Tổng quan nghiên cứu

Quận 12, Thành phố Hồ Chí Minh là địa bàn có tốc độ đô thị hóa nhanh chóng với quy mô dân số đạt trên 622.500 người, trong đó người lao động nhập cư chiếm khoảng 60%. Áp lực gia tăng dân số cơ học đã thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của mạng lưới hơn 50 trường mầm non ngoài công lập, đáp ứng trên 65% nhu cầu gửi trẻ của người dân địa phương và giảm tải áp lực cho hệ thống trường công lập. Tuy nhiên, sự phát triển nóng này cũng bộc lộ nhiều bất cập về an toàn vệ sinh thực phẩm, điều kiện chăm sóc và phương pháp giáo dục, đòi hỏi một quy trình quản lý chất lượng khoa học và toàn diện.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là phân tích cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng công tác quản lý chất lượng hoạt động chăm sóc và giáo dục trẻ tại các trường mầm non ngoài công lập trên địa bàn Quận 12, từ đó đề xuất hệ thống biện pháp quản lý khả thi nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục mầm non. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên tại các cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập thuộc 11 phường của Quận 12 trong năm học 2018 - 2019.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc chuẩn hóa năng lực quản trị trường mầm non ngoài công lập, tạo tiền đề để nâng tỷ lệ giáo viên đạt chuẩn chuyên môn lên 100%, duy trì tỷ lệ trẻ 5 tuổi chuyên cần trên 90% và nâng mức độ hài lòng của phụ huynh học sinh lên trên 85%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết tiếp cận quá trình thông qua mô hình CIPO của UNESCO gồm 4 thành tố: Bối cảnh (Context), Đầu vào (Input), Quá trình (Process) và Kết quả đầu ra (Outcome). Trong đó, luận văn tập trung khai thác sâu thành tố Quá trình (P) gắn liền với 4 chức năng quản lý cốt lõi: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, kiểm tra đánh giá và cải tiến chất lượng.

Khung pháp lý của đề tài dựa trên Điều 23 Luật Giáo dục năm 2019, Quyết định số 1677/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Đề án phát triển Giáo dục mầm non giai đoạn 2018 - 2025, Thông tư số 19/2018/TT-BGDĐT về kiểm định chất lượng giáo dục, Thông tư số 25/2018/TT-BGDĐT quy định chuẩn Hiệu trưởng và Thông tư số 26/2018/TT-BGDĐT quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non.

Nội dung chăm sóc và giáo dục được chuẩn hóa theo Thông tư số 28/2016/TT-BGDĐT, bao gồm quản lý chế độ dinh dưỡng với định mức 615 - 726 Kcal/trẻ/ngày tại trường đối với trẻ mẫu giáo, đảm bảo an toàn y tế học đường theo Thông tư liên tịch số 13/2016/TTLT-BYT-BGDĐT và phát triển toàn diện trẻ trên 5 lĩnh vực: thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm - kỹ năng xã hội và thẩm mỹ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được triển khai trên cỡ mẫu gồm 215 khách thể khảo sát, bao gồm 45 cán bộ quản lý (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng) và 170 giáo viên trực tiếp đứng lớp tại 38 trường mầm non ngoài công lập trên địa bàn Quận 12. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cho cả 11 phường và các nhóm trường có quy mô từ 3 nhóm lớp đến trên 10 nhóm lớp.

Dữ liệu được thu thập bằng bảng hỏi khảo sát đóng theo thang đo Likert 5 mức độ, kết hợp phương pháp nghiên cứu hồ sơ chuyên môn và phỏng vấn sâu. Toàn bộ số liệu sơ cấp được xử lý bằng phần mềm thống kê SPSS 22.0 để tính Điểm trung bình (ĐTB), Độ lệch chuẩn (ĐCL) và kiểm định độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach’s Alpha (tất cả các nhóm biến số đều đạt hệ số từ 0.82 đến 0.91). Việc lựa chọn SPSS và kiểm định Cronbach’s Alpha giúp lượng hóa chính xác thực trạng, loại bỏ yếu tố cảm tính và xác lập mối tương quan khoa học giữa tính cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp. Tiến trình nghiên cứu được thực hiện xuyên suốt trong 10 tháng của năm học 2018 - 2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, công tác xây dựng kế hoạch hoạt động chăm sóc và giáo dục trẻ được thực hiện tương đối bài bản, đạt ĐTB chung là 3.90/5.00. Có 82.4% cán bộ quản lý đã ban hành kế hoạch năm học đồng bộ theo hướng dẫn chuyên môn của Phòng Giáo dục và Đào tạo Quận 12.

Thứ hai, khâu kiểm tra, đánh giá và cải tiến chất lượng chăm sóc - giáo dục còn bộc lộ nhiều hạn chế, chỉ đạt ĐTB 3.28/5.00. Đáng chú ý, có 41.5% cơ sở chưa xây dựng được quy trình xử lý dứt điểm các tồn tại sau kiểm tra nội bộ, dẫn đến việc lặp lại các lỗi nghiệp vụ trong tổ chức sinh hoạt cho trẻ.

Thứ ba, sự biến động của đội ngũ giáo viên diễn ra thường xuyên, với tỷ lệ luân chuyển và thôi việc bình quân từ 25% đến 30% mỗi năm. Nguyên nhân bắt nguồn từ mức thu nhập chưa tương xứng và thời gian làm việc kéo dài trên 9 giờ/ngày, khiến 32.6% giáo viên chưa được tham gia đầy đủ các chương trình tập huấn nâng cao nghiệp vụ.

Thứ tư, điều kiện cơ sở vật chất có sự chênh lệch lớn giữa các mô hình trường. Trong khi các trường quy mô lớn đạt tỷ lệ chuẩn hóa phòng chức năng 78.5%, thì tại các nhóm lớp quy mô nhỏ, khoảng 36.0% diện tích phòng sinh hoạt chung và sân chơi ngoài trời chưa đạt tiêu chuẩn 1.5 - 1.8 m²/trẻ.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên phản ánh áp lực cân đối tài chính tự chủ tại các trường ngoài công lập, khi học phí là nguồn thu duy nhất. Do đó, các chủ đầu tư thường ưu tiên chi trả chi phí thuê mặt bằng và duy trì vận hành hơn là tái đầu tư cho trang thiết bị dạy học và bồi dưỡng nhân sự.

Dữ liệu thực trạng có thể được minh họa trực quan qua Biểu đồ cột thể hiện sự chênh lệch rõ rệt giữa công tác lập kế hoạch (3.90) và khâu cải tiến chất lượng sau đánh giá (3.28). Đồng thời, Bảng ma trận tương quan tuyến tính chỉ ra rằng chính sách đãi ngộ nhân sự có tác động thuận chiều mạnh mẽ với hệ số tương quan r = 0.68 đối với chất lượng tổ chức hoạt động giáo dục trên lớp.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các công trình nghiên cứu trước đây tại Thành phố Hồ Chí Minh, khẳng định rằng nếu không xây dựng được văn hóa chất lượng nội bộ và ổn định đội ngũ giáo viên, chất lượng chăm sóc mầm non ngoài công lập sẽ khó duy trì tính bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

  1. Nâng cao nhận thức về quản lý chất lượng: Tổ chức định kỳ 04 đợt tập huấn chuyên đề mỗi năm cho 100% cán bộ quản lý và giáo viên nhằm chuẩn hóa nhận thức về kiểm định chất lượng, phấn đấu đạt tỷ lệ trên 95% nhân sự nắm vững quy trình quản lý trước quý II năm học, do Ban Giám hiệu chủ trì thực hiện.
  2. Chuẩn hóa công tác tự đánh giá và kiểm định: Triển khai 100% các cơ sở mầm non ngoài công lập đăng ký tự đánh giá theo bộ tiêu chuẩn Thông tư 19/2018/TT-BGDĐT, mục tiêu đạt tối thiểu 80% số trường đạt kiểm định chất lượng mức độ 1 trở lên trong giai đoạn 2021 - 2023, do Hiệu trưởng chịu trách nhiệm dưới sự giám sát của Phòng Giáo dục và Đào tạo Quận 12.
  3. Thắt chặt liên kết giữa gia đình và nhà trường: Thiết lập cổng thông tin số hóa kết nối trực tuyến hàng ngày, tổ chức 03 hội thảo dinh dưỡng và an toàn mỗi năm, huy động trên 90% phụ huynh tham gia giám sát bếp ăn bán trú và quy trình đón trả trẻ, thực hiện liên tục từ đầu năm học.
  4. Phát triển đội ngũ và cải thiện chế độ đãi ngộ: Ban hành quy chế chi tiêu nội bộ đảm bảo 100% giáo viên được đóng bảo hiểm xã hội đầy đủ, định mức tối thiểu 40 tiết bồi dưỡng chuyên môn/năm, đặt mục tiêu giảm tỷ lệ thôi việc của giáo viên xuống dưới 12% mỗi năm, do Chủ đầu tư phối hợp với Hiệu trưởng thực hiện.
  5. Huy động nguồn lực hoàn thiện cơ sở vật chất: Trích lập tối thiểu 15% tổng doanh thu hàng năm để nâng cấp đồ dùng dạy học, lắp đặt 100% hệ thống camera quan sát tại các phòng học và hoàn thiện bếp ăn một chiều theo chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm trước tháng 8 hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

  • Hiệu trưởng và Cán bộ quản lý trường mầm non ngoài công lập: Nắm bắt khung quản trị CIPO thực tiễn để tái cấu trúc quy trình kiểm tra nội bộ, xây dựng thực đơn cân đối năng lượng và nâng cao chất lượng chăm sóc trẻ hàng ngày.
  • Chuyên viên Phòng Giáo dục và Đào tạo: Sử dụng bộ dữ liệu khảo sát 215 mẫu thực tế để tham mưu chính sách quản lý, xây dựng kế hoạch thanh tra định kỳ và tổ chức các lớp tập huấn nghiệp vụ cho khối trường ngoài công lập.
  • Chủ đầu tư và Hội đồng quản trị cơ sở mầm non tư thục: Tham khảo bài toán cân đối tài chính, định hình chính sách đãi ngộ nhằm giữ chân đội ngũ giáo viên giỏi và đầu tư cơ sở vật chất chuẩn hóa, gia tăng năng lực cạnh tranh.
  • Học viên cao học và Giảng viên chuyên ngành Quản lý giáo dục: Sử dụng luận văn làm tài liệu học thuật giá trị về phương pháp xử lý dữ liệu SPSS trong giáo dục mầm non, mở rộng hướng nghiên cứu cho các địa bàn ven đô tương đồng.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao công tác quản lý chất lượng mầm non ngoài công lập tại Quận 12 gặp nhiều khó khăn?
Quận 12 có trên 60% dân số là người lao động nhập cư, nhu cầu gửi trẻ tăng nhanh khiến hơn 36% cơ sở bị hạn chế diện tích mặt bằng dưới 1.5 m²/trẻ. Nguồn thu học phí thấp và biến động nhân sự liên tục gây khó khăn cho việc duy trì chất lượng đồng bộ.

Mô hình CIPO được vận dụng cụ thể như thế nào trong nghiên cứu này?
Nghiên cứu tập trung vào thành tố Quá trình (P) thông qua 4 chức năng: kế hoạch, thực hiện, kiểm tra và cải tiến. Số liệu thực tế tại Quận 12 cho thấy khâu lập kế hoạch đạt điểm trung bình 3.90/5.00 nhưng khâu kiểm tra và cải tiến chỉ đạt 3.28/5.00, đòi hỏi phải chuẩn hóa quy trình khép kín.

Làm cách nào để giảm tỷ lệ giáo viên mầm non nghỉ việc từ 25 - 30% mỗi năm?
Nghiên cứu đề xuất đảm bảo 100% giáo viên được tham gia bảo hiểm xã hội đầy đủ kết hợp tối thiểu 40 tiết bồi dưỡng chuyên môn mỗi năm. Giải pháp nâng cao đãi ngộ này đã được khảo nghiệm thực tế với điểm số cần thiết đạt 4.56/5.00 và điểm khả thi đạt 4.42/5.00.

Chế độ dinh dưỡng cho trẻ mẫu giáo tại trường ngoài công lập cần đạt những tiêu chuẩn gì?
Theo Thông tư 28/2016/TT-BGDĐT, khẩu phần ăn tại trường của một trẻ mẫu giáo phải đạt từ 615 đến 726 Kcal/ngày, cung cấp từ 50% đến 55% nhu cầu năng lượng cả ngày. Trong đó, tỷ lệ năng lượng từ chất đạm (Protit) bắt buộc phải chiếm từ 13% đến 20% tổng khẩu phần.

Việc kiểm định chất lượng mang lại lợi ích gì cho trường mầm non tư thục?
Thực hiện tự đánh giá theo Thông tư 19/2018/TT-BGDĐT giúp cơ sở rà soát 100% tiêu chuẩn về cơ sở vật chất và an toàn sư phạm. Có 85% phụ huynh được khảo sát khẳng định chứng nhận kiểm định chất lượng là căn cứ quan trọng nhất để họ tin tưởng gửi con.

Kết luận

  • Hệ thống hóa khung lý thuyết quản lý chất lượng hoạt động chăm sóc và giáo dục trẻ mầm non dựa trên tiếp cận quá trình của mô hình CIPO.
  • Phản ánh trung thực thực trạng quản lý tại 38 trường mầm non ngoài công lập Quận 12 qua khảo sát 215 cán bộ quản lý và giáo viên.
  • Nhận diện rõ điểm nghẽn then chốt nằm ở khâu kiểm tra, cải tiến sau đánh giá (ĐTB 3.28/5.00) và tỷ lệ luân chuyển giáo viên cao (25 - 30%/năm).
  • Đề xuất 05 nhóm biện pháp quản trị đồng bộ, được khảo nghiệm đạt điểm đánh giá cần thiết và khả thi cao từ 4.25 đến 4.68/5.00.
  • Cung cấp cơ sở khoa học và bộ công cụ đánh giá chuẩn xác phục vụ công tác quản lý giáo dục mầm non tại các khu vực đô thị hóa nhanh.

Lộ trình triển khai tiếp theo cần tập trung hoàn thiện công tác tự đánh giá chất lượng tại 100% cơ sở trong giai đoạn 2021 - 2022 và nhân rộng mô hình quản trị chất lượng toàn diện giai đoạn 2022 - 2025. Các cơ quan quản lý và chủ trường mầm non ngoài công lập hãy áp dụng ngay hệ thống giải pháp này để xây dựng môi trường giáo dục an toàn, nhân văn và đạt chuẩn chất lượng cho thế hệ tương lai.