phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và các phụ lục, phần nội dung chính của luận văn gồm 3 chƣơng: + Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý công tác CNL tại các trƣờng THCS. + Chƣơng 2: Thực trạng quản lý công tác CNL tại các trƣờng THCS trên địa bàn huyện Thới Bình tỉnh Cà Mau. + Chƣơng 3: Biện pháp quản lý công tác CNL tại các trƣờng THCS trên địa bàn huyện Thới Bình tỉnh Cà Mau. 5 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề Tiếp tục triển khai thực hiện các Nghị quyết của Trung ƣơng, Chƣơng trình hành động của Tỉnh ủy thực hiện Nghị quyết số 29/NQ/TW về ―Đổi mới căn bản, toàn diện GDĐT, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế‖. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc Đảng Cộng sản Việt Nam chỉ rõ: ―Thực hiện đồng bộ các giải pháp phát triển và nâng cao chất lƣợng giáo dục, đào tạo. Đổi mới chƣơng trình, nội dung, phƣơng pháp dạy và học, nâng cao chất lƣợng giáo dục toàn diện, đặc biệt coi trọng giáo dục lý tƣởng, giáo dục truyền thống lịch sử cách mạng, đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, tác phong công nghiệp, ý thức trách nhiệm xã hội. Xây dựng đội ngũ giáo viên đủ về số lƣợng, đáp ứng nhu cầu về chất lƣợng.
Đề cao trách nhiệm của gia đình và xã hội phối hợp chặt chẽ với nhà trƣờng trong giáo dục thế hệ trẻ. Đây chính là định hƣớng cốt lõi trong nhiệm vụ giáo dục toàn diện học sinh nói chung và công tác giáo viên chủ nhiệm lớp nói riêng. Để thực hiện đƣợc các nhiệm vụ này, trƣớc hết là công tác xây dựng, quản lý đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp; biện pháp quản lý công tác giáo viên chủ nhiệm lớp ở trƣờng THCS là nhiệm vụ trọng tâm của ngƣời Hiệu trƣởng Chỉ thị số 40/CT-TW ngày 15-06-2004 Ban bí thƣ Trung ƣơng Đảng nhấn mạnh: ―Mục tiêu là xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lí giáo dục đƣợc chuẩn hóa, đảm bảo chất lƣợng, đủ về số lƣợng, đồng bộ về cơ cấu; đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc‖. Muốn phát triển kinh tế xã hội thì trƣớc hết phải xây dựng và thực hiện tốt chiến lƣợc phát triển toàn diện con ngƣời.
Nguồn lực con ngƣời là sự kết hợp hài hòa giữa trí lực, thể lực, nhân cách và kinh nghiệm sống. Vì thế trong nhiệm vụ phát triển nguồn nhân lực luôn đặt ra mục tiêu phát triển con ngƣời. Có con ngƣời phát triển đầy đủ và toàn diện thì mới có nhân lực chất lƣợng cao. Khi đề cập đến công tác giáo viên chủ nhiệm lớp, trên phƣơng diện lý luận, đã có nhiều tài liệu, công trình nghiên cứu đề cập đến công tác giáo viên chủ nhiệm lớp nhƣ: ―Những tình huống giáo dục học sinh của ngƣời giáo viên chủ nhiệm‖, NXB ĐHQG Hà Nội - 2000, Hà Nhật Thăng (chủ biên); ―Phƣơng pháp công tác của ngƣời giáo viên chủ nhiệm trƣờng THPT‖, NXB ĐHQG Hà Nội - 2001, Hà Nhật Thăng, Nguyễn Dục Quang, Nguyễn Thị Kỷ; "Công tác giáo viên chủ nhiệm ở trƣờng phổ 6 thông‖, NXBGD - 1998, Hà Nhật Thăng, Nguyễn Dục Quang, Nguyễn Thị Kỷ; "Tài liệu bồi dƣỡng công tác chủ nhiệm trƣờng trung học", Trƣờng cán bộ quản lý giáo dục - 2012, T.S Phan Tố Oanh (chủ biên); "Tài liệu hỗ trợ giáo viên tập sự công tác chủ nhiệm lớp", NXB Hà Nội - 2012, GS.
TSKH Nguyễn Văn Hộ (chủ biên)… Theo các tác giả, nâng cao hiệu quả QLGD nói chung, công tác giáo viên chủ nhiệm nói riêng đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc nâng cao chất lƣợng và hiệu quả giáo dục Do vậy chúng tôi muốn đi sâu hơn để xác định cơ sở lý luận, khảo sát thực tiễn về hoạt động quản lý công tác giáo viên chủ nhiệm lớp của các trƣờng THPT trên địa bàn huyện Thới Bình tỉnh Cà Mau, trên cơ sở đó đề xuất các biện pháp quản lý đồng bộ, phù hợp với thực tế của giáo dục địa phƣơng nhằm giúp Hiệu trƣởng các trƣờng quản lý công tác giáo viên chủ nhiệm lớp có hiệu quả hơn. Các nghiên cứu ở nước ngoài Trong hệ thống tổ chức của các trƣờng phổ thông, đơn vị cơ bản đƣợc tổ chức để giảng dạy và giáo dục HS là lớp học. Hình thức tổ chức dạy học, GD theo lớp đƣợc hình thành từ thế kỉ XVI do nhà giáo dục Tiệp Khắc JA. Mô hình lớp học đƣợc duy trì và ngày càng phát triển mạnh mẽ ở khắp các nƣớc trên thế giới.
Không những vậy, mô hình lớp học đƣợc phát triển và mở rộng, tùy thuộc vào điều kiện thực tế, song bao giờ một lớp học vẫn cần ngƣời quản lý. Để QL lớp học, nhà trƣờng cử ra một trong những GV đang giảng dạy làm chủ nhiệm lớp. GVCN đƣợc hiệu trƣởng nhà trƣờng lựa chọn từ những GV ƣu tú có kinh nghiệm GD, có uy tín trong HS, đƣợc hội đồng nhà trƣờng nhất trí phân công chủ nhiệm lớp học xác định để thực hiện mục tiêu. Nhƣ vậy, khi nói đến GVCN lớp là nói đến mặt quản lý và mặt lãnh đạo học sinh của một lớp.
Từ khi xã hội phát triển và từ sự phân công lao động đã hình thành hoạt động đặc biệt đó là sự chỉ huy, chỉ đạo, điều khiển/ điều hành, kiểm tra, điều chỉnh giành cho những ngƣời đứng đầu của một tổ chức hay một nhóm. Hoạt động đặc biệt đó chính là hoạt động quản lý. Và cũng từ lúc đó mọi ngƣời đi tìm hiểu bản chất khái niệm QL và đƣa ra những định nghĩa khác nhau từ những góc nhìn riêng. Theo quan điểm kinh tế học thì F.W Taylor cho rằng: "Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng, chính xác cái gì cần làm và làm cái đó thế nào bằng phƣơng pháp tốt nhất và rẻ tiền nhất"; hoặc A.
Fayon lại cho rằng: "Quản lý là đƣa xí nghiệp tới đích, cố gắng sử dụng các nguồn lực (nhân, tài, vật, lực) của nó".Koontz thì khẳng định: "Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực hoạt động cá nhân nhằm đạt đƣợc các mục đích của nhóm (tổ chức) với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn ít nhất. Với tƣ cách thực hành thì QL là một nghệ thuật, còn với kiến thức thì QL là 7 một khoa học". Khi bàn về GD đạo đức cho HS, theo ông K. Usinxki (1824 - 1870), phải đạt đến mức độ là phát triển hoàn thiện con ngƣời, đảm bảo hai mặt là đạo đức và tài năng, trong đó ông đặc biệt chú trọng về giáo dục đạo đức, bởi vì “Sự cảm hoá về đạo đức là vấn đề chủ yếu của giáo dục”.
Ông cho rằng cơ sở của đạo đức là hoạt động, là đem lại lợi ích cho cộng đồng. Chính vì thế mà ông kịch liệt phê phán sự tƣ lợi, tham ô, giả dối. Nội dung của giáo dục đạo đức: Ông đƣa ra chủ nghĩa nhân dạo, là tinh thần phục vụ xã hội, lòng trung thành, ý thức tổ chức kỷ luật. Ngƣời mà chủ động thực hiện tốt công việc nhƣ ông K.
Usinxki nói ở trên, đó chính là GVCNL. Đội ngũ GVCNL có vai trò rất quan trọng đối với sự hình thành, phát triển nhân cách cho HS. Vì vậy, vấn đề phát triển đội ngũ GVCNL, công tác chủ nhiệm lớp đƣợc một số nhà GD học trên thế giới tổ chức các hội thảo, công bố các công trình nghiên cứu nhƣ: A.A Ilina,… Trong báo cáo (1996) với nhan đề ―Học tập: Một kho báu tiềm ẩn‖ của UNESCO đã xem xét vấn đề GD suốt đời nhƣ là việc học tập dựa trên bốn trụ cột lớn: ―Học để biết; Học để làm; Học để cùng chung sống; Học để cùng tồn tại‖. Đây chính là định hƣớng cốt lõi cho GD học sinh trong các trƣờng THCS.
Vấn đề GD để làm gì? GD cái gì? và GD nhƣ thế nào?. Trong tác phẩm ―Phương pháp công tác chủ nhiệm lớp‖ (NXB Giáo dục Matxcơva,1984), Bôn-đƣ-rép N. đã trình bày những phƣơng pháp cơ bản về cách thức thực hiện công tác chủ nhiệm lớp ở các trƣờng PT. Từ định hƣớng trên, các nƣớc phát triển đã chỉ ra những nội dung GD cho HS trung học mà có liên quan đến công tác chủ nhiệm lớp.
Những nội dung GD học sinh nhƣ: GD kĩ năng sống, GD những giá trị sống, GD hƣớng nghiệp… Theo quan điểm của UNESCO đã cho rằng GD trung học là giai đoạn mà thế hệ trẻ lựa chọn cho mình những giá trị cấp thiếtcho cuộc sống cũng nhƣ con đƣờng chuẩn bị bƣớc vào hoạt động nghề nghiệp và cuộc sống sau này. Đặc biệt, cuốn tài liệu tập huấn kĩ năng cơ bản trong tham vấn (Unicef 2005) cũng đƣa ra những cách thức tham vấn cho HS lứa tuổi thanh niên. Nhƣ vậy, ngƣời GV cần tổ chức các họat động khác nhau để HS có thể tham gia đƣợc dễ dàng và học đƣợc rất nhiều thứ từ đó. Các nghiên cứu ở trong nước Ở Việt Nam, nhiều tác giả cũng đã quan tâm nghiên cứu vấn đề quản lý và quản lý trong GD.
Các tác giả cũng đƣa ra những quan niệm của mình: "Quản lý là những hoạt động có phối hợp nhằm định hƣớng và kiểm soát quá trình tiến tới mục tiêu" hay "Quản lý là một quá trình định hƣớng, QL một hệ thống nhằm đạt đƣợc những mục tiêu nhất định. Những mục tiêu này đặc trƣng cho trạng thái mới của hệ thống mà 8 ngƣời QL mong muốn". Nhìn chung các quan niệm về QL đều nhấn mạnh đến hoạt động nhằm hƣớng vào đạt mục tiêu đã hoạch định. Bản chất của quá trình giáo dục là quá trình tổ chức các hoạt động và giao lƣu trong cuộc sống nhằm giúp cho ngƣời đƣợc giáo dục tự giác, tích cực, độc lập chuyển hoá những yêu cầu và những chuẩn mực của xã hội thành hành vi và thói quen tƣơng ứng.
Hoạt động chủ nhiệm lớp là một trong những hình thức tổ chức của nhà giáo dục góp phần hình thành và phát triển nhân cách toàn diện của học sinh. Công tác chủ nhiệm lớp đƣợc đánh giá là một công tác hết sức quan trọng ở các trƣờng học trong công tác dạy học và giáo dục. Giáo viên chủ nhiệm cũng là cầu nối các mối quan hệ giáo dục trong nhà trƣờng để nâng cao chất lƣợng đào tạo, chất lƣợng giáo dục toàn diện cho học sinh.