CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THUC TIEN VE QUAN LÝ CHAT THAI RAN SINH HOẠT ĐÔ THỊ 1.1 Cơ sé lý luận về chat thải rắn va quản lý chất thai rắn sinh hoạt đô thị 1.1 Khái niệm và phân loại chất thải rắn sinh hoạt đô thị a. Khái niệm “Chất thải rắn sinh hoạt đô thị” Chất thải: Chất thải là vật chất được thải ra từ sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc hoạt động khác ( theo luật bảo vệ môi trường 2019) - Chất thải rắn: Chất thải răn là chất thải ở dạng rắn hoặc bùn thải bị thải ra từ quá trình sản xuất, dịch vụ, kinh doanh, sinh hoạt hàng ngày hoặc các hoạt động khác (theo luật bảo vệ môi trường 2020) - Chất thải răn là toàn bộ các loại vật liệu (không ở dạng khí và không hòa tan được) được con người loại bỏ trong các hoạt động kinh tế - xã hội của mình, bao gồm các hoạt động sản xuất, các hoạt động sống và duy trì sự tồn tại của cộng đồng. Trong đó quan trọng nhất là các loại chất thải phát sinh từ các hoạt động sản xuất và hoạt động sống. Chất thải rắn sinh hoạt: - Chất thải rắn sinh hoạt còn gọi là rác thải sinh hoạt, là các chất răn bị loại trong quá trình sống, sinh hoạt của con người và động vật nuôi.
Chất thải rắn phát sinh từ khu vực đô thị được gọi là chất thải rắn đô thị, bao gồm chất thải răn phát sinh từ các hộ gia đình, khu công cộng, khu thương mại, các công trình xây dựng, khu xử lý chất thải,. trong đó chat thải rắn sinh hoạt chiếm tỷ lệ cao nhất. Phân loại “Chất thải rắn sinh hoạt đô thị” Việc phân loại CTR có thể được thực hiện theo nhiều cách khác nhau. Nếu phân chia theo tính chất độc hại của CTR thì chia ra làm 2 loại: CTR nguy hại và CTR thông thường.
Với mỗi cách phân loại khác nhau, sẽ có những đặc điểm khác nhau về lượng và thành phần CTR. Quá trình phát sinh CTR gắn liền với quá trình sản xuất, mỗi giai đoạn của quá trình sản xuất đều tạo ra CTR, từ khâu khai thác, tuyên chọn nguyên liệu đến khi tạo ra sản phâm phụ vụ người tiêu dùng. Phân loại CTR theo nguồn gốc phát sinh được thé hiện ở bảng 1. Phân loại CTR theo nguồn gốc phát sinh Nguồn gốc Tính chất Loại chất thải phát sinh Rác thực phẩm, giấy, vải, da, rác vườn, 20, thuy tinh, Thông kim loại, lá cây,.vật liệu xây dựng CTR đô thị thường thải từ xây nhà, đường giao thông, vật liệu thải từ công trường.
đồ điện, điện tử hư hỏng, nhựa, túi nylong, pin, săm Nguy hại _ | lốp xe, sơn thừa, đèn neon hỏng, bao bì thuốc diệt chuột/ruồi/muỗi,. Rác thực phẩm, giấy, vải, da, rác Thông vườn, gỗ, thủy tinh, CTR nông thường kim loại, lá cây, rơm rạ, chất thải chăn | thôn nuôi,. đồ điện, điện tử hư hỏng, nhựa, túi nylong, pin, săm lôp xe, sơn thừa, đèn neon hỏng, bao Nguy hại , bi thuôc diệt chuột/ruồi/muỗi, bao bì thuốc bảo vệ thực vật Rác thải của công nhân trong quá Thông , trình sản xuât và thường sinh hoạt Kim loại nặng, giẻ lau máy, cao su, Nguy hại | bao bi đựng hóa chit. Chat thải nhà bếp, chat thai từ hoạt Thông động hành chính, thường bao gói thông thường,.
Phé thải phẫu thuật, bông, gạc, chat thải bệnh nhân chất Nguy hại phóng xạ, hóa chất độc hại, thuốc quá hạn.2 Khái niệm và nội dung quản lý chất thải rắn sinh hoạt đô thị Quan lý chat thai ran là hoạt động kiểm soát sự phát sinh, giảm thiêu: thu gom, phân loại, trung chuyên, vận chuyên, xử lý, tái chế, tiêu hủy, thải bỏ chất thải rắn. Mục đích của quản lý chất thải rắn là để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, bảo vệ môi trường, cảnh quan đô thị, tận dụng tối đa vật liệu, tiết kiệm tài nguyên, năng lượng, tái chế và sử dụng tôi đa các thành phân còn có ích (thành phân hữu cơ và vô cơ có thê tái chế). Nội dung quản lý chất thải ran sinh hoạt: - Hoạt động quản lý chất thải rắn bao gồm các hoạt động quy hoạch quản lý, đầu tư, xây dựng cơ sở quản lý chất thải rắn, các hoạt động phân loại, thu gom, lưu giữ ,vận chuyền tái sử dung, tái chế và xử lý chat thải ran nhằm ngăn ngừa, giảm thiểu những tác động có hại đôi với môi trường và sức khỏe con người. - Thu gom chất thải rắn là hoạt động tập hợp, phân loại, đóng gói và lưu giữ tạm thời chất thải rắn tại nhiều điểm thu gom tới địa điểm hoặc cơ sở được cơ quan nhà nước có thâm quyên châp nhận.
- Lưu giữ chất thải rắn là việc giữ chất thải răn trong một khoảng thời gian nhất định ở nơi được cơ quan có thâm quyên châp nhận trước khi vận chuyên đên cơ sở xử lý. - Vận chuyên chất thải rắn là quá trình chở chất thải rắn từ nơi phát sinh, thu gom, lưu giữ, trung chuyên đên nơi xử lý, tái chê, tái sử dụng hoặc bãi chôn lâp cuôi cùng. - Xử lý chất thải rắn là quá trình sử dụng các giải pháp công nghệ kỹ thuật làm giảm, loại bỏ, tiêu hủy các thành phần có hại hoặc không có ích trong chất thải rắn; thu hôi, tái chế, tái sử dụng lại các thành phần có ích trong chất thải răn - Chôn lấp chat thải ran hợp vệ sinh là hoạt động chôn lấp phù hợp với các yêu cầu của tiêu chuẩn kỹ thuật về bãi chôn lắp chat thải ran hợp vệ sinh.2 Thực tiễn quan lý chất thai rắn sinh hoạt đô thi 1.1 Quản lý chất thải rắn sinh hoạt đô thị của một số quốc gia trên Thế giới a. Quản lÿ chất thải rắn tại Nhật Bản Từ một nước đã từng phải đôi mặt với những vân đê môi trường, nguôn nước nghiêm trọng do chất thải ra gây ra trong nhiều thập ki của thế ki XX, đến nay, Nhật Bản đã trở thành một trong những đất nước sạch sẽ nhất thế giới.
Đóng góp vào thành công trong hệ thống quản lý, xử lý chất thải ra của Nhật Bản phải kế đến chính sách phân loại rác ngay từ đầu và áp dụng công nghệ xử lý, tái chế rác hiện đại. Với mục tiêu “không rác thải” vào năm 2020, người dân tại Kamikatsu của Nhật Bản đã nỗ lực để phân loại rác thành 45 loại va chuyền đến một cơ sở của địa phương. Người dân tại thị tran này chia ra tới 45 loại rác khác nhau trước khi mang đi xử lý. Thậm chí thị tran này còn không có điểm tập kết rac.500 người dân của thị trấn ở miền Tây Nhật Bản đã tự vận chuyển rác thải của họ tới một cơ sở xử lý rác của địa phương.
Theo thống kê những năm gần đây, bình quân mỗi năm nước Nhật xả ra trên 45 tỷ tan rác, xếp thứ 8 thế giới. Nhưng đến nay đã có hơn 70% chat thải ran của Nhật Bản được đốt để sản xuất điện, phần còn lại để tái chế và chỉ một lượng nhỏ chất thải rắn ở đô thị được đưa đến các bãi rác. Nhật Bản cũng tìm cách tận dụng các bãi rác một cách hiệu quả bằng cách tập kết chất thải rắn vào những bãi rác khép kín trên vịnh Tokyo, dần dan, các bãi rác này biến thành các cụm đảo nhân tạo, có tác dụng như “máy điều hòa nhiệt độ thiên nhiên” không 16 làm mát không khí biển thôi vào Tokyo.Quản lý chất thải rắn tại Hàn Quốc Cũng giống như Nhật Bản, Chính phủ Hàn Quốc có một hệ thống quản lý chất thải rắn rất khoa học và tiên tiến, yêu cầu khắt khe với vấn đề phân loại chất thải rắn tái chế, đồng thời ý thức đồ rác của người dân rất cao. Người dân Hàn Quốc phải trả phí cho việc xử lý những loại chất thải rắn công kênh như: Đồ nội thất, đồ dùng thiết bị điện, những thứ không đựng vừa túi ni-lông., các loại túi ni lông dùng dé đựng chất thải rắn cũng được phân loại theo địa phương và mục đích.
Về xử lý, rác hữu cơ nhà bếp một phan được sử dung làm giá thể nuôi trồng nắm thực phẩm, phan lớn hơn được chôn lap theo công nghệ hiện đại, liên hoàn khép kín dé thu hồi khí bioga cung cấp cho phát điện. Không chỉ dừng lại đó, Chính phủ Hàn Quốc còn tiếp tục xây dựng công viên với chủ đê môi trường trên chính bãi rac này nham sử dụng hiệu quả 10 quỹ đất trống bằng cách xây dựng khu vực vui chơi giải trí, thể thao, khu sinh thái, khu hoạt động môi trường phục vụ sinh hoạt cho cộng đồng. Quản lý chất thải rắn tại Đài Loan Đối với Đài Loan, trước năm 1984, chính quyền và người dân chưa thực hiện quản lý chất thải rắn đô thị, hầu hết người dân đồ rác vào những địa điểm gần khu vực sinh sống. Đầu năm 1984, để quản lý hiệu quả việc xử lý chất thải, Chính phủ Đài Loan đã đưa ra “Kế hoạch quản lý và xử lý chất thải ở các đô thị”, đầu năm 1998, nước nay mới thực hiện Chương trình “Kế hoạch tái chế tại nguồn 4 trong 1 bao gồm: Thực hiện tái chế bằng cách tích hợp các yếu tố cộng đồng dân cư, thiết lập các tổ chức tái chế dựa vào cộng đồng dân cư; Các công ty tái chế thu gom và tái chế các loại rác thải; Chính quyền địa phương phân chia và hướng dẫn loại rác thải tái chế, sau đó, thu thập và gửi tới công ty tái chế; Quỹ tái chế nhằm thực hiện tái chế và giảm thiểu rác thải.
Chương trình thực hiện đã tăng được tỷ lệ tái chế chất thải trên toàn lãnh thổ. Không dừng lại ở đó, năm 2001, Chính phủ Đài Loan quyết định thực hiện Chương trình khuyến khích tái chế rác thải nhà bếp. Rác thải nhà bếp được thực hiện phân thành 2 nguồn: Rac thải có thé sử dụng làm thức ăn cho gia súc; Rác thải được thu gom để sản xuất phân vi sinh. Giai đoạn đầu của Chương trình được thực hiện tại 7 thành phố và 10 tỉnh.
Quản lý chất thải rắn tại Singapore Hiện nay, môi trường của Singapore được coi là sạch và xanh nhất thế giới dù đã được đô thị hóa 100% và đã từng trải qua giai đoạn bị ô nhiễm nghiêm trọng khi quốc gia mới thành lập. Chính phủ nước này đã áp dụng một cách cứng rắn những hình phạt nghiêm khắc để nâng cao ý thức người dân về bảo vệ môi trường và thu gom, phân loại, xử ly CTR đúng nơi quy định. Singapore cũng sử dụng công nghệ đốt rác CFB dé đốt được số lượng CTR nhiều nhất nhằm thu năng lượng chạy các tuabin điện.