Luận văn: Sự tham gia của phụ nữ trong phát triển nhãn lồng Hưng Yên ở huyện Khoái Châu

Nghiên cứu sự tham gia của phụ nữ trong phát triển nhãn lồng Hưng Yên tại huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên, góp phần nâng cao vai trò giới.

• Tác giả: Trương Tạ Hằng Nga
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Diễn
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Sự Tham Gia Của Phụ Nữ Trong Phát Triển Nhãn Lồng Hưng Yên
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục biểu đồ
• 1.6. Danh mục hình
• 1.7. Danh mục hộp
• 1.8. Trích yếu luận văn
• 1.9. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.10. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.10.1. Mục tiêu chung
• 1.10.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.11. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.12. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.12.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.12.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.13. Đóng góp mới của luận văn
• 1.14. Cơ sở lý luận và thực tiễn về sự tham gia của phụ nữ trong phát triển nhãn lồng Hưng Yên
• 1.14.1. Cơ sở lý luận về sự tham gia của phụ nữ
• 1.14.1.1. Các khái niệm cơ bản
• 1.14.1.2. Vai trò của phụ nữ trong phát triển
• 1.14.1.3. Đặc điểm của phụ nữ trong phát triển nhãn lồng Hưng Yên
• 1.14.2. Nội dung sự tham gia của phụ nữ trong phát triển nhãn lồng Hưng Yên
• 1.14.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự tham gia của phụ nữ trong phát triển nhãn lồng Hưng Yên
• 1.14.4. Cơ sở thực tiễn về sự tham gia của phụ nữ
• 1.14.4.1. Cơ sở thực tiễn trên thế giới
• 1.14.4.2. Cơ sở thực tiễn tại Việt Nam
• 1.14.4.3. Các nghiên cứu liên quan
• 1.15. Phương pháp nghiên cứu
• 1.15.1. Đặc điểm địa bàn huyện Khoái Châu
• 1.15.1.1. Điều kiện tự nhiên của huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên
• 1.15.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội của huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên
• 1.15.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.15.2.1. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
• 1.15.2.2. Phương pháp thu thập số liệu
• 1.15.2.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 1.15.2.4. Phương pháp phân tích
• 1.15.3. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 1.16. Tình hình phát triển nhãn lồng Hưng Yên huyện Khoái Châu Hưng Yên
• 1.16.1. Đặc điểm hình thái nhãn lồng Hưng Yên
• 1.16.2. Tình hình sản xuất nhãn lồng Hưng Yên tại Khoái Châu từ năm 2011-2016
• 1.16.3. Tình hình tiêu thụ nhãn lồng Hưng Yên tại Khoái Châu từ năm 2011-2016
• 1.16.4. Tình hình tham gia của phụ nữ trong phát triển nhãn lồng Hưng Yên
• 1.16.4.1. Đặc điểm các hộ điều tra
• 1.16.4.2. Sự tham gia của phụ nữ trong quyết định lựa chọn các yếu tố đầu vào
• 1.16.4.3. Phụ nữ tham gia thực hiện các khâu trong quá trình sản xuất nhãn lồng Hưng Yên
• 1.16.4.4. Sự tham gia của phụ nữ vào phát triển tiêu thụ nhãn lồng Hưng Yên
• 1.16.4.5. Sự tham gia của phụ nữ vào thu gom nhãn lồng Hưng Yên
• 1.16.4.6. Sự tham gia của phụ nữ vào quản lý chi phí
• 1.16.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của phụ nữ trong phát triển nhãn lồng Hưng Yên ở Khoái Châu, Hưng Yên
• 1.16.5.1. Các yếu tố khách quan
• 1.16.5.2. Các yếu tố chủ quan
• 1.16.6. Phân tích thuận lợi, khó khăn và đề xuất giải pháp để nâng cao quyền của phụ nữ khi tham gia phát triển nhãn lồng Hưng Yên ở Khoái Châu
• 1.16.6.1. Phân tích thuận lợi khó khăn của phụ nữ khi tham gia phát triển nhãn lồng Hưng Yên
• 1.16.6.2. Giải pháp về để nâng cao quyền của phụ nữ khi tham gia phát triển nhãn lồng Hưng Yên
• 1.17. Kết luận và kiến nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Vai Trò Phụ Nữ Trong Phát Triển Nhãn Lồng Hưng Yên

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, việc xây dựng và phát triển thương hiệu nông sản, đặc biệt là nhãn lồng Hưng Yên, trở nên vô cùng quan trọng. Phụ nữ Hưng Yên đóng vai trò then chốt trong quá trình này, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương. Sự tham gia của họ không chỉ giới hạn trong sản xuất mà còn mở rộng sang các khâu tiêu thụ, quản lý và xây dựng thương hiệu. Tuy nhiên, vẫn còn những thách thức liên quan đến quyền lợi, đánh giá đúng mức đóng góp và tình trạng già hóa lao động nữ ở nông thôn. Nghiên cứu về vai trò của phụ nữ trong phát triển nhãn lồng là vô cùng cần thiết để đưa ra các giải pháp hỗ trợ phù hợp. Theo Trương Tạ Hằng Nga, phụ nữ tham gia lao động vào phát triển nhãn lồng nhiều nhưng chưa được đánh giá đúng đắn, hiệu quả, tình trạng già hóa lao động trong nữ giới diễn ra mạnh mẽ tại nông thôn.

1.1. Lịch Sử và Giá Trị Văn Hóa của Nhãn Lồng Hưng Yên

Nhãn lồng Hưng Yên không chỉ là một loại trái cây đặc sản mà còn là biểu tượng văn hóa của vùng đất này. Từ xa xưa, nhãn lồng đã gắn liền với đời sống của người dân địa phương, trở thành một phần không thể thiếu trong các dịp lễ tết và sự kiện quan trọng. Việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của nhãn lồng có ý nghĩa to lớn trong việc phát triển du lịch và quảng bá hình ảnh của Hưng Yên. Phụ nữ Hưng Yên đóng vai trò quan trọng trong việc gìn giữ và truyền lại những giá trị văn hóa này cho thế hệ sau.

1.2. Tầm Quan Trọng của Nhãn Lồng Đối Với Kinh Tế Hưng Yên

Nhãn lồng đóng góp đáng kể vào kinh tế Hưng Yên, tạo công ăn việc làm và thu nhập ổn định cho người dân. Sự phát triển của ngành nhãn lồng không chỉ thúc đẩy nông nghiệp Hưng Yên mà còn kéo theo sự phát triển của các ngành dịch vụ liên quan như vận tải, chế biến và du lịch. Việc nâng cao giá trị gia tăng của nhãn lồng thông qua chế biến và xây dựng thương hiệu là yếu tố then chốt để phát triển bền vững. Phụ nữ và kinh tế có mối quan hệ mật thiết trong sự phát triển của nhãn lồng.

II. Thách Thức Rào Cản Với Phụ Nữ Trong Phát Triển Nhãn Lồng

Mặc dù có vai trò quan trọng, phụ nữ Hưng Yên vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình phát triển nhãn lồng. Những rào cản này bao gồm hạn chế về vốn, kiến thức kỹ thuật, khả năng tiếp cận thị trường và sự bất bình đẳng giới trong gia đình và xã hội. Việc giải quyết những thách thức này là vô cùng quan trọng để nâng cao năng lực phụ nữ và tạo điều kiện cho họ phát huy tối đa tiềm năng của mình. Cần có những chính sách hỗ trợ phụ nữ hiệu quả để họ có thể tham gia tích cực hơn vào quá trình phát triển kinh tế địa phương.

2.1. Hạn Chế Về Vốn và Tiếp Cận Tín Dụng Cho Phụ Nữ

Một trong những rào cản lớn nhất đối với phụ nữ làm kinh tế giỏi trong sản xuất nhãn lồng là hạn chế về vốn và khả năng tiếp cận tín dụng. Do thiếu tài sản thế chấp và thông tin về các chương trình hỗ trợ tài chính, nhiều phụ nữ gặp khó khăn trong việc vay vốn để đầu tư vào sản xuất và kinh doanh. Cần có những giải pháp tài chính phù hợp, như các khoản vay nhỏ và chương trình bảo lãnh tín dụng, để giúp phụ nữ vượt qua rào cản này.

2.2. Thiếu Kiến Thức Kỹ Thuật và Thông Tin Thị Trường

Nhiều phụ nữ và nông nghiệp còn thiếu kiến thức kỹ thuật về trồng trọt, chăm sóc và chế biến nhãn lồng. Họ cũng gặp khó khăn trong việc tiếp cận thông tin thị trường, bao gồm giá cả, nhu cầu tiêu dùng và các kênh phân phối. Việc cung cấp các khóa đào tạo kỹ thuật và thông tin thị trường cho phụ nữ là vô cùng quan trọng để nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất.

2.3. Bất Bình Đẳng Giới và Gánh Nặng Gia Đình

Bất bình đẳng giới trong gia đình và xã hội cũng là một rào cản lớn đối với phụ nữ và xã hội. Nhiều phụ nữ phải gánh vác phần lớn công việc gia đình, bao gồm chăm sóc con cái và người già, khiến họ không có đủ thời gian và nguồn lực để tham gia vào các hoạt động kinh tế. Cần có sự thay đổi trong nhận thức và hành vi để chia sẻ gánh nặng gia đình một cách công bằng hơn.

III. Giải Pháp Hỗ Trợ Phụ Nữ Phát Triển Nhãn Lồng Bền Vững

Để hỗ trợ phụ nữ phát huy vai trò trong phát triển nhãn lồng bền vững, cần có một hệ thống các giải pháp đồng bộ, bao gồm chính sách hỗ trợ phụ nữ, đào tạo kỹ năng, tiếp cận tài chính và nâng cao nhận thức về bình đẳng giới. Việc tạo ra một môi trường thuận lợi cho phụ nữ khởi nghiệp và phát triển kinh doanh là vô cùng quan trọng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và doanh nghiệp để thực hiện các giải pháp này một cách hiệu quả.

3.1. Đào Tạo Kỹ Năng và Nâng Cao Năng Lực Cho Phụ Nữ

Việc đào tạo nâng cao năng lực phụ nữ về kỹ thuật trồng trọt, chăm sóc, chế biến và bảo quản nhãn lồng là vô cùng quan trọng. Các khóa đào tạo nên được thiết kế phù hợp với nhu cầu và trình độ của phụ nữ, đồng thời chú trọng đến việc ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Ngoài ra, cần cung cấp các khóa đào tạo về quản lý kinh doanh, marketing và bán hàng để giúp phụ nữ nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

3.2. Cải Thiện Tiếp Cận Tài Chính và Tín Dụng Cho Phụ Nữ

Cần có các chương trình tín dụng ưu đãi dành riêng cho phụ nữ, với thủ tục vay vốn đơn giản và lãi suất thấp. Các tổ chức tài chính vi mô nên mở rộng hoạt động tại các vùng trồng nhãn lồng để cung cấp các khoản vay nhỏ cho phụ nữ. Ngoài ra, cần khuyến khích các doanh nghiệp và tổ chức xã hội tham gia vào việc bảo lãnh tín dụng cho phụ nữ.

3.3. Thúc Đẩy Bình Đẳng Giới và Chia Sẻ Gánh Nặng Gia Đình

Cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục về bình đẳng giới để thay đổi nhận thức và hành vi trong gia đình và xã hội. Nam giới nên chia sẻ gánh nặng gia đình với phụ nữ, bao gồm chăm sóc con cái và người già. Các chính sách hỗ trợ gia đình, như dịch vụ trông trẻ và chăm sóc người già, cũng cần được phát triển để giảm bớt gánh nặng cho phụ nữ.

IV. Ứng Dụng Mô Hình Phụ Nữ Thành Công Trong Phát Triển Nhãn Lồng

Nghiên cứu và giới thiệu các mô hình phụ nữ làm kinh tế giỏi trong phát triển nhãn lồng là một cách hiệu quả để truyền cảm hứng và khuyến khích những người khác. Những câu chuyện thành công này cho thấy rằng, với sự nỗ lực và hỗ trợ phù hợp, phụ nữ có thể đạt được những thành tựu to lớn trong lĩnh vực kinh tế. Cần có sự lan tỏa những mô hình này để thúc đẩy sự phát triển của ngành nhãn lồng và nâng cao vị thế của phụ nữ trong xã hội.

4.1. Hợp Tác Xã Nhãn Lồng Do Phụ Nữ Quản Lý

Các hợp tác xã nhãn lồng do phụ nữ và hợp tác xã quản lý thường hoạt động hiệu quả hơn, nhờ sự tận tâm, tỉ mỉ và khả năng quản lý tốt của phụ nữ. Những hợp tác xã này không chỉ tạo ra thu nhập ổn định cho các thành viên mà còn góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu nhãn lồng.

4.2. Phụ Nữ Khởi Nghiệp Với Các Sản Phẩm Chế Biến Từ Nhãn Lồng

Nhiều phụ nữ khởi nghiệp đã thành công với các sản phẩm chế biến từ nhãn lồng, như long nhãn, nước ép nhãn và các loại bánh kẹo từ nhãn. Những sản phẩm này không chỉ đa dạng hóa thị trường nhãn lồng mà còn tạo ra giá trị gia tăng cao hơn. Việc hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp trong lĩnh vực này có ý nghĩa to lớn trong việc phát triển kinh tế địa phương.

4.3. Phụ Nữ Tham Gia Vào Chuỗi Giá Trị Nhãn Lồng

Vai trò của phụ nữ trong hợp tác xã nhãn lồng ngày càng được khẳng định. Đóng góp của phụ nữ trong tổ hợp tác nhãn lồng là không thể thiếu. Phụ nữ tham gia vào tất cả các khâu của chuỗi giá trị nhãn lồng, từ sản xuất, chế biến, đóng gói đến marketing và bán hàng. Sự tham gia của họ giúp nâng cao hiệu quả và tính bền vững của chuỗi giá trị, đồng thời tạo ra nhiều cơ hội việc làm và thu nhập cho người dân địa phương.

V. Kết Luận Tương Lai Phát Triển Nhãn Lồng và Vai Trò Phụ Nữ

Tương lai của phát triển nhãn lồng gắn liền với vai trò ngày càng quan trọng của phụ nữ. Việc tạo điều kiện cho phụ nữ phát huy tối đa tiềm năng của mình không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần xây dựng một xã hội công bằng và bình đẳng hơn. Cần có sự chung tay của toàn xã hội để hỗ trợ phụ nữ và tạo ra một tương lai tươi sáng cho ngành nhãn lồng Hưng Yên.

5.1. Phát Triển Du Lịch Nông Nghiệp Gắn Với Nhãn Lồng

Phát triển du lịch nông nghiệp gắn với nhãn lồng là một hướng đi tiềm năng, giúp quảng bá sản phẩm và thu hút du khách đến với Hưng Yên. Phụ nữ có thể đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển các sản phẩm du lịch độc đáo và hấp dẫn, như các tour tham quan vườn nhãn, các lớp học nấu ăn với nhãn và các hoạt động văn hóa truyền thống.

5.2. Ứng Dụng Khoa Học Kỹ Thuật Vào Sản Xuất Nhãn Lồng

Việc ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất nhãn lồng giúp nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng cạnh tranh của sản phẩm. Phụ nữ cần được trang bị kiến thức và kỹ năng về các công nghệ mới, như tưới tiêu tiết kiệm, sử dụng phân bón hữu cơ và phòng trừ sâu bệnh bằng phương pháp sinh học.

5.3. Xây Dựng Thương Hiệu Nhãn Lồng Hưng Yên Vững Mạnh

Xây dựng thương hiệu nhãn lồng là yếu tố then chốt để nâng cao giá trị gia tăng và mở rộng thị trường tiêu thụ. Phụ nữ có thể đóng vai trò quan trọng trong việc quảng bá sản phẩm, xây dựng hình ảnh thương hiệu và tạo dựng mối quan hệ với khách hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hưng Yên là một trong những vùng kinh tế nông nghiệp trọng điểm của khu vực Đồng bằng sông Hồng với tổng diện tích đất nông nghiệp đạt 61.019 ha, chiếm 66% diện tích đất tự nhiên toàn tỉnh. Trong cơ cấu cây ăn quả, diện tích nhãn lồng chiếm tỷ trọng 34,42%, đóng vai trò là đặc sản chủ lực mang lại giá trị kinh tế vượt trội. Tại huyện Khoái Châu, vùng chuyên canh nhãn lồng ghi nhận bước tăng trưởng ấn tượng từ 402 ha năm 2011 lên tới 16.000 ha vào năm 2016. Theo dữ liệu khảo sát thực tế, nguồn thu từ sản xuất và kinh doanh nhãn lồng chiếm tỷ trọng áp đảo, dao động từ 66,6% đến 87,96% tổng thu nhập bình quân hàng tháng của các hộ gia đình canh tác.

Mặc dù phụ nữ chiếm 50,59% tổng dân số huyện Khoái Châu (tương đương 93.921 người) và đóng góp trực tiếp vào phần lớn các khâu sản xuất, thu gom và tiêu thụ nông sản, vị thế kinh tế của họ vẫn chưa được đánh giá tương xứng. Định kiến xã hội truyền thống, rào cản trong tiếp cận đất đai và tiến trình già hóa lao động nông thôn đang ảnh hưởng trực tiếp đến quyền năng kinh tế của lao động nữ. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng phân công lao động theo giới, nhận diện các yếu tố cản trở và đề xuất giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao quyền năng kinh tế cho phụ nữ tại địa bàn xã Hàm Tử, huyện Khoái Châu.

Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu thứ cấp từ năm 2011 đến năm 2016 kết hợp với khảo sát thực địa sơ cấp giai đoạn 2016-2017. Kết quả công trình cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn giúp chính quyền địa phương và các nhà hoạch định chính sách hoàn thiện chiến lược phát triển thương hiệu nhãn lồng Hưng Yên gắn liền với bình đẳng giới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng tích hợp của hai lý thuyết phân tích giới kinh điển:

• Lý thuyết Phụ nữ trong phát triển (Women in Development - WID, khởi xướng bởi Ester Boserup năm 1970): Lý thuyết này tập trung nhận diện vai trò sản xuất trực tiếp của phụ nữ trong nền kinh tế, giải quyết nhu cầu bình đẳng trong tiếp cận các nguồn lực sản xuất cốt lõi như đất đai, tín dụng, giáo dục và công nghệ nhằm tối ưu hóa năng suất lao động xã hội.
• Lý thuyết Giới và phát triển (Gender and Development - GAD, định hình từ thập niên 1980): Lý thuyết GAD mở rộng phạm vi nghiên cứu sang mối quan hệ xã hội giữa nam và nữ, nhấn mạnh việc trao quyền và thúc đẩy phụ nữ tham gia bình đẳng vào các vị trí ra quyết định ở cả cấp độ hộ gia đình và cộng đồng.

Bên cạnh đó, nghiên cứu vận dụng khung phân tích năm cấp độ tham gia của Oakley (1989), bao gồm: tham gia thụ động, tham gia qua cung cấp thông tin, tham gia do nghĩa vụ bắt buộc, tham gia dưới sự định hướng từ bên ngoài và tự nguyện tham gia làm chủ. Các khái niệm trung tâm được vận dụng xuyên suốt gồm có: phân công lao động theo giới, quyền tiếp cận và kiểm soát nguồn lực, cùng chuỗi giá trị nông sản hàng hóa bền vững.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài được tổng hợp đa chiều: Dữ liệu thứ cấp thu thập từ Niên giám thống kê huyện Khoái Châu giai đoạn 2011-2016 và báo cáo phát triển kinh tế - xã hội của xã Hàm Tử; dữ liệu sơ cấp được điều tra thực địa trong giai đoạn 2016-2017.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 70 phụ nữ đại diện cho các hộ canh tác nhãn lồng thuộc ba nhóm mức sống (Giàu, Khá, Trung bình) tại xã Hàm Tử, kết hợp khảo sát 12 thương lái thu gom nông sản trong và ngoài xã, cùng 8 cuộc phỏng vấn sâu (KII) với cán bộ Hội Phụ nữ, Trạm Khuyến nông và các chủ vườn tiêu biểu. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng nhằm phản ánh tính đại diện kinh tế - xã hội cao nhất.

Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm Microsoft Excel thông qua các phương pháp thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm và phân tích định tính. Lý do lựa chọn hệ phương pháp này là nhằm định lượng chính xác sự đóng góp của phụ nữ theo từng công đoạn chuỗi giá trị, đối chiếu hiệu quả lao động giữa nam và nữ, đồng thời nhận diện rõ các rào cản xã hội qua ma trận điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức (SWOT).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực nghiệm chỉ ra ba phát hiện cốt lõi về vai trò của lao động nữ trong chuỗi giá trị nhãn lồng Hưng Yên:

• Sự vượt trội của phụ nữ trong khâu thương mại hóa và tiêu thụ: Trong mạng lưới thu gom và bán buôn nông sản, có 75% ý kiến đánh giá phụ nữ đạt hiệu quả thương lượng giá bán tốt hơn nam giới. Đồng thời, 83,3% đối tượng khảo sát ghi nhận phụ nữ vượt trội trong việc đàm phán sản lượng xuất bán và duy trì quan hệ đối tác kinh doanh dài hạn.
• Phân công lao động mang tính giới tính hóa cao: Lao động nam giới chi phối tuyệt đối các công đoạn kỹ thuật nặng như tỉa cành tạo tán, xử lý ra hoa và phun hóa chất bảo vệ thực vật (chiếm trên 80% khối lượng công việc). Ngược lại, phụ nữ đảm nhiệm hơn 70% các khâu chăm sóc định kỳ, làm cỏ, tưới tiêu, thu hoạch thủ công và phân loại độ đồng đều của quả nhãn.
• Đóng góp kinh tế cao nhưng quyền năng kiểm soát tài sản còn hạn chế: Cây nhãn mang lại từ 66,6% đến 87,96% thu nhập bình quân hàng tháng cho hộ gia đình, song phần lớn giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp vẫn đứng tên người chồng, tạo rào cản lớn khi phụ nữ chủ động làm hồ sơ vay vốn thương mại.

Thảo luận kết quả

Khả năng giao tiếp tinh tế, tính kiên nhẫn và sự nhạy bén thị trường là nguyên nhân giúp phụ nữ chiếm ưu thế vượt bậc trong đàm phán giá cả và phát triển kênh tiêu thụ nhãn lồng. Tuy nhiên, gánh nặng công việc gia đình không tên cùng định kiến Nho giáo truyền thống khiến phụ nữ ít có thời gian tiếp cận các khóa tập huấn kỹ thuật thâm canh tiên tiến.

Khi so sánh với kết quả nghiên cứu của Nguyễn Thị Diễn (2015) về chuỗi nuôi trồng thủy sản tại Nam Định hay báo cáo của UNICEF (2015) về lao động nữ toàn cầu, đề tài khẳng định tính quy luật: Phụ nữ gánh vác hơn 60% khối lượng công việc sản xuất nhưng quyền quyết định đầu tư công nghệ cao vẫn tập trung vào nam giới. Nghiên cứu của McKinsey Global Institute (2015) cũng đã chứng minh việc thúc đẩy bình đẳng giới có thể bổ sung 12 nghìn tỷ USD cho tăng trưởng kinh tế thế giới.

Trong các báo cáo phân tích kinh tế hộ, chuỗi dữ liệu phân công lao động này có thể được trình bày trực quan hóa thông qua biểu đồ cột chồng đối chiếu tỷ lệ ngày công giữa nam và nữ theo từng công đoạn, đi kèm bảng ma trận SWOT làm nổi bật năng lực đàm phán thương mại của lao động nữ.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tối ưu hóa nguồn lực lao động và nâng cao quyền năng kinh tế của phụ nữ trong phát triển nhãn lồng Khoái Châu, bốn giải pháp trọng tâm cần được thực thi đồng bộ:

• Chuẩn hóa chương trình đào tạo kỹ thuật thâm canh theo tiêu chuẩn VietGAP dành riêng cho lao động nữ: Trạm Khuyến nông huyện Khoái Châu phối hợp cùng Hội Phụ nữ xã tổ chức các lớp chuyển giao công nghệ xử lý ra hoa và an toàn sinh học. Mục tiêu đặt ra là thu hút tối thiểu 65% học viên nữ tham gia trực tiếp trong giai đoạn 2018-2020.
• Mở rộng hạn mức tín dụng ưu đãi vi mô và đơn giản hóa thủ tục thế chấp: Ngân hàng Chính sách Xã hội chi nhánh huyện Khoái Châu và Quỹ Hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế triển khai gói vay vốn ưu đãi, đảm bảo 100% hộ kinh doanh do nữ làm chủ được tiếp cận vốn sản xuất kinh doanh trước năm 2021.
• Thành lập hợp tác xã và câu lạc bộ nữ tiểu thương tiêu thụ nhãn lồng: Ủy ban nhân dân xã Hàm Tử và Hội Nông dân hỗ trợ thành lập các tổ liên kết do phụ nữ lãnh đạo, ứng dụng thương mại điện tử và truy xuất nguồn gốc. Mục tiêu là đưa tỷ lệ nhãn tiêu thụ qua hợp đồng chính ngạch đạt trên 40% tổng sản lượng vào năm 2022.
• Triển khai chiến dịch truyền thông bình đẳng giới và chia sẻ trách nhiệm gia đình: Ban Vì sự tiến bộ phụ nữ huyện Khoái Châu tổ chức các diễn đàn nâng cao nhận thức cộng đồng, hướng tới mục tiêu giảm 30% thời gian lao động việc nhà không tên cho phụ nữ nông thôn vào năm 2023.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị tham khảo ứng dụng sâu sắc cho bốn nhóm đối tượng chuyên môn:

• Cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương: Điển hình là Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hưng Yên, Ủy ban nhân dân huyện Khoái Châu với 25 đơn vị hành chính trực thuộc. Tài liệu là căn cứ thực tế để lồng ghép các chỉ tiêu giới vào quy hoạch vùng chuyên canh nông sản chất lượng cao.
• Hệ thống Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp: Sử dụng luận văn làm tài liệu xây dựng các mô hình sinh kế bền vững, đề xuất chính sách an sinh và tổ chức tập huấn kỹ năng quản trị kinh tế hộ cho phụ nữ nông thôn.
• Doanh nghiệp thu mua, Hợp tác xã nông nghiệp và thương lái: Tận dụng các dữ liệu về kênh phân phối để tái cơ cấu đội ngũ nhân sự, phát huy tối đa lợi thế đàm phán thương mại và quản lý chi phí của lao động nữ.
• Chuyên gia nghiên cứu, giảng viên và sinh viên ngành Kinh tế nông nghiệp: Nguồn khảo cứu chuyên sâu với hệ thống dữ liệu thực chứng từ 70 hộ điều tra, cung cấp phương pháp phân tích giới WID/GAD trong phát triển nông nghiệp hàng hóa.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao phụ nữ có ưu thế vượt trội trong khâu tiêu thụ nhãn lồng?
Khảo sát thực tế chỉ ra 75% phụ nữ đàm phán giá bán hiệu quả hơn và 83,3% duy trì đối tác tốt hơn nam giới. Phụ nữ sở hữu kỹ năng giao tiếp khéo léo, tính kiên trì và khả năng thấu hiểu thị hiếu khách hàng, giúp việc lưu thông nông sản đạt giá trị gia tăng cao.

Những rào cản nào hạn chế phụ nữ tham gia vào các khâu kỹ thuật nặng nhọc?
Các khâu như tỉa cành trên cao, xử lý ra hoa và phun thuốc bảo vệ thực vật đòi hỏi sức khỏe thể chất lớn và tiềm ẩn nguy cơ phơi nhiễm hóa chất độc hại. Ngoài ra, định kiến xã hội và việc thiếu các khóa đào tạo kỹ thuật chuyên biệt khiến lao động nữ e dè tiếp cận.

Cây nhãn lồng đóng góp bao nhiêu phần trăm vào thu nhập hộ gia đình khảo sát?
Theo kết quả điều tra tại xã Hàm Tử, nguồn thu nhập từ cây nhãn lồng chiếm tỷ trọng rất cao, dao động từ 66,6% đến 87,96% tổng thu nhập bình quân hàng tháng của hộ gia đình, khẳng định đây là sinh kế kinh tế mang tính quyết định tại địa bàn.

Thực trạng đứng tên tài sản đất đai ảnh hưởng thế nào đến quyền năng kinh tế của phụ nữ?
Đại đa số diện tích 2.459,77 ha đất trồng cây lâu năm tại địa phương vẫn do nam giới đứng tên chủ hộ trên giấy chứng nhận. Điều này tạo rào cản pháp lý lớn khiến phụ nữ gặp nhiều khó khăn khi cần tài sản bảo đảm để vay vốn phát triển kinh doanh.

Luận văn vận dụng khung lý thuyết phân tích nào để tiếp cận vấn đề giới?
Luận văn kết hợp hai trường phái lý thuyết cốt lõi là Phụ nữ trong phát triển (WID) và Giới và phát triển (GAD), kết hợp thang đo năm cấp độ tham gia của Oakley (1989) nhằm đánh giá toàn diện từ khâu phân công lao động đến quyền quyết định kinh tế.

Kết luận

• Nhãn lồng là cây trồng kinh tế mũi nhọn tại huyện Khoái Châu với quy mô đạt 16.000 ha, đóng góp tới 87,96% tổng thu nhập hàng tháng của các hộ gia đình điều tra.
• Phụ nữ đóng vai trò then chốt trong chuỗi cung ứng nhưng có sự phân hóa rõ rệt: chiếm ưu thế tuyệt đối ở khâu chăm sóc, phân loại và tiêu thụ, nhưng vắng bóng ở các khâu kỹ thuật thâm canh cao.
• Hiệu quả thương mại của phụ nữ vượt trội với 75% ý kiến đánh giá cao về năng lực thỏa thuận giá và 83,3% trong việc thiết lập quan hệ đối tác bền vững.
• Rào cản về tư tưởng Nho giáo, sở hữu tài sản đất đai và gánh nặng việc nhà tiếp tục là những điểm nghẽn kìm hãm quyền năng kinh tế của lao động nữ nông thôn.
• Bốn nhóm giải pháp đồng bộ về kỹ thuật, tín dụng, hợp tác xã và truyền thông cần được triển khai quyết liệt theo lộ trình từ năm 2018 đến năm 2023.

Công trình luận văn thạc sĩ đã bổ sung hệ thống luận cứ khoa học và thực tiễn vững chắc cho chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, làm rõ mối liên hệ hữu cơ giữa bình đẳng giới và nâng cao giá trị nông sản. Để thương hiệu nhãn lồng Hưng Yên vươn tầm thị trường quốc tế, các cơ quan ban ngành và chính quyền địa phương cần nhanh chóng hành động, lồng ghép giới thực chất vào các chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn trong giai đoạn tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề phụ nữ một cách biệt lập, coi phụ nữ là nhóm đặc thù và đưa ra những giải pháp đặc thù dành riêng cho phụ nữ. Bên cạnh đó, WID dựa trên quan niệm cho rằng, các vấn đề phát triển sẽ tốt hơn nếu đảm bảo sự tham gia đầy đủ của phụ nữ vào phát triển, và chỉ nhìn nhận vai trò và vị trí của phụ nữ trong quá trình phát triển chứ chưa coi phụ nữ là chủ thể của sự phát triển (Nguyễn Thị Diễn, 2015). Giới và phát triển (GAD), xuất hiện từ khoảng những năm 1980, đã dịch chuyển từ khái niệm ‘phụ nữ’ sang khái niệm ‘giới’, một trong những yếu tố quan trọng nhất của GAD. Phương pháp này đặt trọng tâm vào ‘cấu trúc xã hội cơ bản của sự khác nhau gữa nam giới và nữ giới’; Thử thách mối quan hệ về giới khi đó (Reeves and Baden, 2000); Và thúc đẩy giải phóng phụ nữ (Tasli, 2007).

Giới được xem xét trong mối quan hệ xã hội, sự liên hệ giữa nam giới và nữ giới, hơn là chỉ tập trung vào giới nữ (Razavi and Miller, 1995). Hơn nữa, nó cũng làm rõ nhu cầu cần có sự tham gia của nam giới trong việc cải thiện vai trò của người phụ nữ trong hoạt động kinh tế xã hội. Trong phương pháp tiếp cận này, phụ nữ nên tham gia vào quá trình ra quyết định như một nhân tố chủ động, tích cực. Một chiến lược quan trọng của GAD là xu hướng giới chủ đạo xác định vấn đề lồng ghép giới ở mọi cấp độ phát triển và lĩnh vực công (Reeves and Baden, 2000).

Nếu WID hướng vào sự phát triển với hiệu quả cao đối với các dự án của phụ nữ thì GAD hướng vào sự phát triển bền vững, cân bằng giới và các dự án phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu của cả phụ nữ và nam giới. Tuy nhiên, trong các dự án phát triển thực tế thường có cả 2 xu hướng của WID và GAD (Reeves and Baden, 2000). Trong đề tài nghiên cứu này, khái niệm phụ nữ được hiểu là toàn bộ thành viên nữ trong độ tuổi lao động tham gia sản xuất, tiêu thụ của hộ. Tăng trưởng và phát triển a.

Tăng trưởng Tăng trưởng được hiểu là sự gia tăng về mặt số lượng của một sự vật nhất định. Trong kinh tế, tăng trưởng thể hiện sự gia tăng hơn trước về sản phẩm hay lượng đầu ra của một quá trình sản xuất hay hoạt động (Mai Thanh Cúc và Quyền Đình Hà, 2005). Khái niệm tăng trưởng kinh tế được Viện Chiến lược phát triển định nghĩa: “Tăng trưởng kinh tế là mức tăng lượng của cải (tài sản) trong một thời kỳ 7 c nhất định”; “Khái niệm tăng trưởng kinh tế này có thể áp dụng cho mọi quy mô, cấp độ, cho toàn nền kinh tế, cho từng ngành, cho các doanh nghiệp, cho cấp độ hộ gia đình và cấp độ cá nhân. Tăng trưởng kinh tế có thể hiểu như kết quả của mọi hoạt động kinh tế trong các lĩnh vực sản xuất cũng như trong lĩnh vực dịch vụ được tạo ra trong một thời kỳ nhất định.

Lượng của cải có thể được tính bằng hiện vật hay bằng tiền. Để phản ánh mức độ tăng trưởng của một thời kỳ, người ta thường dùng giá trị tuyệt đối của các đại lượng để so sánh chúng với nhau. Chênh lệch giữa các thời điểm chính là mức tăng trưởng kinh tế của một thời kỳ cụ thể. Ngoài ra tăng trưởng kinh tế còn được phản ánh bằng tốc độ gia tăng của các đại lượng trong các giai đoạn với nhau và được đo bằng phần trăm thay đổi, giá trị phần trăm cao hay thấp thể hiện tốc độ tăng trưởng nhanh hay chậm” (Mai Thanh Cúc và Quyền Đình Hà, 2005).

Phát triển Theo lý thuyết về sự phát triển thì nghĩa chung nhất của sự phát triển là tăng nhiều hơn về mặt số lượng, phong phú hơn về mặt chủng loại và chất lượng, phù hợp hơn về mặt cơ cấu và phân bố. Phát triển còn là sự tăng lên bền vững về các tiêu chuẩn sống. Có thể nói phát triển là bao hàm ý niệm về sự tiến bộ, bởi vậy phát triển nghĩa là sự tăng trưởng cộng với sự thay đổi về cấu trúc và thể chế liên quan đến mục đích hay mục tiêu chủ định nào đó. Phát triển theo khái niệm chung nhất là việc nâng cao hạnh phúc của người dân, bao hàm nâng cao các chuẩn mực sống, cải thiện các điều kiện giáo dục, sức khỏe, sự bình đẳng về các cơ hội.

Như vậy, nhìn chung phát triển và sự tăng trưởng được coi như đồng nghĩa với nhau, tuy nhiên tăng trưởng mới chỉ là điều kiện cần, song chưa phải là điều kiện đủ vì nó chỉ đề cập đến việc tăng lên về phúc lợi kinh tế mà chưa nói đến các phúc lợi xã hội. Chúng ta có thể tạo ra được những thay đổi, nhưng sự thay đổi theo chiều hướng tăng trưởng mới chỉ là tiền đề cho sự phát triển, không phải bất kỳ sự thay đổi nào cũng có sự phát triển. Đánh giá sự phát triển cần phải xem xét vấn đề một cách toàn diện. Các giải pháp phát triển không chỉ chú ý đến việc tăng trưởng kinh tế của ngành sản xuất này mà còn phải chú ý cả đến các vấn đề nhằm cải thiện chất lượng sản phẩm, trên cơ sở bảo vệ tài nguyên, môi trường sinh thái và đảm bảo sức khỏe cho con người (Mai Thanh Cúc và Quyền Đình Hà, 2005).

8 c Theo Mai Thanh Cúc và Quyền Đình Hà (2005) các chỉ tiêu thể hiện sự phát triển: Gồm các chỉ tiêu phản ánh về mặt số lượng và các chỉ tiêu phản ánh về chất lượng. Các chỉ tiêu số lượng thể hiện sự phát triển với một nền kinh tế là sự gia tăng của cải vật chất và dịch vụ. Sự phát triển của ngành sản xuất về số lượng là quy mô sản xuất, sự tăng trưởng về số lượng và giá trị sản lượng sản xuất ra, cơ cấu sản xuất nội bộ ngành và với các ngành khác… Các chỉ tiêu chất lượng thể hiện sự phát triển của một nền kinh tế là sự tiến bộ về đời sống vật chất, giáo dục, sức khoẻ và môi trường. Với một ngành sản xuất đó là việc phát huy và khai thác có hiệu quả các tiềm năng sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm sản xuất ra, tổ chức quy trình sản xuất hợp lý… Các yếu tố mang tính quyết định sự phát triển của ngành sản xuất trong một nền kinh tế là cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ cho sản xuất phải tiên tiến hiện đại, là việc ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật và khoa học công nghệ phù hợp vào sản xuất, là việc thực hiện đồng bộ các công cụ tài chính, pháp luật, chính sách, tổ chức… , đảm bảo cho các ngành kinh tế phát triển.

Phát triển nhãn lồng Từ khái niệm chung về phát triển, chúng ta có thể hiểu phát triển nhãn lồng chính là sự tăng lên trong sản xuất và tiêu thụ về quy mô, sự tăng số lượng của các hộ sản xuất và tiêu thụ, đồng thời là sự tăng về giá trị sản lượng tạo ra, nhu nhập của người lao động. Chính vì vậy, phát triển nhãn lồng yêu cầu cần sự tăng trưởng ngành nghề này phải đảm bảo hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường (Mai Thanh Cúc và Quyền Đình Hà, 2005). Phát triển bền vững là quan niệm mới của sự phát triển mà tại đó quá trình sản xuất được lồng ghép với bảo tồn tài nguyên; nâng cao chất lượng về môi trường đồng thời bảo đảm những nhu cầu hiện tại mà không xâm hại đến khả năng đáp ứng những nhu cầu của tương lai. Tăng thu nhập kết hợp với chính sách môi trường và thể chế vững chắc là cơ sở cho việc giải quyết cả hai vấn đề môi trường và phát triển.

Trọng điểm của phát triển bền vững là sản xuất khác đi, sản xuất phải song hành với việc tiết kiệm các nguồn tài nguyên và bảo vệ môi trường chứ không phải sản xuất ít đi (Mai Thanh Cúc và Quyền Đình Hà, 2005). Trên quan điểm phát triển bền vững, phát triển nhãn lồng chính là yêu cầu sự phát triển phải có kế hoạch, quy hoạch, sử dụng các nguồn lực như tài nguyên 9 c thiên nhiên (đất – nước), lao động, vốn, nguyên liệu cho sản xuất đảm bảo hợp lý có hiệu quả, nâng cao mức sống cho người lao động, không gây ô nhiễm môi trường, giữ gìn thuần phong mỹ tục và bản sắc văn hóa dân tộc,. Mỗi ngành nghề phát triển đều có đặc điểm riêng, các đặc điểm đó ảnh hưởng đến hiệu quả và kết quả sản xuất cũng như việc xác định kết quả và hiệu quả của ngành đó. Nhãn lồng ở Khoái Châu là sản phẩm mang lại lợi ích kinh tế cho người dân nông thôn tại đây, góp phần tăng trưởng kinh tế xã hội khu vực.

Để đánh giá trình độ tổ chức, sử dụng các yếu tố trong quá trình sản xuất và tiêu thụ của các cơ sở cũng như các hộ làm nghề chúng ta sử dụng thước đo hiệu quả kinh tế. Đó chính là hiệu quả sản xuất được phản ánh bằng tỷ lệ so sánh giữa chi phí bỏ ra để đầu tư cho sản xuất và thu nhập do bán sản phẩm mang lại. Hiệu quả ấy được phản ánh qua các chỉ tiêu: thu nhập của một công lao động, thu nhập từ một đồng chi phí bỏ ra hay thu nhập được từ một đồng tài sản cố định được đầu tư vào sản xuất (Mai Thanh Cúc và Quyền Đình Hà, 2005). * Sản xuất Sản xuất là một loại hình hoạt động đặc trưng của con người và xã hội loài người, bao gồm: sản xuất vật chất, sản xuất tinh thần và sản xuất ra bản thân con người.

Ba quá trình đó gắn bó chặt chẽ với nhau, tác động qua lại với nhau, trong đó sản xuất vật chất là cơ sở cho sự tồn tại và phát triển của xã hội. Ăngghen: “điểm khác việt căn bản giữa xã hội loài người với xã hội loài vật là ở chỗ: loài vật may lắm chỉ hái lượm, trong khi con người lại sản xuất” (C. Yếu tố đầu vào Chuyển hóa Đầu ra - Công nghệ, Khoa học - Sản phẩm kỹ thuật - Biến đổi sản phẩm - Dịch vụ - Vốn - Tăng thêm giá trị - Nguyên vật liệu - Nhân lực Thông tin phản hồi Sơ đồ 2. Quy trình sản xuất Nguồn: Nguyễn Tuấn Hùng (2017) 10 c Sản xuất là quá trình chuyển hóa các yếu tố đầu vào như nguyên vật liệu tô, con người, máy móc, nhà xưởng, kỹ thuật công nghệ, tiền mặt và các yếu tốt khác để thành các yếu tố đầu ra như sản phẩm, dịch vụ.