Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Trêng ®¹i häc x©y dùng ---------------------------------------- Lª c«ng duy MéT ph¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ møc ®é an toµn cña kÕt cÊu khung chÞu t¶I träng ®éng theo lý thuyÕt tËp mê Chuyªn ngµnh : Kü thuËt x©y dùng c«ng tr×nh d©n dông vµ c«ng nghiÖp M· sè 62.08 luËn ¸n tiÕn sü kü thuËt Hµ Néi – 2014 Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Trêng ®¹i häc x©y dùng ---------------------------------------- Lª c«ng duy MéT ph¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ møc ®é an toµn cña kÕt cÊu khung chÞu t¶I träng ®éng theo lý thuyÕt tËp mê Chuyªn ngµnh : Kü thuËt x©y dùng c«ng tr×nh d©n dông vµ c«ng nghiÖp M· sè 62.08 luËn ¸n tiÕn sü kü thuËt Ngêi híng dÉn khoa häc Gs. lª xu©n huúnh Hµ Néi – 2014 1 Më ®Çu 1. ý nghÜa khoa häc vµ thùc tiÔn cña ®Ò tµi nghiªn cøu. ý nghÜa khoa häc: Trong tÝnh to¸n kÕt cÊu thêng gÆp nh÷ng ®¹i lîng ®Çu vµo thuéc vÒ kÕt cÊu vµ t¸c ®éng hµm chøa c¸c th«ng tin ngÉu nhiªn, kh«ng râ rµng, kh«ng thÓ chÝnh x¸c hãa, c¸c ®¹i lîng ®ã ®îc gäi lµ c¸c ®¹i lîng kh«ng ch¾c ch¾n.
Tõ tríc ®Õn nay chóng ta thêng tÝnh to¸n kÕt cÊu c«ng tr×nh theo øng suÊt cho phÐp vµ theo tr¹ng th¸i giíi h¹n. TÝnh to¸n theo c¸c ph¬ng ph¸p nµy cha ph¶n ¸nh ®îc toµn diÖn sù lµm viÖc cña kÕt cÊu v× cha kÓ ®Õn sù ¶nh hëng cña c¸c yÕu tè mang tÝnh chÊt ngÉu nhiªn, mang tÝnh kh«ng râ rµng hay nãi c¸ch kh¸c lµ cha kÓ ®Õn c¸c yÕu tè mang tÝnh chÊt kh«ng ch¾c ch¾n t¸c ®éng ®Õn kÕt cÊu, cho nªn nhiÒu trêng hîp trong thùc tÕ c«ng tr×nh vÉn x¶y ra h háng mÆc dï khi tÝnh to¸n kÕt cÊu c«ng tr×nh víi hÖ sè an toµn t¬ng ®èi lín. §Ó m« t¶ nh÷ng ®¹i lîng kh«ng ch¾c ch¾n, ngêi ta dïng sè kho¶ng, ®¹i lîng ngÉu nhiªn, sè mê, ®¹i lîng ngÉu nhiªn-mê. Nh÷ng ®¹i lîng kh«ng ch¾c ch¾n ®îc biÓu diÔn díi d¹ng ®¹i lîng ngÉu nhiªn ®îc tÝnh to¸n theo m« h×nh ngÉu nhiªn.
Ph©n tÝch ®¸nh gi¸ kÕt cÊu theo m« h×nh ngÉu nhiªn b»ng lý thuyÕt ®é tin cËy ®· cã nhiÒu nghiªn cøu. Trong trêng hîp c¸c ®¹i lîng kh«ng ch¾c ch¾n m« t¶ díi d¹ng sè mê, viÖc ph©n tÝch ®¸nh gi¸ ph¶i thùc hiÖn theo m« h×nh mê. M« h×nh míi nµy trong lÜnh vùc x©y dùng ®· cã nh÷ng kÕt qu¶ bíc ®Çu. Tuy vËy, do tÝnh chÊt vµ h×nh thøc m« t¶ ®¹i lîng kh«ng ch¾c ch¾n rÊt gÇn víi thùc tÕ nªn hiÖn nay m« h×nh nµy ®îc c¸c nhµ nghiªn cøu quan t©m ph¸t triÓn.
§Ò tµi luËn ¸n liªn quan ®Õn hai néi dung cña m« h×nh míi nµy, ®ã lµ ph©n tÝch tr¹ng th¸i kÕt cÊu vµ ®¸nh gi¸ møc ®é an toµn cña kÕt cÊu trong trêng hîp mét sè ®¹i lîng kh«ng ch¾c ch¾n ë ®Çu vµo cña bµi to¸n ®îc m« t¶ díi d¹ng c¸c sè mê. ý nghÜa thùc tiÔn: Møc ®é an toµn cña kÕt cÊu lµ vÊn ®Ò ®Æc biÖt ®îc quan t©m trong c«ng t¸c thiÕt kÕ tÝnh to¸n kÕt cÊu c«ng tr×nh. HiÖn nay trªn thÕ giíi còng nh ë ViÖt Nam c«ng tr×nh nhµ nhiÒu tÇng ®îc x©y dùng ngµy cµng nhiÒu mµ sù dao ®éng cña c«ng tr×nh lµm ¶nh hëng ®Õn viÖc sö dông vµ sinh ho¹t cña con ngêi. V× vËy viÖc nghiªn cøu c¸c ph¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ møc ®é an toµn cho c¸c kÕt cÊu nãi chung vµ khung nhµ nhiÒu tÇng nãi riªng lµ mét vÊn ®Ò rÊt cÇn ®îc quan t©m.
Trªn c¬ së ®¸nh gi¸ møc ®é an toµn cña kÕt cÊu cã thÓ tham kh¶o ®Ó ®iÒu chØnh c¸c tham sè thiÕt kÕ sao cho dao ®éng cña c«ng tr×nh tháa m·n c¸c tiªu chuÈn kü thuËt vµ tiªu chuÈn sö dông cña con ngêi. Môc tiªu vµ néi dung nghiªn cøu cña ®Ò tµi a. Môc tiªu nghiªn cøu cña ®Ò tµi Nghiªn cøu øng dông lý thuyÕt tËp mê, ®Ò xuÊt mét c¸ch gi¶i ph¬ng tr×nh c¬ b¶n cña ph¬ng ph¸p PTHH cã tham sè ®Çu vµo mê, ®ång thêi vËn dông vµ chøng minh mét c«ng thøc ®¸nh gi¸ ®é tin cËy mê cña kÕt cÊu vµ ¸p dông tÝnh to¸n ®èi víi khung nhiÒu tÇng chÞu t¶i träng ®éng trong trêng hîp c¸c yÕu tè t¸c ®éng ®Õn kÕt cÊu nh ®é c¶n cña kÕt cÊu, c¸c ®Æc trng vËt liÖu vµ ®Æc trng cña t¶i träng ®éng (biªn ®é vµ tÇn sè) ®îc xÐt díi d¹ng c¸c sè mê tam gi¸c b. Néi dung nghiªn cøu cña ®Ò tµi.
VËn dông c¬ së lý thuyÕt tËp mê, c¸c thuËt to¸n hç trî cho viÖc tÝnh to¸n c¸c sè mê, kÕt hîp víi phÇn mÒm Maple.13 tÝnh to¸n sè mê. Nghiªn cøu ph©n tÝch c¸c ph¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ møc ®é an toµn cho kÕt cÊu theo c¸c quan ®iÓm ngÉu nhiªn cña lý thuyÕt x¸c suÊt vµ quan ®iÓm cña lý thuyÕt tËp mê, tõ ®ã triÓn khai vµ chøng minh mét c«ng thøc ®¸nh gi¸ møc ®é an toµn cho kÕt cÊu theo lý thuyÕt tËp mê. Nghiªn cøu ph¬ng ph¸p phÇn tö h÷u h¹n trong trêng hîp cã tham sè mê, ®ång thêi ®Ò xuÊt mét c¸ch gi¶i ph¬ng tr×nh ®¹i sè tuyÕn tÝnh cã tham sè mê. øng dông c¸ch gi¶i ®Ó gi¶i ph¬ng tr×nh cña ph¬ng ph¸p 3 phÇn tö h÷u h¹n ph©n tÝch kÕt cÊu chÞu t¶i träng tÜnh cã tham sè ®Çu vµo d¹ng sè mê tam gi¸c.
Nghiªn cøu m« h×nh tÝnh kÕt cÊu khung chÞu t¶i träng ®éng, thiÕt lËp ph¬ng tr×nh dao ®éng cho kÕt cÊu khung ph¼ng nhiÒu tÇng chÞu t¶i träng ®éng trong trêng hîp cã tham sè ®Çu vµo mê. øng dông c«ng thøc triÓn khai ®Ó ®¸nh gi¸ møc ®é an toµn cho kÕt cÊu khung trong trêng hîp c¸c yÕu tè ®Çu vµo cña kÕt cÊu nh ®Æc trng vËt liÖu, khèi lîng, ®é c¶n cña kÕt cÊu vµ ®Æc trng cña t¶i träng ®éng ®îc m« pháng lµ c¸c sè mê d¹ng tam gi¸c; viÖc tÝnh to¸n vµ so s¸nh kÕt qu¶ víi mét sè ph¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ kh¸c còng ®îc tr×nh bµy trong luËn ¸n. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu Nghiªn cøu b»ng lý thuyÕt kÕt hîp víi øng dông tÝnh to¸n sè trªn m¸y tÝnh. VÒ lý thuyÕt, thu thËp tµi liÖu trong níc vµ níc ngoµi vÒ vÊn ®Ò tÝnh møc ®é an toµn cho kÕt cÊu theo c¸c m« h×nh ngÉu nhiªn vµ m« h×nh mê.
Nghiªn cøu ¸p dông lý thuyÕt tËp mê m« pháng t¶i träng ®éng vµ hÖ sè c¶n cña kÕt cÊu lµ c¸c sè mê. Nghiªn cøu lý thuyÕt ¸p dông gi¶i bµi to¸n chÞu t¶i träng ®éng trong trêng hîp cã tham sè mê. Sö dông phÇn mÒm Maple.13 ®Ó x©y dùng c¸c bíc gi¶i ph¬ng tr×nh ®¹i sè tuyÕn tÝnh cã tham sè mê vµ ¸p dông gi¶i bµi to¸n ph©n tÝch tÜnh vµ ®éng kÕt cÊu b»ng ph¬ng ph¸p PTHH cã tham sè mê. CÊu tróc cña luËn ¸n LuËn ¸n gåm cã : PhÇn më ®Çu, 4 ch¬ng, phÇn kÕt luËn, danh môc tµi liÖu tham kh¶o vµ phô lôc tÝnh to¸n.
Trong phÇn më ®Çu cña luËn ¸n tr×nh bµy ý nghÜa khoa häc , ý nghÜa thùc tiÔn cña ®Ò tµi nghiªn cøu, môc tiªu, néi dung nghiªn cøu, ph¬ng ph¸p nghiªn cøu vµ cÊu tróc cña luËn ¸n. Ch¬ng 1 tr×nh bµy tæng quan vÒ lý thuyÕt ®¸nh gi¸ møc ®é an toµn cña kÕt cÊu trªn thÕ giíi vµ ë ViÖt Nam, ®ång thêi ph©n tÝch mét sè c¸c m« h×nh ®¸nh gi¸ møc ®é an toµn cña kÕt cÊu c«ng tr×nh ®· ®îc c«ng bè theo 4 c¸c quan ®iÓm ngÉu nhiªn cña lý thuyÕt x¸c suÊt vµ theo quan ®iÓm mê cña lý thuyÕt tËp mê, tõ ®ã ®Þnh híng vµ giíi h¹n ph¹m vi cho viÖc nghiªn cøu gi¶i quyÕt c¸c môc tiªu ®· x¸c ®Þnh trong luËn ¸n. Ch¬ng 2 tr×nh bµy néi dung c¬ b¶n vÒ lý thuyÕt tËp mê, c¸c thuËt to¸n cña sè häc mê ®îc dïng ®Ó tÝnh to¸n c¸c sè mê. Tõ ®ã ®Ò xuÊt mét c¸ch gi¶i ph¬ng tr×nh ®¹i sè cã tham sè mê ®ång thêi ¸p dông c¸ch gi¶i ®Ó gi¶i ph¬ng tr×nh cña ph¬ng ph¸p phÇn tö h÷u h¹n cã tham sè mê.
øng dông tÝnh to¸n kÕt cÊu thanh ph¼ng mét chiÒu vµ khung ph¼ng chÞu t¶i träng tÜnh víi c¸c tham sè mê lµ ®Æc trng h×nh häc, ®Æc trng vËt liÖu vµ ®Æc trng cña t¶i träng t¸c ®éng ®îc xÐt díi d¹ng c¸c sè mê tam gi¸c. Ch¬ng 3 tr×nh bµy ý tëng vµ vËn dông triÓn khai mét c«ng thøc ®¸nh gi¸ møc ®é an toµn cña kÕt cÊu theo lý thuyÕt tËp mê. C«ng thøc ®¸nh gi¸ ®îc triÓn khai vµ chøng minh trong trêng hîp tæng qu¸t víi hai tËp mê dïng ®Ó ®¸nh gi¸ cã hµm thuéc d¹ng bÊt kú, vµ trêng hîp hai tËp mê cã hµm thuéc d¹ng tam gi¸c. Ch¬ng 3 còng tr×nh bµy mét sè ph¬ng ph¸p x©y dùng hµm thuéc cho c¸c ®¹i lîng mê trªn c¬ së lý thuyÕt tËp mê, vµ øng dông ph¬ng ph¸p x©y dùng hµm thuéc cho ®Æc trng t¶i träng ®éng vµ hÖ sè c¶n cña kÕt cÊu theo lý thuyÕt tËp mê.
Ch¬ng 4 tr×nh bµy mét m« h×nh tÝnh kÕt cÊu khung chÞu t¶i träng ®éng trong trêng hîp cã tham sè mê, vµ øng dông c«ng thøc ®Ò xuÊt ®Ó ®¸nh gi¸ møc ®é an toµn cho kÕt cÊu khung ph¼ng nhiÒu tÇng chÞu t¶i träng ®éng trong trêng hîp c¸c yÕu tè ®Çu vµo cña kÕt cÊu nh ®Æc trng vËt liÖu, khèi lîng, ®é c¶n cña kÕt cÊu vµ ®Æc trng t¶i träng ®éng ®îc xÐt díi d¹ng lµ c¸c tËp mê tam gi¸c, ®ång thêi tÝnh to¸n vµ so s¸nh kÕt qu¶ víi mét vµi ph¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ kh¸c ®îc tr×nh bµy trong luËn ¸n. Trong phÇn kÕt luËn nªu lªn c¸c kÕt qu¶ chÝnh vµ c¸c ®ãng gãp míi cña luËn ¸n. Cuèi kÕt luËn nªu ®Þnh híng nghiªn cøu tiÕp theo. PhÇn phô lôc tr×nh bµy c¸c bíc tÝnh to¸n chi tiÕt cña phÇn øng dông trong luËn ¸n, giíi thiÖu ch¬ng tr×nh m¸y tÝnh bæ trî cho viÖc tÝnh to¸n vµ c¸c kÕt qu¶ trong luËn ¸n.
5 CH¦¥NG 1 TæNG QUAN vÒ vÊn ®Ò nghiªn cøu 1. Tæng quan vÒ lý thuyÕt ®¸nh gi¸ møc ®é an toµn cña kÕt cÊu Møc ®é an toµn hay ®é tin cËy cña kÕt cÊu c«ng tr×nh nãi riªng vµ cña s¶n phÈm bÊt kú nµo ®ã nãi chung lµ vÊn ®Ò quan träng hµng ®Çu. C«ng tr×nh hay s¶n phÈm ph¶i ®¸p øng c¸c tiªu chuÈn vµ tiªu chÝ ®Æt ra nh»m ®¶m b¶o chÊt lîng cho s¶n phÈm hay c«ng tr×nh kh«ng bÞ h háng, kh«ng bÞ ph¸ háng khi ®a vµo sö dông hoÆc trong qu¸ tr×nh sö dông. Møc ®é an toµn hay ®é tin cËy cña c«ng tr×nh lµ mét trong c¸c tiªu chÝ chÊt lîng quan träng cña bÊt kú hÖ thèng kü thuËt nµo.
V× vËy, ®¸nh gi¸ mức độ làm việc an toàn của kết cấu c«ng tr×nh là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của c«ng t¸c thiết kế và chẩn đo¸n kỹ thuật. Nội dung đ¸nh gi¸ dẫn đến dạng bài to¸n so s¸nh hai tập hợp.