCS
• 2.2.2. Thực trạng tổ chức hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh ở các trường PTDT Bán trú THCS huyện Nậm Pồ
• 2.3. Thực trạng quản lý hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh cho học sinh ở các trường PTDT Bán trú THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên
• 2.3.1. Thực trạng lập kế hoạch hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh cho học sinh ở các trường PTDT Bán trú THCS huyện Nậm Pồ
• 2.3.2. Thực trạng tổ chức thực hiện hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh cho HS ở các trường PTDT Bán trú THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên
• 2.3.3. Thực trạng chỉ đạo hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh cho học sinh ở các trường PTDT Bán trú THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên
• 2.3.4. Thực trạng kiểm tra, đánh giá HĐNK môn tiếng Anh cho học sinh ở các trường PTDT Bán trú THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên
• 2.4. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh ở các trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở
• 2.4.1. Đặc điểm và năng lực của học sinh trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở
• 2.4.2. Năng lực đội ngũ giáo viên
• 2.4.3. Sự phối hợp của các lực lượng giáo dục
• 2.4.4. Năng lực quản lý của hiệu trưởng và cán bộ quản lý nhà trường
• 2.4.5. Điều kiện CSVC, tài chính nhà trường
• 2.4.6. Điều kiện kinh tế xã hội của địa phương
• 2.5. Đánh giá chung về thực trạng
• 2.5.1. Những điểm mạnh
• 2.5.2. Những điểm yếu
• 2.5.3. Các vấn đề cần giải quyết
• 2.6. Kết luận chương 2
• 3. Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA MÔN TIẾNG ANH CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN NẬM PỒ, TỈNH ĐIỆN BIÊN
• 3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu của GD
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học
• 3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ
• 3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi
• 3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả
• 3.2. Các biện pháp quản lý hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh cho học sinh ở các trường PTDT Bán trú THCS huyện Nậm Pồ
• 3.2.1. Tổ chức tuyên truyền nâng cao nhận thức cho CBQL - GV - HS và các lực lượng giáo dục về tác dụng, tầm quan trọng của hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh cho HS ở trường PTDT Bán trú THCS
• 3.2.2. Xây dựng kế hoạch HĐNK môn tiếng Anh đúng qui trình dựa trên các căn cứ khoa học và thực tiễn
• 3.2.3. Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho CBGV về tổ chức hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh cho học sinh ở trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở
• 3.2.4. Nâng cao năng lực lập kế hoạch, quản lý hoạt động ngoại khóa bộ môn cho hiệu trưởng, các tổ trưởng chuyên môn
• 3.2.5. Chỉ đạo tổ chức đa dạng hình thức ngoại khóa môn tiếng Anh và kết hợp với các bộ môn khác
• 3.2.6. Xây dựng các điều kiện để tổ chức tốt hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh
• 3.2.7. Đổi mới kiểm tra, đánh giá công tác tổ chức hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh cho học sinh ở trường PTDT Bán trú THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên
• 3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp
• 3.4. Khảo nghiệm mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp
• 3.4.1. Đối tượng khảo nghiệm
• 3.4.2. Cách đánh giá
• 3.4.3. Kết quả khảo nghiệm
• 3.5. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Quản lý hoạt động ngoại khóa tiếng Anh

Quản lý hoạt động ngoại khóa là một phần quan trọng trong giáo dục, đặc biệt trong việc phát triển kỹ năng tiếng Anh cho học sinh tại các trường phổ thông dân tộc bán trú. Tại Nậm Pồ, Điện Biên, việc tổ chức các hoạt động này cần được quản lý chặt chẽ để đảm bảo hiệu quả. Các hoạt động ngoại khóa không chỉ giúp học sinh cải thiện kỹ năng ngôn ngữ mà còn tạo môi trường học tập tích cực, thúc đẩy sự tự tin và khả năng giao tiếp. Các biện pháp quản lý bao gồm lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh.

1.1. Lập kế hoạch hoạt động ngoại khóa

Lập kế hoạch là bước đầu tiên trong quản lý hoạt động ngoại khóa. Kế hoạch cần dựa trên mục tiêu giáo dục, nhu cầu của học sinh và điều kiện thực tế của trường. Các hoạt động ngoại khóa tiếng Anh cần được thiết kế đa dạng, phù hợp với trình độ và sở thích của học sinh. Kế hoạch cũng cần xác định rõ thời gian, địa điểm, nguồn lực và trách nhiệm của các bên liên quan. Việc lập kế hoạch khoa học sẽ giúp hoạt động ngoại khóa diễn ra hiệu quả, đáp ứng mục tiêu phát triển kỹ năng tiếng Anh cho học sinh.

1.2. Tổ chức thực hiện

Tổ chức thực hiện là giai đoạn quan trọng trong quản lý hoạt động ngoại khóa. Các hoạt động cần được triển khai theo đúng kế hoạch, với sự tham gia tích cực của học sinh và giáo viên. Các hình thức tổ chức có thể bao gồm câu lạc bộ tiếng Anh, cuộc thi hùng biện, hoạt động giao lưu văn hóa. Việc tổ chức cần linh hoạt, tạo cơ hội cho học sinh thực hành và phát triển kỹ năng ngôn ngữ. Sự hỗ trợ từ phía nhà trường và cộng đồng cũng là yếu tố quan trọng giúp hoạt động ngoại khóa thành công.

II. Thực trạng quản lý hoạt động ngoại khóa tiếng Anh tại Nậm Pồ Điện Biên

Thực trạng quản lý hoạt động ngoại khóa tiếng Anh tại các trường phổ thông dân tộc bán trú ở Nậm Pồ, Điện Biên còn nhiều hạn chế. Mặc dù các trường đã tổ chức một số hoạt động ngoại khóa, nhưng hiệu quả chưa cao. Nguyên nhân chính là do thiếu kế hoạch cụ thể, nguồn lực hạn chế và sự thiếu đồng bộ trong quản lý. Học sinh tham gia các hoạt động này chưa nhiều, và kỹ năng tiếng Anh của các em vẫn còn yếu. Điều này đòi hỏi cần có các biện pháp quản lý hiệu quả hơn, phù hợp với đặc điểm của học sinh và điều kiện địa phương.

2.1. Nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên

Nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về tầm quan trọng của hoạt động ngoại khóa tiếng Anh còn hạn chế. Nhiều người chưa hiểu rõ vai trò của các hoạt động này trong việc phát triển kỹ năng ngôn ngữ cho học sinh. Điều này dẫn đến việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa chưa được chú trọng, thiếu sự đầu tư về thời gian và nguồn lực. Cần nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên thông qua các buổi tập huấn, hội thảo chuyên đề.

2.2. Điều kiện cơ sở vật chất

Điều kiện cơ sở vật chất tại các trường phổ thông dân tộc bán trú ở Nậm Pồ, Điện Biên còn thiếu thốn, ảnh hưởng đến việc tổ chức hoạt động ngoại khóa. Các trường thiếu phòng học chuyên dụng, thiết bị hỗ trợ dạy học và tài liệu tham khảo. Điều này làm hạn chế khả năng tổ chức các hoạt động ngoại khóa đa dạng và hiệu quả. Cần đầu tư cải thiện cơ sở vật chất, trang bị đầy đủ thiết bị và tài liệu để hỗ trợ tốt hơn cho việc dạy và học tiếng Anh.

III. Biện pháp quản lý hoạt động ngoại khóa tiếng Anh

Để nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động ngoại khóa tiếng Anh tại các trường phổ thông dân tộc bán trú ở Nậm Pồ, Điện Biên, cần áp dụng các biện pháp quản lý khoa học và phù hợp. Các biện pháp này bao gồm nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên, cải thiện điều kiện cơ sở vật chất, và tăng cường sự phối hợp giữa các bên liên quan. Các hoạt động ngoại khóa cần được thiết kế đa dạng, phù hợp với nhu cầu và khả năng của học sinh, nhằm phát triển toàn diện kỹ năng tiếng Anh.

3.1. Nâng cao nhận thức

Nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về tầm quan trọng của hoạt động ngoại khóa tiếng Anh là biện pháp đầu tiên cần thực hiện. Các buổi tập huấn, hội thảo chuyên đề cần được tổ chức thường xuyên để chia sẻ kinh nghiệm và phương pháp tổ chức hiệu quả. Giáo viên cần được đào tạo về kỹ năng tổ chức hoạt động ngoại khóa, đồng thời khuyến khích học sinh tham gia tích cực hơn.

3.2. Cải thiện cơ sở vật chất

Cải thiện điều kiện cơ sở vật chất là yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả hoạt động ngoại khóa. Các trường cần đầu tư xây dựng phòng học chuyên dụng, trang bị thiết bị hỗ trợ dạy học và tài liệu tham khảo. Sự hỗ trợ từ phía chính quyền địa phương và các tổ chức giáo dục cũng cần được tăng cường để đảm bảo nguồn lực cho việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, việc nâng cao năng lực ngoại ngữ cho thế hệ trẻ là nhiệm vụ chiến lược hàng đầu của ngành giáo dục Việt Nam. Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh quá trình giáo dục từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện phẩm chất, năng lực người học. Đồng thời, Đề án dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008-2020 đặt mục tiêu đến năm học 2018-2019 có 100% học sinh phổ thông được học chương trình ngoại ngữ hệ 10 năm bắt đầu từ lớp 3. Tuy nhiên, tại các địa bàn vùng cao, biên giới đặc biệt khó khăn như huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên, chất lượng dạy và học tiếng Anh vẫn còn nhiều rào cản lớn do học sinh dân tộc thiểu số chiếm hơn 90% quy mô trường lớp, thiếu hụt môi trường thực hành giao tiếp thực tế và phương pháp quản lý chưa đồng bộ.

Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: Làm thế nào để hoàn thiện cơ chế quản lý hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh nhằm tạo bước đột phá về kỹ năng ngôn ngữ cho học sinh bán trú vùng cao. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát đánh giá toàn diện thực trạng tại 3 trường Phổ thông dân tộc bán trú Trung học cơ sở (PTDTBT THCS) gồm Na Cô Sa, Nà Khoa và Nà Bủng thuộc huyện Nậm Pồ trong giai đoạn 2015-2018, từ đó đề xuất hệ thống 7 biện pháp quản lý mang tính khả thi cao. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn, hỗ trợ cán bộ quản lý nâng cao hiệu suất tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp, hướng đến mục tiêu gia tăng 15% đến 25% tỷ lệ học sinh đạt chuẩn kỹ năng nghe nói và giảm tỷ lệ học sinh yếu kém môn tiếng Anh xuống dưới mức 10%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản lý giáo dục hiện đại của Harold Koontz và Nguyễn Ngọc Quang, tiếp cận quản lý như một chu trình tích hợp gồm 4 chức năng cốt lõi: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo và kiểm tra - đánh giá. Khung lý thuyết này kết hợp chặt chẽ với quan điểm sư phạm của T.V. Smiêcnôva và Cô-men-xki về vai trò của hoạt động trải nghiệm ngoài lớp học trong việc củng cố tri thức, phát triển năng khiếu ngôn ngữ và hình thành nhân cách toàn diện cho người học. Cơ sở pháp lý trực tiếp của đề tài dựa trên Điều 26 Điều lệ trường trung học ban hành kèm theo Thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT và Quyết định số 3321/QĐ-BGDĐT quy định về chương trình giáo dục môn tiếng Anh cấp THCS.

Hệ thống khái niệm công cụ được chuẩn hóa gồm 4 thành tố chính:

• Ngoại khóa môn học: Hình thức tổ chức dạy học bổ trợ ngoài giờ chính khóa theo nguyên tắc tự nguyện và phát huy tính tích cực của học sinh.
• Hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh: Sân chơi ngôn ngữ tích hợp nhằm rèn luyện 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết, đặc biệt chú trọng phản xạ giao tiếp tự nhiên.
• Quản lý hoạt động ngoại khóa: Sự tác động có định hướng của chủ thể quản lý nhà trường nhằm huy động tối ưu các nguồn lực nhân lực, vật lực và tài chính.
• Mô hình trường PTDTBT THCS: Cơ sở giáo dục chuyên biệt nơi học sinh ăn, ở và sinh hoạt tập trung từ 5 đến 7 ngày trong tuần, tạo điều kiện thuận lợi để tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ liên tục.

Phương pháp nghiên cứu

Để bảo đảm tính khách quan và độ tin cậy khoa học, luận văn triển khai quy trình nghiên cứu hỗn hợp kết hợp giữa định lượng và định tính trên tổng cỡ mẫu 210 khách thể khảo sát tại huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên. Cụ thể, mẫu nghiên cứu bao gồm:

• 12 cán bộ quản lý (3 Hiệu trưởng, 5 Phó Hiệu trưởng, 4 Tổ trưởng chuyên môn).
• 48 giáo viên trực tiếp tham gia giảng dạy bộ môn tiếng Anh và các môn liên quan.
• 150 học sinh bán trú thuộc các khối lớp từ lớp 6 đến lớp 9.

Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được áp dụng cho 100% cán bộ quản lý và giáo viên tại 3 trường khảo sát nhằm thu thập góc nhìn đa chiều về năng lực chỉ đạo chuyên môn. Đối với học sinh, phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng theo từng khối lớp được lựa chọn để phản ánh trung thực mức độ hứng thú và nhu cầu thực tế của từng độ tuổi. Dữ liệu sơ cấp thu thập qua hệ thống phiếu hỏi anket với thang đo Likert 5 mức độ, kết hợp phỏng vấn sâu 15 chuyên gia giáo dục và quan sát thực địa 6 buổi sinh hoạt chuyên đề. Toàn bộ dữ liệu được xử lý bằng phương pháp thống kê toán học chuyên dụng (tính toán điểm trung bình Mean, độ lệch chuẩn SD và tỷ lệ phần trăm) trong khung thời gian 12 tháng của năm học 2017-2018, giúp minh chứng rõ nét mức độ tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn tại các trường PTDTBT THCS huyện Nậm Pồ cho thấy bức tranh rõ nét về thực trạng tổ chức và quản lý hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh với những số liệu cụ thể:

• Nhận thức về vai trò của ngoại khóa đạt mức rất cao: Có tới 87.5% cán bộ quản lý và 81.3% giáo viên nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của hoạt động ngoại khóa trong việc phát triển năng lực giao tiếp cho học sinh. Tuy nhiên, tần suất triển khai thực tế lại rất khiêm tốn, với 66.7% đơn vị chỉ tổ chức trung bình 1 lần mỗi tháng hoặc gián đoạn theo từng học kỳ.
• Năng lực giao tiếp ngoại ngữ của học sinh còn nhiều hạn chế: Khoảng 68.2% học sinh dân tộc thiểu số thừa nhận cảm giác rụt rè, e ngại và thiếu tự tin khi phát âm tiếng Anh trước đám đông. Tỷ lệ học sinh đạt điểm giỏi môn tiếng Anh ở các bài kiểm tra định kỳ chính khóa chỉ dao động trong khoảng 8% đến 12%.
• Thiếu hụt nguồn lực cơ sở vật chất và kinh phí chuyên trách: Hơn 72.9% giáo viên phản ánh nhà trường thiếu phòng chức năng đa phương tiện, trang thiết bị nghe nhìn và tài liệu ngoại khóa chuyên biệt. Nguồn kinh phí chi trả cho hoạt động ngoại khóa chủ yếu phụ thuộc vào ngân sách chi thường xuyên hạn hẹp của nhà trường, chưa huy động được nguồn lực xã hội hóa từ cộng đồng.
• Công tác kiểm tra, đánh giá chưa được chuẩn hóa: Có đến 58.3% ý kiến đánh giá khâu kiểm tra hoạt động ngoại khóa mới chỉ dừng lại ở mức rút kinh nghiệm định tính chung chung, thiếu bộ tiêu chí định lượng cụ thể để đo lường mức độ tiến bộ của học sinh sau từng chuyên đề.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của các hạn chế trên xuất phát từ rào cản đa ngữ (học sinh tiếp thu tiếng Anh thông qua ngôn ngữ thứ hai là tiếng Việt trong khi tiếng mẹ đẻ là tiếng dân tộc Mông, Thái, Dao), kết hợp với kỹ năng thiết kế sân chơi ngoại ngữ của đội ngũ giáo viên còn mang nặng tính truyền thụ lý thuyết. So sánh với các nghiên cứu thực nghiệm tại Anh, Mỹ và Nhật Bản, nơi các hoạt động ngoài giờ lên lớp giúp cải thiện từ 30% đến 40% kết quả học tập và tạo dựng sự tự tin vượt bậc cho thanh thiếu niên, việc buông lỏng quản lý ngoại khóa tại các vùng khó khăn đang làm giảm hiệu quả giáo dục toàn diện.

Trong luận văn, toàn bộ các chỉ số khảo sát được minh họa trực quan thông qua hệ thống Bảng 2.1 đến Bảng 2.15 về quy mô mạng lưới trường lớp, kết quả chất lượng môn học và mức độ thực hiện các nội dung chuyên môn. Đặc biệt, Biểu đồ 3.1 trong công trình phản ánh rõ nét mức độ tương quan thuận giữa tính cần thiết (Mean đạt từ 4.25 đến 4.81) và tính khả thi (Mean đạt từ 3.92 đến 4.54) của các giải pháp. Điều này chứng minh rằng khi người hiệu trưởng thực hiện đúng chức năng quản trị, hoạt động ngoại khóa hoàn toàn có thể trở thành đòn bẩy nâng cao chất lượng giáo dục vùng cao mà không gây quá tải cho chương trình chính khóa.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu lý luận và khảo sát thực tiễn, luận văn đề xuất hệ thống 5 nhóm giải pháp quản lý đồng bộ nhằm tối ưu hóa hoạt động ngoại khóa tiếng Anh tại các trường PTDTBT THCS:

• Tổ chức tuyên truyền nâng cao nhận thức: Hiệu trưởng chủ trì tổ chức tối thiểu 2 đợt sinh hoạt chuyên đề mỗi học kỳ cho 100% cán bộ, giáo viên, học sinh và phụ huynh về ý nghĩa của ngoại khóa tiếng Anh, xóa bỏ tâm lý xem đây là hoạt động phụ, hoàn thành trước ngày 30/9 hằng năm.
• Chuẩn hóa quy trình lập kế hoạch hoạt động: Chỉ đạo Tổ chuyên môn xây dựng khung kế hoạch ngoại khóa chi tiết theo 4 giai đoạn (khảo sát nhu cầu, xác định mục tiêu, thiết kế nội dung, phê duyệt nguồn lực) trước ngày 15/9 hằng năm, bảo đảm thời lượng sinh hoạt cố định 2 lần/tháng.
• Bồi dưỡng chuyên môn và phương pháp cho giáo viên: Phòng Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các nhà trường tổ chức 4 khóa tập huấn mỗi năm học về kỹ năng thiết kế trò chơi ngôn ngữ, thành lập câu lạc bộ tiếng Anh và ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động dã ngoại cho 100% giáo viên tiếng Anh.
• Đa dạng hóa mô hình và huy động nguồn lực cơ sở vật chất: Triển khai đồng loạt 3 mô hình cốt lõi gồm Góc tiếng Anh tại 100% lớp bán trú, Câu lạc bộ tiếng Anh sinh hoạt định kỳ vào tối thứ Năm hằng tuần, và 1 ngày hội Festival văn hóa ngoại ngữ trong năm học; trích tối thiểu 5% ngân sách chi thường xuyên kết hợp nguồn tài trợ hợp pháp để trang bị hệ thống âm thanh, máy chiếu di động trước năm 2020.
• Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá định kỳ: Ban hành bộ tiêu chuẩn đánh giá hoạt động ngoại khóa gồm 5 tiêu chí định lượng (mục tiêu, nội dung, hình thức, sự tương tác của học sinh, hiệu quả rèn luyện kỹ năng), tổ chức sơ kết 1 lần/tháng và khen thưởng kịp thời các cá nhân, tập thể xuất sắc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và học thuật sâu sắc, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Cán bộ quản lý trường học (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng các trường phổ thông dân tộc bán trú): Sử dụng làm cẩm nang hướng dẫn quy trình 4 bước quản trị hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, tối ưu hóa công tác điều hành và nâng cao tỷ lệ học sinh khá giỏi môn tiếng Anh từ 15% trở lên.
• Giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn tiếng Anh cấp THCS: Khai thác ngân hàng ý tưởng tổ chức hoạt động với hơn 10 chủ đề thực tế (My school, Halloween, Tet holiday, English games), giúp đổi mới phương pháp dạy học và kích thích phản xạ giao tiếp tự nhiên của học sinh.
• Chuyên viên chỉ đạo chuyên môn tại các Phòng GD&ĐT, Sở GD&ĐT miền núi: Sử dụng số liệu thực trạng và khung khuyến nghị chính sách để tham mưu xây dựng văn bản hướng dẫn tổ chức hoạt động ngoại ngữ liên trường cho hơn 20 cơ sở giáo dục trên địa bàn vùng cao.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý giáo dục: Tham khảo phương pháp luận nghiên cứu thực chứng, hệ thống bảng hỏi anket và mô hình đo lường tương quan khoa học để phát triển các đề tài liên quan đến giáo dục dân tộc thiểu số.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh có làm quá tải chương trình học của học sinh bán trú không? Không, hoạt động ngoại khóa được thiết kế linh hoạt với thời lượng từ 2 đến 4 giờ mỗi tháng vào các buổi chiều hoặc buổi tối sinh hoạt nội trú. Các chuyên đề lồng ghép trò chơi và âm nhạc giúp học sinh giải tỏa áp lực học tập chính khóa, củng cố tự nhiên vốn từ vựng mà không gây quá tải.

Tại sao mô hình câu lạc bộ tiếng Anh lại đặc biệt phù hợp với trường bán trú vùng cao? Mô hình này tận dụng tối đa điều kiện 100% học sinh sinh hoạt tập trung tại ký túc xá từ đầu tuần đến cuối tuần. Không gian bán trú tạo môi trường giao lưu liên tục, giúp học sinh vượt qua rào cản e ngại, hình thành thói quen sử dụng tiếng Anh trong sinh hoạt thường nhật.

Đề tài đã sử dụng cỡ mẫu khảo sát là bao nhiêu để bảo đảm độ tin cậy? Nghiên cứu tiến hành khảo sát thực tế trên tổng số 210 khách thể, bao gồm 12 cán bộ quản lý, 48 giáo viên và 150 học sinh tại 3 trường PTDTBT THCS trên địa bàn huyện Nậm Pồ, bảo đảm tính đại diện cao cho giáo dục vùng cao.

Làm thế nào để khắc phục tình trạng thiếu kinh phí khi tổ chức ngoại khóa ở vùng khó khăn? Nhà trường cần chủ động trích lập một phần kinh phí từ nguồn chi thường xuyên, kết hợp lồng ghép ngoại khóa tiếng Anh vào các hoạt động Đoàn Đội sẵn có và huy động tài trợ từ các tổ chức xã hội, giúp giảm thiểu tối đa chi phí tổ chức.

Làm sao để đo lường chính xác hiệu quả rèn luyện kỹ năng của học sinh qua ngoại khóa? Hiệu trưởng cần áp dụng bộ tiêu chí định lượng gồm 5 mức độ đánh giá, kết hợp phiếu theo dõi sự tiến bộ về khả năng phát âm, mức độ tự tin thuyết trình và kết quả bài kiểm tra nói định kỳ của học sinh sau mỗi chuyên đề.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh tại các trường PTDTBT THCS vùng khó khăn.
• Khảo sát thực chứng trên 210 khách thể tại huyện Nậm Pồ phản ánh chính xác thực trạng nhận thức cao nhưng khâu triển khai và nguồn lực còn nhiều hạn chế.
• Đề xuất hệ thống 5 nhóm biện pháp quản lý đồng bộ từ khâu lập kế hoạch, bồi dưỡng đội ngũ đến kiểm tra đánh giá theo quy trình khoa học.
• Khảo nghiệm chuyên gia khẳng định tính cần thiết và tính khả thi của các giải pháp với hệ số tương quan đồng thuận đạt trên 85%.
• Đóng góp luận cứ khoa học thực tiễn vững chắc phục vụ việc triển khai thành công Đề án Ngoại ngữ Quốc gia tại các tỉnh miền núi phía Bắc.

Lộ trình triển khai khuyến nghị được chia thành 3 giai đoạn cụ thể từ năm 2018 đến năm 2020: giai đoạn chuẩn bị thể chế và bồi dưỡng giáo viên, giai đoạn thí điểm mô hình câu lạc bộ tại các trường trọng điểm, và giai đoạn nhân rộng toàn diện trên toàn địa bàn huyện Nậm Pồ. Các nhà quản lý giáo dục và quý thầy cô giáo hãy áp dụng ngay quy trình quản trị này vào kế hoạch năm học để kiến tạo môi trường học tập ngoại ngữ năng động, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh vùng cao.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA MÔN TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu về hoạt động ngoại khóa môn học ở trường phổ thông Hoạt động ngoài giờ lên lớp và hoạt động ngoại khoá là một phần quan trọng trong chương trình giáo dục ở hầu hết tất cả các nước trên thế giới: như Anh, Nhật, Nga, Mĩ, Việt Nam…. Hoạt động này được chú trọng nghiên cứu và thực hiện như là một công cụ hữu ích để giúp học sinh học tập có kết quả tốt hơn và phát triển toàn diện hơn nhân cách của các em.

Tại Anh, gần 7 triệu học sinh hàng năm được tham gia vào các hoạt động ngoại khoá và hoạt động ngoài giờ lên lớp, có nghĩa là hàng tuần có hàng nghìn em được đi tham quan hay tham gia vào các câu lạc bộ học tập. Theo các nhà giáo dục Anh, các hoạt động này giúp học sinh gắn kiến thức với cuộc sống. Chính phủ Anh cho rằng, cần xem các hoạt động này là một phần quan trọng của công tác giáo dục thế hệ trẻ. Để nâng cao chất lượng và tăng cường số lượng các hoạt động này, chính phủ Anh đã đưa ra các qui định về trách nhiệm của giáo viên và nhà trường, tăng cường các nguồn lực và các điều kiện cho việc tổ chức các hoạt động ngoại khoá và các hoạt động ngoài giờ lên lớp khác [25].

Bà Ruth Kelly, Bộ trưởng Bộ Giáo dục Anh nhận xét: Các hoạt động ngoài giờ lên lớp, nhất là các hoạt động ngoại khoá đã làm giàu chương trình học, tạo dựng niềm tin và củng cố kĩ năng cho học sinh. Quy định mới của Bộ Giáo dục Anh về tổ chức và quản lí các hoạt động ngoài giờ lên lớp nêu rõ: + Cần cam kết rằng tất cả mọi trẻ em phải có cơ hội tham gia một cách có chất lượng các hoạt động ngoài giờ lên lớp, học tập các kinh nghiệm sống. + Khuyến khích các trường học liên kết với nhau trong việc tổ chức các hoạt động này; 5 + Khuyến khích cha mẹ học sinh tham gia; Đưa ra các hỗ trợ và các lời khuyên; Cung cấp thông tin và các hướng dẫn thực hành và đặt mục tiêu ưu tiên cho việc tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp. [25] Công trình nghiên cứu gần đây của các nhà giáo dục Mĩ cho thấy tác dụng to lớn của các hoạt động ngoài giờ lên lớp nói chung và ngoại khoá nói riêng sau đây đối với đời sống của học sinh: có 49% học sinh không tham gia vào các hoạt động ngoài giờ lên lớp sử dụng ma tuý, 37% trong độ tuổi từ 13-19 phải làm bố mẹ sớm hơn những em khác có tham gia từ 1 đến 4 giờ vào các hoạt động ngoại khoá 8/10 em có tham gia các hoạt động ngoại khoá đạt được kết quả học tập cao.

Những học sinh thường xuyên tham gia vào các chương trình hoạt động ngoài giờ lên lớp có chất lượng thường đạt được thành tích học tập cao hơn, có hành vi đạo đức tốt hơn trong nhà trường, có mối quan hệ và xúc cảm tốt hơn, phát triển tốt hơn và không có các hiện tượng sử dụng ma tuý, bạo lực. Các nhà giáo dục Nhật Bản nhấn mạnh tầm quan trọng của các hoạt động ngoài giờ lên lớp và hoạt động ngoại khoá. Học sinh Nhật Bản dành khá nhiều thời gian cho các hoạt động này vì hầu hết các trường học ở Nhật Bản là các trường bán trú. Tuy nhiên, các hoạt động ngoài giời lên lớp này tập trung chủ yếu vào việc giáo dục đạo đức và giáo dục truyền thống cho học sinh như dạy các nghi thức giao tiếp theo tập tục của người Nhật, dạy cách pha trà, nấu nướng, các nghề truyền thống của Nhật Bản.

[27] Ngoại khoá các môn học chủ yếu tổ chức qua các cuộc thi, các trò chơi ở trường và trên ti vi. Chương trình cải cách giáo dục của Nhật Bản giảm bớt thời lượng các giờ trên lớp để tăng cường nhiều hơn các hoạt động ngoài giờ lên lớp cho học sinh. Nghiên cứu của các nhà giáo dục Mĩ gần đây cho rằng, hoạt động ngoài giờ lên lớp và ngoại khoá là một trong những điều kiện đem lại chất lượng giáo dục cao ở các nước. Các hình thức hoạt đông ngoại khoá của các trường học phổ thông ở các nước chủ yếu tập trung vào: các trò chơi trí tuệ, dạ hội, câu lạc bộ nhạc, kịch, thể thao, hội hoạ.

6 Nhà sư phạm người Nga T.V Smiêcnôva [4] cũng tổng kết lại rằng: “Muốn giáo dục học sinh thành người có kiến thức văn hoá, trong các bài nội khoá về văn học, tôi đã giới thiệu cho các em về các mặt khác nhau của nghệ thuật, đào sâu những kiến thức đó trong hoạt động ngoại khoá bộ môn”. Ông cho rằng “Ngoại khoá để thu hút học sinh, làm cho họ hứng thú và đi đến kết luận rằng công tác ngoại khoá cần được suy nghĩ kỹ và tiến hành ở tất cả các lớp trong hệ thống giáo dục mà không được mang tính chất thất thường”. Côp chi ê va[4] xem hoạt động ngoại khoá bộ môn là để nâng cao đạo đức và năng khiếu mọi mặt của học sinh và kết luận: “Công việc ngoại khoá nếu được tiến hành có hệ thống không những nâng cao trình độ chung về sự tiến bộ của học sinh mà còn cả về trình độ ngôn ngữ, kiến thức của các em”. Cai Rôp - Nhà giáo dục học người Nga đã viết: “Khi đặt kế hoạch công tác giảng dạy chung cho cả năm học mới, người hiệu trưởng phải xét kết quả hoạt động ngoài lớp năm học trước và nhằm mục đích nâng cao thành tích của học sinh, củng cố kỷ luật và nâng cao chất lượng giảng dạy của nhà trường, mà hoạch định nhiệm vụ hoạt động ngoài giờ lên lớp cho năm học sắp tới.

Trong kế hoạch công tác của nhà trường có dành một mục riêng cho hoạt động ngoài lớp. Mục đích đó gồm mấy yếu tố sau: Xây dựng điều kiện và cơ sở vật chất cho hoạt động ngoài lớp năm tới, các hoạt động ngoài lớp của nhà trường và của lớp, phân phối lực lượng và định kỳ hạn cho kế hoạch. Về kế hoạch tỷ mỉ, chi tiết, cụ thể về cách tổ chức các hoạt động quần chúng đặc biệt hoặc các ngày nghỉ… thì người phụ trách tổ chức và người chỉ đạo sẽ quyết định riêng và bổ sung cho kế hoạch toàn năm. Những người phụ trách tổ chức và người chỉ đạo ấy chính là những người được uỷ nhiệm thi hành những điều khoản bổ sung kia”.

Như vậy, các công trình nghiên cứu này đã làm nổi rõ tầm quan trọng của các hoạt động ngoại khoá và chỉ ra một số biện pháp cần thiết cho người hiệu trưởng phải làm gì để tổ chức và quản lí tốt các hoạt động này nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.Cô men xki, ông tổ của nền sư phạm cận đại trong thời gian làm cố vấn giáo dục tại Hung ga ri đã rất coi trọng hoạt động ngoại khoá bộ môn. Ông cho học sinh tham gia biểu diễn sân khấu để giúp các em ghi nhớ sâu sắc những nội dung cần thiết. Ông thấy rằng những chàng trai thường ngày so ro, rụt rè nay ra trước công chúng với vẻ tự tin, xử sự điềm tĩnh. Những con người mới mấy tuần lễ trước còn đọc câu ngắc ngứ, bây giê đã có thể nói một đoạn độc thoại dài mà không phạm lỗi hoặc giải thích những khái niệm một cách hùng hồn đầy tính thuyết phục.

Cô men xki ở thời đó đã áp dụng phương pháp dạy học mới, đặc biệt là việc mở rộng các hình thức học tập ngoài lớp, nhằm khơi dậy và phát huy những khả năng tiềm ẩn, nhằm rèn luyện cá tính cho học sinh, đã chứng minh cho quan điểm giáo dục mới đầy tính thuyết phục [24]. Như vậy, qua các công trình nghiên cứu này đã làm nổi bật tầm quan trọng của các hoạt động ngoài giờ lên lớp, hoạt đông ngoại khoá và chỉ ra một số biện pháp cần thiết cho người cán bộ quản lý (CBQL) các nhà trường phải những công việc cần phải làm tốt như công tác lập kế hoạch, tổ chức, kiểm tra, đánh giá nhằm nâng cao chất lượng giáo dục của mỗi nhà trường hơn nữa. Ở Việt Nam, từ những năm 60, khi xây dựng chương trình giáo dục, Bộ Giáo dục đã xác định rõ trong cuốn “Giải thích chương trình quốc văn vào năm 1961 - 1962”: “Muốn thực hiện giáo dục và giáo dưỡng trong các môn học đạt kết quả đầy đủ thì ở nhà trường cần tổ chức ngoại khoá. Hoàn cảnh kháng chiến trước đây chưa cho phép chúng ta thực hiện đầy đủ công tác này cho nên trong chương trình cũng chưa ghi phần ngoại khoá.

Từ lúc hoà bình được lập lại, vấn đề này được nêu ra và được các địa phương thực hiện lẻ tẻ. Trong chương trình mới công tác ngoại khoá trở thành một phần quan trọng, không thể thiếu và khăng khít với nội khoá. Công tác ngoại khoá không nên vì cái tên ngoại khóa của nó mà bị đặt vào một vị trí quá thấp kém như một số trường vẫn làm như vậy. Công tác ngoại khoá không hề mâu thuẫn gì với nội dung giáo dục, giáo 8 dưỡng của nhà trường XHCN mà trái lại bổ sung và nâng cao chất lượng của nội khoá lên một bước”.

Tác giả Phạm Lăng khi tìm hiểu hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học Chu Văn An - Hà Nội đã xác định nhiều hình thức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và nhấn mạnh: Nếu tổ chức hoạt động này một cách khoa học sẽ không làm giảm đi chất lượng các môn học. Tác giả Nguyễn Văn Thiềm trong bài “Mấy biện pháp giáo dục học sinh ngoài giờ lên lớp theo địa bàn dân cư” cho rằng chất lượng giáo dục học sinh ở nhà trường giảm sút có nguyên nhân từ việc tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bị buông lỏng. Các tác giả Hà Thế Ngữ và Đặng Vũ Hoạt trong cuốn giáo dục học cũng nhấn mạnh vai trò và tác dụng của hình thức hoạt động ngoại khoá, coi đây là một trong những hình thức dạy học có khả năng tạo hứng thú cho học sinh, giúp các em mở rộng, nâng cao, khắc sâu kiến thức được tốt hơn.