PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm Theo chương trình đào tạo dành cho sinh viên chuyên ngành Tiếng Anh đang học tập tại Khoa Tiếng Anh – trường Cao đẳng Công nghệ Thủ Đức, ngoài những học phần đại cương, khối các học phần Tiếng Anh được chia thành hai nhóm chính: nhóm các học phần cơ sở và nhóm các học phần chuyên ngành. Nhóm các học phần cơ sở tập trung rèn luyện các kỹ năng tiếng Anh căn bản, bao gồm Ngữ pháp, Phát âm, Nghe, Nói, Đọc, Viết cho sinh viên. Trong khi đó, các học phần chuyên ngành cung cấp cho sinh viên các kiến thức và kỹ năng tiếng Anh chuyên ngành được sử dụng trong một số lĩnh vực nhất định ở các vị trí công việc như nhân viên văn phòng, nhân viên học vụ, nhân viên biên dịch, theo thiết kế chuẩn đầu ra ngành Tiếng Anh của khoa Tiếng Anh.
Các vị trí việc làm này đều có những yêu cầu về các năng lực nghề nghiệp. Để học tập và thực hành các học phần chuyên ngành đạt hiệu quả và đạt được các năng lực yêu cầu cho từng vị trí ngành nghề nêu trên, sinh viên cần hoàn thành các học phần cơ sở và sử dụng các kỹ năng tiếng Anh căn bản (ngữ pháp, phát âm, nghe, nói, đọc, viết) một cách thành thạo. Tuy nhiên, trong thực tế, khi đã hoàn thành các học phần cơ sở, sinh viên vẫn còn gặp rất nhiều khó khăn trong việc sử dụng các kỹ năng tiếng Anh căn bản vì nhiều lý do liên quan đến mức độ tự chủ trong học tập, thời lượng thực hành và khả năng tiếp thu của sinh viên. Khác với các học phần Tiếng Anh tổng quát (English for General Purpose), các học phần Tiếng Anh chuyên ngành (English for Specific Purpose) có định hướng thương mại (business-oriented) đòi hỏi giảng viên phải có kiến thức chuyên ngành và có khả năng thực hành nghề nghiệp ở các lĩnh vực cụ thể.
Cụ thể, đối với học phần English for Customer Care, giảng viên phụ trách học phần vừa cần phải kết hợp rèn luyện kỹ năng sử dụng tiếng Anh căn bản cho sinh viên để sinh viên có thể sử dụng tiếng Anh trong các hoạt động học tập trong học phần này, vừa phải giảng dạy các kiến thức và tổ chức thực hành các kỹ năng chuyên ngành sử dụng trong lĩnh vực chăm sóc khách hàng (Sử dụng kiến thức và kỹ năng tiếng Anh để chăm sóc khách hàng trực tiếp, qua điện thoại, qua thư 1 từ, giải quyết các tình huống phát sinh trong quá trình chăm sóc khách hàng). Trong khi đó, tài liệu giảng dạy chính chưa cung cấp đủ các bài tập thực hành đa dạng, phù hợp với văn hóa hoặc môi trường việc làm tại Việt Nam. Vì vậy, việc tổ chức và triển khai các hoạt động giảng dạy các học phần chuyên ngành và thực hiện mục tiêu học phần cũng gặp nhiều trở ngại. Vì lý do trên, sinh viên chỉ tập trung rèn luyện các kỹ năng sử dụng tiếng Anh căn bản, dẫn đến việc thiếu thực hành các kỹ năng nghề nghiệp.
Từ đó, sinh viên ra trường sẽ thiếu năng lực nghề nghiệp. Hiện tại, những đề tài nghiên cứu về phương pháp giảng dạy và tiếp cận các học phần chuyên ngành Tiếng Anh tại trường Cao đẳng Công nghệ Thủ Đức chưa nhiều, chỉ có một đề tài Sáng kiến kinh nghiệm về Phương pháp tổ chức các hoạt động học tập cho Học phần English for Marketing and Advertising. Nhận thấy đề tài về lĩnh vực này đem lại tính thiết thực cho công tác giảng dạy bộ môn Tiếng Anh chuyên ngữ tại Khoa Tiếng Anh, tác giả đã thực hiện đề tài “Phương pháp tổ chức các hoạt động học tập cho học phần English for Customer Care” theo hướng tiếp cận năng lực nghề nghiệp, chú trọng thực hành và rèn luyện kỹ năng cho sinh viên. Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm Để giải quyết thực trạng nêu trên, dựa trên kinh nghiệm giảng dạy học phần English for Customer Care 3 học kỳ trong 3 năm học với 6 lớp học phần khóa 2014, 2015, và 2016, tôi thực hiện sáng kiến kinh nghiệm này để đề xuất một số phương pháp và hướng dẫn tổ chức một số các hoạt động thực hành cho học phần English for Customer Care, nhằm hỗ trợ các giảng viên phụ trách học phần này tại Khoa tiếng Anh trong thời gian sắp tới có thêm nguồn tham khảo để tổ chức giảng dạy học phần này một cách hiệu quả nhất, cũng như sinh viên đang học tập tại Khoa có định hướng rõ ràng trong học tập và thực hành kỹ năng Tiếng Anh căn bản, kỹ năng Tiếng Anh chuyên ngành và hình thành các năng lực nghề nghiệp theo chuẩn đầu ra của Khoa Tiếng Anh.
Cụ thể, sáng kiến kinh nghiệm này sẽ đưa ra cách thức tổ chức hoạt động giảng dạy theo từng đơn vị bài học, với những nội dung như sau: - Thời điểm áp dụng của các hoạt động thực hành trong chương trình học. 2 - Các hoạt động thực hành (mục tiêu, phương thức thực hiện, tình huống thực hành, tiêu chí đánh giá). Tổng quan: Theo chương trình chi tiết của học phần English for Customer Care, dành cho khóa tuyển sinh 2016, học phần có các thông tin chung như sau: A. Thông tin chung: - Tên học phần: English for Customer Care - Mã học phần: CNC116180 - Áp dụng cho chuyên ngành: Tiếng Anh - Số tín chỉ: 3 (Lý thuyết: 2; Thực hành: 1) - Số tiết: 60 (Lý thuyết: 30; Thực hành: 30) - Loại học phần: Bắt buộc - Điều kiện tiên quyết: Không B.
Phân bổ thời lượng: - Lý thuyết: 30 giờ - Bài tập: 30 giờ - Tự học, tự nghiên cứu: 120 giờ C. Mục tiêu của học phần: - Kiến thức: • Nhận định và phân loại khách hàng; • Trình bày các nguyên tắc cơ bản trong việc chăm sóc khách hàng, xử lí phàn nàn, xin lỗi, các bước chăm sóc khách hàng, gặp gỡ, trao đổi với khách hàng, đơn đặt hàng v.v… • Liệt kê những từ, mẫu câu liên quan đến việc chăm sóc khách hàng. - Kỹ năng: • Nhận biết và xử lý các dạng tiếp xúc khách hàng khác nhau như tiếp xúc trực tiếp, tiếp xúc qua điện thoại, tổng đài chăm sóc khách hàng hoặc giao tiếp dưới dạng văn bản. 3 • Áp dụng kỹ năng nói để xử lý phàn nàn của khách hàng một cách hiệu quả.
• Áp dụng các kỹ năng thuyết trình, kỹ năng ứng khẩu có sức thuyết phục, kỹ năng nghe chủ động, kỹ năng thảo luận nhóm trong lĩnh vực chăm sóc khách hàng. - Thái độ: • Yêu thích và đam mê môn học. • Tự tin khi tiếp cận công tác nghề nghiệp theo chuyên ngành tiếng Anh. Mô tả học phần: Học phần giúp sinh viên nhận biết, sử dụng và áp dụng kiến thức chuyên môn trong việc chăm sóc khách hàng.
Nội dung cơ bản của môn học bao gồm: định dạng và phân loại khách hàng, nguyên tắc cơ bản trong việc chăm sóc khách hàng, xử lí phàn nàn, kỹ năng và công cụ (phiếu thăm dò, sổ góp ý, …) để giao dịch thực hiện việc chăm sóc khách hàng, có kiến thức trong việc xây dựng văn hóa chăm sóc khách hàng ở doanh nghiệp. Học phần English for Customer Care (tên gọi áp dụng từ khóa tuyển sinh 2016 trở về sau) và Tiếng Anh Chăm sóc khách hàng (tên gọi áp dụng cho khóa tuyển sinh 2013, 2014 và 2015) đã được thiết kế và đưa vào chương trình đào tạo ngành Tiếng Anh tại Khoa Tiếng Anh trường Cao đẳng Công nghệ Thủ Đức cho 4 khóa tuyển sinh. Tác giả đề tài đã tham gia trực tiếp giảng dạy học phần này cho 3 khóa sinh viên 2014, 2015 và 2016. Thời gian áp dụng các phương pháp tổ chức các hoạt động thực hành được nói đến trong báo cáo này lần lượt vào học kỳ 1 năm học 2014 - 2015, học kỳ 2 năm học 2015 – 2016 và học kỳ 1 năm học 2016 – 2017 với sự thay đổi, điều chỉnh theo mức độ tiếp thu, nhận xét của sinh viên và kết quả học tập của sinh viên.
4 PHẦN NỘI DUNG 1. Cơ sở lý luận của vấn đề Như đã đề cập ở phần trước, khác với các học phần Tiếng Anh tổng quát (English for General Purpose), các học phần Tiếng Anh chuyên ngành (English for Specific Purpose) có định hướng thương mại (business-oriented) đòi hỏi giảng viên phải có kiến thức chuyên ngành và có khả năng thực hành nghề nghiệp ở các lĩnh vực cụ thể để áp dụng phương pháp giảng dạy và tổ chức các hoạt động lớp học phù hợp. Theo Nie (2017), việc chuẩn bị các kỹ thuật giảng dạy các học phần English for Specific Purpose phải bao gồm chuẩn bị mục tiêu giảng dạy, thiết kế bài giảng, và chuẩn bị tài liệu giảng dạy. Trong đó, việc thiết lập mục tiêu giảng dạy phù hợp với nhu cầu và định hướng nghề nghiệp của người học là yếu tố cần được ưu tiên.
Mục tiêu giảng dạy phải giúp sinh viên tăng cường kỹ năng, trau dồi kiến thức, và hình thành thái độ phù hợp. Đặc biệt, đối tượng sinh viên càng ý thức về việc học tập và thể hiện sự hứng thú với việc học hơn khi biết rõ nội dung mình đang học có giá trị thực tế như thế nào và có thể đáp ứng được nhu cầu công việc của mình ra sao (Rogers, 2002). Đây cũng là cơ sở lý luận để tác giả thiết kế các mục tiêu giảng dạy cho từng hoạt động thực hành phù hợp với định hướng nghề nghiệp trong Chương trình đào tạo ngành Tiếng Anh. Bên cạnh đó, các hoạt động giảng dạy được thiết kế theo phương pháp tích cực, kết hợp linh động giữa các hoạt động nhóm, thảo luận nhóm, làm việc nhóm, chia sẻ thông tin theo nhóm, hoạt động theo cặp, hoạt động cá nhân.
Phan et al (2004) nhấn mạnh việc hoạt động nhóm và thực hiện đề tài theo nhóm (group project) luôn tạo được động lực học tập và đem lại sự hứng khởi cho đối tượng người học nhỏ tuổi và sinh viên. Vì vậy, hình thức của các hoạt động thực hành đã được sử dụng trong học phần English for Customer Care luôn thay đổi liên tục để kích thích động lực học tập của sinh viên. Theo Nie (2017), phương pháp học tập theo tình huống (task-based approach) giúp sinh viên đạt được mục tiêu học tập nhanh chóng và hiệu quả. Khi hoàn thành nhiệm vụ trong các tình huống học tập trong môi trường lớp học, sinh viên cũng dần hình thành các kỹ năng mềm và năng lực nghề nghiệp nhất định.
Giảng viên giảng dạy các học phần English for Specific Purpose cần thiết kế các hoạt động thực hành gần và giống với môi 5 trường thực tế ngoài lớp học thì mục tiêu học phần sẽ đạt được một cách nhanh chóng và hiệu quả.