CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CÁC CÔNG TRÌNH ĐIỆN 1.1 TỔNG QUAN VỀ DỰ ÁN ĐẦU TƯ 1.1 Khái niệm dự án đầu tư Có thể xem xét dự án đầu tư từ nhiều góc độ khác nhau: - Về mặt nội dung: Dự án đầu tư là một tập hợp các hoạt động có liên quan với nhau được kế hoạch hoá nhằm đạt các mục tiêu đã định bằng việc tạo ra các kết quả cụ thể trong một thời gian nhất định, thông qua việc sử dụng các nguồn lực xác định. - Trên góc độ quản lý: Dự án đầu tư là một công cụ quản lý sử dụng vốn, vật tư, lao động để tạo ra kết quả tài chính, kinh tế xã hội trong một thời gian dài. - Trên góc độ kế hoạch: Dự án đầu tư là một công cụ thể hiện kế hoạch chi tiết của một công cuộc đầu tư sản xuất kinh doanh, phát triển kinh tế -xã hội làm tiền đề cho các quyết định đầu tư và tài trợ. - Về mặt hình thức: Nó là một tập hợp hồ sơ tài liệu trình bày một cách chi tiết và có hệ thống và chi phí theo một kế hoạch để đạt được những kết quả và thực hiện được những mục tiêu nhất định trong tương lai.
Như vậy một cách chung nhất có thể hiểu: Dự án đầu tư xây dựng là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc sử dụng vốn để tiến hành hoạt động xây dựng để xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo công trình xây dựng nhằm phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong thời gian và chi phí xác định. Khi đầu tư xây dựng công trình, chủ đầu tư xây dựng công trình phải lập dự án để xem xét, đánh giá hiệu quả về kinh tế - xã hội của dự án. Dự án đầu tư xây dựng công trình phải đảm bảo các yêu cầu chủ yếu sau đây: - Phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch phát triển ngành và quy hoạch xây dựng; - Có phương án thiết kế và phương án công nghệ phù hợp; - An toàn trong xây dựng, vận hành, khai thác, sử dụng công trình, an toàn 4 phòng, chống cháy, nổ và bảo vệ môi trường - Đảm bảo hiệu quả kinh tế - xã hội của dự án.2 Phân loại dự án đầu tư Có nhiều loại dự án khác nhau về mục đích, tính chất, quy mô, đặc điểm và mức độ phức tạp. Để phân tích, đánh giá và quản lý các dự án, người ta tiến hành phân loại các dự án đầu tư.
Có rất nhiều cách phân loại các dự án đầu tư khác nhau tuỳ theo các mục đích sử dụng.1 Phân loại theo quy mô và tính chất Dự án quan trọng Quốc gia do Quốc hội thông qua chủ trương và cho phép đầu tư. Các dự án còn lại căn cứ vào quy mô vốn đầu tư ban đầu đưa vào dự án, người ta chia thành 3 nhóm A, B, C theo quy định tại phụ lục 1 của Nghị định 12/2009/NĐ-CP ngày 12-02-2009 của Chính phủ. Về phương diện quản lý, tuy có nhiều nét chung song do đặc điểm của dự án của các nhóm là khác nhau nên khi quản lý cần áp dụng phương pháp và công cụ quản lý khác nhau. Các dự án nhóm A, B thường được đặt ra nhiều vấn đề về quản lý cần được nghiên cứu và giải quyết.
Các dự án nhóm C cho phép áp dụng một cách đơn giản và có hiệu quả các phương pháp định lượng. Phân loại dự án đầu tư theo quy mô và tính chất dự án ST PHÂN LOẠI DỰ ÁN ĐẦU TƯ TMĐT T I Dự án quan trọng quốc gia Theo NQ số66/2006 II Nhóm A 1 Các dự án đầu tư xây dựng công trình: thuộc lĩnh vực bảo vệ an Không kể ninh, quốc phòng có tính chất bảo mật quốc gia, có ý mức vốn nghĩa chính trị - xã hội quan trọng. 2 Các dự án đầu tư xây dựng công trình: sản xuất chất độc hại, Không kể chất nổ; hạ tầng khu công nghiệp mức vốn 3 Các dự án đầu tư xây dựng công trình: công nghiệp điện, khai Trên 1.500 thác dầu khí, hoá chất, phân bón, chế tạo máy, xi măng, luyện 5 kim, khai thác chế biến khoáng sản, các dự án giao thông (cầu, tỷ đồng cảng biển, cảng sông, sân bay, đường sắt, đường quốc lộ), xây dựng khu nhà ở. 4 Các dự án đầu tư xây dựng công trình: thuỷ lợi, giao thông Trên 1.000 (khác ở điểm I - 3), cấp thoát nước và công trình hạ tầng kỹ tỷ đồng thuật, kỹ thuật điện, sản xuất thiết bị thông tin, điện tử, tin học, hoá dược, thiết bị y tế, công trình cơ khí khác, sản xuất vật liệu, bưu chính, viễn thông 5 Các dự án đầu tư xây dựng công trình: công nghiệp nhẹ, sành Trên 700 tỷ sứ, thuỷ tinh, in, vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, sản đồng xuất nông, lâm nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản, chế biến nông, lâm, thuỷ sản.
6 Các dự án đầu tư xây dựng công trình: y tế, văn hoá, giáo dục, Trên 500 tỷ phát thanh, truyền hình, xây dựng dân dụng khác (trừ xây dựng đồng khu nhà ở), kho tàng, du lịch, thể dục thể thao, nghiên cứu khoa học và các dự án khác. II Nhóm B 1 Các dự án đầu tư xây dựng công trình: công nghiệp điện, khai Từ 75 đến thác dầu khí, hoá chất, phân bón, chế tạo máy, xi măng, luyện 1.500 tỷ kim, khai thác chế biến khoáng sản, các dự án giao thông (cầu, đồng cảng biển, cảng sông, sân bay, đường sắt, đường quốc lộ), xây dựng khu nhà ở 2 Các dự án đầu tư xây dựng công trình: thuỷ lợi, giao thông Từ 50 đến (khác ở điểm II - 1), cấp thoát nước và công trình hạ tầng kỹ 1.000 tỷ thuật, kỹ thuật điện, sản xuất thiết bị thông tin, điện tử, tin học, đồng hoá dược, thiết bị y tế, công trình cơ khí khác, sản xuất vật liệu, bưu chính, viễn thông. 3 Các dự án đầu tư xây dựng công trình: hạ tầng kỹ thuật khu đô Từ 40 đến thị mới, công nghiệp nhẹ, sành sứ, thuỷ tinh, in, vườn quốc gia, 700 tỷ đồng khu bảo tồn thiên nhiên, sản xuất nông, lâm nghiệp, nuôi trồng 6 thuỷ sản, chế biến nông, lâm, thuỷ sản. 4 Các dự án đầu tư xây dựng công trình: y tế, văn hoá, giáo dục, Từ 30 đến phát thanh, truyền hình, xây dựng dân dụng khác (trừ xây dựng 500 tỷ đồng khu nhà ở), kho tàng, du lịch, thể dục thể thao,nghiên cứu khoa học và các dự án khác.
II Nhóm C 1 Các dự án đầu tư xây dựng công trình: công nghiệp điện, khai Dưới 75 tỷ thác dầu khí, hoá chất, phân bón, chế tạo máy, xi măng, luyện đồng kim, khai thác chế biến khoáng sản, các dự án giao thông (cầu, cảng biển, cảng sông, sân bay, đường sắt, đường quốc lộ). Các trường phổ thông nằm trong quy hoạch (không kể mức vốn), xây dựng khu nhà ở. 2 Các dự án đầu tư xây dựng công trình: thuỷ lợi, giao thông Dưới 50 tỷ (khác ở điểm III - 1), cấp thoát nước và công trình hạ tầng kỹ đồng thuật, kỹ thuật điện, sản xuất thiết bị thông tin, điện tử, tin học, hoá dược, thiết bị y tế, công trình cơ khí khác, sản xuất vật liệu, bưu chính, viễn thông. 3 Các dự án đầu tư xây dựng công trình: công nghiệp nhẹ, sành Dưới 40 tỷ sứ, thuỷ tinh, in, vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, sản đồng xuất nông, lâm nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản, chế biến nông, lâm, thuỷ sản 4 Các dự án đầu tư xây dựng công trình: y tế, văn hoá, giáo dục, Dưới 30 tỷ phát thanh, truyền hình, xây dựng dân dụng khác (trừ xây dựng đồng khu nhà ở), kho tàng, du lịch, thể dục thể thao, nghiên cứu khoa học và các dự án khác (Nguồn: Nghị định số 12/2009/NĐ-CP ngày 10/02/2009 của Chính Phủ) 1.2 Phân loại theo mục đích Căn cứ vào các chức năng hay mục đích của các dự án, người ta chia dự án thành: - Dự án đầu tư chiều sâu; 7 - Dự án đầu tư mở rộng; - Dự án đầu tư mới.
Việc phân loại theo cách này chúng ta thấy mức độ phức tạp và mức độ rủi ro của các dự án tăng dần.3 Phân loại theo mối quan hệ giữa các dự án Căn cứ mối quan hệ giữa các dự án, người ta chia làm hai nhóm dự án: - Dự án độc lập: Những dự án được coi là độc lập với nhau về mặt kinh tế, nếu dự án này được chấp thuận hay từ chối sẽ không ảnh hưởng đế dòng tiền của dự án khác. Khi hai dự án được coi là độc lập về mặt kinh tế có nghĩa là quyết định đầu tư dự án này không ảnh hưởng đến quyết định đầu tư dự án khác. - Dự án đầu tư phụ thuộc: Các dự án đầu tư phụ thuộc lẫn nhau về mặt kinh tế có nghĩa là dòng tiền của dự án này sẽ chịu ảnh hưởng khi quyết định đầu tư dự án khác. Trong các dự án phụ thuộc người ta chia ra hai loại: Dự án đầu tư bổ sung và dự án đầu tư thay thế.
Một dự án được gọi là dự án bổ sung cho một dự án khác khi đầu tư dự án đó sẽ làm tăng lợi ích dự kiến của dự án khác. Một dự án được coi là thay thế một dự án khác nếu đầu tư dự án đó sẽ làm cho lợi ích dự kiến thu được của dự án kia giảm xuống. Trong trường hợp thay thế cao nhất là khi quyết định đầu tư dự án này sẽ làm cho lợi ích của dự án kia bị triệt tiêu hoàn toàn hay quyết định đầu tư dự án này sẽ bác bỏ tất cả các dự án còn lại, các dự án này được gọi là các dự án loại trừ nhau.