Vận Dụng Phương Pháp Học Thông Qua Thực Hành Dạy Trong Môn Ngữ Văn Ở Trường Trung Học Phổ Thông

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ued vận dụng phương pháp học thông qua thực hành dạy trong môn ngữ văn ở trường trung học phổ, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

2010

127
2
0

Phí lưu trữ

35 Point

Mục lục chi tiết

LỜI CẢM ƠN

CÁC CHỮ VIẾT TẮT

MỞ ĐẦU

0.1. Lí do chọn đề tài

0.2. Lịch sử nghiên cứu

0.3. Mục đích nghiên cứu

0.4. Nhiệm vụ nghiên cứu

0.5. Đối tượng và khách thể nghiên cứu

0.6. Phạm vi nghiên cứu

0.7. Câu hỏi nghiên cứu

0.8. Giả thuyết nghiên cứu

0.9. Phƣơng pháp nghiên cứu

1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ PHƢƠNG PHÁP “HỌC THÔNG QUA THỰC HÀNH DẠY”

1.1. Một số nội dung lí thuyết của phƣơng pháp “học thông qua thực hành dạy”(LdL)

1.2. Lịch sử ra đời của phương pháp

1.3. Đặc điểm của phương pháp LdL

1.4. Cấu trúc của phương pháp LdL

1.5. Mô hình lớp học theo phương pháp LdL

1.6. Các nguyên tắc cơ bản của phương pháp LdL

1.7. Ưu điểm và nhược điểm của phương pháp LdL

1.8. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả ứng dụng LdL

1.9. Tiểu kết chương 1

2. CHƯƠNG 2: VẬN DỤNG PHƢƠNG PHÁP “HỌC THÔNG QUA THỰC HÀNH DẠY” TRONG MÔN NGỮ VĂN Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

2.1. Khả năng vận dụng phƣơng pháp “học thông qua thực hành dạy” (LdL) trong môn Ngữ văn ở trƣờng trung học phổ thông

2.2. Đối tượng học sinh

2.3. Nội dung chương trình

2.4. Điều kiện học tập

2.5. Tổ chức giờ học Ngữ văn theo phƣơng pháp “học thông qua thực hành dạy”(LdL) trong nhà trƣờng trung học phổ thông

2.6. Các dạng bài học ngữ văn và phương hướng vận dụng phương pháp LdL

2.7. Phương pháp “học thông qua thực hành dạy” và vai trò của người giáo viên Ngữ văn

2.8. Quy trình áp dụng phƣơng pháp LdL trong dạy học Ngữ văn ở trƣờng THPT

2.8.1. Lập kế hoạch bài học

2.8.2. Giao nhiệm vụ dạy học

2.8.3. Cung cấp cho HS những công cụ hỗ trợ học tập

2.8.4. Chuẩn bị bài học

2.8.5. Triển khai giờ học trên lớp

2.8.5.1. Bước 1: Trình bày vấn đề
2.8.5.2. Bước 2: Thảo luận trong nhóm nhỏ
2.8.5.3. Bước 3: Thảo luận cả lớp
2.8.5.4. Bước 4: Phản biện, trả lời phản biện và kết luận vấn đề

2.8.6. Kiểm tra, đánh giá

2.8.6.1. Đánh giá của GV
2.8.6.2. Đánh giá của người học đối với người dạy
2.8.6.3. Đánh giá của người dạy về chính mình

2.9. Tiểu kết chương 2

3. CHƯƠNG 3: THỬ NGHIỆM SƯ PHẠM

3.1. Mục đích, đối tượng và thời gian thử nghiệm

3.2. Tiến trình thử nghiệm

3.3. Đánh giá kết quả giờ học thử nghiệm

3.3.1. Đánh giá về động cơ và hứng thú học tập của HS trong quá trình thử nghiệm

3.3.2. Đối với HS dạy

3.3.3. Đối với HS học

3.3.4. Đánh giá về kiến thức và kĩ năng của HS trong quá trình thử nghiệm

3.3.4.1. Đối với HS dạy
3.3.4.2. Đối với HS học

3.4. Tiểu kết chương 3

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

PHỤ LỤC

Tài liệu "Phương Pháp Học Thông Qua Thực Hành Dạy Ngữ Văn Ở Trường Trung Học Phổ Thông" trình bày những phương pháp hiệu quả trong việc dạy và học ngữ văn thông qua thực hành, giúp học sinh phát triển kỹ năng tư duy phản biện và khả năng sáng tạo. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng các hoạt động thực tiễn vào giảng dạy, từ đó tạo ra môi trường học tập tích cực và sinh động hơn. Độc giả sẽ nhận thấy rằng việc học thông qua thực hành không chỉ giúp củng cố kiến thức mà còn khuyến khích sự tham gia tích cực của học sinh trong quá trình học tập.

Để mở rộng thêm kiến thức về các phương pháp dạy học hiện đại, bạn có thể tham khảo tài liệu "Thực trạng áp dụng phương pháp dạy học tích cực tại trường cao đẳng công nghệ thủ đức". Tài liệu này cung cấp cái nhìn sâu sắc về việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực trong môi trường giáo dục, từ đó giúp bạn có thêm thông tin và góc nhìn đa dạng về lĩnh vực này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC ĐỖ THỊ HƢƠNG GIANG VẬN DỤNG PHƢƠNG PHÁP “HỌC THÔNG QUA THỰC HÀNH DẠY” TRONG MÔN NGỮ VĂN Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM NGỮ VĂN Chuyên ngành: Lí luận và phƣơng pháp dạy học Ngữ văn Mã số: 60 14 10 HÀ NỘI - 2010 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Lời cảm ơn. Em xin chân thành cảm ơn GS. TS Đỗ Ngọc Thống, người đã tận tình chỉ dẫn, giúp đỡ và động viên em trong quá trình nghiên cứu và thực hiện luận văn này. Đồng thời em cũng xin bày tỏ lòng biết ơn đối với Ban Giám hiệu trường Đại học giáo dục, các thầy cô giảng dạy bộ môn Lí luận dạy học hiện đại, Phương pháp và công nghệ dạy học, Tâm lí học dạy học cùng bạn bè đồng nghiệp đã tạo điều kiện thuận lợi, ủng hộ và giúp đỡ em trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn. Hà Nội ngày 30 tháng 10 năm 2010. Tác giả luận văn Đỗ Thị Hương Giang 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Các chữ viết tắt. Stt Chữ viết tắt Chữ viết đủ 1 CĐ Cao đẳng 2 CĐSP Cao đảng sƣ phạm 3 ĐH Đại học 4 ĐHNN Đại học Ngoại ngữ 5 ĐHQGHN Đại học Quốc gia Hà Nội 6 ĐHSP Đại học sƣ phạm 7 GV Giáo viên 8 GS Giáo sƣ 9 HS Học sinh 10 HTQTHD Học thông qua thực hành dạy 11 LdL Lernen durch Lehren = Learning by teaching 12 PPDH Phƣơng pháp dạy học 13 PGS Phó giáo sƣ 14 ThS Thạc sĩ 15 TS Tiến sĩ 16 THCS Trung học cơ sở 17 THPT Trung học phổ thông 18 TPVH Tác phẩm văn học 19 SV Sinh viên 20 SGK Sách giáo khoa 21 SGV Sách giáo viên 22 VD Ví dụ 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC. Lí do chọn đề tài. Lịch sử nghiên cứu……………………………………………………………… 8 3. Mục đích nghiên cứu………………………………. Nhiệm vụ nghiên cứu……………………………………………………. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu……………………………………………………………. Câu hỏi nghiên cứu……………………………………………………………. Giả thuyết nghiên cứu………………………………………………………. Phƣơng pháp nghiên cứu……………………………………………………… Chƣơng 1 : MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ PHƢƠNG PHÁP 10 “HỌC THÔNG QUA THỰC HÀNH DẠY”………………………. Một số nội dung lí thuyết của phƣơng pháp “học thông qua thực hành 10 dạy”(LdL)……………………………………………………………………….Lịch sử ra đời của phương pháp. Đặc điểm của phương pháp LdL. Cấu trúc của phương pháp LdL. Mô hình lớp học theo phương pháp LdL.Các nguyên tắc cơ bản của phương pháp LdL………………………………. LdL - một phƣơng pháp dạy học tích cực……………………………….1 Khái niệm và đặc trưng của phương pháp dạy học tích cực……………. Khái niệm phương pháp dạy học tích cực………………………………. Đặc trưng của phương pháp dạy học tích cực………………………………. Tổng quan về sự khác biệt giữa các PPDH truyền thống và các PPDH 18 tích cực……………………………………………………………………………………… 19 1. LdL - một phương pháp dạy học tích cực. …………………………………… 19 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. LdL dạy học thông qua hoạt động của chính người học…………………. LdL dạy học dựa trên việc hình thành và phát triển các kĩ năng tự học, tự 22 nghiên cứu của người học……………………………………………………. LdL dạy học dựa trên sự phân hoá trong môi trường học tập tương tác, 22 cộng tác…………………………………………………………………………… 23 1. LdL dạy học dựa trên việc đánh giá, tự đánh giá và cùng đánh giá……. Ưu điểm và nhược điểm của phương pháp LdL…………………………. Nhược điểm……………………………………………………………………. Các yếu tố ảnh hƣởng đến hiệu quả ứng dụng LdL……………………… 25 1. Tính đồng nhất về lứa tuổi và trình độ của người dạy và người học…… 1. Tính chưa hoàn chỉnh về nghiệp vụ sư phạm và kiến thức của người 25 dạy…………………………………………………………………………………………… 26 1. Các phương tiện và nguồn tư liệu học tập…………………………………… 26 TIỂU KẾT CHƢƠNG 1…………………………………………………………. Chƣơng 2:VẬN DỤNG PHƢƠNG PHÁP “HỌC THÔNG QUA THỰC HÀNH DẠY” TRONG MÔN NGỮ VĂN Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ 27 THÔNG…………………………………………………………………………… 2. Khả năng vận dụng phƣơng pháp “học thông qua thực hành dạy” (LdL) 27 trong môn Ngữ văn ở trƣờng trung học phổ thông……………………. Đối tượng học sinh………………………………………………………… 30 2. Nội dung chương trình……………………………………………………. Điều kiện học tập…………………………………………………………. Tổ chức giờ học Ngữ văn theo phƣơng pháp “học thông qua thực hành 34 dạy”(LdL) trong nhà trƣờng trung học phổ thông………………………………. Các dạng bài học ngữ văn và phương hướng vận dụng phương pháp 34 LdL…………………………………………………………………………………………. Bài đọc hiểu văn bản văn học…………………………………………………. 58 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Bài tiếng Việt……………………………………………………………………. Phương pháp “học thông qua thực hành dạy” và vai trò của người giáo 63 viên Ngữ văn……………………………………………………………………………… 64 2. Vai trò người hướng dẫn………………………………………………… 67 2. Vai trò người điều phối…………………………………………………. Vai trò người đánh giá…………………………………………………… 2. Quy trình áp dụng phƣơng pháp LdL trong dạy học Ngữ văn ở trƣờng 72 THPT……………………………………………………………………………… 72 2. Lập kế hoạch bài học……………………………………………………………. Giao nhiệm vụ dạy học…………………………………………………………. Cung cấp cho HS những công cụ hỗ trợ học tập……………………………. Chuẩn bị bài học………………………………………………………………….2 Triển khai giờ học trên lớp……………………………………………………… 82 Bƣớc 1: Trình bày vấn đề…………………………………………………………. 82 Bƣớc 2: Thảo luận trong nhóm nhỏ……………………………………………. 83 Bƣớc 3: Thảo luận cả lớp…………………………………………………………. 83 Bƣớc 4: Phản biện, trả lời phản biện và kết luận vấn đề…………………………. Kiểm tra, đánh giá………………………………………………………………… 87 2. Đánh giá của GV………………………………………………………. Đánh giá của người học đối với người dạy………………………………. Đánh giá của người dạy về chính mình…………………………………. 89 TIỂU KẾT CHƢƠNG 2…………………………………………………………. 90 Chƣơng 3: THỬ NGHIỆM SƢ PHẠM…………………………………………. Mục đích, đối tƣợng và thời gian thử nghiệm. Tiến trình thử nghiệm………………………………………………………. Đánh giá kết quả giờ học thử nghiệm……………………………………… 3. Đánh giá về động cơ và hứng thú học tập của HS trong quá trình thử 102 nghiệm……………………………………………………………………………. Đối với HS dạy…………………………………………………………………. 103 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đối với HS học…………………………………………………………………. Đánh giá về kiến thức và kĩ năng của HS trong quá trình thử nghiệm…. Đối với HS dạy………………………………………………………………….2 Đối với HS học……………………………………………………………………. 109 TIỂU KẾT CHƢƠNG 3…………………………………………………………. 110 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ………………………………………………. 113 PHỤ LỤC ………………………………………………………………………… 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài. Cách đây hơn 300 năm, nhà giáo dục học lỗi lạc GI. Comenski (1592 – 1670) đã xác định: “Nhiệm vụ đầu tiên và cuối cùng của lí luận dạy học là phát hiện và nhận biết những phƣơng pháp dạy học nào làm cho GV chỉ cần dạy ít mà HS học đƣợc nhiều và làm cho nhà trƣờng bớt sự nhàm chán và bớt sự nhọc nhằn”. Cho đến nay, những suy nghĩ của Comenski vẫn có giá trị thời sự và ý nghĩa tích cực. Đối với những GV đang tham gia vào qúa trình giảng dạy, việc tìm hiểu và áp dụng những PPDH nhƣ thế vẫn là một thách thức lớn. Vẫn biết tuỳ thuộc vào phong cách giảng dạy và đặc điểm môn học, trong hành trang của mỗi giáo viên có rất nhiều những PPDH khác nhau. Tuy nhiên việc cập nhật và áp dụng những PPDH hiện đại vẫn luôn luôn là một phần công việc đƣợc GV quan tâm trong quá trình đổi mới phƣơng pháp. Trong hành trình đi tìm những PPDH “làm cho GV chỉ cần dạy ít mà HS học đƣợc nhiều và làm cho nhà trƣờng bớt sự nhàm chán và bớt sự nhọc nhằn” nhƣ Comenski đề xuất, chúng tôi nhận thấy phƣơng pháp HTQTHD của J. Martin có thể tạo ra những thay đổi tích cực trong cách dạy, cách học của GV và HS; đem lại cho giờ học Ngữ văn một không khí học tập mới. (Tên gọi phƣơng pháp HTQTHD đƣợc dịch từ thuật ngữ tiếng Anh “learning by teaching”. Trong nguyên bản tiếng Đức, phƣơng pháp này có tên là “Lernen durch Lerhen” - viết tắt là LdL. Ngoài ra, phƣơng pháp HTQTHD còn đƣợc biết đến dƣới một cái tên khác “peer tutoring” - dạy học đồng trang lứa. Để thống nhất, khi nói đến phƣơng pháp HTQTHD của Jean Pol Martin, giới nghiên cứu trên thế giới thƣờng sử dụng tên ngắn: phƣơng pháp LdL. Để thuận tiện hơn trong quá trình sử dụng, từ đây, chúng tôi cũng sử dụng thuật ngữ LdL để gọi tên phƣơng pháp của Jean Pol Martin) . Là một trong những phƣơng pháp dạy học đã đƣợc nghiên cứu và áp dụng thành công ở nhiều nƣớc trên thế giới, phƣơng pháp LdL đã thể hiện đƣợc những ƣu điểm nổi bật của mình trong việc hƣớng tới đáp ứng các mục tiêu của giáo dục hiện đại mà UNESCO đề xƣớng: “Học để biết, học để làm, học để chung sống, học để tự khẳng định mình” (learning to know, learning to do, learning to live together, learning to be)[43]. Phƣơng pháp LdL đƣợc đánh giá là một trong những PPDH tích cực, có ảnh 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hƣởng sâu rộng trong phong trào cải cách giáo dục ở Đức những năm đầu thế kỉ XXI. Từng đƣợc HS-SV ở nhiều nƣớc có nền giáo dục tiến tiến nhƣ: Mĩ, Anh, Pháp, Nhật…hào hứng đón nhận và áp dụng, phƣơng pháp LdL ngày càng đƣợc phổ biến rộng rãi, đƣợc phát triển và hoàn thiện cho phù hợp với thực tiễn. Tìm hiểu các vấn đề lí thuyết và quá trình vận dụng phƣơng pháp, có thể dễ dàng nhận thấy LdL đáp ứng những yêu cầu mà Luật giáo dục Việt Nam đề ra: “Phƣơng pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tƣ duy sáng tạo của ngƣời học; bồi dƣỡng cho ngƣời học năng lực tự học, khả năng trƣởng thành, lòng say mê học tập và ý chí vƣơn lên”[1, điều 28]. Do vậy, đối với những GV có nhiều trăn trở, tìm tòi trong công cuộc đổi mới phƣơng pháp, LdL có thể gợi mở một hƣớng đi mới và đem lại nhiều triển vọng. Đáng tiếc là ở Việt Nam hiện nay, phƣơng pháp này còn khá mới mẻ, nó chƣa đƣợc giới thiệu kĩ lƣỡng và chƣa đƣợc quan tâm đúng mức. Có thể nói LdL hầu nhƣ chƣa đƣợc quan tâm và triển khai trong nhà trƣờng phổ thông. Thực hiện đề tài “Vận dụng phƣơng pháp học thông qua thực hành dạy trong môn Ngữ văn ở trƣờng trung học phổ thông”, chúng tôi hi vọng tìm đƣợc một hƣớng đi tích cực trong quá trình đổi mới PPDH của bản thân đồng thời giúp cho GV Ngữ văn quan tâm hơn đến phƣơng pháp này và áp dụng vào quá trình dạy học của mình nhằm nâng cao chất lƣợng học tập bộ môn. Lịch sử nghiên cứu. Cha đẻ của phƣơng pháp LdL là tiến sĩ Jean-Pol Martins, ngƣời Đức. Dựa trên triết lí của nhà triết học Seneca, ngƣời Roman: ““Khi dạy cho ngƣời khác nghĩa là chúng ta đang học” (By teaching, we are learning)[37], năm 1980 ông đã phát triển một hệ thống lí luận hoàn chỉnh về phƣơng pháp LdL sau nhiều năm nghiên cứu và tiến hành thực nghiệm. Phƣơng pháp này đã đƣợc nhiều trƣờng học ở Đức, Mỹ, Autralia, Anh, Pháp…. Trên thế giới, đã có rất nhiều công trình nghiên cứu có uy tín về tính khả thi của việc áp dụng phƣơng pháp này. Tiêu biểu là các công trình của Cohen (1982), Hedin (1987), Goodlas và Hirst (1989), Benard (1990) và Swengel (1991).

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ