Quản Lý Hoạt Động Cung Cấp Dịch Vụ Thư Viện Tại Trường Đại Học Thủ Dầu Một

Khám phá cách quản lý hiệu quả hoạt động cung cấp dịch vụ thư viện tại Trường Đại học Thủ Dầu Một, nâng cao trải nghiệm người dùng.

• Tác giả: Nguyễn Thị Diệu
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Văn Thông
• Trường học: Trường Đại Học Thủ Dầu Một
• Chuyên ngành: Quản Lý Giáo Dục
• Đề tài: Quản Lý Hoạt Động Cung Cấp Dịch Vụ Thư Viện Tại Trường Đại Học Thủ Dầu Một
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Bình Dương

Mục lục chi tiết

• LỜI C M ĐO N
• LỜI CẢM ƠN
• D NH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• D NH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ
• D NH MỤC BẢNG BIỀU
• MỤC LỤC
• MỞ ĐẦU
• 1. Lý do chọn thực hiện đề tài
• 2. Mục tiêu/giả thuyết nghiên cứu
• 2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 3.1. Nghiên cứu nƣớc ngoài
• 3.2. Nghiên cứu trong nƣớc
• 4. Đối tƣợng/ phạm vi nghiên cứu, khảo sát. Đối tƣợng nghiên cứu
• 4. Phạm vi nghiên cứu
• 5. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 5.1. Phƣơng pháp luận
• 5.2. Quan điểm logic – Lịch sử
• 5.3. Quan điểm thực tiễn
• 5.4. Phƣơng pháp nghiên cứu cụ thể
• 5.5. Nhóm phƣơng pháp nghiên cứu lý luận
• 5.6. Nhóm phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn
• 5.7. Phƣơng pháp xử lý thông tin
• 6. Đóng góp của nghiên cứu
• 6.1. Ý nghĩa khoa học
• 6.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 7. Cấu trúc của đề tài
• 1. CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LU N VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CUNG CẤP DỊCH VỤ THƢ VIỆN CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC
• 1.1. Một số khái niệm cơ bản
• 1.2. Dịch vụ thƣ viện
• 1.3. Cung cấp dịch vụ thƣ viện
• 1.4. Quản lý hoạt động cung cấp dịch vụ thƣ viện
• 1.5. Lý luận về hoạt động cung cấp dịch vụ thƣ viện
• 1.6. Vai trò của dịch vụ thƣ viện
• 1.7. Đặc tính của dịch vụ thƣ viện
• 1.8. Nội dung dịch vụ thƣ viện
• 1.9. Hình thức thực hiện dịch vụ thƣ viện
• 1.10. Các điều kiện thực hiện dịch vụ thƣ viện
• 1.11. Đánh giá dịch vụ thƣ viện
• 1.12. Đánh giá từ góc độ cơ quan thông tin thƣ viện
• 1.13. Đánh giá từ góc độ ngƣời sử dụng
• 1.14. Lý luận về quản lý hoạt động cung cấp dịch vụ thƣ viện
• 1.15. Tầm quan trọng của quản lý hoạt động cung cấp dịch vụ thƣ viện
• 1.16. Chức năng quản lý hoạt động cung cấp dịch vụ thƣ viện
• 1.17. Lập kế hoạch hoạt động cung cấp dịch vụ thƣ viện
• 1.18. Tổ chức thực hiện hoạt động cung cấp dịch vụ thƣ viện
• 1.19. Chỉ đạo thực hiện hoạt động cung cấp dịch vụ thƣ viện
• 1.20. Kiểm tra, đánh giá hoạt động cung cấp dịch vụ thƣ viện
• 1.21. Các yếu tố tác động đến quản lý hoạt động cung cấp dịch vụ thƣ viện
• 1.22. Yếu tố khách quan
• 1.23. Chính sách thông tin Quốc gia
• 1.24. Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin
• 1.25. Vấn đề quyền truy cập thông tin và nhu cầu tin trong xã hội
• 1.26. Yếu tố chủ quan
• 1.27. Nguồn tài nguyên thông tin
• 1.28. Nguồn nhân lực
• 1.29. Cơ sở vật chất và kĩ thuật
• 1.30. Yếu tố ngƣời sử dụng
• 1.31. Nguồn lực tài chính
• 2. CHƢƠNG 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CUNG CẤP DỊCH VỤ THƢ VIỆN TẠI TRƢỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT
• 2.1. hái quát về Trung tâm Học liệu trƣờng Đại học Thủ Dầu Một
• 2.2. Lịch sử hình thành
• 2.3. Chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức của Trung tâm Học liệu
• 2.4. Nguồn lực của Trung tâm Học liệu
• 2.5. Tài nguyên thông tin
• 2.6. Cơ sở vật chất - Kỹ thuật
• 2.7. Nguồn nhân lực
• 2.8. Nguồn lực tài chính
• 2.9. Ngƣời sử dụng
• 2.10. hảo sát thực trạng hoạt động và quản lý hoạt động cung cấp dịch vụ thƣ viện tại trƣờng Đại học Thủ Dầu Một
• 2.11. Mục đích khảo sát
• 2.12. Nội dung khảo sát
• 2.13. Đối tƣợng khảo sát
• 2.14. Phƣơng pháp khảo sát
• 2.15. Quy ƣớc thang đo
• 2.16. Thực trạng hoạt động cung cấp dịch vụ thƣ viện tại trƣờng đại học Thủ Dầu Một
• 2.17. Nhu cầu tin và thói quen sử dụng
• 2.18. Thực trạng về vai trò của hoạt động cung cấp dịch vụ thƣ viện
• 2.19. Thực trạng về nội dung các dịch vụ thƣ viện
• 2.20. Về mức độ sử dụng các loại dịch vụ thƣ viện
• 2.21. Thực trạng dịch vụ đọc tại chỗ
• 2.22. Thực trạng dịch vụ mƣợn về nhà
• 2.23. Thực trạng dịch vụ hỏi đáp và cung cấp thông tin theo yêu cầu
• 2.24. Thực trạng dịch vụ Internet
• 2.25. Thực trạng dịch vụ hƣớng dẫn sử dụng thƣ viện
• 2.26. Thực trạng dịch vụ thƣ viện liên kết
• 2.27. Thực trạng dịch vụ in ấn, sao chụp, chép đĩa, USB, ép nhựa
• 2.28. Thực trạng về hình thức thực hiện dịch vụ thƣ viện
• 2.29. Thực trạng về các điều kiện tổ chức dịch vụ thƣ viện
• 2.30. Thực trạng quản lý hoạt động cung cấp dịch vụ thƣ viện
• 2.31. Thực trạng tầm quan trọng của công tác quản lý hoạt động cung cấp dịch vụ thƣ viện
• 2.32. Thực trạng lập kế hoạch hoạt động cung cấp dịch vụ thƣ viện
• 2.33. Thực trạng tổ chức hoạt động cung cấp dịch vụ thƣ viện
• 2.34. Thực trạng kiểm tra, đánh giá hoạt động cung cấp dịch vụ thƣ viện
• 2.35. Thực trạng các yếu tố ảnh hƣởng hoạt động cung cấp dịch vụ thƣ viện
• 3. Chƣơng 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CUNG CẤP DỊCH VỤ THƢ VIỆN TẠI TRƢỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT
• 3.1. Cơ sở đề xuất các biện pháp
• 3.2. Một số nguyên tắc xây dựng biện pháp
• 3.3. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu
• 3.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học
• 3.5. Nguyên tắc đảm bảo tính toàn diện
• 3.6. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống
• 3.7. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn và khả thi
• 3.8. Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động cung cấp dịch vụ thƣ viện tại trƣờng Đại học Thủ Dầu Một
• 3.9. Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức đối với cán bộ, giảng viên và ngƣời học về tầm quan trọng của hoạt động cung cấp dịch vụ thƣ viện
• 3.10. Biện pháp 2: Đầu tƣ nguồn lực đảm bảo phục vụ dịch vụ thƣ viện và phát triển Trung tâm học liệu
• 3.11. Biện pháp 3: Đẩy mạnh hoạt động Marketing phục vụ cung cấp dịch vụ thƣ viện của Trung tâm học liệu
• 3.12. Biện pháp 4: Cải tiến chất lƣợng dịch vụ thƣ viện hiện có và đa dạng hóa dịch vụ thƣ viện của Trung tâm học liệu
• 3.13. Biện pháp 5: Đổi mới công tác tổ chức và ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động cung cấp dịch vụ thƣ viện của Trung tâm học liệu
• 3.14. Biện pháp 6: Tăng cƣờng công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động cung cấp dịch vụ thƣ viện của Trung tâm học liệu
• 3.15. Mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý hoạt động cung cấp dịch vụ thƣ viện
• 3.16. ết quả khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của biện pháp
• 3.17. Mục đích khảo nghiệm
• 3.18. Phƣơng pháp khảo nghiệm
• 3.19. Khách thể khảo nghiệm
• 3.20. Quy ƣớc thang đo
• 3.21. Kết quả khảo nghiệm
• 3.22. Nâng cao nhận thức đối với cán bộ, giảng viên và ngƣời học về tầm quan trọng của hoạt động cung cấp dịch vụ thƣ viện
• 3.23. Đẩy mạnh hoạt động Marketing phục vụ cung cấp dịch vụ thƣ viện của Trung tâm Học liệu
• 3.24. Cải tiến chất lƣợng dịch vụ thƣ viện hiện có và đa dạng hóa dịch vụ thƣ viện của Trung tâm Học liệu
• 3.25. Đổi mới công tác tổ chức và ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động cung cấp DVTV của Trung tâm Học liệu
• 3.26. Tăng cƣờng công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động cung cấp dịch vụ thƣ viện của Trung tâm Học liệu
• 3.27. Phân tích mối tƣơng quan
• 3.28. Đối với cấp nhà nƣớc
• 3.29. Đối với trƣờng Đại học Thủ Dầu Một
• 3.30. Đối với lãnh đạo Nhà trƣờng
• 3.31. Đối với Trung tâm Học liệu
• 3.32. Đối với cán bộ, giảng viên và sinh viên, học viên trong trƣờng
• TÀI LIỆU TH M HẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý Dịch Vụ Thư Viện TDMU Khái Niệm Vai Trò

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và đổi mới giáo dục, quản lý dịch vụ thư viện đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao chất lượng đào tạo tại các trường đại học. Thư viện không chỉ là nơi lưu trữ tài liệu mà còn là trung tâm tri thức, hỗ trợ đắc lực cho hoạt động giảng dạy, học tập và nghiên cứu khoa học. Tại Đại học Thủ Dầu Một (TDMU), việc quản lý hiệu quả các dịch vụ thư viện là yếu tố quan trọng để thực hiện sứ mệnh phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Bình Dương và khu vực. Theo Quyết định số 13/2008/QĐ-BVHTTDL, thư viện trường đại học có chức năng phục vụ hoạt động giảng dạy, học tập, đào tạo, nghiên cứu khoa học, triển khai ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ và quản lý của Nhà trường thông qua việc sử dụng, khai thác các loại tài liệu có trong thư viện. Do đó, việc chuẩn hóa và đổi mới các hoạt động thư viện là vô cùng cần thiết.

1.1. Dịch Vụ Thư Viện TDMU Định Nghĩa và Phân Loại Chi Tiết

Dịch vụ thư viện là các hoạt động do thư viện tổ chức hoặc phối hợp tổ chức nhằm phục vụ nhu cầu của người sử dụng thư viện. Các dịch vụ này bao gồm cung cấp tài liệu, thông tin, không gian học tập, hỗ trợ nghiên cứu và các hoạt động văn hóa đọc. Tại TDMU, các dịch vụ thư viện được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau, như hình thức cung cấp (trực tiếp, trực tuyến), nội dung (tham khảo, mượn trả, hướng dẫn) và đối tượng phục vụ (sinh viên TDMU, giảng viên, cán bộ). Việc phân loại giúp thư viện quản lý và cung cấp dịch vụ một cách hiệu quả hơn.

1.2. Vai Trò Của Dịch Vụ Thư Viện Đại Học Thủ Dầu Một Trong Đào Tạo

Dịch vụ thư viện đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ hoạt động đào tạo tại Đại học Thủ Dầu Một. Thư viện cung cấp nguồn tài liệu phong phú, đa dạng, đáp ứng nhu cầu học tập và nghiên cứu của sinh viên và giảng viên. Ngoài ra, thư viện còn tổ chức các hoạt động hướng dẫn sử dụng thư viện, đào tạo kỹ năng tìm kiếm thông tin, hỗ trợ sinh viên trong quá trình làm bài tập, tiểu luận, khóa luận tốt nghiệp. Theo Sở GDĐT Bình Dương (2017), việc học tập thường xuyên, suốt đời và học tập để hoàn thiện nhân cách, phát triển bản thân là vô cùng quan trọng, và thư viện đóng vai trò then chốt trong việc này.

II. Thách Thức Quản Lý Dịch Vụ Thư Viện TDMU Thực Trạng Giải Pháp

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, công tác quản lý dịch vụ thư viện TDMU vẫn đối mặt với không ít thách thức. Mức độ sử dụng dịch vụ chưa cao, hoạt động hướng dẫn sử dụng thư viện còn hạn chế, chất lượng một số dịch vụ chưa đáp ứng được nhu cầu của người dùng thư viện. Bên cạnh đó, công tác quản lý còn mang tính hành chính, chưa thực sự chặt chẽ và thường xuyên. Để giải quyết những thách thức này, cần có những giải pháp đồng bộ, từ việc nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của dịch vụ thư viện đến việc đầu tư nguồn lực, cải tiến chất lượng dịch vụ và đổi mới công tác tổ chức.

2.1. Đánh Giá Thực Trạng Sử Dụng Dịch Vụ Thư Viện Tại Đại Học TDMU

Việc đánh giá thực trạng sử dụng dịch vụ thư viện tại Đại học Thủ Dầu Một là bước quan trọng để xác định những điểm mạnh, điểm yếu và đưa ra các giải pháp cải thiện. Cần khảo sát ý kiến của sinh viên TDMU, giảng viên về mức độ hài lòng với các dịch vụ hiện có, nhu cầu sử dụng dịch vụ và những khó khăn gặp phải trong quá trình sử dụng. Kết quả khảo sát sẽ là cơ sở để điều chỉnh và nâng cao chất lượng dịch vụ, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dùng thư viện.

2.2. Phân Tích Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Quản Lý Dịch Vụ Thư Viện TDMU

Công tác quản lý dịch vụ thư viện chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, cả khách quan và chủ quan. Yếu tố khách quan bao gồm chính sách thông tin quốc gia, sự phát triển của công nghệ thông tin, nhu cầu thông tin của xã hội. Yếu tố chủ quan bao gồm nguồn tài nguyên thông tin, nguồn nhân lực, cơ sở vật chất kỹ thuật, yếu tố người sử dụng thư viện và nguồn lực tài chính. Việc phân tích các yếu tố này giúp nhà quản lý có cái nhìn toàn diện về tình hình và đưa ra các quyết định phù hợp.

2.3. Hạn Chế Trong Quy Trình Quản Lý Thư Viện Số TDMU Hiện Nay

Mặc dù TDMU đã triển khai thư viện số, vẫn còn tồn tại một số hạn chế trong quy trình quản lý. Các hạn chế này có thể bao gồm: Khả năng truy cập tài liệu số còn hạn chế, giao diện cổng thông tin thư viện chưa thân thiện, thiếu các công cụ hỗ trợ tìm kiếm và khai thác thông tin hiệu quả, chưa có sự liên kết chặt chẽ giữa thư viện số và các hệ thống thông tin khác của trường. Cần có những giải pháp để khắc phục những hạn chế này, nâng cao hiệu quả hoạt động của thư viện số.

III. Giải Pháp Quản Lý Dịch Vụ Thư Viện TDMU Nâng Cao Hiệu Quả

Để nâng cao hiệu quả quản lý dịch vụ thư viện tại Đại học Thủ Dầu Một, cần triển khai đồng bộ các giải pháp sau: Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của dịch vụ thư viện, đầu tư nguồn lực đảm bảo phục vụ dịch vụ, đẩy mạnh hoạt động marketing, cải tiến chất lượng dịch vụ hiện có và đa dạng hóa dịch vụ, đổi mới công tác tổ chức và ứng dụng công nghệ thông tin, tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá. Các giải pháp này cần được thực hiện một cách khoa học, hệ thống và phù hợp với điều kiện thực tế của trường.

3.1. Đầu Tư Nguồn Lực Phát Triển Thư Viện Số TDMU Cơ Sở Vật Chất Tài Nguyên

Việc đầu tư nguồn lực là yếu tố then chốt để phát triển thư viện số TDMU. Cần đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại, bao gồm máy chủ, thiết bị lưu trữ, mạng internet tốc độ cao, phần mềm quản lý thư viện. Đồng thời, cần bổ sung nguồn tài nguyên thông tin số phong phú, đa dạng, bao gồm sách điện tử, tạp chí khoa học, luận văn, khóa luận tốt nghiệp, cơ sở dữ liệu khoa học. Nguồn tài chính cần được đảm bảo để duy trì và phát triển thư viện số một cách bền vững.

3.2. Đa Dạng Hóa Dịch Vụ Thư Viện TDMU Đáp Ứng Nhu Cầu Người Dùng

Để đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của người dùng thư viện, cần đa dạng hóa các dịch vụ thư viện. Bên cạnh các dịch vụ truyền thống như đọc tại chỗ, mượn trả tài liệu, cần phát triển các dịch vụ mới như cung cấp thông tin theo yêu cầu, hỗ trợ nghiên cứu, đào tạo kỹ năng thông tin, tổ chức các hoạt động văn hóa đọc. Các dịch vụ này cần được thiết kế phù hợp với từng đối tượng người dùng thư viện, đảm bảo tính tiện lợi và hiệu quả.

3.3. Ứng Dụng CNTT Trong Quản Lý Thư Viện TDMU Tối Ưu Hóa Quy Trình

Ứng dụng công nghệ thông tin là giải pháp quan trọng để tối ưu hóa quy trình quản lý thư viện. Cần triển khai các phần mềm quản lý thư viện hiện đại, cho phép tự động hóa các nghiệp vụ như đăng ký, phân loại, lưu trữ, tìm kiếm tài liệu. Đồng thời, cần xây dựng cổng thông tin thư viện trực tuyến, cung cấp các dịch vụ trực tuyến như tra cứu tài liệu, đặt mượn tài liệu, gia hạn tài liệu, truy cập cơ sở dữ liệu khoa học. Ứng dụng CNTT giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của thư viện, tiết kiệm thời gian và chi phí.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Quản Lý Dịch Vụ Thư Viện TDMU Kết Quả Đánh Giá

Việc triển khai các giải pháp quản lý dịch vụ thư viện cần được đánh giá một cách khách quan và toàn diện. Cần thu thập thông tin phản hồi từ người dùng thư viện, đánh giá hiệu quả của các dịch vụ mới, đo lường mức độ sử dụng thư viện và so sánh với các tiêu chuẩn thư viện. Kết quả đánh giá sẽ là cơ sở để điều chỉnh và hoàn thiện các giải pháp, đảm bảo dịch vụ thư viện ngày càng đáp ứng tốt hơn nhu cầu của sinh viên TDMU và giảng viên.

4.1. Khảo Sát Mức Độ Hài Lòng Của Người Dùng Về Dịch Vụ Thư Viện TDMU

Việc khảo sát mức độ hài lòng của người dùng thư viện là một trong những phương pháp quan trọng để đánh giá chất lượng dịch vụ thư viện. Cần xây dựng bảng khảo sát chi tiết, bao gồm các câu hỏi về mức độ hài lòng với các dịch vụ hiện có, thái độ phục vụ của nhân viên thư viện, cơ sở vật chất kỹ thuật và nguồn tài nguyên thông tin. Kết quả khảo sát sẽ giúp thư viện xác định những điểm cần cải thiện và nâng cao chất lượng dịch vụ.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Hoạt Động Của Thư Viện Số TDMU Số Lượng Truy Cập Sử Dụng

Để đánh giá hiệu quả hoạt động của thư viện số TDMU, cần theo dõi và phân tích các số liệu về số lượng truy cập, số lượng tài liệu được tải xuống, số lượng người dùng đăng ký. Các số liệu này cho thấy mức độ quan tâm và sử dụng thư viện số của sinh viên TDMU và giảng viên. Nếu số lượng truy cập và sử dụng còn thấp, cần có những giải pháp để quảng bá và thu hút người dùng đến với thư viện số.

4.3. So Sánh Dịch Vụ Thư Viện TDMU Với Các Tiêu Chuẩn Thư Viện Hiện Hành

Việc so sánh dịch vụ thư viện TDMU với các tiêu chuẩn thư viện hiện hành giúp xác định những điểm mạnh, điểm yếu và đưa ra các giải pháp cải thiện. Các tiêu chuẩn thư viện bao gồm tiêu chuẩn về cơ sở vật chất kỹ thuật, nguồn tài nguyên thông tin, nguồn nhân lực, quy trình nghiệp vụ và chất lượng dịch vụ. So sánh với các tiêu chuẩn này giúp thư viện có cái nhìn khách quan về tình hình và đưa ra các quyết định phù hợp.

V. Kết Luận Tương Lai Quản Lý Dịch Vụ Thư Viện TDMU Phát Triển Bền Vững

Công tác quản lý dịch vụ thư viện tại Đại học Thủ Dầu Một đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học. Để phát triển bền vững, cần tiếp tục đầu tư nguồn lực, cải tiến chất lượng dịch vụ, đổi mới công tác tổ chức và ứng dụng công nghệ thông tin. Đồng thời, cần tăng cường hợp tác với các thư viện khác, chia sẻ kinh nghiệm và nguồn lực, xây dựng mạng lưới thư viện mạnh mẽ, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dùng thư viện trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

5.1. Đề Xuất Các Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Thư Viện TDMU Trong Tương Lai

Để hỗ trợ phát triển thư viện TDMU trong tương lai, cần có những chính sách cụ thể từ phía nhà trường và các cơ quan quản lý. Các chính sách này có thể bao gồm: Tăng cường đầu tư nguồn lực cho thư viện, khuyến khích cán bộ thư viện tham gia các khóa đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn, tạo điều kiện cho thư viện hợp tác với các thư viện khác, xây dựng cơ chế đánh giá hiệu quả hoạt động của thư viện.

5.2. Hướng Phát Triển Dịch Vụ Thư Viện TDMU Theo Xu Hướng Thư Viện Thông Minh

Trong tương lai, dịch vụ thư viện TDMU cần phát triển theo xu hướng thư viện thông minh, ứng dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, internet vạn vật, dữ liệu lớn để cung cấp các dịch vụ cá nhân hóa, tiện lợi và hiệu quả. Thư viện thông minh có thể tự động hóa các quy trình nghiệp vụ, cung cấp thông tin theo yêu cầu, hỗ trợ người dùng tìm kiếm và khai thác thông tin một cách dễ dàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh chuyển đổi số giáo dục đại học theo Quyết định số 206/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, hơn 85% các cơ sở giáo dục đại học tại Việt Nam đang tích cực nâng cấp hệ thống thư viện thành trung tâm học liệu hiện đại. Thư viện đại học không chỉ là kho lưu trữ tri thức mà còn là trái tim học thuật, trực tiếp quyết định chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học. Tại Trường Đại học Thủ Dầu Một – trung tâm đào tạo lớn của tỉnh Bình Dương với quy mô hơn 18.000 người học – Trung tâm Học liệu đóng vai trò hạt nhân cung cấp tài nguyên thông tin. Tuy nhiên, hoạt động quản lý cung cấp dịch vụ thư viện tại đây vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn: phương thức quản trị còn mang nặng tính hành chính sự vụ, tỷ lệ người học tiếp cận tài nguyên điện tử chuyên sâu chỉ đạt khoảng 24.6%, và công tác truyền thông dịch vụ chưa theo kịp nhu cầu thực tế.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý dịch vụ thư viện đại học, khảo sát toàn diện thực trạng quản lý 4 chức năng cốt lõi (lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra - đánh giá) tại Trung tâm Học liệu Trường Đại học Thủ Dầu Một, từ đó đề xuất hệ thống 6 biện pháp quản lý có tính khả thi cao. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào nguồn dữ liệu thực chứng thu thập trong 3 năm học liên tiếp (2019-2020, 2020-2021 và 2021-2022), thực hiện khảo sát thực địa từ tháng 11/2021 đến tháng 8/2022. Ý nghĩa của luận văn thể hiện ở việc lượng hóa hiệu quả vận hành, cung cấp luận cứ khoa học giúp nhà trường nâng tỷ số hài lòng người dùng (CSAT) lên trên 85% và chuẩn hóa 100% quy trình phục vụ bạn đọc theo tiêu chuẩn chuyển đổi số ngành thư viện.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý luận quản trị tổ chức cổ điển của Henri Fayol với 4 chức năng cơ bản: lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra, kết hợp cùng mô hình quản trị POSDCoRB (Planning, Organizing, Staffing, Directing, Coordinating, Reporting, Budgeting) của Luther Gulick và Lyndall Urwick. Trong lĩnh vực thư viện, mô hình này khẳng định quản lý không đơn thuần là phân phối tài liệu mà là một chuỗi giá trị tương tác nhằm tối ưu hóa các nguồn lực nhân lực, vật lực, tài lực và tin lực. Đồng thời, đề tài tích hợp lý thuyết chất lượng dịch vụ ServQual nhằm đánh giá khoảng cách giữa kỳ vọng và sự thỏa mãn thực tế của người dùng tin.

Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm:

• Dịch vụ thư viện (Library Services): Các hoạt động chuyên môn do cơ quan thông tin thư viện tổ chức nhằm cung ứng tri thức, hỗ trợ tra cứu và tư vấn thông tin theo nhu cầu của bạn đọc.
• Quản lý hoạt động cung cấp dịch vụ thư viện: Quá trình tác động có mục đích của chủ thể quản trị vào các khâu vận hành dịch vụ nhằm thỏa mãn tối đa nhu cầu của cán bộ, giảng viên và người học.
• Nhu cầu tin và năng lực thông tin: Mức độ đòi hỏi thông tin phục vụ học tập, nghiên cứu và kỹ năng tìm kiếm, đánh giá, khai thác tài liệu độc lập của người sử dụng.

Hệ thống pháp lý tham chiếu gồm Luật Thư viện số 46/2019/QH14, Nghị định số 93/2020/NĐ-CP (quy định diện tích không gian đọc tối thiểu 200 m2 và ít nhất 70% nhân sự đạt chuẩn chuyên ngành), Thông tư số 18/2014/TT-BVHTTDL và Quyết định số 70/2014/QĐ-TTg về Điều lệ trường đại học.

Phương pháp nghiên cứu

Đề tài kết hợp phương pháp định lượng và định tính nhằm thu thập dữ liệu đa chiều, khách quan:

• Cỡ mẫu và kỹ thuật chọn mẫu: Khảo sát sơ cấp được tiến hành trên 380 khách thể bằng phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên (Stratified Random Sampling), bao gồm 80 cán bộ, giảng viên đại diện cho các khoa đào tạo và 300 sinh viên, học viên cao học thuộc nhiều ngành học khác nhau. Kỹ thuật này đảm bảo tính đại diện cao cho toàn thể cộng đồng người dùng tin tại trường. Bên cạnh đó, tác giả tiến hành phỏng vấn sâu 12 cán bộ lãnh đạo nhà trường, ban giám đốc và chuyên viên Trung tâm Học liệu.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Dữ liệu định lượng được xử lý trên phần mềm SPSS phiên bản 22.0 và Microsoft Excel. Tác giả sử dụng thống kê mô tả (Mean, Độ lệch chuẩn SD), kiểm định độ tin cậy thang đo qua hệ số Cronbach's Alpha (tất cả các nhóm nhân tố đều đạt độ tin cậy cao từ 0.78 đến 0.89) và phân tích tương quan Pearson. Lý do lựa chọn kết hợp phân tích định lượng và phỏng vấn định tính nhằm vừa lượng hóa chính xác mức độ đánh giá thực trạng, vừa lý giải căn nguyên sâu xa của các tồn tại trong quản lý.
• Tiến trình nghiên cứu: Thu thập hồ sơ thứ cấp giai đoạn 2019-2022; triển khai bảng hỏi và phỏng vấn từ tháng 11/2021 đến tháng 5/2022; xử lý dữ liệu và khảo nghiệm tính cần thiết, khả thi của các biện pháp từ tháng 6/2022 đến tháng 8/2022.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn tại Trung tâm Học liệu Trường Đại học Thủ Dầu Một làm sáng tỏ những đặc trưng và nút thắt trong công tác vận hành:

Thứ nhất, có sự phân hóa rõ rệt trong mức độ sử dụng giữa các loại hình dịch vụ. Nhóm dịch vụ truyền thống chiếm ưu thế áp đảo với 78.4% người dùng thường xuyên sử dụng dịch vụ đọc tại chỗ và 71.2% mượn tài liệu in về nhà. Ngược lại, các dịch vụ hiện đại có tỷ lệ sử dụng rất thấp: dịch vụ thư viện liên kết chỉ đạt 24.6%, dịch vụ cung cấp thông tin theo yêu cầu đạt 31.5%, và dịch vụ hỏi đáp trực tuyến chỉ dừng ở mức 28.3%.

Thứ hai, đánh giá của khách thể về các chức năng quản lý ghi nhận sự chênh lệch đáng chú ý. Chức năng lập kế hoạch và chức năng tổ chức thực hiện được đánh giá ở mức Khá với điểm trung bình Mean lần lượt là 3.72/5.00 và 3.65/5.00. Trong khi đó, chức năng kiểm tra, đánh giá chất lượng dịch vụ chỉ đạt điểm trung bình 3.18/5.00 (mức Trung bình), phản ánh sự thiếu hụt các công cụ đo lường định kỳ và kênh tiếp nhận phản hồi tức thời từ bạn đọc.

Thứ ba, rào cản tiếp cận dịch vụ số xuất phát từ hạn chế trong truyền thông và hướng dẫn sử dụng. Có 62.3% sinh viên cho biết lý do ít sử dụng cơ sở dữ liệu số là do chưa được đào tạo kỹ năng tra cứu chuyên sâu; 54.8% bạn đọc chưa tiếp cận được thông tin cập nhật tài liệu mới qua các kênh mạng xã hội của thư viện.

Thứ tư, nguồn lực đầu tư còn mất cân đối. Điểm đánh giá cơ sở vật chất không gian đọc đạt 3.80/5.00, nhưng tỷ trọng ngân sách chi cho việc bổ sung cơ sở dữ liệu điện tử có bản quyền quốc tế chỉ chiếm khoảng 18% tổng kinh phí hoạt động hàng năm của trung tâm.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng trên là do quy trình quản lý vẫn mang tính thụ động, chờ đợi người dùng tìm đến thay vì chủ động tiếp thị thông tin. Thói quen tìm kiếm tài liệu tự do qua các công cụ tìm kiếm phổ thông trên Internet khiến sinh viên ít quan tâm đến kho dữ liệu học thuật chính thống. Hơn nữa, việc tích hợp nguồn tài liệu học tập của thư viện vào đề cương chi tiết học phần giữa các khoa chuyên môn và Trung tâm Học liệu chưa đạt tính đồng bộ cao.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các công trình nghiên cứu của Bùi Thị Thanh Diệu (2018) và Trần Thị Bích Ngọc (2021) khi chỉ ra rằng các thư viện đại học Việt Nam trong giai đoạn đầu chuyển đổi số thường gặp điểm nghẽn ở khâu truyền thông và kiểm soát chất lượng dịch vụ. Về mặt trình bày khoa học, bức tranh thực trạng này có thể được mô tả trực quan qua biểu đồ cột chồng (Stacked Bar Chart) thể hiện tỷ lệ khai thác giữa dịch vụ truyền thống và dịch vụ số, kết hợp bảng ma trận SWOT đối chiếu 4 chức năng quản lý. Việc trực quan hóa này giúp lãnh đạo nhà trường nhận diện chính xác các điểm nghẽn vận hành để tái phân bổ nguồn lực hợp lý.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm chuẩn hóa và nâng cao hiệu quả quản lý dịch vụ thư viện, luận văn đề xuất 6 biện pháp đồng bộ với mục tiêu, lộ trình và chủ thể thực hiện rõ ràng:

1. Nâng cao nhận thức và năng lực thông tin cho cán bộ, giảng viên và người học: Tích hợp bắt buộc chuyên đề "Kỹ năng khai thác tài nguyên học liệu số" vào tuần sinh hoạt công dân đầu khóa cho 100% tân sinh viên. Tổ chức định kỳ 4 đợt tập huấn chuyên sâu mỗi năm học về kỹ năng trích dẫn và tra cứu cơ sở dữ liệu quốc tế. Chủ thể: Trung tâm Học liệu phối hợp Phòng Đào tạo; hoàn thành trong quý 3 hàng năm.

2. Đầu tư nguồn lực tài chính, hạ tầng kỹ thuật và phát triển học liệu số: Tăng tỷ trọng ngân sách mua bản quyền cơ sở dữ liệu điện tử (ScienceDirect, SpringerLink, IEEE) lên tối thiểu 35% tổng kinh phí hoạt động thường xuyên của thư viện; lắp đặt thêm 50 máy trạm tra cứu cấu hình cao và phủ sóng Wi-Fi tốc độ cao toàn bộ khu vực tự học. Chủ thể: Ban Giám hiệu và Phòng Kế hoạch - Tài chính; thực hiện giai đoạn 2023-2025.

3. Đẩy mạnh hoạt động Marketing và truyền thông dịch vụ đa kênh: Xây dựng hệ sinh thái truyền thông trên Fanpage, Zalo Official Account, cổng thông tin thư viện tích hợp trợ lý ảo chatbot AI hỗ trợ giải đáp 24/7. Target metric: Nâng tỷ lệ tiếp cận thông tin dịch vụ của người học lên trên 80% sau 6 tháng áp dụng. Chủ thể: Tổ Dịch vụ Trung tâm Học liệu; triển khai từ quý 1/2023.

4. Cải tiến chất lượng dịch vụ hiện có và đa dạng hóa dịch vụ thông tin hiện đại: Mở rộng dịch vụ mượn liên thư viện với khối các trường đại học trong khu vực Đông Nam Bộ; triển khai số hóa 100% tài liệu nội sinh (khóa luận, luận văn, công trình nghiên cứu khoa học) và cung cấp dịch vụ giao nhận tài liệu tận nơi cho người dùng. Chủ thể: Bộ phận Nghiệp vụ Trung tâm Học liệu; thực hiện từ năm 2023 đến 2024.

5. Đổi mới công tác tổ chức và tự động hóa quy trình quản lý bằng công nghệ thông tin: Áp dụng hệ thống quản trị thư viện tích hợp (ILMS) thế hệ mới, ứng dụng công nghệ nhận dạng qua tần số vô tuyến (RFID) trong khâu mượn trả tự động nhằm rút ngắn 70% thời gian xử lý thủ tục. Chủ thể: Trung tâm Học liệu phối hợp Trung tâm CNTT; lộ trình 2023-2024.

6. Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá và thiết lập bộ chỉ số KPIs: Ban hành bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng phục vụ cho nhân viên thư viện, triển khai khảo sát chỉ số hài lòng (CSAT) tự động sau mỗi giao dịch dịch vụ, cam kết duy trì điểm số hài lòng trung bình đạt từ 4.2/5.00 trở lên. Chủ thể: Ban Giám đốc Trung tâm Học liệu và Phòng Khảo thí - Đảm bảo chất lượng; thực hiện định kỳ hàng quý.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Ban Giám hiệu và các nhà quản lý giáo dục đại học: Cung cấp khung tham chiếu quản trị POSDCoRB để quy hoạch không gian học thuật, phân bổ ngân sách đầu tư thư viện đáp ứng tiêu chuẩn kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục đại học theo Thông tư số 12/2017/TT-BGDĐT.
• Lãnh đạo và chuyên viên các trung tâm học liệu, thư viện đại học: Cung cấp quy trình chuẩn hóa các dịch vụ thông tin trực tuyến, giải pháp marketing thư viện và phương pháp thiết lập bộ chỉ số đo lường hiệu suất (KPIs) cho đội ngũ phục vụ bạn đọc.
• Giảng viên và cán bộ nghiên cứu: Nắm bắt các phương thức phối hợp hiệu quả với thư viện trong việc xây dựng đề cương môn học, tích hợp học liệu số vào hệ thống quản lý học tập (LMS) và khai thác nguồn tin khoa học chuyên sâu phục vụ công bố quốc tế.
• Học viên cao học và sinh viên ngành Quản lý giáo dục, Khoa học Thông tin - Thư viện: Tài liệu tham khảo hữu ích về phương pháp luận nghiên cứu thực tiễn, quy trình thiết kế bảng hỏi, kiểm định độ tin cậy thang đo Cronbach's Alpha và phân tích dữ liệu định lượng bằng SPSS.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn giải quyết vấn đề cấp bách nào trong quản trị thư viện đại học?

Nghiên cứu tập trung giải quyết sự mất cân đối giữa hạ tầng truyền thống và nhu cầu khai thác tài nguyên số trong bối cảnh trường đại học tự chủ. Luận văn cung cấp giải pháp chuyển đổi phương thức quản lý hành chính thụ động sang mô hình quản trị dịch vụ hướng tới người dùng, gia tăng tỷ lệ khai thác học liệu điện tử từ 24.6% lên trên 60%.

Khung lý thuyết POSDCoRB được vận dụng như thế nào trong đề tài?

Mô hình POSDCoRB được cụ thể hóa thành 4 chức năng quản lý dịch vụ tại Trung tâm Học liệu: Hoạch định chính sách học liệu số, Tổ chức phân quyền vị trí việc làm, Chỉ đạo quy trình phục vụ đa kênh, và Kiểm tra - đánh giá định kỳ dựa trên phản hồi của 380 khách thể khảo sát.

Phương pháp chọn mẫu nào được sử dụng để bảo đảm tính đại diện?

Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên với 380 mẫu khảo sát (80 cán bộ, giảng viên và 300 sinh viên thuộc nhiều khoa ngành). Độ tin cậy thang đo được kiểm chứng qua hệ số Cronbach's Alpha đạt từ 0.78 đến 0.89, kết hợp phỏng vấn sâu 12 chuyên gia quản lý nhằm đảm bảo tính khách quan tuyệt đối.

Làm thế nào để gia tăng hiệu quả khai thác tài nguyên số cho sinh viên?

Luận văn đề xuất tích hợp bắt buộc chuyên đề kỹ năng tra cứu vào tuần sinh hoạt công dân đầu khóa, ứng dụng chatbot AI hỗ trợ tìm tin 24/7 và đẩy mạnh liên thông cơ sở dữ liệu số giữa các trường đại học, giúp người học dễ dàng tiếp cận nguồn tin mọi lúc, mọi nơi.

Tính khả thi của các biện pháp đề xuất được chứng minh ra sao?

Kết quả khảo nghiệm lấy ý kiến cán bộ quản lý và giảng viên cho thấy điểm trung bình về tính cần thiết đạt 4.52/5.00 và tính khả thi đạt 4.38/5.00 với hệ số tương quan Pearson r = 0.86. Điều này khẳng định các giải pháp hoàn toàn tương thích với năng lực tài chính và định hướng chiến lược phát triển của nhà trường.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện lý luận quản lý hoạt động cung cấp dịch vụ thư viện đại học dựa trên thuyết quản trị cổ điển và mô hình POSDCoRB.
• Đánh giá chân thực bức tranh thực trạng cung cấp dịch vụ tại Trung tâm Học liệu Trường Đại học Thủ Dầu Một qua bộ dữ liệu thực chứng 3 năm học (2019-2022) từ 380 khách thể.
• Xác lập hệ thống 6 biện pháp quản lý đột phá, tập trung vào nâng cao nhận thức, hiện đại hóa học liệu số, truyền thông đa kênh và quản trị chất lượng bằng KPIs.
• Kiểm chứng khoa học tính cần thiết (Mean 4.52/5.00) và tính khả thi (Mean 4.38/5.00) của các giải pháp với độ tin cậy thống kê cao.
• Đề xuất lộ trình triển khai 3 giai đoạn (2023, 2024-2025, định hướng 2030) nhằm đưa Trung tâm Học liệu trở thành trung tâm tri thức số chuẩn mực tại vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Các cơ sở giáo dục đại học và trung tâm học liệu có thể ứng dụng ngay các phát hiện và giải pháp từ luận văn này để chuẩn hóa quy trình phục vụ, tối ưu hóa nguồn lực đầu tư và thúc đẩy văn hóa tự học suốt đời trong cộng đồng học thuật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn thực hiện đề tài Việt Nam đang trong quá trình đổi mới và hội nhập quốc tế để đƣa đất nƣớc sánh vai cùng các cƣờng quốc năm châu, trong bối cảnh đó, giáo dục luôn đƣợc Đảng và Nhà nƣớc đặc biệt coi trọng. Trong định hƣớng phát triển đất nƣớc giai đoạn 2021 - 2030 của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng cũng xác định “Tạo đột phá trong đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thu hút và trọng dụng nhân tài. Thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng mạnh mẽ thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội…”.

Cùng với đó, tại Nghị quyết số 29-NQ/TW của Đảng cũng đã khẳng định “Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và toàn dân. Đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển, được ưu tiên đi trước trong các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hôi” và thƣ viện (TV) với nguồn thông tin đa dạng - chất lƣợng, cùng với trụ sở hiện đại và nguồn nhân lực có chuyên môn sẽ đáp ứng cho nhu cầu phát triển của đất nƣớc. Trong thời đại ngày nay, TV có vai trò quan trọng trong việc góp phần nâng cao chất lƣợng giáo dục của trƣờng đại học. TV đƣợc xem là trái tim tri thức của một trƣờng đại học, nó góp phần quan trọng trong việc tạo nên thƣơng hiệu của mỗi trƣờng, vì vậy, trƣờng đại học không thể thiếu TV.

Tại Điều ba Quy chế mẫu về Tổ chức và hoạt động Thƣ viện trƣờng Đại học (Ban hành kèm theo Quyết định số 13/2008/QĐ-BVHTTDL ngày 10/3/2008 của Bộ trƣởng Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch) quy định chức năng của TV trƣờng đại học nhƣ sau “Thư viện trường Đại học có chức năng phục vụ hoạt động giảng dạy, học tập, đào tạo, nghiên cứu khoa học, triển khai ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ và quản lý của Nhà trường thông qua việc sử dụng, khai thác các loại tài liệu có trong thư viện…”. Để thực hiện tốt chức năng của mình, các hoạt động TV phải đƣợc chuẩn hóa và đổi mới. Với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin (CNTT) và 1 truyền thông, TV cần đƣợc đầu tƣ thay đổi để đáp ứng vai trò của mình. Tại Việt Nam, nhờ sự quan tâm của Đảng và Nhà nƣớc, ngành TV ngày càng đƣợc hiện đại hóa và phát triển, trong đó có hệ thống TV đại học.

Nhiều chủ trƣơng, chính sách mới đƣợc đƣa ra tạo điều kiện cho TV nói chung và TV đại học nói riêng tiếp tục phát triển nhƣ Luật Thư viện số 46/2019/QH 14 ngày 21/11/2019; Quyết định phê duyệt “Chương trình chuyển đổi số ngành thư viện đến năm 2025, định hướng đến năm 2030”… Song song đó, tại Khoản bốn, Điều năm mƣơi của Luật giáo dục Đại học 2012 và sửa đổi bổ sung 2018 về Trách nhiệm của cơ sở giáo dục Đại học trong việc bảo đảm chất lƣợng giáo dục Đại học nêu rõ “ Duy trì và phát triển các điều kiện bảo đảm chất lượng đào tạo, bao gồm … giáo trình, tài liệu giảng dạy, học tập; phòng học, phòng làm việc, phòng thí nghiệm, thư viện, hệ thống công nghệ thông tin, cơ sở thực hành; nguồn lực tài chính, ký túc xá và cơ sở dịch vụ khác”. Cùng với cả nƣớc, tỉnh Bình Dƣơng với phƣơng châm “Học thường xuyên, suốt đời” và “Học tập để hoàn thiện nhân cách, phát triển bản thân” - (Sở GDĐT Bình Dƣơng, 2017), đã có sự quan tâm sâu sắc đến hệ thống TV của tỉnh nhà, hệ thống TV công cộng cũng nhƣ hệ thống TV các trƣờng học đƣợc củng cố, kiện toàn và đổi mới. Trong chiến lƣợc phát triển đến năm 2030, trƣờng đại học Thủ Dầu Một (ĐHTDM) với sứ mạng “Phát triển Nhà trường trở thành trung tâm văn hóa, giáo dục và khoa học công nghệ; Cung cấp nguồn nhân lực, sản phẩm khoa học và công nghệ có chất lượng; Phục vụ phát triển kinh tế, xã hội và hội nhập quốc tế của tỉnh Bình Dương, miền Đông Nam Bộ - Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam”. Để hoàn thành sứ mạng của mình, Nhà trƣờng đã chú trọng đầu tƣ, xây dựng Trung tâm Học liệu (TTHL) với nguồn tài nguyên phong phú và các hoạt động TV đa dạng để đáp ứng cho nhiệm vụ trên, trong đó, hoạt động cung cấp dịch vụ thƣ viện (DVTV) là một trong những hoạt động quan trọng trong công tác của Trung tâm.

Xét cho cùng thì mọi công tác của TV cũng nhằm mục đích cuối cùng là cung cấp DVTV cho ngƣời sử dụng (NSD), đặc biệt là trong bối cảnh số hiện nay. Theo luật thƣ viện số 46/2019/QH14 đƣợc Quốc hội thông qua 2 ngày 21 tháng 11 năm 2019: “Dịch cụ thư viện là hoạt động do thư viện tổ chức hoặc phối hợp tổ chức nhằm phục vụ nhu cầu của người sử dụng thư viện”. Trong Quyết định phê duyệt “Chƣơng trình chuyển đổi số ngành thƣ viện đến năm 2025, định hƣớng đến năm 2030” cũng nêu rõ mục tiêu là“… bảo đảm cung ứng dịch vụ đáp ứng nhu cầu của người sử dụng; thu hút đông đảo người dân quan tâm, sử dụng dịch vụ thư viện, góp phần nâng cao dân trí, xây dựng xã hội học tập” và đề ra định hƣớng đến năm 2030 là “Tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển thư viện số, thực hiện liên thông ở mọi loại hình thư viện, bảo đảm cung ứng dịch vụ hiệu quả cho người sử dụng thư viện mọi nơi, mọi lúc”. Với vai trò quan trọng, chi phối mọi hoạt động khác của TV, chất lƣợng cung cấp DVTV phải đƣợc đầu tƣ và quan tâm hàng đầu.

Để đạt đƣợc yêu cầu này, công tác quản lý hoạt động cung cấp DVTV của TTHL trƣờng ĐHTDM có vai trò quyết định. Trong thời gian qua, quản lý (QL) hoạt động cung cấp DVTV của trƣờng ĐHTDM đã có nhiều kết quả: chất lƣợng dịch vụ (DV) ngày càng nâng cao, bên cạnh những DV truyền thống nhƣ đọc tại chỗ, mƣợn về nhà, DV hỏi đáp…thì nhiều DVTV khác đƣợc triển khai nhƣ DVTV liên kết, DV cung cấp thông tin theo yêu cầu, DV sao chụp tài liệu, scan…nhằm thỏa mãn nhu cầu ngày càng phong phú của NSD; các hoạt động dành cho bạn đọc đƣợc tổ chức thƣờng xuyên; các DVTV hầu nhƣ đƣợc ứng dụng CNTT; đội ngũ nhân viên TV phục vụ tận tình, trách nhiệm mang lại sự thỏa mái, hài lòng cho NSD. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt đƣợc, công tác QL hoạt động cung cấp DVTV vẫn còn nhiều hạn chế nhất định: mức độ sử dụng DVTV chƣa cao, hoạt động hƣớng dẫn sử dụng TV còn yếu, một số dịch vụ chất lƣợng chƣa thỏa mãn nhu cầu NSD; hoạt động cung cấp DVTV còn hạn hẹp trong QL áp đặt, vẫn còn nặng về QL hành chính; công tác QL chƣa đƣợc chặt chẽ, thƣờng xuyên. Với những lý do trên, tôi chọn đề tài “Quản lý hoạt động cung cấp dịch vụ thư viện tại trường Đại học Thủ Dầu Một” nhằm nghiên cứu thực trạng QL hoạt động cung cấp DVTV và đề xuất giải pháp giúp cho công tác QL hoạt động cung cấp DVTV của Trung tâm hiệu quả.

Mục tiêu/giả thuyết nghiên cứu 3 2. Mục tiêu Trên cơ sở hệ thống hóa lý luận, đề tài khảo sát, đánh giá thực trạng QL hoạt động cung cấp DVTV tại trƣờng ĐHTDM. Từ đó, đề xuất các biện pháp QL hoạt động cung cấp DVTV tại trƣờng ĐHTDM có tính thực tiễn và khả thi. Giả thuyết Thời gian qua, hoạt động và công tác QL hoạt động cung cấp DVTV tại trƣờng ĐHTDM đạt đƣợc nhiều thành tích nhất định trong chất lƣợng của DVTV mang lại.

Tuy nhiên, vấn đề QL hoạt động cung cấp DVTV vẫn còn một số hạn chế và bất cập trong việc tổ chức thực hiện, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá. Nếu khảo sát và đánh giá đúng thực trạng QL hoạt động cung cấp DVTV tại trƣờng ĐHTDM thì sẽ đề xuất đƣợc các biện pháp QL hoạt động cung cấp DVTV tại trƣờng ĐHTDM có tính thực tiễn và khả thi cao. Tổng quan tình hình nghiên cứu 3. Nghiên cứu nƣớc ngoài Có rất nhiều công trình nghiên cứu liên quan về QL hoạt động cung cấp DVTV ở nƣớc ngoài: Liên quan đến công tác quản lý TV có giáo trình “Library management 101: a practical guide” của các tác giả Lisa K.

Hussey và Diane L. Velasquez (2019), giới thiệu về công tác QL nói chung và công tác quản lý TV tại Hoa Kỳ, tài liệu trình bày khá đầy đủ khía cạnh liên quan đến QL từ tổng quan đến trình bày các kỹ năng trong công tác quản lý TV. Các tác giả Luisa Alvite và Leticia Barrionuevo đã cho ra đời cuốn sách “Libraries for users: Services in academic libraries” (2011), Đây là công trình nghiên cứu đề cập đến các vấn đề của TV trong xu thế của xã hội mới, phản ánh về vai trò của TV đại học và những thách thức, chiến lƣợc và quan điểm trong tƣơng lai nhằm củng cố các DV đƣợc cung cấp cho NSD và duy trì công tác quản lý TV trong việc cung cấp thông tin. Một loạt tài liệu tập trung giới thiệu về vấn đề chung liên quan đến DVTV nhƣ: Tác giả Long Xiao với bài viết “Three dimensional xtension of a digital library service system” (2010).

Bài báo cung cấp một phƣơng pháp luận tổng thể và nghiên cứu điển hình cho việc đổi mới và mở rộng TV số, đặc biệt là hệ thống 4 DV. Bài viết “The smart library project: Development of information and library services for educational and scientific activity” của tác giả Sergey Vladimirovich Verkhovets, Olga Ivanovna Babina (2018) là công trình nghiên cứu giới thiệu về TV thông minh, trong đó đề cập đến dịch vụ thông tin – thƣ viện (TT – TV) tại các trƣờng Đại học thông qua tài khoản cá nhân của ngƣời dùng. Bolin với giáo trình “The 21st century academic library: global patterns of organization and discourse” (2018). Đây là cuốn sách đề cập đến vấn đề TV trong giáo dục Đại học và các hoạt động của TV, trong đó có nói đến vấn đề DVTV.

Ngoài ra, cuốn sách “Technology, Change and the Academic Library: Case Studies, Trends and Reflections” của tác giả Jeremy Atkinson nói về công nghệ cùng với QL sự thay đổi trong TV. Đặc biệt, nội dung có đề cập đến vấn đề DV tƣ vấn thông tin trong TV Đại học; phát triển DV tìm kiếm sách điện tử cho TV Đại học…và những vấn đề liên quan khác. Một số khác giới thiệu về các loại DVTV cụ thể hiện đang sử dụng tại các TV, bao gồm: Trƣớc hết là DVTV liên kết.