MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài. Trong lịch sử phát triển của nhân loại có nhiều quan điểm khác nhau về cái thiện và cái ác. Khổng Tử nói “Nhân chi sơ, tính bản thiện” phàm con người mới sinh ra đều giống nhau là bản năng tốt lành Khổng Tử (551- 479 TCN).
Vì cái tính lành ấy giống nhau nên giúp họ gần nhau nhưng khi lớn lên, hòa nhập với xã hội, nhiễm nhiều thói tục ở đời khiến cho tính tình của họ khác đi và rời xa nhau. Ngược với Khổng Tử “Nhân chi sơ tính bản ác” là thuyết của Tuân Tử (313 – 238 TCN) nhà tư tưởng của Trung Hoa vào cuối thời Chiến Quốc, Tuân Tử quan niệm bản tính con người vốn là ác, nhưng vì được giáo dục nên con người trở nên thiện ít, hoặc thiện nhiều tùy cuộc sống mỗi người. Tổng hòa hai quan điểm trên D’Holbach (Holbach, 1723-1789) triết gia vô thần người Pháp khẳng định rằng: “con người khi mới sinh ra vốn không thiện mà cũng không ác, thiện hay ác là do hoàn cảnh tạo nên”. Thật vậy, ở thế kỉ XXI, nhân loại đứng trước một bối cảnh lịch sử mới và đối mặt với những thách thức chưa từng có.
Sự chuyển biến từ thời kỳ công nghiệp sang thời kỳ phát triển của khoa học công nghệ, của nền kinh tế tri thức, xu thế toàn cầu hóa diễn ra sâu rộng đã tác động đến tất cả các lĩnh vực, làm biến đổi nhanh chóng và sâu sắc đời sống vật chất và tinh thần của nhân loại (Đỗ Thành Dương “Nghĩ về GD 4. Con người ngày càng bị tha hóa về đạo đức, ích kỷ, lười nhác, vô tâm, tham lam, xã hội ngày càng nhiều những hành vi vi phạm pháp luật rất tinh vi gây tổn hại đến lợi ích cộng đồng. Do vậy các nước có nền giáo dục phát triển nhất thế giới vẫn không ngừng nghiên cứu các phương pháp giáo dục mới nhằm đào tạo ra sản phẩm là “Người công dân toàn cầu” không chỉ có năng lực về khoa học kỹ thuật hiện đại mà còn có nhân cách, đạo đức, hành vi đúng theo các chuẩn mực trong xã hội. Truyền thống giáo dục của Việt nam là “Tiên học lễ, hậu học văn”.
Bác Hồ cũng đã khẳng định quan niệm đúng đắn này “Có tài mà không có đức là người vô dụng, có đức mà không có tải thì làm việc gì cũng khó” (Hồ Chí Minh, 1890 – 1969). Tuy nhiên thực tiễn trong những năm qua tình hình vi phạm các chuẩn mực 1 đạo đức của học sinh ngày càng nghiêm trọng. Theo kết quả khảo sát của Viện nghiên cứu và Phát triển giáo dục, HS tiểu học thực hiện hành vi quay cóp trong thi cử và tỉ lệ gia tăng ở các cấp học trên, hành vi nói dối cha mẹ cũng gia tăng (Trần Hữu Quang, 2012), Theo số liệu của Bộ Giáo dục và Đào tạo, có khoảng 1.600 vụ HS đánh nhau ở trong và ngoài trường học trong một năm học, tính trên phạm vi toàn quốc, trung bình một ngày xảy ra trên 5 vụ (Mai Chi, 2017). Trong Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc Hội nghị TW8 khóa XI đã nêu: “Đặc biệt đáng lo ngại là một bộ phận học sinh, sinh viên có tình trạng suy thoái về đạo đức, mờ nhạt về ý tưởng, theo lối sống thực dụng, thiếu hoài bão lập thân, lập nghiệp về tương lai bản thân và đất nước ”.
Trong chương trình tọa đàm về nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục” ( TP. Trần Thanh Đàm, đã đưa ra ý kiến: “ Tôi nghĩ chúng ta không lo con trẻ thiếu tri thức mà lo chúng hư hỏng nhân cách (Thanh Lương, 2012). Trước thực trạng giáo dục đạo đức trong các nhà trường theo hướng cũ chưa đảm bảo hiệu quả, Bộ Giáo Dục Đào Tạo đang đẩy mạnh chương trình “ Giáo dục toàn diện ” (Đinh Thị Phương Lan- 2010). Bên cạnh các phương pháp giáo dục đạo đức truyền thống, cần có những phương pháp điều chỉnh những hành vi lệch chuẩn cho học sinh phù hợp hơn, kịp thởi hơn.
“Giáo dục mầm non giữ một vai trò vô cùng quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhân cách của người công dân tương lai” (Nguyễn Thị Diễn Hằng, 2016). Những hành vi xấu của trẻ xuất hiện ở cấp mầm non nếu không điều chỉnh kịp thời sẽ là mầm mống hình thành nhân cách lệch lạc của học sinh cấp phổ thông. “Bên cạnh việc xây dựng cho trẻ những khái niệm sơ đẳng nhất về các chuẩn mực của xã hội mang bản sắc dân tộc Việt Nam, người lớn cần phải uốn nắn những hành vi, thái độ lệch chuẩn của trẻ ngay từ bé, tránh để những lệch lạc ấy trở thành thói quen khó sửa, khó uốn”. Đối với trẻ 5-6 tuổi, những hành vi sai lệch của trẻ được dung dưỡng từ cấp mầm non sẽ làm gia tăng các mâu thuẫn với bạn bè, với thầy cô và những người xung quanh khi trẻ vào trường phổ thông, điều này đòi hỏi giáo viên mầm non phải có phương pháp điều chỉnh kịp thời những hành vi lệch chuẩn 2 của trẻ giúp trẻ phát triển nhân cách đúng đắn (Bộ GDĐT- Giáo viên hỗ trợ trẻ, 2016).
Thực tiễn tại các cơ sở giáo dục trẻ mầm non cho thấy, trẻ 5-6 tuổi đã xuất hiện đa dạng các hành vi lệch chuẩn và tạo thành thói quen xấu, khó thay đổi nhưng đa số giáo viên mầm non chưa quan tâm đúng mực, chưa có những phương pháp giáo dục điều chỉnh hành vi phù hợp, thậm chí dẫn đến những trường hợp bạo hành trẻ trong các cơ sở giáo dục trẻ mầm non. Có thể thấy mỗi con người là một thực thể riêng biệt, không một cá nhân nào là hoàn hảo, trẻ mầm non cũng vậy, để phát triển toàn diện cho trẻ nhiệm vụ của người giáo viên mầm non là nắm bắt được đặc điểm tâm sinh lý từng cá nhân trẻ, biết được trẻ còn những mặt hạn chế nào, những hành vi nào cần khắc phục từ đó đưa ra những giải pháp giáo dục khoa học nhất. Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Phương pháp giáo dục điều chỉnh hành vi lệch chuẩn cho trẻ 5-6 tuổi tại các Trường mầm non Quận Gò Vấp TPHCM” làm đề tài luận văn tốt nghiệp của mình. Mục tiêu nghiên cứu Trên cơ sở hệ thống hóa lý luận về phương pháp giáo dục điều chỉnh hành vi lệch chuẩn cho trẻ 5-6 tuổi, xác định thực trạng về phương pháp giáo dục điều chỉnh hành vi lệch chuẩn cho trẻ 5-6 tuổi ở các trường mầm non quận Gò Vấp TPHCM, đề xuất một số phương pháp GD điều chỉnh hành vi cho trẻ 5-6 tuổi nhằm cải thiện các hành vi lệch chuẩn cho trẻ 5-6 tuổi.
Nhiệm vụ nghiên cứu - Hệ thống cơ sở lý luận của các phương pháp giáo dục điều chỉnh hành vi lệch chuẩn cho trẻ. - Khảo sát, đánh giá thực trạng phương pháp giáo dục điều chỉnh hành vi lệch chuẩn của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại các trường mầm non quận Gò Vấp, thành phố Hồ Chí Minh. - Đề xuất phương pháp giáo dục điều chỉnh hành vi lệch chuẩn của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ở các trường mầm non tại quận Gò Vấp, thành phố Hồ Chí Minh. Khách thể và đối tượng nghiên cứu - Khách thể nghiên cứu: Hoạt động giáo dục trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non.
- Đối tượng nghiên cứu: Phương pháp giáo dục điều chỉnh hành vi cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non quận Gò Vấp TPHCM. Giả thuyết nghiên cứu Các hành vi lệch chuẩn của trẻ 5-6 tuổi ngày càng gia tăng, các phương pháp giáo dục điều chỉnh hành vi lệch chuẩn cho trẻ 5-6 tuổi hiện chưa đạt hiệu quả cao. Nếu vận dụng các phương pháp giáo dục điều chỉnh hành vi hợp lý giúp trẻ loại bỏ được những hành vi sai, những thói quen xấu, nhằm phát triển nhân cách tốt hơn cho trẻ đồng thời giảm tình trạng bạo hành trẻ trong trường mầm non. Phạm vi nghiên cứu Chỉ nghiên cứu phương pháp giáo dục điều chỉnh hành vi lệch chuẩn của trẻ 5-6 tuổi ở các trường mầm non: Trường mầm non Anh Đào, Trường mầm non Vàng Anh, Trường mầm non Hoa Phượng Đỏ quận Gò Vấp TPHCM.
Các phương pháp nghiên cứu 7.1 Các phương pháp nghiên cứu lý luận Thực hiện việc đọc tài liệu, thu thập thông tin, phân tích, tổng hợp bao gồm: Chương trình giáo dục mầm non của Bộ giáo dục và đào tạo, các giáo trình, sách tham khảo, tài liệu, giáo án về phương pháp điều chỉnh hành vi lệch chuẩn cho trẻ 5-6 tuổi, các công trình nghiên cứu, báo cáo khoa học có liên quan đến đề tài đã được công bố và đăng tải trên các tạp chí, báo, hội thảo. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn 7.1 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi Xây dựng hệ thống câu hỏi dành cho giáo viên, cán bộ quản lý và phụ huynh để tìm hiểu nhận thức, nội dung, hình thức, phương pháp, phương tiện của giáo viên khi sử dụng các phương pháp điều chỉnh hành vi lệch chuẩn cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi.2 Phương pháp phỏng vấn 4 Sử dụng hệ thống câu hỏi phỏng vấn cho giáo viên và ban giám hiệu có nội dung về phương pháp giáo dục điều chỉnh hành vi cho trẻ 5-6 tuổi. Câu hỏi cho phụ huynh tìm hiểu về những hành vi sai lệch thường xuất hiện của trẻ.3 Phương pháp quan sát Quan sát, ghi chép những biểu hiện hành vi lệch chuẩn của trẻ 5-6 tuổi và phương pháp tác động của giáo viên nhằm thu thập thông tin thực tiễn về việc điều chỉnh những hành vi sai lệch của trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm Tiến hành thử nghiệm một số biện pháp nhằm giáo dục điều chỉnh hành vi cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi ở trường mầm non. Chọn 2 nhóm trẻ 5-6 tuổi: nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng của trường mầm non Anh Đào, quận Gò Vấp, TPHCM.
Phương pháp thống kê toán học Sử dụng toán thống kê để xử lý kết quả khảo sát thực trạng và kết quả thực nghiệm sư phạm và so sánh các vấn đề về điều chỉnh hành vi sai lệch cho trẻ 5-6 tuổi ở các trường mầm non quận Gò Vấp, TPHCM. Đóng góp mới của luận văn Luận văn đã tổng kết được một số nghiên cứu liên quan đến vấn đề điều chỉnh hành vi lệch chuẩn cho trẻ. Đóng góp mới của đề tài góp phần làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn đồng thời rút ra một số phương pháp nhằm điều chỉnh những hành vi lệch chuẩn của trẻ 5-6 tuổi, loại bỏ mầm mống những hành vi bạo lực, thiếu văn hóa, vi phạm pháp luật, phát triển nhân cách tốt cho học sinh phổ thông.