Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ tại các trường trung học cơ sở - Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ tại các trường trung học cơ sở huyện Đăk Tô, tỉnh Kon Tum - Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ tại các trường trung học cơ sở huyện Đăk Tô, tỉnh Kon Tum Phần 3: Kết luận và khuyến nghị Danh mục tài liệu tham khảo 5 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA NỘI BỘ Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1. Các nghiên cứu về hoạt động kiểm tra nội bộ trường học của một số nước trên thế giới Nghiên cứu với tên: “Vai trò của cơ quan Giáo dục địa phương trong việc điều hành quy trình năng lực của giáo viên: Làm việc hướng tới phương pháp tốt nhất” (The ocal Education Authority’s Role in operating teacher capability procedures: working towards best practice) của tác giả Marchington L, Earnshaw J, Torrington D, Ritchie E. 2001 người Mỹ, đề cập về các nhân tố tác động đến việc đưa ra quyết định thực hiện KTNB trường học của các trường học.
Nghiên cứu này được thực hiện trên một số trường tại Mỹ. Kết quả nghiên cứu chỉ ra r ng lãnh đạo trường học có vai trò quan trọng trong việc đưa ra quyết định thực hiện KTNB, trong đó lãnh đạo, quản lý tốt hoạt động KTNB sẽ duy trì và hướng tới tầm nhìn rõ ràng về sự phát triển của giáo dục [50]. Trong nghiên cứu về “Ảnh hưởng của kiểm tra nội bộ trường học đến quan điểm của giáo viên tại Anh về công tác giảng dạy của bản thân” của hai tác giả người Anh là Hall, C. Tác giả Ah- Teck, J.
Vulliamy (University of York), Kirsti Häkkinen and Seppo Hämäläinen (University of Jyväskylä) trong nghiên cứu “Tự đánh giá. Phân tích so sánh về chính sách và thực tiễn ở các trường tiểu học ở Anh và Phần Lan” (Self-Evaluation? A Comparative Analysis of Policy and Practice in Primary Schools in England and Finland) đã chỉ ra tính hiệu quả của hoạt động thanh tra, kiểm tra nội bộ ở trường học của hai quốc gia Anh và Phần Lan có sự khác biệt lớn. Ở Anh, trách nhiệm giải trình từ bên ngoài đã được áp dụng đối với các trường học thông qua các 6 cuộc thanh tra của Văn phòng Tiêu chuẩn trong Giáo dục OFSTED , tác động của thanh tra OFSTED chủ yếu là về các chính sách và thủ tục, hơn là đối với việc thực hành trên lớp, và ảnh hưởng đến tinh thần của giáo viên. Có nhiều báo cáo dưới sự tác động của các cuộc thanh tra OFSTED đã làm suy nhược tinh thần của nhiều giáo viên.
Trong khi đó, tại Phần Lan, mặc dù những nỗ lực ban đầu trong việc tự đánh giá ở trường chưa có chiến lược chung cho toàn trường, quyền đánh giá giáo viên, cùng với sự phản hồi của phụ huynh và tự đánh giá của học sinh, đã góp phần tạo ra những thay đ i tích cực trong thực hành trên lớp ở các trường học [52]. (2012) nghiên cứu “Kiểm tra tính hiệu quả của mô hình kiểm tra nội bộ trường học” (School Effectiveness and School Improvement) tại 07 trường đa văn hóa, đa sắc tộc tại nước Mỹ. Nghiên cứu này trình bày tính hiệu quả của mô hình KTNB trường học phục vụ việc dạy và học của các trường học thuộc cộng đồng bản địa [51]. Trong nghiên cứu về tác động của kiểm tra trường học/ đánh giá ngoài School Inspection/External School Evaluation) tại một số trường học ở nước Anh, tác giả C.
Earley xem xét vai trò của thanh tra trường học, đánh giá ngoài trong giáo dục và khám phá mối quan hệ giữa thanh tra và cải tiến trường học. Dựa trên các ví dụ từ các hệ thống giáo dục khác nhau và các nghiên cứu có liên quan, các tác giả lập luận r ng việc kiểm tra nội bộ và kiểm tra, đánh giá bên ngoài là các quá trình b sung cần thiết và có vai trò quan trọng nếu việc kiểm tra nh m tối ưu hóa đóng góp của nó cho nhà trường tạo nên sự cải tiến. Các tác giả kết luận r ng mức độ n i bật tương đối của việc kiểm tra nội bộ và kiểm tra bên ngoài có nhiều thay đ i tùy thuộc vào các yếu tố: Mức độ hoàn thiện của hệ thống giáo dục, bối cảnh của từng trường học, và quan trọng nhất là năng lực nội bộ của các trường trong việc tự đánh giá [48]. Trong nghiên cứu “Kiểm tra trường học: những kinh nghiệm gần đây trong các hệ thống giáo dục có hiệu suất cao” (School inspection: recent experiences in high performing education systems) do K.Whitby thực hiện ở sáu nước có nền giáo dục phát triển: Anh, Hồng Kông, New Zealand, Scotland, Singapore và Hà an đã tóm tắt các tài liệu hiện có trong lĩnh vực kiểm tra trường học b ng cách xem xét lý do tại sao giáo dục được kiểm tra, liệu các hệ thống kiểm tra nên được tự kiểm soát hay được kiểm soát bên ngoài hoặc cả hai hình thức , ai và những gì được kiểm tra, và các bên liên quan trong các quy trình và sản phẩm của kiểm tra.
Kết quả chỉ ra r ng, tất cả các hệ thống giáo dục hiệu suất cao kiểm tra trường học để n ng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục, nhưng vẫn có hạn chế về tác động hoặc thành công l u dài của công tác kiểm tra. Phần lớn các hệ thống giáo dục hiệu suất cao sử dụng kết hợp giữa tự đánh giá của trường và kiểm tra bên ngoài, tuy nhiên có thể có m u thuẫn giữa hai hệ thống này. Giữa các quốc gia có sự giống nhau về mức độ các tiêu chí và các loại hình kiểm tra, tuy nhiên sự hướng dẫn và hỗ trợ (tự đánh giá và kiểm tra bên ngoài của các cấp quản lý cho các trường học đã ảnh hưởng rõ rệt đến tác động của thanh tra đối với các 7 trường học [53]. Các nghiên cứu về hoạt động kiểm tra nội bộ trường học ở trong nước Tác giả Hà Sĩ Hồ đã khẳng định: “Chức năng kiểm tra đặc biệt quan trọng vì quá trình quản lý đòi hỏi những thông tin chính xác, kịp thời về thực trạng của đối tượng quản lý, về việc thực hiện các quyết định đã đề ra, tức là đòi hỏi những liên hệ ngược chính xác, vững chắc giữa các phân hệ quản lý…Quản lý mà không kiểm tra thì quản lý sẽ ít hiệu quả và trở thành quản lý quan liêu”.
Trong cuốn “Những bài giảng về quản lí trường học”, tác giả cũng khẳng định r ng “Quản lí mà không kiểm tra thì quản lí sẽ ít hiệu quả và trở thành quản lí quan liêu” [19]. Tác giả Trần Kiểm, mục đích cuối cùng của kiểm tra là điều chỉnh quyết định quản lý nh m thực hiện có hiệu quả mục tiêu quản lý đã đề ra. Tuy nhiên, đ y chỉ là mục đích tự thân của quản lý. Ngoài mục đích này, kiểm tra còn phải gắn với mục đích phát triển của t chức và cá nhân.
Kiểm tra không chỉ là điều chỉnh, mà kiểm tra còn là phát triển. KTNB nhà trường là chức năng quản lý cơ bản, là kh u đặc biệt quan trọng trong chu trình quản lý, đảm bảo tạo lập mối liên hệ ngược thường xuyên, kịp thời, giúp hiệu trưởng hình thành cơ chế điều chỉnh hướng đích trong quá trình quản lý nhà trường. KTNB nhà trường là một công cụ sắc bén góp phần tăng cường hiệu lực quản lý nhà trường nh m nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo. ãnh đạo mà không kiểm tra thì coi như không lãnh đạo [21].
Như vậy, kiểm tra vừa là tiền đề, vừa là điều kiện để đảm bảo thực hiện các mục tiêu giáo dục. Thực tế cho thấy, nếu kiểm tra đánh giá chính xác, ch n thực sẽ giúp HT có thông tin chính xác về thực trạng của đơn vị mình cũng như xác định các mức độ, giá trị, các yếu tố ảnh hưởng, từ đó tìm ra nguyên nh n và đề ra các giải pháp điều chỉnh, uốn nắn có hiệu quả. Kiểm tra còn có tác dụng đôn đốc, thúc đẩy, hỗ trợ và giúp đỡ các đối tượng kiểm tra làm việc tốt hơn, có hiệu quả hơn. Trong bài viết “Vấn đề cơ bản về quản lí giáo dục”, tác giả Đặng Quốc Bảo xác định: Quản lí giáo dục có 4 chức năng cụ thể: Kế hoạch, chỉ huy, điều hành, kiểm tra, trong đó “kiểm tra là công việc gắn bó với sự đánh giá t ng kết kinh nghiệm giáo dục, điều chỉnh mục tiêu” [6].
Cũng theo tác giả Đặng Quốc Bảo, trong mười năng lực mang tính học thuật của người hiệu trưởng thì có hai năng lực giám sát và kiểm tra. Hai năng lực này hỗ trợ, b sung cho nhau và giúp cho người hiệu trưởng phát triển được cả cái tài, cái tầm trong điều hành nhà trường. Người có tài là người việc sai mà sửa được, việc xấu mà ngăn được, việc hỏng mà vớt được. Người có tầm là người chưa có việc mà biết việc sắp tới, mới có việc đã biết diễn biến của việc ra sao, triển khai việc mà dự đoán được kết quả cuối cùng.
Năng lực kiểm tra giúp cho người hiệu trưởng phát triển được cái tài, còn năng lực giám sát giúp cho người hiệu trưởng phát triển được cái tầm trong điều hành nhà trường. Tác giả Huỳnh Viết Trung trong luận văn “Kiểm tra nội bộ tại các trung tâm Giáo dục thường xuyên trên địa bàn tỉnh Đăk ăk” 2017 , với hướng tiếp cận về t 8 chức học trong quản lý và kiểm tra, đã làm rõ các lý luận về “t chức và phát triển t chức; mô hình Quản lý và kiểm tra trong t chức”, đồng thời đề xuất các biện pháp t chức hoạt động kiểm tra nội bộ tại các Trung tâm Giáo dục thường xuyên trên địa bàn tỉnh Đăk ăk: Hoàn thiện chủ thể hoạt động kiểm tra nội bộ; hoàn thiện đối tượng kiểm tra nội bộ; hoàn thiện cơ chế kiểm tra nội bộ; hoàn thiện các điều kiện phục vụ kiểm tra nội bộ [42].