Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý giáo dục đạo đức cho HS thông qua hoạt động Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh ở trƣờng trung học cơ sở. 4 Chương 2: Thực trạng quản lý giáo dục đạo đức cho HS thông qua hoạt động Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh ở các trƣờng trung học cơ sở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. Chương 3: Biện pháp quản lý giáo dục đạo đức cho HS thông qua hoạt động Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh ở các trƣờng trung học cơ sở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu trên thế giới Giáo dục đạo đức đƣợc các nhà nghiên cứu quan tâm và coi trọng, cụ thể: Các nhà triết học nhƣ phƣơng Tây, Nhà triết học Socrate (470 - 399 TCN) coi cái gốc của đạo đức là tính thiện, đạo đức và sự hiểu biết qui định nhau, tức là có đạo đức là nhờ sự hiểu biết và con ngƣời sau khi có hiểu biết mới trở thành đạo đức. Luận án tiến sỹ “The Moral Education curriculum and policy in Chinese Junior High School: Chances and Challenges” [25] của tác giả Guang Yuan Hu thực hiện năm 2010 tại đại học Alabama, Hoa Kỳ đã đƣa ra những phân tích nhằm đánh giá mục đích chƣơng trình giáo dục đạo đức, đánh giá hiệu quả triển khai chƣơng trình giáo dục đạo đức, đánh giá mức độ ảnh hƣởng của các biến đổi xã hội đối với việc giảng dạy môn đạo đức cũng nhƣ khảo nghiệm việc thực thi những chính sách mới trong bối cảnh hội nhập liên quan đến chƣơng trình giáo dục đạo đức trong trƣờng trung học tại Trung Quốc. Tại Hội nghị khoa học “Đẩy mạnh giá trị nhân văn, đạo đức, văn hóa quốc tế” tổ chức ở Tokyo vào tháng 2 năm 1994 với sự tham gia của 12 nƣớc trong khu vực.
Hội nghị đã tổng kết kinh nghiệm và đã thống nhất đƣa ra mô hình giáo dục giá trị nhân văn, đạo đức, văn hóa quốc tế gồm 8 nhóm giá trị: 1/ Nhóm giá trị liên quan đến quyền con ngƣời; 2/ Nhóm giá trị liên quan đến dân chủ; 3/ Nhóm giá trị liên quan đến hợp tác và hòa bình; 4/ Nhóm các giá trị liên quan đến bảo vệ môi trƣờng; 5/ Nhóm giá trị liên quan đến bảo vệ di sản văn hóa; 6/ Nhóm các giá trị liên quan đến bản thân và những ngƣời khác; 7/ Nhóm các giá trị liên quan đến tính dân tộc; 8/ Nhóm liên quan đến tâm linh [20]. Các nghiên cứu ở Việt Nam Các nghiên cứu về giáo dục đạo đức Công trình nghiên cứu: “Phối hợp nhà trƣờng, gia đình, xã hội trong giáo dục đạo đức cho học sinh THCS trên địa bàn thành phố Ninh Bình” [21] của tác giả Kiều Đức Thắng thực hiện năm 2013 đã nghiên cứu chuyên sâu về mối quan hệ phối hợp giữa nhà trƣờng, gia đình và xã hội thông qua việc nghiên cứu cơ sở lý luận và khảo sát thực trạng quản lý phối hợp giữa nhà trƣờng, gia đình và xã hội trên địa bàn thành phố Ninh ình để làm rõ hơn vai trò của công tác phối hợp đối với việc giáo dục đạo đức cho học sinh trung học cơ sở. Luận án Tiến sỹ Quản lý Giáo dục: “Kết nối nhà trường với gia đình và xã hội nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho học sinh trường trung học phổ thông tại Hà Nội” [23] của tác giả Hoàng Hồng Trang đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về phối hợp giữa nhà trƣờng và các lực lƣợng xã hội hóa nhằm giáo dục đạo đức cho học sinh. Trong nghiên cứu của mình, tác giả đã nghiên cứu thực tiễn công tác phối hợp tại các trƣờng trung học trên địa bàn thành phố Hà Nội và đề xuất các biện pháp phối hợp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho học sinh.
Công trình nghiên cứu Quản lý phối hợp nhà trường với gia đình trong giáo dục đạo đức, pháp luật cho học sinh trung học cơ sở thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục của tác giả Trần Huy Đức, trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý giáo dục đạo đức thông qua hoạt động của Đội TNTP HCM trong giáo dục đạo đức, pháp luật cho học sinh trung học cơ sở thành phố Hà Nội, Luận án đề xuất các biện pháp quản lý giáo dục đạo đức thông qua hoạt động của Đội TNTP HCM trong giáo dục đạo đức, pháp luật góp phần cải thiện chất lƣợng phối hợp nhà trƣờng với gia đình trong giáo dục đạo đức, ý thức chấp hành pháp luật cho học sinh nhƣ: Phối hợp với phụ huynh học sinh cùng kiểm tra, giám sát quá trình giáo dục đạo đức, pháp luật cho học sinh tại nhà trƣờng thông qua các phƣơng tiện hiện đại nhƣ camera giám sát, mạng thông tin nội bộ…; Phối hợp với gia đình học sinh và các cơ quan chức năng tổ chức Hội thảo với nội dung phổ biến các tri thức khoa học, văn hóa xã hội… hoạt động chuyên đề chào mừng 7 các ngày kỷ niệm nhƣ Ngày Hiến trƣơng Nhà giáo Việt Nam (20/11); Ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (26/3); Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (03/02)…; Phối hợp với gia đình tổ chức cho học sinh tham gia tích cực vào các hoạt động văn hóa xã hội tại địa phƣơng [11]. Các nghiên cứu về quản lý giáo dục đạo đức Công trình nghiên cứu Giáo dục đạo đức cho học sinh trường trung học cơ sở tại thành phố Hồ Chí Minh trong điều kiện đổi mới giáo dục hiện nay” của Đỗ Tuyết Bảo (2001) đã đề cập đến vai trò giáo dục đạo đức với sự hình thành và phát triển nhân cách thế hệ trẻ, tác động đổi mới của xã hội với giáo dục đạo đức cho học sinh trƣờng trung học cơ sở tại thành phố Hồ Chí Minh. Tác giả đƣa ra các biện pháp nhƣ: Đổi mới về nhận thức giáo dục đạo đức; Đổi mới phƣơng pháp giáo dục đạo đức; Đổi mới hình thành tổ chức hoạt động giáo dục đạo đức và xây dựng môi trƣờng đạo đức; Tăng cƣờng những đảm bảo cơ sở vật chất giáo dục đạo đức; lãnh đạo và quản lý công tác giáo dục đạo đức trong nhà trƣờng nhằm nâng cao chất lƣợng giáo dục đạo đức cho học sinh [3]. Công trình nghiên cứu Quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh trường trung học cơ sở thành phố Hà Nội trong bối cảnh đổi mới giáo dục của tác giả Nguyễn Thị Thi đã làm rõ thực trạng quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh trƣờng THCS và đề xuất một số biện pháp quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh trƣờng THCS thành phố Hà Nội trong bối cảnh đổi mới giáo dục nhƣ: Quản lý xây dựng kế hoạch GDĐĐ cho HS thông qua hoạt động Đội TNTP HCM cho học sinh trƣờng trung học cơ sở phù hợp với chƣơng trình giáo dục; Quản lý các điều kiện tinh thần và vật chất hỗ trợ thực hiện kế hoạch giáo dục đạo đức cho học sinh trƣờng THCS; Thiết lập bộ máy tổ chức và bồi dƣỡng nâng cao chất lƣợng giáo viên để thực hiện tốt kế hoạch giáo dục đạo đức cho học sinh; Chỉ đạo triển khai kế hoạch GDĐĐ cho HS thông qua hoạt động Đội TNTP HCM cho học sinh THCS theo hƣớng tích hợp và lồng ghép các hoạt động dạy học ngoại khóa và chính khóa; Đa dạng hóa các loại hình hoạt động chuyên đề ngoại khóa để nâng cao chất lƣợng giáo dục đạo đức cho học sinh; Tổ chức thực hiện thi đua khen thƣởng, kiểm tra đánh giá xếp loại đạo đức của học sinh trƣờng THCS [22].
8 Các nghiên cứu về quản lý giáo dục các hoạt động GDĐĐ cho HS thông qua hoạt động Đội TNTP HCM Công trình Quản lí công tác giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh tại trường tiểu học Lý Thường Kiệt, Hà Nội Nguyễn Thị Quỳnh Anh đã đánh giá thực trạng đội ngũ Tổng phụ trách Đội đều làm kiêm nhiệm, thay đổi thƣờng xuyên, hầu nhƣ là GV hợp đồng. Việc thực hiện thƣờng không bám sát vào kế hoạch đặt ra. GH các trƣờng thƣờng giao phó việc theo dõi và tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho Tổng phụ trách Đội. Cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho hoạt động GDĐĐ cho HS thông qua hoạt động Đội TNTP HCM còn thiếu thốn.
Chƣa có sự phối hợp chặt chẽ, thƣờng xuyên giữa GVCN lớp với Hội cha mẹ học sinh, đoàn phƣờng (xã), giữa Đoàn - Đội với các ban ngành đoàn thể có liên quan. Công tác kiểm tra chƣa đƣợc thƣờng xuyên. Việc tổ chức các chuyên đề về hoạt động giáo dục kỹ năng sống rất ít. Tác giả đã đƣa ra các biện pháp nhƣ: Tổ chức bồi dƣỡng nâng cao nhận thức và trang bị kiến thức, phƣơng pháp giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh TNTP Hồ Chí Minh cho GV, cán bộ Đội và các lực lƣợng tham gia; Chỉ đạo đội ngũ GV thực hiện chƣơng trình hoạt động giáo dục kỹ năng sống; Tổ chức xây dựng kế hoạch và thực hiện kế hoạch GDĐĐ cho HS thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh TNTP Hồ Chí Minh toàn trƣờng nhằm thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh [1].
Công trình nghiên cứu về Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức của Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh ở trường tiểu học đạo đức - huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang của Phạm Thị Duyên, trên cơ sở nghiên cứu thực trạng, tác giả đã đề xuất các biện pháp nhƣ: Đối mới nội dung, hình thức tổ chức hoạt động giáo dục đạo đức của Đội TNTP HCM; Bồi dƣỡng kỹ năng tổ chức các hoạt động giáo dục đạo đức cho cán bộ phụ trách Đội TNTP HCM; Tăng cƣờng phối hợp giữa Đội và các tổ chức khác trong nhà trƣờng để giáo dục đạo đức cho HS. Nhƣ vậy, giáo dục đạo đức cho HS là nội dung giáo dục quan trọng trong trƣờng THCS; Cũng nhƣ các hoạt động giáo dục khác, giáo dục đạo đức cho HS 9 có mục tiêu, nội dung, phƣơng pháp, hình thức giáo dục,. Quản lí hoạt động giáo dục đạo đức cho HS ở các trƣờng THCS có thể theo tiếp cận nội dung (quản lí mục tiêu, nội dung, phƣơng pháp, hình thức giáo dục,.), cũng có thể theo tiếp cận chức năng (kế hoạch, tổ chức, thực hiện, kiểm tra, đánh giá,.