Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh khoa học công nghệ và Công nghệ Thông tin phát triển mạnh mẽ, công nghệ Web đã trở thành một công cụ phổ biến và mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho hoạt động thương mại. Việc sở hữu một website kinh doanh không chỉ giúp doanh nghiệp quảng bá hình ảnh mà còn là tiêu chuẩn bắt buộc nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường. Đối với các đơn vị kinh doanh thiết bị điện tử quy mô vừa và nhỏ như cửa hàng Như Ý SmartPhone, việc triển khai một giải pháp bán hàng trực tuyến là nhu cầu cấp thiết để mở rộng kênh phân phối, vận hành liên tục 24/24, cắt giảm chi phí nhân sự tiếp thị và tối ưu hóa việc tiếp nhận phản hồi từ khách hàng.

Đề tài "Xây dựng Website kinh doanh điện thoại Như Ý SmartPhone" được thực hiện bởi nhóm sinh viên Trần Thị Như Ý và Trần Minh Chiến, thuộc ngành Kỹ thuật – Phần mềm (lớp D18PM04, khóa 2018–2022), Viện Kỹ thuật Công nghệ – Trường Đại học Thủ Dầu Một, dưới sự hướng dẫn của giảng viên Nguyễn Hữu Vĩnh (hoàn thành vào tháng 7/2021). Báo cáo tập trung giải quyết bài toán tự động hóa quy trình bán hàng và quản lý sản phẩm thông qua môi trường mạng.

Các mục tiêu nghiên cứu cụ thể của đề tài bao gồm:

  1. Xây dựng đầy đủ các chức năng cơ bản của một hệ thống website thương mại điện tử phục vụ kinh doanh điện thoại.
  2. Thiết kế giao diện có khả năng tự tương thích (responsive), hiển thị tối ưu trên các thiết bị hiện hành và đảm bảo khả năng nâng cấp kỹ thuật trong tương lai.
  3. Tối ưu hóa giao diện hiển thị sản phẩm trực quan, thu hút người dùng và tăng tốc độ xử lý phản hồi thông tin khi có yêu cầu liên hệ.
  4. Xây dựng phân hệ quản lý danh mục sản phẩm, cấu hình website dành cho người quản trị.
  5. Cung cấp chức năng thống kê doanh thu, kiểm soát đơn đặt hàng và theo dõi số lượng hàng hóa tồn đọng.
  6. Ứng dụng bộ công nghệ phát triển web gồm PHP, cơ sở dữ liệu MySQL, HTML, CSS, JavaScript và thư viện jQuery.
  7. Triển khai mô hình kiến trúc phần mềm MVC (Model - View - Controller) kết hợp nền tảng mã nguồn mở Laravel Framework.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Quy trình kinh doanh, mô hình hoạt động và cấu trúc website của các chuỗi bán lẻ điện thoại lớn tại Việt Nam (như Thế Giới Di Động, CellphoneS, Hoàng Hà Mobile).
  • Phạm vi nghiên cứu: Khảo sát và thu thập thông tin từ các cửa hàng điện tử trên địa bàn Thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương; đồng thời khảo sát ý kiến, nhu cầu thực tế của khách hàng và chủ cửa hàng đối với hệ thống mua bán linh kiện, điện thoại trực tuyến.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở lý thuyết và công nghệ sử dụng

Hệ thống được phát triển dựa trên nền tảng ngăn xếp công nghệ (tech stack) mã nguồn mở phổ biến:

  • Ngôn ngữ lập trình PHP: Ngôn ngữ xử lý phía máy chủ (server-side script) hỗ trợ tạo nội dung web động, xử lý biểu mẫu, tương tác cơ sở dữ liệu và quản lý phiên làm việc thông qua cookie/session.
  • Hệ quản trị cơ sở dữ liệu MySQL: Hệ quản trị cơ sở dữ liệu quan hệ (RDBMS) sử dụng ngôn ngữ truy vấn có cấu trúc SQL, hỗ trợ giao dịch ACID, lưu trữ phân lớp và xử lý dữ liệu với hiệu năng cao.
  • Mô hình kiến trúc MVC và Laravel Framework: Phân tách ứng dụng thành ba thành phần độc lập (Model xử lý dữ liệu, View hiển thị giao diện, Controller điều hướng luồng xử lý), giúp mã nguồn có cấu trúc rõ ràng và dễ mở rộng.
  • Môi trường tích hợp XAMPP: Gói phần mềm đa nền tảng tích hợp sẵn máy chủ Web Apache, PHP, cơ sở dữ liệu MySQL và ngôn ngữ Perl phục vụ phát triển ứng dụng cục bộ.
  • Công cụ phát triển Microsoft Visual Studio Code: Môi trường soạn thảo mã nguồn tích hợp tính năng gỡ lỗi (debug), kiểm soát phiên bản Git, gợi ý mã thông minh (Intellisense) và quản lý tiện ích mở rộng.

Phương pháp nghiên cứu

Báo cáo áp dụng bốn phương pháp nghiên cứu kỹ thuật phần mềm cụ thể:

  • Phương pháp thu thập thông tin: Khảo sát thực tế nhu cầu người dùng và quy trình nghiệp vụ tại các cửa hàng thiết bị di động.
  • Phương pháp thống kê: Xử lý và tổng hợp các số liệu nghiệp vụ về danh mục hàng hóa, đơn hàng và khách hàng.
  • Phương pháp phân tích và thiết kế hệ thống: Nhận diện các tác nhân, trích xuất yêu cầu chức năng/phi chức năng, lập sơ đồ Use Case và biểu đồ hoạt động.
  • Phương pháp mô hình hóa chức năng: Tài liệu hóa cấu trúc luồng dữ liệu và quy trình xử lý nghiệp vụ của toàn hệ thống.

Thiết kế và triển khai

Hệ thống được phân quyền thành hai tác nhân chính (Actor) gồm Admin (Chủ cửa hàng/Quản trị viên) và Khách hàng (Người dùng truy cập website).

Tác nhân (Actor) Mô tả vai trò Danh sách chức năng thực hiện
Admin Chủ cửa hàng và người quản trị hệ thống Đăng nhập Admin, Quản lý thông tin sản phẩm, Quản lý đơn hàng, Hỗ trợ khách hàng, Quản lý bài viết, Quản lý thương hiệu, Quản lý thành viên.
Khách hàng Người dùng vãng lai và người mua hàng Đăng ký tài khoản, Đăng nhập, Xem sản phẩm, Tìm kiếm sản phẩm, So sánh sản phẩm, Xem giỏ hàng, Thanh toán, Đánh giá nhận xét, Đổi thông tin cá nhân, Chat hỗ trợ.

Hệ thống ca sử dụng (Use Case) được chuẩn hóa theo danh mục định danh:

Mã Use Case Tác nhân Tên Use Case Mô tả chức năng chi tiết
UC_AD1 Admin Đăng nhập Admin Xác thực quyền quản trị để truy cập trang quản lý
UC_AD2 Admin Quản lý sản phẩm Thêm mới, cập nhật, xóa và phục hồi thông tin sản phẩm
UC_AD3 Admin Quản lý đơn hàng Tiếp nhận, kiểm tra và cập nhật trạng thái đơn đặt hàng
UC_AD4 Admin Hỗ trợ khách hàng Giải đáp các thắc mắc và yêu cầu tư vấn từ khách hàng
UC_KH1 Khách hàng Đăng nhập khách hàng Truy cập tài khoản cá nhân trên hệ thống
UC_KH2 Khách hàng Đăng ký khách hàng Tạo tài khoản mới phục vụ mua sắm và theo dõi đơn hàng
UC_KH3 Khách hàng Xem sản phẩm Hiển thị danh mục và trang chi tiết cấu hình sản phẩm
UC_KH4 Khách hàng Tìm kiếm sản phẩm Tra cứu sản phẩm theo từ khóa và bộ lọc thương hiệu
UC_KH5 Khách hàng So sánh sản phẩm Đối chiếu thông số kỹ thuật giữa các dòng máy
UC_KH6 Khách hàng Đánh giá nhận xét Gửi phản hồi, chấm điểm chất lượng sản phẩm
UC_KH7 Khách hàng Xem giỏ hàng Kiểm tra danh sách hàng hóa đã chọn mua
UC_KH8 Khách hàng Thanh toán giỏ hàng Nhập thông tin giao hàng và xác nhận đặt mua trực tuyến
UC_KH9 Khách hàng Đổi thông tin cá nhân Cập nhật hồ sơ người dùng (mật khẩu, địa chỉ, liên hệ)
UC_KH10 Khách hàng Chat với hỗ trợ Tương tác trực tiếp với bộ phận tư vấn bán hàng

Quy trình thiết kế hệ thống được chi tiết hóa qua các luồng tương tác:

  • Xác thực quản trị (UC_AD1): Hệ thống kiểm tra thông tin tài khoản quản trị; nếu hợp lệ sẽ chuyển hướng vào Bảng điều khiển quản trị (Admin Dashboard), ngược lại sẽ đưa ra thông báo lỗi và yêu cầu nhập lại.
  • Quản trị danh mục và hàng hóa: Cung cấp giao diện trực quan cho phép thêm sản phẩm mới, phân loại theo thương hiệu, quản lý các bài viết tin tức, quản lý slider quảng cáo, quản lý chủ đề, trang đơn và theo dõi danh sách các mặt hàng đã xóa tạm thời.
  • Trải nghiệm khách hàng: Tối ưu hóa các bước từ tìm kiếm sản phẩm theo thương hiệu, thêm vào giỏ hàng, cập nhật số lượng đến bước điền thông tin biểu mẫu giao hàng tận nơi.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan

Chương 1 giới thiệu lý do lựa chọn đề tài xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của cửa hàng Như Ý SmartPhone và sự chuyển dịch sang mô hình bán hàng đa kênh trực tuyến. Báo cáo xác định rõ mục tiêu, đối tượng, phạm vi khảo sát thực tế tại khu vực Thủ Dầu Một cũng như tham khảo các mô hình website lớn. Phần công nghệ trình bày tổng quan về bộ công cụ XAMPP (Apache, MySQL, PHP, Perl), lịch sử và ưu điểm của ngôn ngữ PHP trong lập trình back-end, các tính năng nổi bật của trình biên tập Visual Studio Code (Intellisense, tích hợp Git, đa nền tảng), cùng các đặc tính vận hành của ngôn ngữ truy vấn SQL và cơ sở dữ liệu MySQL.

Chương 2: Phân tích và thiết kế hệ thống

Chương 2 tập trung vào việc mô hình hóa các yêu cầu nghiệp vụ. Tác giả xây dựng sơ đồ phân rã chức năng toàn diện cho hai khối người dùng (Khách hàng và Admin), thiết lập danh sách tác nhân, hệ thống bảng ca sử dụng từ UC_AD1 đến UC_AD4 và UC_KH1 đến UC_KH10. Đồng thời, chương này cung cấp sơ đồ Use Case tổng quát, các biểu đồ hoạt động (Activity Diagrams) cho các quy trình cốt lõi (Đăng ký, Đăng nhập, Quản lý sản phẩm, Quản lý đơn hàng, Xem/Thanh toán giỏ hàng, Đánh giá sản phẩm) và hoàn thiện bảng đặc tả chi tiết từng Use Case.

Chương 3: Cài đặt

Chương 3 trình bày các yêu cầu về môi trường phần cứng, phần mềm và minh họa hệ thống giao diện thực tế của website. Hệ thống giao diện được phân chia rõ rệt thành hai phân hệ:

  • Giao diện người dùng (Front-end): Gồm trang chủ, trang chi tiết sản phẩm, trang giỏ hàng, trang đặt mua hàng, trang liên hệ, trang lọc sản phẩm theo thương hiệu, trang chủ đề, cùng các màn hình đăng ký/đăng nhập tài khoản người dùng.
  • Giao diện quản trị (Back-end/Admin): Gồm màn hình đăng nhập quản trị, trang tổng quan quản trị, trang thông tin cá nhân, các phân hệ quản lý chuyên biệt (quản lý điện thoại, thêm mới điện thoại, thùng rác chứa sản phẩm đã xóa, quản lý thương hiệu, quản lý bài viết tin tức, quản lý chủ đề, quản lý trang đơn, quản lý đơn đặt hàng, quản lý khách hàng, quản lý thông tin liên hệ, quản lý danh sách menu, quản lý slider quảng cáo và quản lý/thêm mới tài khoản thành viên).

Chương 4: Đánh giá kết quả và hướng phát triển

Chương 4 tổng kết toàn bộ quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài. Tác giả tiến hành phân loại các tính năng đã hoàn thiện đạt yêu cầu kỹ thuật đề ra, đồng thời thẳng thắn chỉ ra các tính năng còn tồn đọng hoặc chưa hoàn chỉnh. Trên cơ sở đó, chương này đề xuất các định hướng phát triển nhằm nâng cấp hệ thống trong các giai đoạn tiếp theo.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

Báo cáo đã hoàn thành việc xây dựng một hệ thống website thương mại điện tử hoàn chỉnh phục vụ kinh doanh điện thoại di động với các kết quả cụ thể:

  • Triển khai thành công 14 ca sử dụng chính đáp ứng đầy đủ chu trình mua bán hàng hóa trực tuyến.
  • Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu quan hệ MySQL lưu trữ đồng bộ thông tin sản phẩm, thương hiệu, danh mục, bài viết, giỏ hàng, đơn hàng và tài khoản người dùng.
  • Hoàn thiện hơn 26 màn hình giao diện chức năng bao gồm toàn bộ phân hệ người dùng và bảng điều khiển quản trị chi tiết (quản lý từ menu, banner/slider quảng cáo đến trạng thái xử lý đơn hàng).
  • Ứng dụng mô hình kiến trúc MVC giúp mã nguồn được module hóa rõ ràng, tạo thuận lợi cho việc bảo trì và nâng cấp.

Đóng góp thực tiễn

  • Đề tài cung cấp giải pháp chuyển đổi số trực tiếp cho cửa hàng Như Ý SmartPhone, giúp cửa hàng sở hữu kênh bán hàng trực tuyến hoạt động 24/24, tiếp cận khách hàng trên diện rộng mà không phụ thuộc vào vị trí địa lý.
  • Giúp giảm thiểu chi phí tiếp thị truyền thống, tối ưu hóa quy trình quản lý kho hàng và theo dõi tình trạng đơn đặt hàng một cách có hệ thống.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế

Dựa trên nội dung đánh giá của báo cáo, hệ thống còn một số điểm cần tiếp tục hoàn thiện:

  • Một số chức năng nâng cao phục vụ phân tích tự động hoặc tích hợp sâu với các dịch vụ bên thứ ba vẫn còn đang ở dạng cơ bản.
  • Cần tiếp tục tối ưu hóa hiệu năng xử lý cơ sở dữ liệu và khả năng chịu tải khi lượng người dùng truy cập đồng thời tăng cao.

Hướng phát triển

Tác giả định hướng mở rộng hệ thống trong tương lai tập trung vào:

  • Hoàn thiện các chức năng nâng cao chưa thực hiện được trong phạm vi đồ án.
  • Tích hợp thêm các cổng thanh toán trực tuyến phổ biến (ví điện tử, thẻ ngân hàng).
  • Phát triển các tính năng tự động hóa chăm sóc khách hàng và nâng cao khả năng bảo mật đa lớp cho hệ thống quản trị.

Giá trị tham khảo

Báo cáo là tài liệu học thuật có giá trị tham khảo thiết thực cho:

  • Sinh viên ngành Kỹ thuật phần mềm và Công nghệ thông tin: Cung cấp tài liệu mẫu về cấu trúc trình bày một đồ án phát triển phần mềm mã nguồn mở chuẩn mực, từ bước khảo sát, mô hình hóa Use Case, vẽ biểu đồ hoạt động đến thiết kế giao diện chi tiết.
  • Người học và lập trình viên web: Tham khảo cách thức tổ chức cấu trúc ứng dụng web thương mại điện tử sử dụng PHP, MySQL kết hợp mô hình MVC và Laravel Framework.
  • Các nhóm nghiên cứu đề tài tương tự: Sử dụng bảng danh mục Actor, Use Case và các đặc tả ca sử dụng làm khung tham chiếu cho các đồ án xây dựng website bán hàng, quản lý sản phẩm điện tử.

Câu hỏi thường gặp

1. Đề tài này do ai thực hiện, thuộc đơn vị đào tạo nào và hoàn thành vào thời gian nào?
Đề tài do nhóm sinh viên Trần Thị Như Ý (MSSV: 1824801030243) và Trần Minh Chiến (MSSV: 1824801030250), lớp D18PM04, khóa 2018–2022, ngành Kỹ thuật – Phần mềm thuộc Viện Kỹ thuật Công nghệ – Trường Đại học Thủ Dầu Một thực hiện. Đồ án được hướng dẫn bởi giảng viên Nguyễn Hữu Vĩnh và hoàn thành vào tháng 7 năm 2021 tại Bình Dương.

2. Hệ thống website sử dụng những công nghệ và công cụ phát triển nào?
Hệ thống được phát triển bằng ngôn ngữ lập trình PHP, cơ sở dữ liệu MySQL, các công nghệ giao diện HTML, CSS, JavaScript, thư viện jQuery, áp dụng kiến trúc MVC và Framework Laravel. Môi trường phát triển cục bộ sử dụng phần mềm XAMPP (Apache, MySQL, PHP, Perl) và trình soạn thảo mã nguồn Microsoft Visual Studio Code.

3. Hệ thống phân chia bao nhiêu nhóm tác nhân và gồm những ca sử dụng nào?
Hệ thống xác định 2 tác nhân chính gồm: Admin (4 Use Case: Đăng nhập Admin, Quản lý sản phẩm, Quản lý đơn hàng, Hỗ trợ khách hàng) và Khách hàng (10 Use Case: Đăng nhập, Đăng ký, Xem sản phẩm, Tìm kiếm sản phẩm, So sánh sản phẩm, Đánh giá nhận xét, Xem giỏ hàng, Thanh toán giỏ hàng, Thay đổi thông tin cá nhân, Chat với hỗ trợ).

4. Phân hệ quản trị (Admin) hỗ trợ quản lý những hạng mục giao diện và dữ liệu nào?
Phân hệ Admin hỗ trợ quản trị toàn diện bao gồm: quản lý danh sách sản phẩm điện thoại (thêm, xóa, danh sách đã xóa), quản lý thương hiệu, quản lý bài viết tin tức, quản lý chủ đề, quản lý trang đơn, quản lý đơn hàng, quản lý hồ sơ khách hàng, quản lý thông tin liên hệ, quản lý danh sách menu điều hướng, quản lý slider quảng cáo và quản lý/thêm mới tài khoản thành viên.

5. Bố cục toàn văn của báo cáo đồ án được chia thành mấy chương?
Báo cáo được cấu trúc thành 4 chương chính:

  • Chương 1: Tổng quan (Giới thiệu đề tài, lý do, mục tiêu, phạm vi và công nghệ sử dụng).
  • Chương 2: Phân tích và thiết kế hệ thống (Phân rã chức năng, Actor, Use Case, biểu đồ hoạt động, đặc tả ca sử dụng).
  • Chương 3: Cài đặt (Yêu cầu phần cứng/phần mềm và hệ thống giao diện thực tế).
  • Chương 4: Đánh giá kết quả và hướng phát triển (Tổng kết các chức năng đã làm được, chưa làm được và định hướng mở rộng).

Kết luận

Báo cáo "Xây dựng Website kinh doanh điện thoại Như Ý SmartPhone" của sinh viên Trần Thị Như Ý và Trần Minh Chiến đã hoàn thành mục tiêu xây dựng một ứng dụng thương mại điện tử hoàn chỉnh trên nền tảng PHP và MySQL. Đề tài thể hiện rõ phương pháp tiếp cận kỹ thuật phần mềm bài bản thông qua việc phân tích ca sử dụng, mô hình hóa luồng hoạt động và thiết kế hệ thống quản trị đa chức năng. Công trình đóng vai trò là một tài liệu tham khảo có giá trị ứng dụng cao cho sinh viên ngành Kỹ thuật phần mềm trong việc phát triển các hệ thống web bán hàng trực tuyến dựa trên mã nguồn mở.