Quan hệ Việt Nam – Lào trên lĩnh vực văn hóa – giáo dục giai đoạn 1977 - 2017

Luận văn thạc sĩ phân tích quan hệ Việt Nam - Lào trong lĩnh vực văn hóa giáo dục giai đoạn 1977 - 2017, nêu bật những thành tựu và thách thức.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hằng
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Thu Hà
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội 2
• Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam
• Đề tài: Quan Hệ Việt Nam - Lào Trên Lĩnh Vực Văn Hóa - Giáo Dục Giai Đoạn 1977 - 2017
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 0.3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Nguồn tư liệu và phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Đóng góp của khóa luận
• 0.7. Bố cục khóa luận
• 1. CHƯƠNG 1: NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN QUAN HỆ VIỆT NAM - LÀO TRÊN LĨNH VỰC VĂN HÓA – GIÁO DỤC
• 1.1. Định nghĩa một số khái niệm cơ bản liên quan
• 1.1.1. Khái niệm văn hoá
• 1.1.2. Khái niệm giáo dục
• 1.1.3. Quan hệ văn hoá - giáo dục
• 1.2. Các nhân tố tác động
• 1.2.1. Nhân tố địa lý – lịch sử và văn hóa
• 1.2.1.1. Nhân tố địa lý
• 1.2.1.2. Nhân tố lịch sử
• 1.3. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: QUAN HỆ VĂN HÓA – GIÁO DỤC GIỮA HAI NƯỚC VIỆT NAM VÀ LÀO GIAI ĐOẠN 1977-2017
• 2.1. Thành tựu quan hệ văn hóa-giáo dục giữa hai nước Việt Nam và Lào
• 2.2. Nhận xét chung
• 2.3. Tiểu kết chương 2
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC HÌNH ẢNH

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quan Hệ Việt Lào 1977 2017 Văn Hóa Giáo Dục

Việt Nam và Lào là hai quốc gia láng giềng có mối quan hệ gắn bó keo sơn, được vun đắp qua nhiều thế hệ. Mối quan hệ truyền thống tốt đẹp này đã trở thành tài sản vô giá của cả hai dân tộc. Từ năm 1977, Hiệp ước hữu nghị đã nâng tầm quan hệ ngoại giao Việt Nam - Lào lên một giai đoạn mới, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc tăng cường và mở rộng mối quan hệ đặc biệt này. Tổng Bí thư Lê Duẩn từng khẳng định: “Mối quan hệ đặc biệt Việt – Lào đời đời là niềm tự hào của hai dân tộc chúng ta. Đó là mối quan hệ mẫu mực hiếm có”. Giai đoạn 1977 - 2017 chứng kiến sự phát triển vượt bậc trong quan hệ Việt Nam - Lào trên mọi lĩnh vực, đặc biệt là văn hóa và giáo dục, trở thành chất keo gắn kết bền vững giữa hai dân tộc. Sự hợp tác này được hai Đảng, hai Nhà nước quan tâm và không ngừng phát triển, tạo nên nền tảng cơ bản cho mối quan hệ khăng khít, hữu nghị.

1.1. Bối Cảnh Lịch Sử Quan Hệ Việt Nam Lào 1977 2017

Việt Nam và Lào có lịch sử gắn bó lâu đời, cùng chia sẻ nhiều giá trị văn hóa tương đồng. Trong suốt cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, hai nước đã kề vai sát cánh, ủng hộ lẫn nhau. Sau khi đất nước thống nhất, quan hệ Việt - Lào tiếp tục được củng cố và phát triển trên mọi lĩnh vực. Năm 1977, Hiệp ước hữu nghị và hợp tác được ký kết, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong quan hệ hai nước. Giai đoạn này, Việt Nam và Lào tập trung vào xây dựng và phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, đồng thời tăng cường hợp tác quốc phòng, an ninh.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Hợp Tác Văn Hóa Giáo Dục

Hợp tác văn hóa và giáo dục đóng vai trò then chốt trong việc củng cố và phát triển quan hệ Việt Nam - Lào. Thông qua các hoạt động giao lưu văn hóa, hai nước tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Hợp tác giáo dục giúp Lào nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Sự hợp tác này góp phần xây dựng một tương lai tươi sáng cho cả hai dân tộc.

II. Cách Các Nhân Tố Tác Động Quan Hệ Việt Lào Văn Hóa Giáo Dục

Quan hệ Việt Nam - Lào trong lĩnh vực văn hóa và giáo dục giai đoạn 1977 - 2017 chịu tác động của nhiều nhân tố khác nhau. Các nhân tố này bao gồm: địa lý, lịch sử, văn hóa, chính trị, kinh tế và quốc tế. Vị trí địa lý liền kề, lịch sử đấu tranh chung và những nét tương đồng về văn hóa tạo nên nền tảng vững chắc cho mối quan hệ đặc biệt giữa hai nước. Bên cạnh đó, chủ trương, chính sách của hai Đảng, hai Nhà nước cũng đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và thúc đẩy hợp tác trên lĩnh vực văn hóa và giáo dục. Tuy nhiên, xu thế toàn cầu hóa và khu vực hóa cũng đặt ra những thách thức mới đối với quan hệ Việt Nam - Lào.

2.1. Ảnh Hưởng Địa Lý Lịch Sử Đến Giao Lưu Văn Hóa Việt Lào

Việt Nam và Lào có vị trí địa lý liền kề, tạo điều kiện thuận lợi cho giao lưu văn hóa. Lịch sử đấu tranh chung chống ngoại xâm đã hun đúc tình đoàn kết, gắn bó giữa hai dân tộc. Những nét tương đồng về văn hóa, phong tục tập quán giúp hai nước dễ dàng chia sẻ và thấu hiểu lẫn nhau. Dãy Trường Sơn hùng vĩ không chỉ là biên giới tự nhiên mà còn là biểu tượng của tình hữu nghị đặc biệt Việt - Lào.

2.2. Chính Sách Văn Hóa Giáo Dục Việt Nam Lào Yếu Tố Quyết Định

Chủ trương, chính sách của hai Đảng, hai Nhà nước đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy hợp tác văn hóa và giáo dục. Việt Nam và Lào luôn coi trọng việc tăng cường giao lưu văn hóa, trao đổi kinh nghiệm giáo dục. Hai nước đã ký kết nhiều hiệp định, thỏa thuận hợp tác trên lĩnh vực này, tạo hành lang pháp lý cho các hoạt động hợp tác. Chính sách ưu đãi của Việt Nam đối với sinh viên Lào cũng góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho Lào.

2.3. Toàn Cầu Hóa Tác Động Thế Nào Đến Văn Hóa Truyền Thống

Xu thế toàn cầu hóa và khu vực hóa mang đến những cơ hội và thách thức đối với quan hệ Việt Nam - Lào. Một mặt, toàn cầu hóa giúp hai nước tiếp cận với những nền văn hóa tiên tiến trên thế giới. Mặt khác, nó cũng đặt ra nguy cơ xói mòn các giá trị văn hóa truyền thống. Do đó, Việt Nam và Lào cần có những giải pháp phù hợp để bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

III. Hướng Dẫn Thành Tựu Hợp Tác Văn Hóa Việt Lào 1977 2017

Giai đoạn 1977 - 2017 chứng kiến những thành tựu to lớn trong hợp tác văn hóa giữa Việt Nam và Lào. Hai nước đã tổ chức nhiều hoạt động giao lưu văn hóa, như: tuần văn hóa, triển lãm nghệ thuật, liên hoan phim, v.v. Các đoàn nghệ thuật của Việt Nam thường xuyên sang biểu diễn tại Lào và ngược lại. Nhiều công trình văn hóa mang đậm dấu ấn của tình hữu nghị Việt - Lào đã được xây dựng. Sự hợp tác này góp phần tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau và củng cố mối quan hệ đặc biệt giữa hai dân tộc.

3.1. Giao Lưu Văn Hóa Việt Lào Đa Dạng Hình Thức

Giao lưu văn hóa giữa Việt Nam và Lào diễn ra dưới nhiều hình thức đa dạng, phong phú. Các hoạt động giao lưu văn hóa không chỉ giới hạn ở các sự kiện lớn mà còn được tổ chức ở cấp địa phương, cơ sở. Nhiều tổ chức xã hội, đoàn thể cũng tham gia vào các hoạt động giao lưu văn hóa, góp phần lan tỏa tình hữu nghị Việt - Lào trong cộng đồng.

3.2. Ảnh Hưởng Văn Hóa Việt Nam Tại Lào Chi Tiết

Văn hóa Việt Nam có ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống văn hóa của Lào. Nhiều phong tục tập quán, lễ hội truyền thống của Việt Nam được du nhập vào Lào và được người dân Lào yêu thích. Ẩm thực Việt Nam cũng được ưa chuộng tại Lào. Sự ảnh hưởng này thể hiện sự gần gũi, gắn bó giữa hai nền văn hóa.

3.3. Bảo Tồn Văn Hóa Truyền Thống Ưu Tiên Hàng Đầu

Việt Nam và Lào đều coi trọng việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Hai nước đã phối hợp tổ chức nhiều hoạt động nghiên cứu, sưu tầm, bảo tồn các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể. Việc bảo tồn văn hóa truyền thống không chỉ góp phần giữ gìn bản sắc dân tộc mà còn tạo động lực cho phát triển du lịch.

IV. Bí Quyết Thành Tựu Hợp Tác Giáo Dục Việt Lào 1977 2017

Hợp tác giáo dục là một trong những lĩnh vực hợp tác thành công nhất giữa Việt Nam và Lào. Việt Nam đã giúp Lào đào tạo hàng ngàn cán bộ, sinh viên trên nhiều lĩnh vực khác nhau. Nhiều trường đại học, cao đẳng của Việt Nam đã trở thành địa chỉ tin cậy của sinh viên Lào. Sự hợp tác này góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho Lào, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

4.1. Trao Đổi Sinh Viên Việt Lào Số Lượng Chất Lượng

Trao đổi sinh viên là một trong những hoạt động hợp tác giáo dục quan trọng giữa Việt Nam và Lào. Số lượng sinh viên Lào sang học tập tại Việt Nam ngày càng tăng. Chất lượng đào tạo cũng được nâng cao, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động. Nhiều sinh viên Lào sau khi tốt nghiệp đã trở về nước và đóng góp tích cực vào sự phát triển của đất nước.

4.2. Chính Sách Giáo Dục Việt Nam Ưu Đãi Sinh Viên Lào

Việt Nam có nhiều chính sách ưu đãi đối với sinh viên Lào, như: cấp học bổng, hỗ trợ chi phí sinh hoạt, tạo điều kiện học tập và sinh hoạt tốt nhất. Các trường đại học, cao đẳng của Việt Nam cũng có nhiều chương trình hỗ trợ sinh viên Lào, giúp các em hòa nhập với môi trường học tập mới.

4.3. Giáo Dục Đại Học Việt Nam Lào Hướng Đến Tương Lai

Hợp tác giáo dục đại học giữa Việt Nam và Lào ngày càng được mở rộng và nâng cao. Hai nước đã phối hợp xây dựng nhiều chương trình đào tạo tiên tiến, đáp ứng yêu cầu của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Sự hợp tác này góp phần xây dựng một đội ngũ trí thức trẻ có trình độ cao, đóng góp vào sự phát triển của cả hai nước.

V. Đánh Giá Quan Hệ Việt Lào Văn Hóa Giáo Dục 1977 2017

Quan hệ Việt Nam - Lào trong lĩnh vực văn hóa và giáo dục giai đoạn 1977 - 2017 đã đạt được những thành tựu to lớn, góp phần củng cố mối quan hệ đặc biệt giữa hai nước. Tuy nhiên, vẫn còn một số khó khăn, thách thức cần phải vượt qua. Để tiếp tục phát triển quan hệ hợp tác trong tương lai, hai nước cần tăng cường đầu tư vào lĩnh vực văn hóa và giáo dục, đổi mới nội dung và phương pháp hợp tác, đồng thời nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

5.1. Thành Tựu Nổi Bật Trong Giao Lưu Văn Hóa Việt Lào

Giao lưu văn hóa Việt - Lào đã góp phần tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Các hoạt động giao lưu văn hóa đã tạo nên một không gian văn hóa chung, gắn kết hai dân tộc. Sự hợp tác này cũng góp phần quảng bá hình ảnh Việt Nam và Lào ra thế giới.

5.2. Khó Khăn Trong Hợp Tác Giáo Dục Việt Nam Lào

Hợp tác giáo dục giữa Việt Nam và Lào vẫn còn một số khó khăn, như: chất lượng đào tạo chưa đồng đều, cơ sở vật chất còn hạn chế, trình độ ngoại ngữ của sinh viên còn yếu. Để khắc phục những khó khăn này, hai nước cần tăng cường đầu tư vào lĩnh vực giáo dục, nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên, đồng thời đổi mới chương trình đào tạo.

5.3. Triển Vọng Quan Hệ Việt Nam Lào Trong Tương Lai

Quan hệ Việt Nam - Lào trong lĩnh vực văn hóa và giáo dục có nhiều triển vọng phát triển trong tương lai. Với nền tảng vững chắc đã được xây dựng, hai nước có thể tiếp tục mở rộng và nâng cao hợp tác trên lĩnh vực này. Sự hợp tác này sẽ góp phần xây dựng một tương lai tươi sáng cho cả hai dân tộc.

VI. Kết Luận Tương Lai Quan Hệ Việt Lào Văn Hóa Giáo Dục

Tóm lại, quan hệ Việt Nam - Lào trong lĩnh vực văn hóa và giáo dục giai đoạn 1977 - 2017 là một minh chứng sinh động cho mối quan hệ đặc biệt giữa hai nước. Những thành tựu đạt được trong giai đoạn này là nền tảng vững chắc cho sự phát triển quan hệ hợp tác trong tương lai. Với sự nỗ lực của cả hai bên, quan hệ Việt Nam - Lào sẽ ngày càng bền chặt và phát triển, góp phần vào sự phồn vinh của cả hai quốc gia.

6.1. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Hợp Tác Việt Nam Lào

Quá trình hợp tác văn hóa và giáo dục giữa Việt Nam và Lào đã để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Đó là sự tin tưởng, tôn trọng lẫn nhau, sự chân thành, cởi mở trong hợp tác, sự linh hoạt, sáng tạo trong việc giải quyết các vấn đề phát sinh. Những bài học này cần được tiếp tục phát huy trong giai đoạn mới.

6.2. Đề Xuất Giải Pháp Phát Triển Quan Hệ Việt Lào

Để phát triển quan hệ Việt Nam - Lào trong lĩnh vực văn hóa và giáo dục, cần có những giải pháp đồng bộ, toàn diện. Cần tăng cường đầu tư vào lĩnh vực văn hóa và giáo dục, đổi mới nội dung và phương pháp hợp tác, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đồng thời tăng cường giao lưu nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ.

6.3. Tầm Quan Trọng Của Tình Hữu Nghị Việt Lào

Tình hữu nghị Việt - Lào là tài sản vô giá của cả hai dân tộc. Cần tiếp tục vun đắp và phát huy tình hữu nghị này, truyền lại cho các thế hệ mai sau. Tình hữu nghị Việt - Lào không chỉ là mối quan hệ giữa hai quốc gia mà còn là biểu tượng của tình đoàn kết quốc tế.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Quan hệ Việt Nam – Lào là mối quan hệ láng giềng truyền thống đặc biệt, được hình thành và thử thách qua các giai đoạn đấu tranh giành độc lập và bảo vệ Tổ quốc. Sau thắng lợi lịch sử năm 1975 của cách mạng hai nước, việc nâng tầm quan hệ ngoại giao sang giai đoạn đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện đã trở thành đòi hỏi khách quan. Ngày 18/7/1977, Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác giữa nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam và nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào chính thức được ký kết, tạo cơ sở pháp lý vững chắc để mở rộng giao lưu và hỗ trợ lẫn nhau trên tất cả các phương diện. Trong tổng thể mối quan hệ đó, lĩnh vực văn hóa và giáo dục giữ vai trò là nền tảng tinh thần và cầu nối gắn kết nhân dân hai nước. Đến năm 2017, hai quốc gia đã tổ chức chuỗi sự kiện kỷ niệm 55 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao (1962 – 2017) và 40 năm ngày ký Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác (1977 – 2017). Nhìn nhận lại tiến trình 40 năm hợp tác văn hóa – giáo dục là yêu cầu cần thiết nhằm đúc kết kinh nghiệm lịch sử phục vụ cho sự phát triển bền vững của hai dân tộc.

Khóa luận xác định mục đích nghiên cứu là trình bày và phân tích một cách toàn diện, có hệ thống tiến trình quan hệ Việt Nam – Lào trên lĩnh vực văn hóa – giáo dục giai đoạn 1977 – 2017. Để đạt được mục đích đó, tác giả đặt ra hai nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Phân tích các nhân tố tác động (vị trí địa lý, bối cảnh lịch sử, đặc điểm văn hóa, xu thế quốc tế và đường lối chính sách) đến quan hệ hợp tác văn hóa – giáo dục giữa hai nước trong giai đoạn 1977 – 2017.
2. Làm rõ các thành tựu giao lưu, hợp tác cụ thể trong lĩnh vực văn hóa và giáo dục qua từng chặng đường lịch sử từ năm 1977 đến năm 2017; đồng thời đưa ra các nhận xét khách quan về đặc điểm, tác động nhiều mặt cũng như những mặt hạn chế còn tồn tại.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là mối quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Lào trên hai lĩnh vực văn hóa và giáo dục. Phạm vi nghiên cứu về thời gian tập trung từ năm 1977 (thời điểm ký Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác) đến năm 2017 (mốc kỷ niệm 40 năm Hiệp ước). Phạm vi không gian được giới hạn trong lãnh thổ hai quốc gia Việt Nam và Lào.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Về mặt lý luận, đề tài tiếp cận khái niệm văn hóa theo nghĩa hẹp trong quan hệ đối ngoại, tập trung vào các hoạt động giao lưu về tư tưởng, đạo đức, lối sống, văn học, nghệ thuật, thông tin và bảo tồn di sản. Khái niệm giáo dục được nhìn nhận là quá trình đào tạo, bồi dưỡng có định hướng nhằm hoàn thiện nhân cách, nâng cao trình độ chuyên môn, lý luận và kỹ thuật cho người học. Quan hệ văn hóa – giáo dục giữa hai nước bao gồm toàn bộ các hiệp định, nghị định thư hợp tác, các chương trình trao đổi đoàn, hoạt động biểu diễn nghệ thuật, hỗ trợ chuyên gia, biên soạn giáo trình và các đề án đào tạo lưu học sinh ở các cấp từ trung ương đến địa phương.

Về phương pháp luận, tác giả dựa trên thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin cùng tư tưởng Hồ Chí Minh. Các phương pháp nghiên cứu chuyên ngành lịch sử được vận dụng gồm:

• Phương pháp lịch sử: Tái hiện tiến trình vận động, phát triển của các hoạt động hợp tác văn hóa và giáo dục theo đúng trình tự thời gian qua ba giai đoạn lịch sử (1977 – 1985, 1986 – 2010, 2011 – 2017).
• Phương pháp logic: Rút ra bản chất, quy luật, đặc điểm nổi bật và phân tích các mối liên hệ nhân quả giữa các nhân tố tác động với kết quả hợp tác thực tế.
• Các phương pháp bổ trợ: Phân tích tài liệu, tổng hợp dữ liệu số lượng, so sánh đối chiếu giữa các giai đoạn và giữa các nhóm ngành đào tạo.

Nguồn tư liệu thực hiện khóa luận bao gồm các công trình lịch sử chính thống như bộ sách Lịch sử quan hệ đặc biệt Việt Nam – Lào, Lào – Việt Nam (1930 – 2007) (NXB Chính trị quốc gia, 2011, 2012), sách Quan hệ đặc biệt Việt Nam – Lào (1930 – 2017) của Ban Tuyên giáo Trung ương (2017), sách chuyên khảo của TS. Lê Đình Chỉnh (2017); các văn kiện đại hội Đảng của hai nước, các điều ước quốc tế, hiệp định hợp tác song phương của Bộ Ngoại giao, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; cùng các bài báo khoa học, kỷ yếu hội thảo quốc gia và quốc tế.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Nhân tố tác động đến quan hệ Việt Nam - Lào trên lĩnh vực văn hóa – giáo dục

Chương 1 tập trung phân tích các điều kiện tiền đề định hình nên mối quan hệ hợp tác đặc biệt giữa hai quốc gia:

Nhân tố địa lý – lịch sử và văn hóa:

• Địa lý: Cả hai nước cùng nằm ở trung tâm bán đảo Đông Dương, dựa lưng vào dãy Trường Sơn hùng vĩ, tạo nên thế tựa phòng thủ chiến lược tự nhiên. Hai quốc gia cùng chung lưu vực sông Mê Kông và sở hữu trục giao thông huyết mạch chạy dài theo hướng Bắc – Nam (Quốc lộ 1A ở Việt Nam và Quốc lộ 13 ở Lào), tạo điều kiện tự nhiên gắn kết việc giao thương, đi lại và hỗ trợ lẫn nhau.
• Lịch sử: Cư dân vùng biên giới hai nước có truyền thống cộng cư xen kẽ lâu đời. Lịch sử bang giao giữa các triều đại phong kiến luôn giữ tinh thần thân thiện. Trong thời kỳ cận - hiện đại, hai dân tộc chung chiến hào chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Từ phong trào Cần Vương (1885 – 1895) nương tựa vào vùng núi biên giới, việc Nguyễn Ái Quốc thành lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên (1925) xác định Lào là một bộ phận của cách mạng Đông Dương, cho đến liên minh chiến đấu 1945 – 1975, hai nước đã tạo dựng mối quan hệ đoàn kết gắn bó.
• Văn hóa: Hai dân tộc có nhiều nét tương đồng bắt nguồn từ nền văn minh nông nghiệp lúa nước Đông Nam Á, thể hiện qua tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, tinh thần cộng đồng làng xã ("làng – nước" ở Việt Nam tương đồng với cấu trúc "bản – mường" ở Lào), cùng sự ảnh hưởng sâu rộng của tinh thần từ bi bác ái Phật giáo.

Xu thế toàn cầu hóa và khu vực hóa: Bối cảnh kết thúc Chiến tranh Lạnh và sự chuyển dịch trọng tâm kinh tế sang khu vực Châu Á – Thái Bình Dương đặt hai nước trước yêu cầu vừa mở rộng hội nhập quốc tế, vừa phải bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc trước nguy cơ đồng hóa văn hóa. Cả hai nước cùng tiến hành công cuộc đổi mới từ cuối thập niên 80 của thế kỷ XX và lần lượt gia nhập Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (Việt Nam gia nhập ngày 28/7/1995, Lào gia nhập tháng 7/1997), tạo điều kiện nâng tầm hợp tác văn hóa – giáo dục song phương gắn liền với việc xây dựng Cộng đồng Văn hóa – Xã hội ASEAN.

Chủ trương, chính sách ngoại giao văn hóa – giáo dục: Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác ngày 18/7/1977 là nền tảng pháp lý cốt lõi, xác lập nguyên tắc bình đẳng, cùng có lợi, tôn trọng độc lập chủ quyền, kết hợp chặt chẽ giữa văn hóa, giáo dục với chính trị, kinh tế và quốc phòng - an ninh. Hai Đảng và hai Nhà nước đều khẳng định văn hóa là nền tảng tinh thần, giáo dục - đào tạo nguồn nhân lực là khâu đột phá chiến lược được ưu tiên hàng đầu trong chương trình hợp tác quốc gia.

Chương 2: Quan hệ văn hóa – giáo dục giữa hai nước Việt Nam và Lào giai đoạn 1977 – 2017

Chương 2 trình bày chi tiết tiến trình hợp tác theo ba giai đoạn lịch sử cụ thể, đồng thời rút ra các đánh giá tổng hợp:

1. Giai đoạn 1977 – 1985 (Thời kỳ đầu sau giải phóng và khắc phục hậu quả chiến tranh):

• Hợp tác văn hóa: Hàng năm hai nước đều ký các Nghị định thư về hợp tác và trao đổi văn hóa. Trong năm 1982 – 1983, Bộ Văn hóa Việt Nam đã tài trợ kinh phí và cử đoàn cán bộ 40 người sang Lào để phối hợp sản xuất bộ phim truyện "Tiếng súng Cánh đồng Chum". Việt Nam hỗ trợ Lào xây dựng Đoàn kịch nói, củng cố Đoàn xiếc quốc gia Lào, cử giảng viên sang giảng dạy tại Trường Nghệ thuật và Mỹ thuật Viêng Chăn, nâng cao chất lượng Đoàn ca múa Trung ương Lào. Về truyền thông, ngày 23/4/1977, Đài Tiếng nói Việt Nam đã ký thỏa thuận hỗ trợ Đài Phát thanh quốc gia Lào chuyển giao máy phát sóng, phương tiện kỹ thuật và đào tạo biên tập viên đối ngoại.
• Hợp tác giáo dục – đào tạo: Tháng 4/1978, Trung ương Đảng quyết định thành lập "Trường Nguyễn Ái Quốc đặc biệt" do đồng chí Xuân Thủy – Bí thư Trung ương Đảng trực tiếp phụ trách, khóa đầu tiên đào tạo 35 cán bộ lãnh đạo cấp cao của Lào (từ cấp phó bí thư tỉnh ủy trở lên) với thời gian học 2 năm. Năm 1980, "Trường Bổ túc hữu nghị Việt – Lào" được thành lập để bồi dưỡng văn hóa cơ bản cho con em các bộ tộc Lào. Tính trong 6 năm đầu sau Hiệp ước 1977, trung bình mỗi năm Việt Nam cử 900 chuyên gia sang giúp Lào và trực tiếp đào tạo 1/2 tổng số cán bộ Lào được đào tạo ở nước ngoài.

2. Giai đoạn 1986 – 2010 (Thời kỳ đẩy mạnh công cuộc Đổi mới toàn diện):

• Hợp tác giáo dục – đào tạo: Hai nước chủ trương chuyển trọng tâm sang nâng cao chất lượng. Từ năm 1986 đến 1992, Việt Nam đào tạo cho bạn 537 cử nhân và 252 lưu học sinh trung cấp chuyên nghiệp. Giai đoạn 1996 – 2006, các cơ sở giáo dục Việt Nam đã đào tạo bồi dưỡng lý luận cao cấp 5 tháng cho 200 cán bộ lãnh đạo Lào; bồi dưỡng chuyên môn 3 tháng cho 200 cán bộ trung cấp; đào tạo 80 tiến sĩ lý luận chính trị, 118 thạc sĩ (trong đó có 28 thạc sĩ quản lý hành chính), 115 cử nhân đại học, 171 cử nhân đại học chính trị và 80 cử nhân đại học hành chính. Giai đoạn 2001 – 2007, hai bên thống nhất sử dụng 49,05% tổng nguồn viện trợ (tương đương 289,4 tỷ đồng) để cấp học bổng và xây dựng cơ sở hạ tầng giáo dục tại Lào. Đến cuối thập niên 2000, có 3.845 lưu học sinh Lào học tập tại 20 tỉnh, thành của Việt Nam (gồm 1.112 người diện Hiệp định, 2.434 người diện kết nghĩa địa phương và 229 người diện tự túc). Năm 2009, Việt Nam cấp 650 suất học bổng cho Lào và Lào dành 30 suất học bổng đại học chính quy cho Việt Nam. Việt Nam hỗ trợ xây dựng Ký túc xá Đại học Quốc gia Viêng Chăn (2000 – 2002) và cung cấp 45 đầu sách giáo khoa từ tiểu học đến trung học phổ thông cho Lào. Ở chiều ngược lại, có 105 lưu học sinh Việt Nam học tập tại Lào.
• Hợp tác văn hóa: Ngày 31/8/1995, Trung tâm Văn hóa – Thông tin Việt Nam tại Viêng Chăn chính thức khai trương. Tháng 9/2006, Viện Phim Việt Nam hoàn thành và bàn giao dự án ODA "Xây dựng và trang thiết bị kho bảo tồn di sản hình ảnh động của Lào". Tháng 3/2009, hai Bộ ký kết kế hoạch hợp tác văn hóa nghệ thuật giai đoạn 2009 – 2012. Tháng 12/2010, Việt Nam gửi 10 bộ phim điện ảnh tiêu biểu tham gia Liên hoan Phim Quốc tế Luang Prabang (gồm Đừng đốt, Chơi vơi, Trăng nơi đáy giếng, Mùa len trâu, Thời xa vắng, Sinh mệnh, Chuyện của Pao, Rừng đen, Trái tim bé bỏng, Còn lại với thời gian). Việt Nam cũng hỗ trợ toàn diện về cơ sở vật chất, chuyên môn và kinh nghiệm tổ chức để Lào đăng cai thành công Đại hội Thể thao Đông Nam Á (SEA Games).

3. Giai đoạn 2011 – 2017 (Thời kỳ phát triển theo chiều sâu và nâng cao chất lượng):

• Hợp tác giáo dục – đào tạo: Ngày 09/4/2011, hai Bộ Giáo dục ký Nghị định thư hợp tác và triển khai Đề án "Nâng cao chất lượng và hiệu quả hợp tác Việt – Lào trong lĩnh vực giáo dục phát triển nguồn nhân lực giai đoạn 2011 – 2020". Hai bên đã hoàn thành biên soạn và bàn giao bộ Từ điển Việt – Lào, Lào – Việt; bộ giáo trình dạy tiếng Việt (sử dụng từ năm học 2011 – 2012); công trình Lịch sử Quan hệ đặc biệt Việt Nam – Lào 1930 – 2007; và Tuyển tập Mác – Ăngghen – Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh bằng tiếng Lào (tháng 4/2014). Việt Nam hỗ trợ xây dựng Trường THPT tỉnh Luôngphabăng, Trường THPT Dân tộc nội trú tỉnh Xiêng Khoảng, Khoa Tiếng Việt tại Đại học Quốc gia Lào và Trường THPT Hữu nghị Lào – Việt tại Viêng Chăn. Quy mô lưu học sinh Lào tại Việt Nam tăng từ 9.295 người (năm 2015) lên hơn 14.000 người vào năm 2017; số lưu học sinh Việt Nam tại Lào năm 2017 là 290 người (phía bạn cấp 60 suất học bổng/năm).
• Hợp tác văn hóa: Tổ chức thường niên các sự kiện quy mô lớn như "Những ngày văn hóa Việt Nam tại Lào", "Những ngày văn hóa Lào tại Việt Nam" (năm 2012, 2017), "Tuần Văn hóa" (2013, 2014, 2015). Ngày 23/4/2013, thành phố Huế và thành phố Luang Prabang ký biên bản ghi nhớ hợp tác quản lý, bảo tồn và phát huy di sản văn hóa. Ngày 08/4/2016, tổ chức Triển lãm báo chí Việt Nam tại Viêng Chăn và Chương trình giao lưu văn hóa ẩm thực Việt – Lào tại Đà Nẵng. Ngày 21/7/2016, Trường Đại học Mỹ thuật TP. Hồ Chí Minh ký thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2016 – 2020 với Học viện Mỹ thuật Quốc gia Lào.

Tiêu chí so sánh	Giai đoạn 1977 – 1985	Giai đoạn 1986 – 2010	Giai đoạn 2011 – 2017
Trọng tâm giáo dục	Đào tạo cán bộ lãnh đạo cấp cao cấp bách, đào tạo bổ túc văn hóa cơ bản	Đào tạo chuẩn hóa đại học, sau đại học, bồi dưỡng ngắn hạn theo nhu cầu đổi mới	Triển khai Đề án nâng cao chất lượng nguồn nhân lực 2011 – 2020, đổi mới giáo trình
Quy mô đào tạo tiêu biểu	Khóa 1 Trường Nguyễn Ái Quốc (35 cán bộ); 900 chuyên gia/năm; đào tạo 1/2 cán bộ Lào ở nước ngoài	537 cử nhân (1986-1992); 80 TS, 118 ThS (1996-2006); 3.845 LHS Lào tại VN; 105 LHS VN tại Lào	9.295 LHS Lào (2015) tăng lên hơn 14.000 LHS Lào (2017); 290 LHS VN học tập tại Lào (2017)
Cơ sở vật chất, học liệu	Thành lập Trường Bổ túc hữu nghị Việt - Lào (1980)	KTX ĐHQG Viêng Chăn; cung cấp 45 đầu SGK phổ thông; 49,05% vốn viện trợ cho nhân lực	Bàn giao Từ điển Việt - Lào, Lào - Việt; xây dựng THPT Luôngphabăng, DTNT Xiêng Khoảng, Khoa Tiếng Việt
Hoạt động văn hóa nổi bật	Phim "Tiếng súng Cánh đồng Chum"; hỗ trợ kỹ thuật phát thanh; xây dựng Đoàn kịch nói	Mở Trung tâm VH-TT tại Viêng Chăn (1995); ODA Kho lưu trữ phim (2006); hỗ trợ SEA Games	Ghi nhớ di sản Huế - Luang Prabang; Tuần văn hóa định kỳ; Triển lãm báo chí và giao lưu ẩm thực (2016)

Đặc điểm, tác động và hạn chế:

• Đặc điểm: Hợp tác giáo dục mang tính toàn diện, bền vững; diễn ra qua nhiều kênh (Chính phủ, địa phương kết nghĩa, doanh nghiệp); đa dạng về loại hình và cấp bậc đào tạo; thể hiện tinh thần quốc tế trong sáng không vì mục đích thương mại; chú trọng đầu tư hạ tầng trường lớp và giáo trình chuẩn.
• Tác động: Thắt chặt tin cậy chính trị, củng cố vị thế ngoại giao của hai nước; giữ vững ổn định xã hội và gắn kết cộng đồng kiều dân; đóng góp nguồn nhân lực trực tiếp phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
• Hạn chế và nguyên nhân: Về văn hóa, các chương trình giao lưu nghệ thuật còn ít về số lượng, chủ yếu tập trung vào các dịp lễ kỷ niệm lớn, thiếu nguồn kinh phí duy trì thường niên; truyền thông giới thiệu văn hóa của nhau chưa phong phú. Về giáo dục, trình độ tiếng Việt chuyên ngành của sinh viên năm thứ nhất còn yếu dẫn đến kết quả học tập ban đầu chưa cao; cơ cấu ngành học mất cân đối (tập trung nhiều vào ngành Luật, Quan hệ quốc tế, Kinh tế, Tài chính; ít người học khối Nông - Lâm nghiệp, Kỹ thuật, Y dược); công tác cử tuyển và quản lý lưu học sinh ở một số cơ sở có biểu hiện buông lỏng; thủ tục giải ngân và thi công một số dự án trường lớp còn chậm trễ do vướng mắc hành chính.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và làm sáng tỏ hệ thống thành tựu của mối quan hệ Việt Nam – Lào trên lĩnh vực văn hóa – giáo dục qua 40 năm (1977 – 2017) với các cứ liệu lịch sử rõ ràng:

• Làm rõ vai trò then chốt của nguồn viện trợ Việt Nam trong phát triển giáo dục Lào, tiêu biểu là tỷ lệ 49,05% nguồn vốn viện trợ giai đoạn 2001 – 2007 (289,4 tỷ đồng) và sự tăng trưởng vượt bậc về quy mô lưu học sinh Lào tại Việt Nam (đạt hơn 14.000 người vào năm 2017).
• Liệt kê và hệ thống hóa đầy đủ các công trình hợp tác văn hóa mang tính biểu tượng, như việc sản xuất phim "Tiếng súng Cánh đồng Chum" (1982 – 1983), xây dựng Kho bảo tồn di sản hình ảnh động của Lào (2006), thành lập Trung tâm Văn hóa Việt Nam tại Viêng Chăn (1995), xuất bản Từ điển Việt – Lào và các công trình sách lý luận chính trị bằng tiếng Lào (2014).
• Khái quát 5 đặc điểm nổi bật của hợp tác giáo dục Việt – Lào, chỉ ra tính chất đặc thù phi thương mại và tình nghĩa thủy chung hiếm có trong quan hệ quốc tế.

Về mặt khoa học, công trình góp phần bổ sung vào mảng nghiên cứu chuyên sâu về quan hệ văn hóa – giáo dục Việt – Lào, khắc phục tình trạng các nghiên cứu trước đó chỉ trình bày khái lược, mang tính sự kiện thời sự hoặc chỉ đề cập như một tiểu mục phụ trong hợp tác chính trị - kinh tế. Về mặt thực tiễn, đề tài cung cấp tài liệu tham khảo có giá trị tư liệu cho công tác giảng dạy, nghiên cứu lịch sử ngoại giao và phục vụ công tác giáo dục truyền thống đoàn kết cho thế hệ trẻ hai nước.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận được hoàn thành trong khuôn khổ một khóa luận tốt nghiệp đại học nên tác giả chủ yếu tiếp cận nguồn tư liệu thành văn, các văn kiện công bố công khai, báo cáo tổng kết của các Bộ, ngành và tài liệu nghiên cứu sẵn có. Công trình chưa có điều kiện thực hiện các phương pháp điều tra xã hội học thực địa sâu rộng, như khảo sát định lượng bảng hỏi về mức độ hài lòng hoặc phỏng vấn trực tiếp các cựu lưu học sinh Lào sau khi về nước công tác để đánh giá chi tiết hơn về mức độ thích ứng thực tiễn của nguồn nhân lực.

Do giới hạn phạm vi nghiên cứu dừng lại ở mốc năm 2017, các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát giai đoạn từ năm 2018 đến nay, đặc biệt là việc đánh giá tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, quá trình chuyển đổi số trong giáo dục đại học và các hình thức ngoại giao văn hóa số giữa hai quốc gia trong tình hình mới.

Giá trị tham khảo

Công trình là tài liệu tham khảo hữu ích đối với sinh viên, học viên cao học và giảng viên chuyên ngành Lịch sử Việt Nam, Lịch sử Quan hệ quốc tế, Ngoại giao, Khu vực học (Đông Nam Á học) và Việt Nam học.

Nội dung đáng tham khảo nhất là Chương 2, nơi lưu trữ hệ thống số liệu, văn kiện, mốc sự kiện và các đề án hợp tác giáo dục - văn hóa cụ thể giữa hai nước trong 40 năm. Đây cũng là tài liệu giá trị cho các cán bộ quản lý lưu học sinh tại các trường đại học, cán bộ làm công tác đối ngoại nhân dân và các tổ chức hữu nghị Việt – Lào.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ sở pháp lý nền tảng nào định hình quan hệ hợp tác văn hóa – giáo dục Việt Nam – Lào trong giai đoạn nghiên cứu?
Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác giữa hai nước ký ngày 18/7/1977 là văn kiện pháp lý cơ bản nhất. Điều 2 của Hiệp ước xác định hai bên mở rộng trao đổi khoa học, kỹ thuật, hợp tác về văn hóa, nghệ thuật, giáo dục, y tế, thông tấn, báo chí, phát thanh, điện ảnh và thể thao, làm nền tảng cho các hiệp định và nghị định thư hợp tác chuyên ngành hàng năm.

2. "Trường Nguyễn Ái Quốc đặc biệt" thành lập năm 1978 có nhiệm vụ cụ thể gì?
Trường được Trung ương Đảng quyết định thành lập vào tháng 4/1978, giao cho Ban Tuyên huấn Trung ương và Ban cán sự Đảng về công tác phối hợp phụ trách, chuyên bồi dưỡng lý luận chính trị cao cấp cho cán bộ lãnh đạo của Đảng và Nhà nước Lào từ cấp phó bí thư tỉnh ủy trở lên. Khóa học đầu tiên có 35 cán bộ tham gia với thời gian học 2 năm dưới sự chỉ đạo trực tiếp của đồng chí Xuân Thủy.

3. Trong giai đoạn 2001 – 2007, nguồn lực tài chính Việt Nam dành cho hợp tác phát triển nhân lực của Lào đạt mức nào?
Hai bên đã thống nhất trích 49,05% tổng nguồn vốn viện trợ không hoàn lại của Chính phủ Việt Nam dành cho Lào (tương đương 289,4 tỷ đồng) để cấp học bổng cho cán bộ, lưu học sinh Lào học tập tại Việt Nam và đầu tư xây dựng các cơ sở đào tạo, ký túc xá tại Lào.

4. Đến năm 2017, quy mô lưu học sinh giữa hai nước đạt con số cụ thể ra sao?
Tính đến năm 2017, số lượng lưu học sinh Lào đang học tập tại các cơ sở giáo dục của Việt Nam đạt hơn 14.000 người. Ở chiều ngược lại, Chính phủ Lào dành 60 suất học bổng/năm cho Việt Nam, nâng tổng số lưu học sinh Việt Nam đang học tập, nghiên cứu tại Lào lên 290 người.

5. Khóa luận chỉ ra những hạn chế lớn nào trong công tác đào tạo lưu học sinh Lào tại Việt Nam?
Các hạn chế chính gồm: sinh viên Lào năm thứ nhất còn rào cản lớn về ngôn ngữ tiếng Việt và thuật ngữ chuyên môn; cơ cấu ngành học phân bổ chưa cân đối (tập trung nhiều vào Luật, Ngoại thương, Quan hệ quốc tế, Tài chính; ít sinh viên theo học khối Nông nghiệp, Xây dựng, Kỹ thuật, Dược); quy chế cử tuyển đầu vào ở một số nơi chưa đồng đều; và một số ít học viên cao học có chuyên ngành đào tạo chưa ăn khớp với bằng đại học trước đó.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Hằng đã tái hiện một cách hệ thống, khách quan và chi tiết bức tranh toàn cảnh về quan hệ hợp tác Việt Nam – Lào trên lĩnh vực văn hóa và giáo dục trong suốt chặng đường 40 năm (1977 – 2017). Thông qua nguồn tư liệu phong phú và phương pháp lịch sử kết hợp logic, tác giả đã làm nổi bật các thành tựu hợp tác đào tạo hàng vạn cán bộ, xây dựng hạ tầng giáo dục và giao lưu nghệ thuật, khẳng định đây là lĩnh vực hợp tác thành công hàng đầu giữa hai nước. Dù còn một số mặt hạn chế về kinh phí tổ chức và cơ cấu đào tạo, kết quả nghiên cứu đã khẳng định quan hệ văn hóa – giáo dục là chất keo bền vững, góp phần củng cố mối quan hệ hữu nghị truyền thống, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện giữa hai dân tộc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương ITXALA hạng Nhì của nhà nước Lào trao tặng,. và nhiều cá nhân, tập thể cũng được Bộ, Thủ tướng tặng bằng khen. Đó chính là sự ghi nhận xứng đáng dành cho những đóng góp lớn lao của nhà trường” [1-tr. Việt Nam giúp Lào về chuyên gia, cán bộ, công nhân kỹ thuật, đào tạo cán bộ, công nhân cho Lào.

“Theo số liệu của Lào thì tính trong sáu năm, từ khi hai nước ký Hiệp ước hữu nghị và hợp tác, trung bình mỗi năm Việt Nam cử 900 chuyên gia thuộc các lĩnh vực khác nhau sang giúp Lào và đã đào tạo 1/2 tổng số cán bộ của Lào được đào tạo ở nước ngoài” [2-tr. Giai đoạn 1986 - 2010 Liên Xô và các nước Xã hội Chủ nghĩa Đông Âu cũng gặp rất nhiều khó khăn trong bối cảnh tình hình thế giới có nhiều biến động. Các thế lực tư bản phương Tây đang tìm mọi cách thực hiện chiến lược “Diễn biến hòa bình”. Trong nội bộ hai nước, tình hình kinh tế cũng đang bị khủng hoảng nghiêm trọng.

Trước hoàn cảnh đó, Đảng và nhân dân hai nước đã đưa ra quyết định vô cùng đúng đắn và hợp thời, đó chính là thực hiện đường lối đổi mới toàn diện. Chính sự đổi mới toàn diện của hai nước đã làm thay đổi trên mọi lĩnh vực nói chung và trong lĩnh vực văn hóa - giáo dục nói riêng. Năm 1986, đánh dấu thời kỳ đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo của mỗi nước, đồng thời cũng đổi mới trong hợp tác giáo dục đào tạo của hai nước. Hai nước phối hợp tổ chức thực hiện chặt chẽ nhiều biện pháp có hiệu quả, đặc biệt là chủ động giảm số lượng để có điều kiện nâng cao chất lượng.

“Từ năm 1986 đến năm 1992, Việt Nam đã đào tạo cho Lào 537 cử nhân các ngành, 252 lưu học sinh trung cấp chuyên nghiệp” [1-tr. Vào những thập niên 90, Lào đã trở thành thành viên thứ 8 của khối các nước ASEAN. Số lượng LHS Lào được gửi đi các nước như: Thái Lan, Xingapo, Philippin và một số nước khác tăng đáng kể, nhưng ở Việt Nam lại giảm sút. Từ năm 1995, Chính phủ Lào và Việt Nam có chủ trương ngoài số đào tạo hệ chính quy còn cử số cán bộ Lào đã từng tốt nghiệp tại Việt Nam hiện đang giữ trọng trách tại các cơ quan Trung ương và đại phương sang Việt Nam học tập bồi dưỡng các khóa học ngắn hạn từ 3 – 6 – 9 tháng về các môn: Tiếng Anh, kỹ thuật vi tính và quản lý.

“Tính từ năm 1996 - 2006, số cán bộ lãnh đạo của Lào đi đào tạo bồi dưỡng nâng cao lý luận cao cấp cấp tốc 5 tháng có 200 người. Số cán bộ trung cấp ở các bộ ngành và địa phương đi bồi dưỡng chuyên môn ngắn hạn 3 tháng có 200 người. Số cán bộ là trụ cột của các Bộ, Ngành, tổ chức và địa phương của Lào đã hoàn thành bậc đào tạo tiến sĩ về lý luận chính trị có 80 người, thạc sĩ 118 người, trong đó 28 người là thạc sĩ quản lý hành chính.Tốt nghiệp đại học: 115 người; Tốt nghiệp đại học chính trị: 171 người; Tốt nghiệp đại học hành chính: 80 người” [16-tr. Như vậy việc đào tạo cán bộ cho Lào được đặt lên trên.

Đây là nguồn lực to lớn giúp cho Lào có được nguồn cán bộ phục vụ to lớn cho sự nghiệp đổi mới đất nước. Điều đó thể hiện sự hợp tác 18 c về giáo dục ngày càng mật thiết và tốt đẹp hơn. Vào thế kỷ 21, Đảng và hai Nhà nước Việt Nam và Lào ngày càng quan tâm hợp tác đào tạo phát triển nguồn nhân lực. “Từ năm 2001 đến 2007, hai bên đã thống nhất dùng 49,05% nguồn viện trợ (289,4 tỷ VNĐ) để đào tạo, phát triển nguồn nhân lực của Lào thông qua việc cấp học bổng cho cán bộ, học sinh Lào có mặt ở Việt Nam và đầu tư cho các cơ sở đào tạo tại Lào” [1-tr.

Về công tác đào tạo các lưu học sinh Việt Nam tại Lào được thể hiện trong các Hiệp định hợp tác từ 1995 đến 2002. “Theo Bộ Giáo dục Lào, hiện có 3.845 lưu học sinh Lào đang theo học nhiều ngành nghề khác nhau tại hàng chục trường đại học, học viện ở 20 tỉnh, thành của Việt Nam. Trong tổng số trên, có 1.112 sinh viên theo diện Hiệp định, 2.434 theo diện kết nghĩa giữa các tỉnh và cơ sở đào tạo của hai nước và 229 lưu học sinh tự túc. Từ năm 2006 đến nay, mỗi năm số lượng lưu học sinh Lào được gửi sang Việt Nam duy trì từ 550 đến 650 người” [19-tr.

Năm 2009, “Chính phủ Việt Nam cam kết dành 650 suất học bổng cho cán bộ, học sinh Lào theo học ở Việt Nam trong chương trình đại học, sau đại học và các chương trình bồi dưỡng ngắn hạn tại Việt Nam. Bên cạnh đó phía Lào cũng dành cho Việt Nam 30 suất học bổng hệ đào tạo chính quy dài hạn tập trung cho cán bộ, học sinh học tập các ngành nghề tại Lào” [9-tr. Bên cạnh việc đào tạo cán bộ, học sinh Lào, Việt Nam còn dành cho Lào sự hỗ trợ to lớn về vật chất trong lĩnh vực giáo dục, các công trình trường học, sách giáo khoa, các thiết bị giáo dục.đã mang lại hiệu quả dạy và học to lớn cho ngành giáo dục Lào. Ký túc xá đầu tiên trong dự án này của lưu học sinh nước ngoài tại Đại học Quốc gia Viêng Chăn đã được khởi công tháng 11 năm 2000 và hoàn thành vào tháng 7 năm 2002.

Riêng công tác hỗ trợ giáo trình và sách giáo khoa từ những năm 90 của thế kỷ XX đến nay, “Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam đã cung cấp khoảng 45 đầu sách giáo khoa từ bậc tiểu học đến trung học phổ thông. Song song với công tác bồi dưỡng nhân lực và giúp đỡ cơ sở vật chất Lào,Việt Nam cũng đã giúp Lào trong công tác chuyên gia, chuyển giao kỹ thuật và phối hợp nghiên cứu khoa học. Chính phủ Lào dành tiêu chuẩn cho 6 đến 10 chuyên gia, giáo sư Việt Nam có điều kiện sang tham quan ở Lào từ 5 – 7 ngày” [9-tr.318], toàn bộ chi phí do phía Lào tài trợ. Đây là nguồn 19 c động viên lớn lao, thể hiện sự quan tâm chu đáo đầy nghĩa tình của Đảng và Chính phủ Lào đối với Việt Nam.

Trong những năm qua mặc dù nền kinh tế còn gặp nhiều khó khăn, phía Lào cũng đã sẵn sàng thúc đẩy hợp tác Lào – Việt thông qua cả hình thức đào tạo sinh viên Việt Nam tại Lào. Từ năm 1992 tới nay đã có hàng trăm sinh viên, cán bộ được cử sang Lào học tập nghiên cứu tại Trường Đại học Quốc gia Lào. Hiện nay, “số lượng lưu học sinh Việt Nam đang học tập tại Lào là 105 người” [8- tr. Mặc dù khó khăn song phía Lào vẫn cố gắng đảm bảo học bổng và các điều kiện học tập sinh hoạt khác cho lưu học sinh Việt Nam tại Lào.

Đây là thành tích đáng kể của hai ngành Giáo dục Đào tạo. Những sinh viên và cán bộ Việt Nam được đào tạo tại Lào là nguồn nhân lực quan trọng trong việc phát triển hợp tác chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học với nước bạn Lào. Từ năm 1986 đến 2010 là giai đoạn mà cả hai nước đều tiến hành đổi mới nên đời sống tinh thần cũng được tăng lên và ngày càng được chú trọng. Hai nước có hệ tư tưởng và những nét văn hóa truyền thống khá tương đồng, và trong hoàn cảnh lịch sử lúc bấy giờ thì sự hợp tác về văn hóa của Lào chủ yếu là với Việt Nam.

Chính vì thế giai đoạn này hai bên đã có sự giao lưu văn hóa, nghệ thuật mang đậm nét văn hóa truyền thống của hai nước. Đó là cơ sở và điều kiện cho sự hợp tác về văn hóa giữa hai nước diễn ra mạnh mẽ. Ở giai đoạn này các đoàn nghệ thuật của hai nước thường xuyên giao lưu và lưu diễn tạo không khí chan hòa cởi mở và hiểu biết lẫn nhau giữa nhân dân hai nước. Ngoài ra, sự giúp đỡ về cơ sở vật chất cũng giúp cho các hoạt động văn hóa nghệ thuật của Lào được phong phú và đa dạng hơn.

Nhân dịp quốc khánh nước CHDCND Lào (2 tháng 12 năm 1996) đoàn nghệ thuật do ông Khămbang Thipphavong dẫn đầu đến thăm và biểu diễn ở Việt Nam.Trong đó, “có 25 cán bộ, diễn viên ca múa nhạc dân tộc Lào đã ra mắt khán giả Việt Nam trong hai đêm diễn với một chương trình nghệ thuật sinh động, đậm đà bản sắc Lào. Nhân dịp kỷ niệm 26 năm ký Hiệp ước hữu nghị Việt Nam - Lào (18/ 7/ 1977- 18/ 7/ 1997) đoàn nghệ thuật xiếc Việt Nam gồm 25 người cũng sang biểu diễn tại Việt Nam” [5-tr. Đây là biểu hiện sinh động của tình đoàn kết hữu nghị giữa nhân dân hai nước. Một sự kiện không thể không nhắc đến khi đề cập đến hợp tác văn hóa Việt - Lào là ngày 20 c 05/03/2009, tại Hà Nội, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam Hoàng Tuấn Anh cùng Bộ trưởng Bộ Thông tin Văn hóa Lào Mounkeo Olaboune đã ký kết hợp tác văn hóa nghệ thuật Việt Nam - Lào giai đoạn 2009 - 2012.

Năm 2010 được coi là năm thành công của hợp tác văn hóa Việt Nam - Lào với hàng loạt các sự kiện. Đến tháng 12 năm 2010, nhân dịp Liên hoan Phim Quốc tế Luang Prabang, Cục Điện ảnh và Viện Phim Việt Nam cũng gửi 10 phim và cử đoàn cán bộ tham gia. Các phim gồm: “Đừng đốt, Chơi vơi, Trăng nơi đáy giếng, Mùa len Trâu, Thời xa vắng, Sinh Mệnh, Chuyện của Pao, Rừng đen, Trái tim bé bỏng, Còn lại với thời gian” [43-tr. Ngoài ra, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đã cử các đồng chí lãnh đạo và chuyên gia về lĩnh vực bảo tàng sang giúp Lào về công tác chuyển chuyên môn, xây dựng kế hoạch hợp tác giữa hai nước.

Các đoàn cán bộ hoạt động trên lĩnh vực bảo tàng của Lào cũng đã sang Việt Nam trao đổi kinh nghiệm về lĩnh vực xây dựng bảo tàng.Về lĩnh vực điện ảnh: Hai bên đã phối hợp thực hiện dự án “Xây dựng và trang thiết bị kho bảo tồn di sản hình ảnh động của Lào” [27- tr. Đây là dự án được sử dụng nguồn vốn ODA của Chính phủ Việt Nam giúp Lào.Viện phim Việt Nam đã phối hợp với Viện Lưu trữ phim Quốc gia Lào xây dựng kho lưu trữ hình ảnh động của Lào. Công trình đã được hoàn thành và giao cho phía Lào đưa vào sử dụng vào tháng 9 năm 2006.