phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phần phụ lục, luận văn đƣợc chia thành ba chƣơng: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên trƣờng cao đẳng Chƣơng 2. Thực trạng quản lý hoạt động giảng dạy tại Trƣờng Cao đẳng nghề Du lịch Sài Gòn 7 Chƣơng 3. Biện pháp nâng cao quản lý hoạt động giảng dạy tại Trƣờng Cao đẳng nghề Du lịch Sài Gòn đáp ứng nguyên tắc Tƣơng thích kiến tạo 8 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIẢNG DẠY CỦA GIẢNG VIÊN TRƢỜNG CAO ĐẲNG 1.1 Tổng quan nghiên cứu hoạt động giảng dạy và quản lý hoạt động giảng dạy 1.1 Tình hình nghiên cứu ngoài nước a) Hoạt động giảng dạy Theo Mursell (1946) đã khẳng định trong sách “Successful teaching” (Dạy học thành công) hoạt động giảng dạy đƣợc xem là thành công khi giảng dạy có thể đem lại hiệu quả trong học tập.
Đồng quan điểm trên, Cross (1988) đã đƣa ra nhận định rằng mục đích duy nhất của giảng dạy là tạo điều kiện thuận lợi để hỗ trợ cho hoạt động học tập của ngƣời học. Ornstein (1988) trong sách“Curriculum: Foundations, Principles, and Issues” (Chƣơng trình giảng dạy: Nền tảng, Nguyên lý và Vấn đề) đã thể hiện quan điểm giảng dạy hƣớng đến ngƣời học qua các nguyên tắc xây dựng nội dung giảng dạy là phải phù hợp với nhu cầu và lợi ích của ngƣời học và có ý nghĩa đối với xã hội, phải hữu ích trong cuộc sống của ngƣời học, phải có tính chính xác và liên tục đƣợc cập nhật. Những quan điểm của các tác giả trên đã mở ra cho nền giáo dục một xu hƣớng phát triển mới đó là xây dựng các hoạt động giảng dạy của giáo viên hƣớng đến ngƣời học, nghĩa là hƣớng đến nhu cầu, điều kiện và bối cảnh của ngƣời học, nhằm tạo dựng môi trƣờng học tập thuận lợi giúp ngƣời học đạt đƣợc những kết quả mong đợi. Theo Barr và Tagg (1995) trong bài báo với tiêu đề “From teaching to learning – A new paradigm for undergraduate education” (Từ dạy tới học – Một mô hình mới cho giáo dục đại học) đã thể hiện sự đổi mới trong quan điểm về giảng dạy là dịch chuyển từ các mô hình hoặc phƣơng pháp giảng dạy truyền thống (lấy ngƣời thầy là trung tâm) sang quan điểm giảng dạy phù hợp với các mô hình học tập hoặc phong cách của ngƣời học nhằm giúp cho ngƣời học khám phá và xây dựng các kiến thức cho bản thân họ.
Theo ông, hai yếu tố tác động đến hành vi học tập của ngƣời học đó là cách thức tiếp 9 nhận kiến thức và cách thức thể hiện kiến thức sau khi đƣợc tiếp nhận. Kiến thức đƣợc truyền tải đến ngƣời học đƣợc dựa vào kết quả đầu ra và sự thể hiện kiến thức sau khi học chính là cách ngƣời học xác thực những nội dung và kỹ năng đã đƣợc học. Sự thể hiện kiến thức sau khi học cần phải rõ ràng và có thể quan sát, đo lƣờng và đánh giá đƣợc. Những nghiên cứu trên thể hiện đổi mới trong giảng dạy là quan điểm tiếp cận giáo dục lấy ngƣời học làm trung tâm, những nhà làm giáo dục thực hiện các quyết định và hoạt động giảng dạy đƣợc dựa trên phƣơng thức học tập của ngƣời học.
Đây là mô hình giáo dục mà mọi hoạt động giảng dạy của giáo viên trong quá trình giảng dạy đều hƣớng đến mục tiêu giúp ngƣời học đạt đƣợc kết quả đầu ra mong đợi sau khi hoàn thành khóa học. Theo nguyên tắc Thiết kế đảo ngƣợc của Spady, việc xác định kết quả đầu ra mong đợi ngay từ đầu sẽ làm nền tảng để lựa chọn nội dung, phƣơng pháp giảng dạy và kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của ngƣời học. Tƣơng đồng với nguyên tắc Thiết kế đảo ngƣợc, của Wiggins và McTighe (1998) đã giới thiệu nguyên tắc Thiết kế quay ngƣợc (Backward Design) trong sách“Understanding by design” (Hiểu biết về thiết kế chƣơng trình đào tạo) với ba bƣớc thực hiện theo trình tự là xác định kết quả học tập mong đợi, xác định các minh chứng học tập và cuối cùng là lên kế hoạch học tập và giảng dạy cũng giúp những nhà giáo dục xây dựng các hoạt động giảng dạy. Những công trình nghiên cứu trên đã chỉ ra một quan điểm mới trong giáo dục hiện đại là giảng dạy hƣớng vào ngƣời học, đánh giá cao kết quả của ngƣời học đạt đƣợc sau khi kết thúc một chƣơng trình đào tạo, chính vì vậy các hoạt động trong giảng dạy của ngƣời thầy đều phải phù hợp với kết quả đầu ra mong đợi đã đƣợc xác định trƣớc đó.
Lấy nền tảng Giáo dục dựa trên kết quả đầu ra, Biggs giới thiệu nguyên tắc Tƣơng thích kiến tạo (Constructive Alignment) trong bộ sách “Teaching for quality learning at university” (Giảng dạy để có đƣợc học tập chất lƣợng tại đại học) xuất bản vào những năm 1996, 2003 và 2011. Theo nguyên tắc Tƣơng thích kiến tạo, để đảm bảo chất lƣợng đào tạo của một cơ sở giáo dục, việc đầu tiên là phải làm rõ mục tiêu 10 đào tạo và giảng dạy dƣới dạng kết quả đầu ra, đồng thời đảm bảo rằng mọi hoạt động giảng dạy đều hƣớng đến giúp cho ngƣời học hoàn thành đƣợc kết quả đầu ra đó. Điều này nghĩa là có sự đồng bộ chặt chẽ giữa kết quả đầu ra với hoạt động giảng dạy, hoạt động học tập và kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của ngƣời học. Nhận thấy rằng, nguyên tắc Tƣơng thích kiến tạo của Biggs đã kế thừa quan điểm giáo dục dựa trên kết quả đầu ra, phù hợp với xu hƣớng giáo dục hiện đại là đề cao vai trò của ngƣời học, xây dựng các hoạt động giảng dạy phù hợp với nhu cầu, năng lực và bối cảnh của ngƣời học, từ đó hình thành một môi trƣờng dạy và học kiến tạo giúp ngƣời học phát huy năng lực bản thân để hoàn thành kết quả đầu ra mong đợi.
b) Quản lý hoạt động giảng dạy Trong những thập niên qua, đã có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến quản lý hoạt động giảng dạy để đảm bảo ngƣời học đạt đƣợc các kết quả đầu ra mong đợi. Blank (1982) trong tài liệu “Handbook for Developing Competency-Based Training Programs” (Sổ tay hƣớng dẫn phát triển chƣơng trình đào tạo theo tiếp cận năng lực) đã định hƣớng cho những nhà quản lý giáo dục xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện các hoạt động đào tạo cũng nhƣ giảng dạy và đánh giá hiệu quả giảng dạy dựa trên các kết quả đầu ra của một chƣơng trình đào tạo. Ngoài ra, nguyên tắc Thiết kế ngƣợc của Spady (1994) trong “Outcome-based Education” (Giáo dục dựa trên kết quả đầu ra) đã giúp cho nhà quản lý giáo dục xác định đƣợc trọng tâm của chƣơng trình giảng dạy, từ đó xây dựng và quản lý các hoạt động giảng dạy của đội ngũ giáo viên hƣớng đến mục tiêu giúp ngƣời học hoàn thành những kết quả đầu ra. Những yêu cầu trong giảng dạy dựa trên kết quả đầu ra chính là nền tảng cho nhà quản lý xây dựng những thƣớc đo kiểm tra – đánh giá các hoạt động giảng dạy, từ đó có kế hoạch điều chỉnh và cải tiến hoạt động giảng dạy đáp ứng với các mục tiêu do nhà trƣờng đề ra.
Đặc biệt hơn, trong sách “Teaching for Quality Learning at University” Biggs (2011) nêu lên vai trò của nhà quản lý khi áp dụng nguyên tắc Trƣơng thích kiến tạo trong đào tạo, giúp nhà quản lý xác định những nhiệm vụ cụ thể để đảm bảo hoạt động giảng dạy tƣơng thích với kết quả đầu ra. Một hệ thống giảng dạy hay là đồng bộ phƣơng pháp giảng dạy và đánh giá các hoạt động học tập đã đƣợc nêu trong các mục tiêu giảng dạy, sao cho các khía cạnh trong hệ thống giảng dạy đó đều phù hợp trong 11 việc hỗ trợ việc học tập của ngƣời học (Biggs, 1999). Để đạt đƣợc sự tƣơng thích giữa các thành tố kết quả đầu ra, hoạt động dạy – học và kiểm tra đánh giá kết quả học tập, nhà quản lý phải tiến hành xây dựng các kế hoạch, tổ chức thực hiện và đánh giá kết quả thực hiện để đảm bảo tính đồng bộ đƣợc thiết lập, đồng thời liên tục điều chỉnh những bất cập trong quá trình duy trì sự tƣơng thích giữa các thành tố trên. Những công trình nghiên cứu của Blank, Spady và Biggs cho thấy sự đúng đắn và hợp thời đối với phát biểu của Mursell (1946) trong sách “Successful teaching” (Dạy học thành công) là hoạt động giảng dạy đƣợc xem là thành công khi giảng dạy có thể đem lại hiệu quả trong học tập.
Các lý thuyết trong giảng dạy hiện đại ngoài việc giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy còn định hƣớng cho nhà quản lý xây dựng các kế hoạch hành động, tổ chức thực hiện và tiêu chí đánh giá hoạt động giảng dạy, tạo nên một môt trƣờng giáo dục chuyên nghiệp và hiệu quả.2 Tình hình nghiên cứu trong nước a) Hoạt động giảng dạy Nhà nghiên cứu giáo dục Nguyễn Cảnh Toàn (1996) đã chỉ ra rằng nền giáo dục Việt Nam đã mất nhiều năm trong quá khứ với quan niệm ―dạy là truyền thụ‖ và ―học là tiếp thu‖ dẫn đến tƣ duy giảng dạy của giáo viên là ―giảng dạy dễ hiểu, dễ ghi, dễ nhớ‖ và phong cách học tập của ngƣời học là lệ thuộc vào những kiến thức đƣợc truyền thụ bởi ngƣời thầy, từ đó ngƣời học trở nên bị động, lƣời suy nghĩ, thiếu năng lực tƣ duy độc lập và sáng tạo. Trong những năm gần đây, nền giáo dục Việt Nam đang từng bƣớc có những quan điểm và định hƣớng đổi mới cho phù hợp với tiến trình phát triển giáo dục trên thế giới, do vậy, đã có không ít các nghiên cứu khoa học giúp giáo dục phát triển một cách tích cực hơn. Công trình nghiên cứu “Giáo dục và phát triển nguồn nhân lực trong thế kỷ XXI” của nhà giáo Trần Khánh Đức (2009) là sự tổng hợp những quan điểm đổi mới trong giáo dục ở cấp bậc cao đẳng, đại học và giới thiệu các hƣớng tiếp cận giáo dục giúp phát triển nguồn nhân lực Việt Nam trong kỷ nguyên mới, đặc biệt, tác giả đã làm rõ những vấn đề cơ bản trong giảng dạy nhƣ các kiểu dạy – học và phƣơng pháp kiểm tra – đánh giá tƣơng ứng để đo lƣờng kết quả học tập một cách hiệu quả nhất. Vấn đề này đang là xu hƣớng của dạy học hiện đại là đồng bộ kết quả đầu ra với hoạt 12 động dạy – học và kiểm tra – đánh giá kết quả học tập theo nguyên tắc Tƣơng thích kiến tạo của Biggs (1996).