lời mở đầu của Hiến chương Liên Hợp Quốc, khẳng định lòng tin vào quyền cơ bản của con người, về phẩm cách và giá trị của mỗi người. Trung thực là một trong 12 giá trị được nghiên cứu trong dự án này. Các nhà nghiên cứu đã đưa đã đưa ra kết quả với giá trị này như sau: “Trung thực là sự thật. Trung thực có nghĩa là không có sự mâu thuẫn và trái ngược nhau trong suy nghĩ, lời nói và hành động.
Trung thực là sự nhận thức về những gì đúng đắn và thích hợp trong vai trò, hành vi và các mối quan hệ của một người. Khi trung thực ta cảm thấy tâm hồn mình trong sáng và nhẹ nhàng. Một người trung thực và chân chính thì xứng đáng được tin cậy. Trung thực thể hiện trong tư tưởng, lời nói và hành động sẽ đem lại sự hòa thuận.
Trung thực là sử dụng tốt những gì được người khác ủy thác. Trung thực là cách cư xử tốt nhất. Đó là mối quan hệ sâu sắc giữa lương thiện và tình bạn. Khi sống trung thực, bạn có thể học và giúp người khác học cách biết trao tặng.” (Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đinh Thị Kim Thoa, & Phan Thị Thảo Hương, 2010) Vào tháng 8 năm 1996 một chương trình có tựa đề “Giáo dục những giá trị sống” ra đời từ sự kiện 20 nhà giáo dục trên khắp thế giới tập hợp tại trụ sở của UNICEF ở thành phố New York.
Chương trình này đưa ra một loạt các hoạt động mang tính trải nghiệm và các phương pháp thực hành dành cho giáo viên và người hướng dẫn nhằm giúp học sinh có điều kiện khám phá và phát triển 12 Giá trị căn bản của cá nhân và xã hội như: Hợp tác, Tự do, Hạnh phúc, Trung thực, Khiêm tốn, Yêu thương, Hòa bình, Tôn trọng, Trách nhiệm, Giản dị, Khoan dung và Đoàn kết. LVEP cũng có những tài liệu đặc biệt dành cho các bậc cha mẹ, những người làm công tác chăm sóc, cũng như những người tị nạn và trẻ em bị ảnh hưởng bởi chiến tranh. Đến tháng 8 năm 2008, LVEP đã được phổ biến trên 8.000 địa điểm thuộc 80 quốc gia khác nhau trên thế giới. Mục đích của giá trị trong 12 giá trị là hiểu những ảnh hưởng của sự thiếu trung thực đối với mối quan hệ, và kết quả của sự thiếu vắng tính chính trực.
Thực hành và cam kết giữ trung thực bằng cách tạo ra những tấm thẻ tình huống về trung thực, trình diễn tiểu phẩm minh họa kiểu 7 phản ứng trung thực và thiếu trung thực, rồi xem xét các kết quả (Tillman D. Vygotxky cho rằng, con người khi sinh ra đã mang tính xã hội, tính xã hội phát triển sớm ở trẻ qua trung gian của người lớn mà trẻ tham gia vào các hoạt động do nó tiến hành. Theo ông, giáo dục hành vi ứng xử, trong đó có tính trung thực, giáo dục hành vi cho phép trẻ phải nhìn nhận và đặt trong các mối quan hệ với cộng đồng tiếp nhận và điều chỉnh hành vi đó dưới sự quan sát của nhà sư phạm (Vygotxki, 1997) Tác giả D. Diana Hsu trong cuốn “Những giá trị sống dành cho trẻ từ 3 - 7 tuổi” khẳng định: “Trung thực là một trong các giá trị sống quan trọng của con người, không chỉ biểu hiện ở nhận thức, thái độ, mà còn thể hiện ở việc làm, trung thực là nói đúng sự việc đã xảy ra, trung thực là nói đúng sự thật” (Tillman & Hasu , Giá trị sống dành cho trẻ 3 - 7 tuổi, 2014) Giáo sư kinh tế học Simon Gachter và Jonathan F.
Schulz, tựa bài có thể dịch là Tính trung thực nội tại và sự vi phạm luật lệ của các xã hội cùng đồng nghiệp đã có một công trình nghiên cứu trong đó phân tích về tính trung thực của xã hội. Được tiến hành trên 23 quốc gia khác nhau, trong đó có Việt Nam. Kết quả nghiên cứu Việt Nam đứng vị trí thứ 5 (Gachter & Schulz, 2016) Kêu gọi giáo dục nhân cách: thúc đẩy sự liêm chính đạo đức trong giáo dục mầm non ở Jordan kết quả nghiên cứu nhằm cung cấp những hiểu biết sâu sắc về sự trung thực về đạo đức cho trẻ em mầm non và nhằm mục đích đo lường tính hiệu quả, đo lường sự cải thiện về tính toàn vẹn đạo đức của trẻ em theo bốn khía cạnh khác nhau (đồng cảm, trung thực, tôn trọng và can đảm) (Betawi, 2020) Các nhà nghiên cứu trên thế giới đều khẳng định sự quan trọng, cần thiết và mức độ ảnh hưởng của tính trung thực trong xã hội. Điều đó cho thấy, việc giáo dục tính trung thực là điều vô cùng quan trọng và phải được giáo dục từ sớm, bởi vì đó là một trong những giá trị sống quan trọng của con người nhất là lứa tuổi mầm non, khi mà nhận thức của trẻ đạt được hiệu quả cao nhất.
Đặc biệt là ở lứa tuổi mầm non việc giáo dục tính trung thực là một trong những nội dung giáo dục không thể thiếu trong nhà trường. Trong nước Hồ Chí Minh. Bài nói chuyện với cán bộ, học sinh trường Đại học sư phạm Hà Nội, ngày về thăm trường (21/10/1964). Người nói: “Có đức mà không có tài làm việc gì cũng khó, có tài mà không có đức thì là nguời vô dụng”.
Nguyễn Trãi cũng đã so sánh khẳng định “Tài thì kém đức một vài phần” và cho rằng “Người có tài mà không có đức thì nhũng nhiễu thiên hạ”. Cho nên “sĩ tử đi học trước hết phải trau dồi đạo đức rồi sau mới học làm văn chương, giỏi thì giúp đời cứu dân, không giỏi thì sửa mình, sửa tục” (Bài nói chuyện với cán bộ, học sinh trường Đại học sư phạm Hà Nội, 1964) Năm 1998, Hội nghị lần thứ 5 của Ban chấp hành Trung ương khóa VIII đã khẳng định: - “Có tinh thần yêu nước, tự cường dân tộc, phấn đấu vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có ý chí vươn lên đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn lạc hậu, đoàn kết với nhân dân thế giới trong sự nghiệp đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội. - Có ý thức tập thể, đoàn kết, phấn đấu vì lợi ích chung. - Có lối sống lành mạnh, nếp sống văn minh, cần kiệm trung thực, nhân nghĩa, tôn trọng kỷ cương, phép nước, qui ước của cộng đồng, có ý thức bảo vệ và cải thiện môi trường sinh thái.
- Lao động chăm chỉ với lương tâm nghề nghiệp, có kỹ thuật, sáng tạo, năng suất cao vì lợi ích của bản thân, gia đình, tập thể và xã hội. - Thường xuyên học tập, nâng cao hiểu biết, trình độ chuyên môn, thẩm mỹ và thể lực” (Ban Chấp hành Trung ương, 1998) GS. Dương Thiệu Thống trong tác phẩm “Giáo dục truyền thống và hiện đại” cho rằng: “Tôi muốn đề cập đến hai đức tính căn bản cho mọi thứ đạo và đức. Đó tính trung thực và lòng can đảm.
Tính trung thực là đức tính lớn nhất của ý chí. Thật ra hai đức tính này không khác nhau bao nhiêu vì xét cho cùng tính trung thực là sự can đảm của trí tuệ, và lòng can đảm cũng là sự trung thực của ý chí. Tính trung thực là đức tính cần thiết nhất ở con người vì nếu người ta không trung thực 9 với chính bản thân mình thì không thể nào trung thực được với xã hội., 2003) Ngô Công Hoàn cho rằng: “Các khuôn mẫu hành vi xã hội mà trẻ có được bắt nguồn từ những người xung quanh bằng cơ chế nhập tâm, bắt chước mà trẻ hình thành các hành vi xã hội trong quá trình thỏa mãn các nhu cầu cơ bản. Khi hệ thống các hành vi xã hội nhằm thỏa mãn nhu cầu vật chất, nhu cầu sinh học được hình thành thì đồng thời với chúng, hệ thống các hành vi giao tiếp, hợp tác với người xung quanh cũng được hình thành và phát triển.
Những hành vi, hoạt động của người lớn xung quanh diễn ra trước mắt trẻ luôn là nguồn tư liệu phong phú, sinh động về hành động được phép làm, không được phép làm, thậm chí cấm không được làm. Cũng theo tác giả: “Sự củng cố ngôn ngữ qua lời răn, dạy của cha mẹ, của người lớn xung quanh dẫn trẻ nhận thức được điều tốt - xẫu, thiện - ác” (Ngô Công Hoàn, 2006) Lê Bích Ngọc qua tác phẩm “Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ từ 5 - 6 tuổi”, tác giả nhận định “Trẻ từ 5 đến 6 tuổi thích kết bạn mới. Trẻ có thể hợp tác, nhận và hoàn thành nhiệm vụ, tôn trọng quy tắc xã hội, giữ gìn đồ dùng, đồ chơi, quý trọng đồng tiền. Những kỹ năng này thúc đẩy sự phát triển trí lực, tinh thần trách nhiệm, tính tích cực, lạc quan, dễ thích ứng với xã hội của trẻ” (Lê, 2009) Giáo sư Trần Văn Giàu nhấn mạnh 7 nội dung: “Yêu nước, cần cù, anh hùng, sáng tạo, lạc quan, thương người, vì nghĩa”.
Nói đến các giá trị đạo đức của dân tộc Việt Nam chúng ta không thể không nói đến những đặc điểm khác như sự thông minh, sáng tạo, lòng nhân ái, trung thực, giản dị, thủy chung, nhân nghĩa, vị tha, đức độ, giản dị, khiêm tốn, thật thà, nhẫn nại chịu đựng, trọng chữ “tín”. Đây là những thước đo giá trị nhân cách của con người Việt Nam và vẫn luôn được đánh giá cao và cần được tuân thủ trong thời kỳ hiện nay (Trần Văn Giàu, 2011) Hoàng Thị Phương Qua chuyên đề “Giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mầm non” coi tính trung thực là một trong các biểu hiện của hành vi văn hóa. Tác giả cho rằng giáo dục tính trung thực cho trẻ ngay từ lứa tuổi MN sẽ dễ hơn so với lứa tuổi sau vì khi trẻ đã đã có thói quen nói dối, thường xuyên không biết giữ lời hứa với bạn và những người lớn xung quanh thì sẽ khó giáo dục lại. Tác giả cũng đề 10 cao việc giáo dục tính trung thực cho trẻ qua hoạt động chơi và cuộc sống thực.
Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, là tập hợp những nguyên tắc, qui tắc, chuẩn mực xã hội, nhằm điều chỉnh cách đánh giá và cách ứng xử của con người trong quan hệ với nhau và quan hệ với xã hội.
