Quản Lý Đào Tạo Theo Tiếp Cận Quản Lý Quá Trình Tác Nghiệp Tại Các Trường Đại Học Bộ Công Thương

Quản lý đào tạo (QLĐT) đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao chất lượng đào tạo và hiệu quả hoạt… 275 trang · Viện Khoa Học Giáo Dục Việt Nam · 2023.

• Tác giả: Hoàng Anh
• Người hướng dẫn: TS. Phan Văn Kha
• Trường học: Viện Khoa Học Giáo Dục Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản Lý Giáo Dục
• Đề tài: Quản Lý Đào Tạo Theo Tiếp Cận Quản Lý Quá Trình Tác Nghiệp Tại Các Trường Đại Học Thuộc Bộ Công Thương
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐÀO TẠO THEO TIẾP CẬN QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH TÁC NGHIỆP TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Những nghiên cứu về quản lý đào tạo đại học
• 1.3. Những nghiên cứu về quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp tại các trường đại học
• 1.4. Một số nhận xét và định hướng nghiên cứu của đề tài
• 1.5. Một số khái niệm
• 1.5.1. Quản lý và quản lý đào tạo
• 1.5.2. Quá trình tác nghiệp và quản lý quá trình tác nghiệp
• 1.5.3. Mô hình, mô hình đào tạo và mô hình quản lý đào tạo
• 1.5.4. Quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp
• 1.5.5. Quá trình đào tạo và quy trình tác nghiệp trong đào tạo tại trường đại học
• 1.5.6. Quá trình đào tạo theo tiếp cận CIPO
• 1.5.7. Quy trình tác nghiệp trong đào tạo đại học dựa theo mô hình CIPO
• 1.5.8. Bản chất của quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp
• 1.5.9. Các yếu tố cốt lõi của quản lý quá trình tác nghiệp trong đào tạo
• 1.5.10. Quản lý quá trình tác nghiệp và quản lý chất lượng
• 1.5.11. Mối liên hệ giữa con người, nghiệp vụ và công nghệ trong quản lý quá trình tác nghiệp
• 1.5.12. Yếu tố công nghệ trong quản lý quá trình tác nghiệp
• 1.5.13. Nội dung quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp
• 1.5.14. Thiết kế và mô hình hóa quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp, ví dụ minh họa
• 1.5.15. Số hóa hoạt động quản lý và vận hành các quá trình tác nghiệp
• 1.5.16. Vận hành quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp
• 1.5.17. Giám sát, đánh giá và cải tiến
• 1.5.18. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp
• 1.5.18.1. Yếu tố chủ quan
• 1.5.18.2. Yếu tố khách quan
• 1.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ THỰC TIỄN QUẢN LÝ ĐÀO TẠO THEO TIẾP CẬN QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH TÁC NGHIỆP TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC THUỘC BỘ CÔNG THƯƠNG
• 2.1. Quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp tại các trường đại học thuộc Bộ Công Thương
• 2.2. Khái quát về các trường đại học thuộc Bộ Công Thương
• 2.3. Khảo sát thực trạng quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp tại các trường đại học bộ Công Thương
• 2.4. Một số vấn đề rút ra từ kết quả khảo sát
• 2.5. Kinh nghiệm quốc tế trong áp dụng quản lý quá trình tác nghiệp ở các trường đại học và bài học rút ra
• 2.5.1. Kinh nghiệm quốc tế
• 2.5.2. Một số bài học rút ra
• 2.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP QUẢN LÝ ĐÀO TẠO THEO TIẾP CẬN QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH TÁC NGHIỆP TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC THUỘC BỘ CÔNG THƯƠNG
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất giải pháp
• 3.2. Một số giải pháp
• 3.3. Thiết lập Mô hình tổng quát và Khung tham chiếu quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp trong trường đại học
• 3.4. Hoàn thiện hệ thống chính sách về quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp và phát triển văn hóa chất lượng trong nhà trường
• 3.5. Đổi mới phương pháp quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp
• 3.6. Phát triển và vận hành hệ thống công nghệ thông tin quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp
• 3.7. Mối quan hệ giữa các giải pháp
• 3.8. Khảo nghiệm mức độ cấp thiết và khả thi của các giải pháp quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp
• 3.8.1. Mục đích, nội dung và phương pháp khảo nghiệm
• 3.8.2. Kết quả khảo nghiệm
• 3.9. Thử nghiệm một nội dung thuộc các giải pháp quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp tại các trường đại học thuộc Bộ Công Thương
• 3.9.1. Mục đích thử nghiệm
• 3.9.2. Nội dung thử nghiệm
• 3.9.3. Phương pháp thử nghiệm
• 3.9.4. Thời gian và địa điểm thử nghiệm
• 3.9.5. Quy trình thử nghiệm và kết quả thử nghiệm
• 3.10. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 4.1. Về thực tiễn
• 4.2. Về kết quả nghiên cứu
• 4.3. Với Quốc hội và Chính phủ, Bộ Giáo dục và đào tạo
• 4.4. Với Bộ Công Thương
• 4.5. Với các trường đại học thuộc Bộ Công Thương
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN TỚI LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý Đào Tạo Đại Học Bộ Công Thương Hiện Nay

Quản lý đào tạo (QLĐT) đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao chất lượng đào tạo và hiệu quả hoạt động của các trường đại học, đặc biệt là trong bối cảnh Bộ Công Thương đang ngày càng chú trọng đến nguồn nhân lực chất lượng cao. Tuy nhiên, QLĐT tại nhiều trường vẫn còn tồn tại những bất cập, từ khâu xây dựng chương trình đào tạo đến đánh giá sinh viên, gây ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý đào tạo còn chưa đồng bộ và hiệu quả, dẫn đến lãng phí nguồn lực và giảm tính cạnh tranh của nhà trường. Giải quyết những thách thức này là yêu cầu cấp thiết để các trường ĐH thuộc Bộ Công Thương phát triển bền vững.

1.1. Thực trạng Quản lý đào tạo tại các trường ĐH Bộ Công Thương

Hiện nay, QLĐT tại các trường thuộc Bộ Công Thương còn nhiều hạn chế về quy trình, thủ tục, và ứng dụng công nghệ. Theo nghiên cứu của Hoàng Anh (2023), nhiều trường vẫn chưa xây dựng được hệ thống quản lý quá trình tác nghiệp hiệu quả, dẫn đến sự chồng chéo và thiếu phối hợp giữa các phòng ban. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đào tạo, chuẩn đầu ra và khả năng đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

1.2. Vai trò của Quản lý quá trình tác nghiệp trong đào tạo

Quản lý quá trình tác nghiệp (QTTN) đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa quy trình đào tạo, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo và hiệu quả hoạt động của nhà trường. QTTN giúp các trường đại học xác định rõ các bước trong quy trình đào tạo, phân công trách nhiệm cụ thể cho từng bộ phận và cá nhân, đồng thời kiểm soát chặt chẽ chất lượng ở từng giai đoạn. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong QTTN giúp tự động hóa nhiều công đoạn, giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian.

II. Thách Thức Quản Lý Đào Tạo Tiếp Cận Quản Lý Tác Nghiệp

Các trường đại học thuộc Bộ Công Thương đang đối mặt với nhiều thách thức trong QLĐT, bao gồm: (1) Đảm bảo chất lượng đào tạo đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động và hội nhập quốc tế; (2) Nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, đặc biệt là cơ sở vật chất và đội ngũ giảng viên; (3) Tăng cường tính tự chủ và trách nhiệm giải trình của nhà trường; (4) Ứng dụng hiệu quả công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong giáo dục đại học. Để vượt qua những thách thức này, các trường cần đổi mới phương pháp QLĐT, chuyển từ quản lý theo chức năng sang quản lý theo quá trình tác nghiệp.

2.1. Yếu tố ảnh hưởng đến Quản lý đào tạo Đại học

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến QLĐT tại các trường ĐH, bao gồm: (1) Chính sách của nhà nước và Bộ Giáo dục và Đào tạo; (2) Nguồn lực tài chính và cơ sở vật chất; (3) Năng lực của đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý; (4) Sự thay đổi của thị trường lao động và yêu cầu của xã hội. Các yếu tố này đòi hỏi các trường ĐH phải linh hoạt và chủ động trong việc điều chỉnh chiến lược và phương pháp QLĐT.

2.2. Ứng dụng CNTT còn nhiều hạn chế trong Quản lý Đào tạo

Mặc dù các trường đại học đã đầu tư vào công nghệ thông tin, việc ứng dụng CNTT trong QLĐT vẫn còn nhiều hạn chế. Nhiều hệ thống phần mềm còn rời rạc, thiếu tính tích hợp và khả năng chia sẻ dữ liệu. Đội ngũ cán bộ quản lý và giảng viên còn thiếu kỹ năng sử dụng CNTT, dẫn đến hiệu quả ứng dụng chưa cao. Việc chuyển đổi số trong giáo dục đại học đòi hỏi sự đầu tư đồng bộ về hạ tầng, phần mềm và con người.

III. Phương Pháp Quản Lý Quá Trình Tác Nghiệp Giải Pháp Hiệu Quả

Quản lý theo quá trình tác nghiệp là một phương pháp quản lý hiện đại, tập trung vào việc tối ưu hóa các quy trình hoạt động của tổ chức. Trong lĩnh vực QLĐT, phương pháp này giúp các trường đại học xác định rõ các bước trong quy trình đào tạo, từ tuyển sinh đến tốt nghiệp, phân công trách nhiệm cụ thể cho từng bộ phận và cá nhân, đồng thời kiểm soát chặt chẽ chất lượng ở từng giai đoạn. Việc áp dụng quản lý quá trình tác nghiệp giúp các trường nâng cao hiệu quả hoạt động, giảm thiểu chi phí và nâng cao chất lượng đào tạo.

3.1. Xây dựng Quy trình đào tạo chuẩn hóa theo mô hình CIPO

Mô hình CIPO (Đầu vào - Quá trình - Đầu ra - Tác động) là một công cụ hữu ích để xây dựng quy trình đào tạo chuẩn hóa. Đầu vào bao gồm các yếu tố như tuyển sinh, giảng viên, cơ sở vật chất và chương trình đào tạo. Quá trình là các hoạt động giảng dạy, học tập, đánh giá sinh viên. Đầu ra là chuẩn đầu ra và khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động. Tác động là ảnh hưởng của chương trình đào tạo đến xã hội và sự phát triển kinh tế.

3.2. Tối ưu hóa quy trình bằng công nghệ thông tin

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong QTTN giúp tự động hóa nhiều công đoạn, giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian. Các phần mềm quản lý đào tạo, hệ thống quản lý học tập (LMS) và các công cụ trực tuyến khác giúp giảng viên và sinh viên tương tác dễ dàng hơn, đồng thời cung cấp dữ liệu để phân tích và cải tiến quy trình. Quan trọng là lựa chọn và triển khai các giải pháp phần mềm quản lý đào tạo phù hợp với đặc thù của từng trường.

IV. Ứng Dụng Quản Lý Tác Nghiệp Nâng Cao Chất Lượng Đào Tạo

Việc áp dụng quản lý quá trình tác nghiệp vào QLĐT mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho các trường đại học. Các trường có thể xây dựng chương trình đào tạo đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường lao động, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình, đồng thời tạo môi trường học tập và làm việc tốt hơn cho giảng viên và sinh viên. Theo Hoàng Anh (2023), việc áp dụng QTTN giúp các trường ĐHBCT nâng cao chất lượng đào tạo và khả năng cạnh tranh.

4.1. Cải thiện quy trình Tuyển sinh Giảng dạy và Đánh giá

QTTN giúp các trường cải thiện quy trình tuyển sinh, đảm bảo chọn lọc được những sinh viên có năng lực phù hợp với chương trình đào tạo. Phương pháp này cũng giúp giảng viên nâng cao chất lượng giảng dạy, sử dụng các phương pháp sư phạm hiện đại và tạo môi trường học tập tích cực. Việc đánh giá sinh viên được thực hiện một cách khách quan và công bằng, đảm bảo phản ánh đúng năng lực và kiến thức của sinh viên.

4.2. Nâng cao hiệu quả quản lý lớp học và hỗ trợ sinh viên

Các phần mềm quản lý lớp học giúp giảng viên quản lý thông tin sinh viên, theo dõi tiến độ học tập và giao tiếp hiệu quả với sinh viên. Hệ thống hỗ trợ sinh viên (student support services) cung cấp các dịch vụ tư vấn, hướng dẫn và hỗ trợ sinh viên trong quá trình học tập và rèn luyện. Việc áp dụng QTTN giúp các trường tạo môi trường học tập thân thiện và hỗ trợ sinh viên phát triển toàn diện.

V. Kinh Nghiệm Quản Lý Đào Tạo Hiệu Quả Từ Trường Đại Học

Nghiên cứu kinh nghiệm của các trường đại học tiên tiến trên thế giới trong việc áp dụng quản lý quá trình tác nghiệp vào QLĐT mang lại những bài học quý giá cho các trường ĐHBCT. Các trường cần học hỏi kinh nghiệm về xây dựng chương trình đào tạo theo chuẩn quốc tế, áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại, xây dựng hệ thống đánh giá sinh viên khách quan và công bằng, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế để nâng cao chất lượng đào tạo.

5.1. Bài học từ các trường Đại học quốc tế

Nhiều trường đại học trên thế giới đã áp dụng thành công quản lý quá trình tác nghiệp vào QLĐT. Ví dụ, các trường đại học ở châu Âu thường xuyên rà soát và cập nhật chương trình đào tạo để đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động. Các trường đại học ở Mỹ chú trọng phát triển kỹ năng mềm và khả năng tư duy sáng tạo cho sinh viên. Các trường đại học ở châu Á tập trung vào nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ.

5.2. Ứng dụng mô hình quản lý tác nghiệp vào thực tiễn

Để áp dụng quản lý quá trình tác nghiệp vào thực tiễn, các trường ĐHBCT cần: (1) Xây dựng mô hình quản lý đào tạo phù hợp với đặc thù của nhà trường; (2) Thành lập ban chỉ đạo và tổ công tác để triển khai QTTN; (3) Đào tạo đội ngũ cán bộ quản lý và giảng viên về QTTN; (4) Xây dựng hệ thống đánh giá hiệu quả đào tạo và cải tiến liên tục.

VI. Kết Luận và Khuyến Nghị Phát Triển Đào Tạo Bền Vững

Việc áp dụng quản lý quá trình tác nghiệp vào QLĐT là một xu hướng tất yếu trong bối cảnh hội nhập quốc tế và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Các trường ĐHBCT cần chủ động đổi mới phương pháp QLĐT, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số, đồng thời xây dựng văn hóa chất lượng để nâng cao chất lượng đào tạo và khả năng cạnh tranh. Theo Hoàng Anh (2023), việc thực hiện đồng bộ các giải pháp QLĐT theo tiếp cận quản lý QTTN sẽ góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững của các trường ĐHBCT.

6.1. Đề xuất giải pháp để cải tiến quy trình Đào tạo

Để cải tiến quy trình đào tạo, các trường ĐHBCT cần: (1) Rà soát và cập nhật chương trình đào tạo để đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động; (2) Tăng cường hợp tác với doanh nghiệp để nâng cao tính thực tiễn của chương trình; (3) Phát triển đội ngũ giảng viên có trình độ chuyên môn cao và kỹ năng sư phạm tốt; (4) Xây dựng hệ thống đánh giá sinh viên khách quan và công bằng.

6.2. Hướng phát triển Quản lý đào tạo trong tương lai

Trong tương lai, QLĐT sẽ ngày càng trở nên phức tạp và đòi hỏi sự linh hoạt, sáng tạo. Các trường đại học cần chủ động ứng dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), học máy (machine learning) và thực tế ảo (VR) vào QLĐT. Việc xây dựng hệ sinh thái giáo dục số (digital education ecosystem) sẽ giúp các trường cung cấp các dịch vụ giáo dục chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu học tập suốt đời của người học. Các trường cũng cần chú trọng phát triển kỹ năng mềm và kỹ năng chuyên môn cho sinh viên, giúp họ thành công trong thị trường lao động cạnh tranh.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ khoa học giáo dục của tác giả Hoàng Anh với đề tài "Quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp tại các trường đại học thuộc Bộ Công Thương" thuộc chuyên ngành Quản lý Giáo dục (mã số: 9 14 01 14), được bảo vệ tại Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam năm 2023, dưới sự hướng dẫn khoa học của GS.TS Phan Văn Kha và TS Phan Chính Thức.

Tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ đòi hỏi đổi mới hoạt động quản lý giáo dục đại học trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư (CMCN 4.0) và xu thế chuyển đổi số. Ngành Công Thương hiện quản lý 40 cơ sở đào tạo, trong đó có 9 trường đại học giữ vai trò cung cấp nguồn nhân lực cho ngành và nền kinh tế. Tuy nhiên, năng lực quản lý đào tạo tại nhiều cơ sở còn bộc lộ bất cập, dẫn đến lãng phí trong đầu tư công nghệ và hạn chế về chất lượng đào tạo trước yêu cầu thị trường.

Khoảng trống nghiên cứu được tác giả xác định: Các công trình nghiên cứu trong nước trước đây thường tiếp cận độc lập giữa phương pháp quản lý và ứng dụng công nghệ thông tin; chưa có mô hình tích hợp đồng bộ giữa quản lý quá trình và công nghệ thông tin trong quản lý đào tạo đại học. Đồng thời, các nghiên cứu về quản lý quá trình tác nghiệp (Business Process Management - BPM) trong giáo dục đại học tại Việt Nam còn hạn chế về số lượng, chưa làm rõ cơ sở lý luận cũng như tính khả thi khi vận dụng vào bối cảnh cụ thể của các cơ sở giáo dục đại học trực thuộc Bộ Công Thương.

Mục tiêu nghiên cứu của luận án là trên cơ sở nghiên cứu lý luận về quản lý quá trình tác nghiệp trong giáo dục đại học và khảo sát thực tiễn tại các trường đại học thuộc Bộ Công Thương, đề xuất các giải pháp quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động quản lý đào tạo trong nhà trường.

Giả thuyết khoa học của luận án xác định: Chất lượng đào tạo của các trường đại học thuộc Bộ Công Thương hiện nay chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thị trường lao động; một trong những nguyên nhân chủ yếu là do năng lực quản lý đào tạo còn hạn chế, chưa tiếp cận các phương pháp quản lý hiện đại. Nếu nghiên cứu vận dụng quản lý quá trình tác nghiệp kết hợp chặt chẽ giữa ứng dụng công nghệ thông tin và quản lý quá trình, đồng thời đề xuất các giải pháp đồng bộ về mô hình, khung tham chiếu, hệ thống chính sách, phương pháp quản lý và hệ thống công nghệ thông tin, thì sẽ nâng cao được hiệu quả quản lý và chất lượng đào tạo tại các trường này.

Luận án thực hiện 4 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý quá trình tác nghiệp, quản lý đào tạo và quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp trong các trường đại học.
2. Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng hoạt động quản lý đào tạo theo quản lý quá trình tác nghiệp tại các trường đại học thuộc Bộ Công Thương.
3. Đề xuất giải pháp thực hiện quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp tại các trường đại học thuộc Bộ Công Thương.
4. Tổ chức khảo nghiệm và thử nghiệm tính khả thi và hiệu quả của một số giải pháp được đề xuất trong luận án.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Khách thể nghiên cứu: Hoạt động đào tạo tại các trường đại học.
• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp tại các trường đại học thuộc Bộ Công Thương.
• Chủ thể quản lý: Ban giám hiệu, các khoa chuyên ngành, các phòng chức năng, trung tâm và bộ môn tại các trường đại học thuộc Bộ Công Thương.
• Phạm vi nội dung: Hoạt động quản lý đào tạo và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý đào tạo trình độ đại học.
• Phạm vi không gian và địa bàn: 9 trường đại học thuộc Bộ Công Thương; hoạt động thử nghiệm giải pháp được thực hiện tại Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội.
• Đối tượng khảo sát: Cán bộ quản lý, giảng viên, nhân viên và sinh viên tại các trường đại học thuộc Bộ Công Thương.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tổng quan nghiên cứu trong luận án được phân tích qua các nhóm công trình trong nước và quốc tế theo các tuyến nội dung chính:

1. Các nghiên cứu quốc tế về xu thế phát triển và quản lý giáo dục đại học: Công trình của Emal Dusst và Rebecca Winthrop (Viện Brookings, 2019) chỉ ra 6 xu hướng chuyển dịch của giáo dục đại học; báo cáo của tổ chức nghiên cứu Hanover (CHLB Đức, 2019) phân tích sự chuyển dịch trong 6 lĩnh vực quản trị; báo cáo của TMT Intelligent OVUM (2019) nhận diện 3 xu hướng then chốt liên quan đến công nghệ và điện toán đám mây; nhóm tác giả Larisa Sumzina, Alexander Maximov, Oleg Golubev, Anatoliy Litvinenko và Andrey Golubev tiếp cận hoạt động đào tạo đại học dưới góc độ cung cấp dịch vụ.
2. Các nghiên cứu về quản lý giáo dục đại học tại Việt Nam: Giáo trình của Phan Văn Kha (2013) phân định các cấp độ quản lý nhà nước và quản lý cơ sở; bài viết của Phạm Thị Minh Hạnh (2020) tiếp cận quản lý tác nghiệp nội bộ; nghiên cứu của Nguyễn Thị Kim Anh về ứng dụng thẻ điểm cân bằng (Balanced Scorecard - BSC của Kaplan & Norton, 2001); các nghiên cứu tiếp cận quản lý chất lượng của Vũ Thị Dung và Trịnh Huề.
3. Nghiên cứu vận dụng mô hình CIPO (Context - Input - Process - Output do UNESCO đề xuất năm 2000): Luận án tiến sĩ của Đỗ Văn Hiếu (2020) nghiên cứu quản lý thực tập; luận án tiến sĩ của Nguyễn Thị Hà (2020) áp dụng CIPO vào quản lý đào tạo tại Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật công nghiệp; các nghiên cứu của Đào Việt Hà, Trần Thị Quỳnh Loan và Nguyễn Xuân Thức.
4. Áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9000, TQM và chu trình Deming (PDCA): Nghiên cứu của Trần Hữu Nghị và Nguyễn Thị Mai về áp dụng ISO 9000 tại Đại học Dân lập Hải Phòng; bài viết của Nguyễn Thị Thu Hằng về mô hình TQM; các công trình của Huỳnh Ngọc Thành, Nguyễn Thị Uyên, Trần Xuân Sang và Trần Thị Kim Oanh về vận dụng chu trình PDCA trong kiểm định và quản lý hoạt động trường đại học.
5. Nghiên cứu về ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong giáo dục: Báo cáo của Jef Peeraer và Trần Nữ Mai Thy về chính sách công nghệ thông tin; kỷ yếu hội thảo Đại học Kinh tế Quốc dân (2017) về đào tạo trực tuyến; các bài viết của Phạm Minh Đức và Đỗ Minh Chính, Nguyễn Thị Đức Loan và Huỳnh Văn Huy; bài viết của Lưu Hoàng Tùng về mô hình đại học thông minh; bài viết của Dương Trọng Hải và Nguyễn Xuân Hoài về giáo dục đại học 4.0.
6. Các nghiên cứu quốc tế về quản lý quá trình tác nghiệp (BPM) trong cơ sở giáo dục đại học: Luận án tiến sĩ của Noha Gamil Ibrahim tại Đại học Bournemouth (Vương quốc Anh) về cải tiến quy trình; sách chuyên khảo của Tomislav Rozman, Mateja Geder, Laura Paulionienė, Kristina Puleikienė, Michael Reiner, Iliyana Ruseva-Zaharieva, Monika Tsvetkova và Anna Worach về khung quy trình cho cơ sở giáo dục đại học; nghiên cứu của Mihaela Drăgan, Diana Ivana và Raluca Arba (2014) về mô hình hóa quy trình gắn với TQM; nghiên cứu của Maria Elizabeth Nel tại Đại học Tây Bắc (Nam Phi); công trình của Basl và nghiên cứu của Martin Hrabala, Tomas Bata, Michaela Opletalova, David Tučekc Tomas tại Cộng hòa Séc; nghiên cứu điển cứu của Jan Bührig, Thorsten Schoormann và Ralf Knackstedt tại Đại học Khoa học Ứng dụng Jade (CHLB Đức); nghiên cứu của Vicente Cerverón-Lleó, Juan Cabotà-Soro, Francisco Grimaldo-Moreno và Ricardo Ferrís-Castell tại Đại học Valencia (Tây Ban Nha).

Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn giải quyết: Phần lớn công trình tại Việt Nam tiếp cận riêng rẽ giữa quản lý theo quá trình và ứng dụng công nghệ thông tin, chưa hình thành khung lý thuyết và giải pháp tích hợp giữa hai yếu tố này. Ngoài ra, việc vận dụng phương thức quản lý quá trình tác nghiệp vào quản lý đào tạo đại học ở Việt Nam hầu như chưa được nghiên cứu hệ thống, đặc biệt là thiếu một mô hình tổng quát, khung tham chiếu và quy trình vận hành cụ thể cho khối các trường đại học thuộc Bộ Công Thương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án xây dựng khung phân tích dựa trên sự kết hợp giữa lý luận quản lý giáo dục, lý thuyết quản lý quá trình tác nghiệp và mô hình hệ thống:

• Các khái niệm nền tảng: Quản lý theo TCVN ISO 9000:2015 và quan điểm của Phan Văn Kha với 4 chức năng (lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, kiểm tra); Quá trình tác nghiệp theo Thomas H. Davenport, Mathias Weske, Michael M. Hammer và James A. Champy, gồm 5 thành phần: đầu vào, đầu ra, sự kiện, nhiệm vụ và quyết định; Quản lý quá trình tác nghiệp (BPM) theo Gartner, John Jeston, van der Aalst, Marlon Dumas và cộng sự, Jan vom Brocke và Jan Mendling, Ivo Bek; Mô hình hóa theo tiếp cận hệ thống điều khiển của Norbert Wiener, quan điểm về mô hình trường đại học của Glater và Cuthbert.
• Mô hình CIPO (UNESCO, 2000): Tiếp cận các thành tố đào tạo qua 4 yếu tố: Bối cảnh (Context), Đầu vào (Input), Quá trình (Process), Đầu ra (Output).
• Bản chất và các yếu tố cốt lõi của quản lý quá trình tác nghiệp trong đào tạo: Luận án xác lập 6 yếu tố cốt lõi gồm: (1) Kết nối với chiến lược; (2) Hoạt động quản trị trong đào tạo; (3) Phương pháp quản lý; (4) Hệ thống công nghệ thông tin; (5) Nhân sự; (6) Văn hóa nhà trường. Quản lý quá trình tác nghiệp vận hành theo chu trình 5 giai đoạn (Thiết kế, Mô hình hóa, Thực thi, Giám sát, Tối ưu hóa), tương thích trực tiếp với chu trình quản lý chất lượng PDCA của Deming (Plan: Thiết kế, Mô hình hóa; Do: Thực thi; Check: Giám sát; Act: Tối ưu hóa) theo luận điểm của Inga Stravinskiene và Dalius Serafinas.
• 10 nguyên tắc vận hành: Thấu hiểu thực trạng; Tính liên tục và kế thừa; Khả thi; Thống nhất và toàn diện; Thể chế hóa; Tham gia của mọi người; Hợp tác trên cơ sở hiểu biết; Hướng đích; Đơn giản; Công nghệ phù hợp.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai kết hợp định tính và định lượng:

• Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Thu thập, phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa và khái quát hóa các văn bản quy phạm pháp luật, tài liệu chuyên ngành trong và ngoài nước để xây dựng khung lý thuyết.
• Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Khảo sát bằng bảng hỏi đối với cán bộ quản lý, giảng viên và sinh viên các trường đại học thuộc Bộ Công Thương; phương pháp chuyên gia thông qua phỏng vấn sâu, trao đổi khoa học để lấy ý kiến thẩm định; phương pháp khảo nghiệm mức độ cấp thiết và khả thi của các giải pháp; phương pháp thử nghiệm giải pháp tại Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội.
• Kỹ thuật phân tích dữ liệu: Dữ liệu điều tra được xử lý bằng phần mềm SPSS, áp dụng thống kê toán học, thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ, điểm trung bình) và phân tích định lượng mối tương quan thông qua hệ số tương quan Pearson và hệ số tương quan hạng Spearman ($r_s$).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp tại các trường đại học

Chương này làm rõ các khái niệm công cụ, bản chất của quản lý quá trình tác nghiệp trong giáo dục đại học, đồng thời thiết lập mối quan hệ tương hỗ giữa con người, nghiệp vụ và công nghệ. Dựa trên mô hình CIPO, tác giả xây dựng Quy trình tổng thể hoạt động đào tạo trong các trường đại học gồm 29 quy trình tác nghiệp phân bố trong 4 nhóm:

Nhóm quy trình	Số lượng	Danh mục các quy trình tác nghiệp thành phần
Nhóm A: Đầu vào của quá trình đào tạo	8	1. Xác định nhu cầu đào tạo; 2. Xác định chuẩn đầu ra; 3. Phát triển chương trình đào tạo; 4. Thiết kế các khóa đào tạo; 5. Chuẩn bị các nguồn lực cho đào tạo; 6. Thiết lập môi trường đào tạo; 7. Tuyển sinh - Nhập học; 8. Xây dựng kế hoạch đào tạo.
Nhóm B: Triển khai đào tạo	9	1. Dạy học; 2. Tự học, tự nghiên cứu; 3. Thực hành, thực tập; 4. Hoạt động ngoại khóa; 5. Hỗ trợ sinh viên; 6. Tư vấn sinh viên; 7. Phục vụ cộng đồng; 8. Đánh giá kết quả rèn luyện; 9. Đánh giá kết quả học tập.
Nhóm C: Đầu ra quá trình đào tạo	7	1. Công nhận kết quả; 2. Cấp phát văn bằng; 3. Tư vấn việc làm, khởi nghiệp; 4. Khảo sát việc làm; 5. Phát triển nghề nghiệp; 6. Thu nhận phản hồi; 7. Phân tích, cải tiến.
Nhóm D: Tác động của bối cảnh	5	1. Xác định cơ hội, nguy cơ; 2. Phòng chống dịch bệnh; 3. Phòng chống thiên tai, hỏa hoạn; 4. Xử lý khủng hoảng truyền thông; 5. Xử lý sự cố mất an toàn thông tin.

Chương 1 cũng minh họa chi tiết cấu trúc triển khai của 4 quy trình đại diện:

• Quy trình phát triển chương trình đào tạo (12 bước): Từ xây dựng kế hoạch, phân tích chuẩn đầu ra, xác định cấu trúc khối lượng kiến thức, xây dựng ma trận học phần, đối sánh, thẩm định đến phê duyệt và công khai.
• Quy trình đánh giá kết quả rèn luyện của sinh viên (8 bước): Xây dựng tiêu chí, lập kế hoạch, tự đánh giá, đánh giá đồng đẳng, đánh giá của các bên liên quan, tổng hợp kết quả, công bố/xử lý khiếu nại và phân tích cải tiến.
• Quy trình xét học tiếp - thuộc cụm quy trình công nhận kết quả và cấp bằng tốt nghiệp (7 bước): Lập kế hoạch, xác lập điều kiện, chuẩn bị dữ liệu học tập/rèn luyện, tổ chức xét, dự thảo lấy ý kiến, xử lý kết quả và ra quyết định công bố.
• Quy trình xử lý khủng hoảng truyền thông (9 bước): Ổn định tổ chức, khoanh vùng thông tin nội bộ, điều tra sự việc, đánh giá tình hình lập phương án, thống nhất thông điệp, lựa chọn kênh truyền thông, phát ngôn thông điệp, theo dõi dư luận và khắc phục hậu quả.

Chương 2: Cơ sở thực tiễn quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp tại các trường đại học thuộc Bộ Công Thương

Nội dung chương trình bày dữ liệu khảo sát tại 9 trường đại học thuộc Bộ Công Thương:

• Thông tin về hệ thống trường: Số lượng chương trình đào tạo đang triển khai và cơ cấu trình độ của đội ngũ giảng viên (Bảng 2.1, Bảng 2.2, Hình 2.1, Hình 2.2).
• Mẫu khảo sát và cơ cấu đối tượng: Phân bổ mẫu cán bộ quản lý, giảng viên theo thâm niên công tác và sinh viên tại các trường (Bảng 2.3, Bảng 2.4, Bảng 2.5).
• Kết quả đánh giá thực trạng hoạt động đào tạo theo mô hình CIPO: Đánh giá của cán bộ quản lý và giảng viên về các khâu chuẩn bị đào tạo, triển khai đào tạo, quản lý đầu ra, kiểm soát tác động của bối cảnh và kết quả đào tạo chung (Bảng 2.6 đến Bảng 2.15).
• Đánh giá thực trạng quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp:
  • Nhận thức của cán bộ quản lý và giảng viên về quản lý quá trình tác nghiệp (Bảng 2.16, Hình 2.3).
  • Đánh giá của cán bộ quản lý về chiến lược quản lý đào tạo, hệ thống quản trị, văn hóa tổ chức, hệ thống quá trình tác nghiệp và mức độ ứng dụng công nghệ thông tin (Bảng 2.17 đến Bảng 2.20).
  • Mức độ quy trình hóa các hoạt động chuẩn bị, triển khai và quản lý đầu ra đào tạo (Bảng 2.21 đến Bảng 2.23, Hình 2.4).
  • Mức độ ứng dụng công nghệ thông tin, thực trạng chuyển đổi số, vận hành quy trình và vận hành hệ thống công nghệ thông tin (Bảng 2.24 đến Bảng 2.26).
  • Hoạt động giám sát, đánh giá, cải tiến quy trình và mức độ ảnh hưởng của các yếu tố chủ quan, khách quan (Bảng 2.27, Bảng 2.28).
• Tổng kết kinh nghiệm quốc tế: Phân tích bài học áp dụng quản lý quá trình tác nghiệp tại các cơ sở giáo dục đại học ở Cộng hòa Séc (dẫn số liệu mức độ áp dụng từ nghiên cứu của Basl tại Bảng 2.29), Đại học Khoa học Ứng dụng Jade (Đức), Đại học Valencia (Tây Ban Nha), Đại học Tây Bắc (Nam Phi).

Chương 3: Giải pháp quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp tại các trường đại học thuộc Bộ Công Thương

Tác giả đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp gắn kết hữu cơ:

• Giải pháp 1: Thiết lập Mô hình tổng quát và Khung tham chiếu quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp trong trường đại học. Mô hình tổng quát tích hợp các thành tố quản lý và nền tảng số hóa (Hình 3.1); Khung tham chiếu xác định các tiêu chí đo lường sự sẵn sàng và mức độ hoàn thiện của hệ thống quy trình (Bảng 3.1).
• Giải pháp 2: Hoàn thiện hệ thống chính sách về quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp và phát triển văn hóa chất lượng trong nhà trường. Chuẩn hóa Quy trình xây dựng văn bản nội bộ gồm các bước ban hành, phổ biến và giám sát tuân thủ (Hình 3.2).
• Giải pháp 3: Đổi mới phương pháp quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp. Thiết lập Quy trình thiết lập quá trình tác nghiệp gồm phân tích, thiết kế, mô hình hóa và đưa vào vận hành (Hình 3.3).
• Giải pháp 4: Phát triển và vận hành hệ thống công nghệ thông tin quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp. Chuẩn hóa Quy trình phát triển các ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng kiến trúc dữ liệu và số hóa các luồng công việc (Hình 3.4).

Phần khảo nghiệm và thử nghiệm giải pháp:

• Khảo nghiệm: Đo lường mức độ cấp thiết và khả thi của các giải pháp qua khảo sát chuyên gia và cán bộ quản lý (Bảng 3.2, 3.3, 3.4, 3.5). Kết quả phân tích định lượng xác nhận sự thống nhất qua hệ số tương quan Pearson giữa các biện pháp thuộc Giải pháp 3 (Hình 3.6), hệ số tương quan Pearson tổng thể các giải pháp (Hình 3.7) và hệ số tương quan hạng Spearman ($r_s$) giữa mức độ cấp thiết và mức độ khả thi của các giải pháp (Hình 3.8).
• Thử nghiệm: Thực hiện thử nghiệm nội dung giải pháp tại Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội. Đánh giá kết quả dựa trên các tiêu chí cụ thể (Bảng 3.6), quy trình tổ chức và thông số hoạt động thực tế (Bảng 3.7), xác nhận hiệu quả giảm thiểu thời gian xử lý tác nghiệp và nâng cao sự phối hợp giữa các đơn vị.

Kết quả và những đóng góp mới

Những đóng góp mới của luận án được trình bày trên cả phương diện lý luận và thực tiễn:

1. Về mặt lý luận:

• Hệ thống hóa và làm sáng tỏ bản chất của quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp trong trường đại học, xác định đây là sự tích hợp giữa quản lý theo quá trình và ứng dụng công nghệ thông tin.
• Xác lập 6 yếu tố cốt lõi (Chiến lược, Quản trị, Phương pháp quản lý, Công nghệ thông tin, Nhân sự, Văn hóa) và 10 nguyên tắc cơ bản trong việc thiết lập, vận hành hệ thống quản lý quá trình tác nghiệp tại cơ sở giáo dục đại học.
• Chuẩn hóa mô hình CIPO vào quản lý đào tạo đại học thông qua việc mô hình hóa hệ thống 29 quy trình tác nghiệp cụ thể thuộc 4 nhóm (Đầu vào, Triển khai, Đầu ra, Kiểm soát bối cảnh), gắn chu trình BPM 5 giai đoạn với chu trình quản lý chất lượng PDCA của Deming.

2. Về mặt thực tiễn:

• Cung cấp bức tranh thực trạng về quản lý đào tạo và mức độ ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số tại 9 trường đại học thuộc Bộ Công Thương thông qua số liệu khảo sát định lượng chi tiết.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ kèm theo mô hình tổng quát, khung tham chiếu và các quy trình mẫu (quy trình xây dựng văn bản nội bộ, quy trình thiết lập quá trình tác nghiệp, quy trình phát triển ứng dụng công nghệ thông tin).
• Kiểm chứng tính khả thi và cấp thiết của các giải pháp thông qua khảo nghiệm định lượng (phân tích tương quan Pearson, Spearman) và thử nghiệm thực tế thành công tại Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội.

Kiến nghị của luận án được phân định theo 3 cấp độ:

• Đối với Quốc hội, Chính phủ và Bộ Giáo dục và Đào tạo: Hoàn thiện hành lang pháp lý, quy chế về chuyển đổi số và quản lý theo quá trình trong giáo dục đại học; ban hành các chuẩn kỹ thuật dữ liệu chung để tạo điều kiện liên thông hệ thống.
• Đối với Bộ Công Thương: Tăng cường đầu tư nguồn lực hạ tầng công nghệ thông tin cho các trường trực thuộc; ban hành cơ chế giám sát, đánh giá hiệu quả quản lý đào tạo theo tiêu chí chất lượng và mức độ hiện đại hóa quy trình.
• Đối với các trường đại học thuộc Bộ Công Thương: Tái cấu trúc quy trình nội bộ, ban hành khung thể chế thống nhất, xây dựng văn hóa chất lượng, đào tạo bồi dưỡng kỹ năng số và kỹ năng quản lý quá trình cho cán bộ, giảng viên.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Phạm vi địa bàn khảo sát thực trạng và khảo nghiệm tập trung chủ yếu vào 9 trường đại học trực thuộc Bộ Công Thương, chưa mở rộng ra các cơ sở giáo dục đại học thuộc các bộ, ngành khác hoặc khối trường ngoài công lập.
• Nội dung thử nghiệm giải pháp thực tế mới dừng lại ở việc áp dụng một số nội dung cụ thể trong phạm vi Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội, chưa triển khai toàn diện toàn bộ 4 nhóm giải pháp trên toàn hệ thống các trường do điều kiện nguồn lực và thời gian nghiên cứu.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng phạm vi nghiên cứu và áp dụng mô hình quản lý quá trình tác nghiệp cho các cơ sở giáo dục đại học thuộc các khối ngành khác để kiểm chứng mức độ thích ứng của mô hình.
• Nghiên cứu phát triển các công cụ tự động hóa hoàn toàn quy trình tác nghiệp (sử dụng hệ thống BPMS chuyên biệt) và khai phá quy trình (process mining) dựa trên dữ liệu nhật ký hệ thống tại các trường đại học.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo cho các đối tượng trong công tác nghiên cứu và quản lý:

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên chuyên ngành Quản lý giáo dục: Tham khảo khung lý thuyết tích hợp giữa quản lý quá trình và công nghệ thông tin, cấu trúc mô hình CIPO hóa trong đào tạo và phương pháp phân tích tương quan thống kê (Pearson, Spearman) trong nghiên cứu thực tiễn giáo dục.
• Cán bộ quản lý tại các cơ sở giáo dục đại học: Ban Giám hiệu, lãnh đạo các phòng Đào tạo, trung tâm Đảm bảo chất lượng, phòng Công nghệ thông tin có thể vận dụng danh mục 29 quy trình tác nghiệp, quy trình thiết lập quá trình tác nghiệp (Hình 3.3) và quy trình phát triển ứng dụng công nghệ thông tin (Hình 3.4) vào hoạt động chuẩn hóa quy trình nội bộ.
• Cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Công Thương, Bộ Giáo dục và Đào tạo): Tham khảo các luận cứ thực tiễn và khung tham chiếu (Bảng 3.1) để xây dựng chính sách định hướng chuyển đổi số và quản trị quy trình tại các cơ sở đào tạo trực thuộc.

Câu hỏi thường gặp

1. Tác giả luận án định nghĩa quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp như thế nào?
Trả lời: Tác giả định nghĩa đây là quá trình chủ thể quản lý sử dụng tích hợp các yếu tố quản lý và công nghệ vào xác định trạng thái ban đầu, thiết kế, quản lý, vận hành, đánh giá và cải tiến các quá trình tác nghiệp trong đào tạo nhằm đạt mục tiêu đào tạo.

2. Hệ thống quy trình tổng thể hoạt động đào tạo của trường đại học trong luận án gồm bao nhiêu quy trình?
Trả lời: Hệ thống gồm 29 quy trình tác nghiệp, được phân chia thành 4 nhóm theo mô hình CIPO: Nhóm A - Đầu vào của quá trình đào tạo (8 quy trình); Nhóm B - Triển khai đào tạo (9 quy trình); Nhóm C - Đầu ra quá trình đào tạo (7 quy trình); Nhóm D - Tác động của bối cảnh (5 quy trình).

3. Sáu yếu tố cốt lõi của quản lý quá trình tác nghiệp trong đào tạo đại học được xác định gồm những gì?
Trả lời: Sáu yếu tố cốt lõi gồm: (1) Kết nối với chiến lược; (2) Hoạt động quản trị trong đào tạo; (3) Phương pháp quản lý; (4) Hệ thống công nghệ thông tin; (5) Nhân sự; (6) Văn hóa của nhà trường.

4. Bốn giải pháp quản lý đào tạo được đề xuất trong luận án là gì?
Trả lời: Bốn giải pháp gồm:

• Giải pháp 1: Thiết lập Mô hình tổng quát và Khung tham chiếu quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp trong trường đại học.
• Giải pháp 2: Hoàn thiện hệ thống chính sách về quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp và phát triển văn hóa chất lượng trong nhà trường.
• Giải pháp 3: Đổi mới phương pháp quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp.
• Giải pháp 4: Phát triển và vận hành hệ thống công nghệ thông tin quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp.

5. Hoạt động thử nghiệm giải pháp của luận án được thực hiện tại trường nào và sử dụng các công cụ thống kê nào để xử lý số liệu?
Trả lời: Hoạt động thử nghiệm giải pháp được thực hiện tại Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội. Về xử lý số liệu, tác giả sử dụng phần mềm SPSS, áp dụng thống kê toán học cùng các kỹ thuật phân tích hệ số tương quan Pearson và hệ số tương quan hạng Spearman ($r_s$).

Kết luận

Luận án của tác giả Hoàng Anh đã giải quyết vấn đề tích hợp giữa quản lý theo quá trình và công nghệ thông tin trong quản lý đào tạo tại các trường đại học thuộc Bộ Công Thương. Thông qua việc hệ thống hóa 29 quy trình tác nghiệp theo mô hình CIPO và xác lập 6 yếu tố cốt lõi của BPM, công trình cung cấp cơ sở khoa học để chuẩn hóa hoạt động tác nghiệp trong trường đại học. Các giải pháp đề xuất có tính đồng bộ, được kiểm chứng qua khảo sát thực trạng, khảo nghiệm chuyên gia và thử nghiệm thực tế tại Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội, đóng góp tài liệu tham khảo cho công tác quản trị đại học trong bối cảnh chuyển đổi số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Cơ sở lý luận về quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp tại các trường đại học. Cơ sở thực tiễn quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp tại các trường đại học thuộc Bộ Công Thương. Giải pháp quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý quá trình tác nghiệp tại các trường đại học thuộc Bộ Công Thương.

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐÀO TẠO THEO TIẾP CẬN QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH TÁC NGHIỆP TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu về quản lý đào tạo đại học Có rất nhiều nghiên cứu ở nước ngoài về QLĐT, với cụm từ Books or articles for training management in university - Sách và bài viết về quản lý đào tạo trong trường đại học trong 0,55 giây đã trả về hơn 265 triệu kết quả. Tương tự, khi tra cứu trên Questia.com, trang thư viện trực tuyến có số lượng người dùng đông đảo, về lĩnh vực QLĐT trong giáo dục ĐH cho kết quả nguồn tài liệu về nội dung có liên quan trong thư viện gồm: 12.362 bài trên tạp chí chuyên ngành, 6.472 bài trên tạp chí phổ thông, 14.743 tờ báo, 1 từ điển bách khoa.

điều này cho thấy sự quan tâm của giới học thuật, đồng thời cũng cho thấy những khó khăn trong việc đánh giá tổng quan đối với lĩnh vực này. Trong phạm vi của vấn đề nghiên cứu, nội dung luận án tập trung vào các nghiên cứu nước ngoài hướng tới vấn đề chính là xu thế phát triển của QLĐT trong các cơ sở GDĐH trong giai đoạn hiện nay để làm rõ sự phù hợp về xu hướng của đề tài. Về xu thế của phát triển và quản lý GDĐH trong giai đoạn hiện nay, các công trình nghiên cứu của các chuyên gia quốc tế đã đặt ra và phân tích một số vấn đề đáng chú ý. Emal Dusst, Rebecca Winthrop trong nghiên cứu được nhà xuất bản Brookings xuất bản năm 2019, có tiêu đề Top 6 trends in higher education(6 xu hướng hàng đầu trong giáo dục đại học) [60] đã chỉ đưa ra những nhận định về sự dịch chuyển của GDĐH và QLĐT trong giai đoạn hiện nay và thời gian tới gồm: (1) Việc gia tăng của ĐT trực tuyến và ĐT kết hợp, (2) Sự phát triển của ĐT dựa trên năng lực, (3) tăng cường sự hỗ trợ về tài chính cho SV thông qua các chương trình chia sẻ, (4) Các hệ thống hỗ trợ quản lý trực tuyến mang lại lợi ích cho các bên tham gia giáo dục ĐH, (5) Tăng cường sự phối hợp với doanh nghiệp trong ĐT và (6) Các chương trình liên thông, chuyển tiếp xuyên quốc gia trong GDĐH.

Cùng với việc đưa ra các xu hướng kể trên, bài viết cũng tiến hành phân tích và đưa ra một số nhận định, số liệu nhằm củng cố cho quan điểm được nêu. Tổ chức nghiên cứu Hanover – CHLB Đức trong 8 công trình Trends in Higher Education: 2019 (Xu hướng giáo dục đại học 2019) [84] cũng đưa ra 6 nội dung được cho là hướng dịch chuyển của GDĐH liên quan đến 6 lĩnh vực trong nhà trường gồm: Quản lý tuyển sinh, Phát triển học thuật, Trải nghiệm của SV, Tài chính, Tiếp thị và phát triển nâng cao trong các nội dung này, vai trò của yếu tố công nghệ cũng được đưa ra phân tích và đánh giá coi như yếu tố cốt lõi cho các xu hướng dịch chuyển. Trong báo cáo 2019 Trends to Watch: Higher Education: Modernizing institutions to meet student expectations (Quan sát xu thế của giáo dục đại học 2019: Hiện đại hóa nhà trường đáp ứng mong đợi của SV) [95] của tổ chức TMT Inteligent OVUM – một công ty tư vấn và phân tích độc lập có trụ sở tại London phạm vi hoạt động toàn cầu trong các lĩnh vực Tư vấn, Giáo dục, Truyền thông và Công nghệ chỉ ra 3 xu hướng có tính then chốt tác động đến GDĐH gồm: Công nghệ góp phần nâng cao kết quả dạy và học; Cá thể hóa người học; Điện toán đám mây và khả năng tăng cường tính linh hoạt của ĐH. Nhóm tác giả Larisa Sumzina, Alexander Maximov, Oleg Golubev, Anatoliy Litvinenko, Andrey Golubev trong công trình Trends in the Development of Higher Education in the Field of Service (Xu hướng phát triển giáo dục đại học từ lĩnh vực dịch vụ) [92] thông qua việc thu thập ý kiến của các chuyên gia, bài viết tổng hợp và xác định xu thế dịch chuyển của đại học theo hướng coi hoạt động ĐT như một hoạt động cung cấp dịch vụ, trường ĐH sẽ được quản lý và vận hành giống với một doanh nghiệp.

Có thể thấy điểm chung trong các công trình này khi nghiên cứu về xu hướng phát triển của GDĐH đó là sự tham gia của yếu tố công nghệ trong các hoạt động quản lý, dạy và học trong nhà trường cùng với đó là sự thay đổi về mô hình quản lý của nhà trường nhằm đáp ứng sự thay đổi của thực tiễn và yêu cầu của khách hàng và các bên quan tâm. Tương tự với thế giới, các công trình nghiên cứu về QLĐT trong GDĐH ở Việt Nam khá phong phú. Liên quan trực tiếp đến nội dung của đề tài, các nghiên cứu này có thể chia thành một số hướng chính gồm (1) Các nghiên cứu về QLĐT trong GDĐH; (2) Các nghiên cứu về QLĐT tại trường ĐH theo tiếp cận quản lý quá trình; (3) Các nghiên cứu về QLĐT tại trường ĐH có ứng dụng CNTT&TT. Trong những nghiên cứu về QLĐT nói chung, khái niệm và những vấn đề lý luận 9 về quản lý GD nói chung và quản lý GDĐH nói riêng được nhiều tác giả đề cập trong các công trình nghiên cứu của mình.

Theo Phan Văn Kha, trong giáo trình Quản lý nhà nước về Giáo dục [30] bên cạnh việc xác định các khái niệm có liên quan đến quản lý và chỉ ra hai yếu tố cơ bản của QLGD là quản lý của các cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục và quản lý của các cơ sở GD. Phạm Thị Minh Hạnh trong bài viết Quản lý giáo dục đại học dưới góc nhìn so sánh và một số kinh nghiệm đối với Việt Nam [20] làm rõ quản lý tại cơ sở giáo dục “.là hoạt động quản lý tác nghiệp trong phạm vi nội bộ cơ sở đào tạo và các hoạt động phối hợp giữa cơ sở đào tạo với các đối tác bên ngoài nhà trường” đồng thời cũng làm rõ tầm quan trọng của quản lý GDĐH đối với sự phát triển của hệ thống giáo dục. Những nghiên cứu về mô hình và phương pháp quản lý GDĐH cũng khá phong phú, Nguyễn Thị Kim Anh qua bài viết Ứng dụng mô hình Balanced Scorecard trong quản trị trường đại học [1] liên hệ đến mô hình Balanced Scorecard (Kaplan & Norton, 2001) một mô hình quản lý đã được áp dụng rất thành công trong lĩnh vực kinh doanh. Thông qua việc giới thiệu tổng quan về BSC - Thẻ điểm cân bằng, bài viết đề cập đến tính cấp thiết phải áp dụng BSC trong lĩnh vực GDĐT và phân tích tác dụng khi áp dụng BSC đối với việc quản lý trường ĐH công lập hiện nay.

Vũ Thị Dung với QLCL đào tạo tại Trường Đại học Thái Bình theo tiếp cận đảm bảo chất lượng [5], Trịnh Huề - Quản lý đào tạo ngành Kỹ thuật – Công nghệ theo hướng đảm bảo chất lượng tại trường đại học Tây Đô [28] và một số công trình khác lại đề cập cách tiếp cận đảm bảo chất lượng nhằm nâng cao chất lượng các hoạt động dạy, học và quản lý trong các cơ sở GD. Các nghiên cứu này ngoài việc đề cập đến các vấn đề lý luận và thực tiễn của hoạt động QLĐT theo các phương pháp, triết lý mới cũng đồng thời đề xuất các giải pháp cho nhà trường khi áp dụng các cách tiếp cận tiên tiến vào thực tiễn QLĐT. Nhằm làm rõ xu hướng áp dụng các triết lý quản lý tiên tiến, nhiều nghiên cứu tìm hiểu việc áp dụng quản lý theo quá trình vào thực tiễn GDĐH. Mô hình CIPO trong QLGD gồm bốn yếu tố: C (Context - Môi trường tác động), I (Input - Đầu vào); P (Process - Quá trình); O (Output - Đầu ra) do UNESCO đề xuất năm 2000, được nhiều tác giả nghiên cứu và đề cập trong việc áp dụng vào quá trình quản lý.

Luận án 10 tiến sĩ của Đỗ Văn Hiếu với đề tài Quản lý thực tập tốt nghiệp của SV học viện an ninh nhân dân theo tiếp cận CIPO [23] nghiên cứu cơ sở lý luận và thực trạng hoạt động thực tập và quản lý thực tập của SV chuyên ngành An ninh theo tiếp cận CIPO qua đó đưa ra Giải pháp quản lý thực tập của SV Học viện An ninh nhân dân. Cùng cách tiếp cận này luận án Quản lý đào tạo của trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật công nghiệp đáp ứng nhu cầu nhân lực vùng Đồng bằng sông Hồng [16] của Nguyễn Thị Hà sử dụng cách tiếp cận quá trình ĐT theo CIPO, đề xuất các giải pháp QLĐT tại một trường ĐH nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực tại một vùng địa lý cụ thể. Các bài viết của Đào Việt Hà với Nghiên cứu vận dụng mô hình CIPO vào quản lý đào tạo theo năng lực thực hiện [15], hay Trần Thị Quỳnh Loan, Nguyễn Xuân Thức trong bài viết Vận dụng tiếp cận CIPO vào quản lí dạy học ở trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên theo hướng xây dựng xã hội học tập [32] cũng đi theo hướng áp dụng mô hình CIPO vào giải quyết những vấn đề của thực tiễn giáo dục. Mô hình QLCL theo tiêu chuẩn ISO 9000, QLCL tổng thể với chu trình Deming trong quản lý P (Plan – Lập kế hoạch), D ( Do – Thực hiện), C (Check – Kiểm tra), A( Action – Cải tiến) áp dụng trong g GDĐH cũng nhận được nhiều sự quan tâm.

Trần Hữu Nghị, Nguyễn Thị Mai qua bài viết Sử dụng ISO trong quản lý giáo dục [37]. đề cập đến cách thức áp dụng tiêu chuẩn ISO 9000 vào thực tiễn quản lý tại Đại học dân lập Hải Phòng cùng những hiệu lực và hiệu quả của hệ thống QLCL theo tiêu chuẩn quốc tế này mang lại, qua bài viết Sử dụng ISO trong quản lý giáo dục [37]. Nguyễn Thị Thu Hằng, trong bài viết Giới thiệu mô hình QLCL tổng thể trong giáo dục và đào tạo [21] lại đề cập đến một số kết quả nghiên cứu lý luận cơ bản của mô hình QLCL tổng thể TQM và khả năng áp dụng nó trong thực tiễn hoạt động QLĐT trong các cơ sở GDĐT.