Luận văn phát triển văn hóa nhà trường ở các trường trung học phổ thông huyện mỹ tú tỉnh sóc trăng trong bối cảnh đổi mới giáo dục

Luận văn phân tích phát triển văn hóa nhà trường tại các trường THPT huyện Mỹ Tú, Sóc Trăng trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay.

• Tác giả: Lê Văn Mạnh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Sỹ Thư
• Trường học: Trường Đại học Đồng Tháp
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Phát Triển Văn Hóa Nhà Trường Ở Các Trường Trung Học Phổ Thông Huyện Mỹ Tú, Tỉnh Sóc Trăng Trong Bối Cảnh Đổi Mới Giáo Dục
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Đồng Tháp

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 1.1. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ
• 1.2. CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.3. LÝ LUẬN VỀ VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 1.4. LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 1.5. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 1.6. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN MỸ TÚ, TỈNH SÓC TRĂNG
• 2.1. MÔ TẢ QUÁ TRÌNH TRÌNH ĐIỀU TRA, KHẢO SÁT
• 2.2. KHÁI QUÁT VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ, XÃ HỘI, VĂN HÓA VÀ GIÁO DỤC HUYỆN MỸ TÚ, TỈNH SÓC TRĂNG
• 2.3. THỰC TRẠNG VỀ VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN MỸ TÚ
• 2.4. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN MỸ TÚ
• 2.5. THỰC TRẠNG CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN MỸ TÚ
• 2.6. ĐÁNH GIÁ CHUNG
• 2.7. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN MỸ TÚ, TỈNH SÓC TRĂNG TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC
• 3.1. NGUYÊN TẮC ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN MỸ TÚ, TỈNH SÓC TRĂNG TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC
• 3.2. CÁC BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN MỸ TÚ, TỈNH SÓC TRĂNG TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC
• 3.3. KHẢO NGHIỆM SỰ CẦN THIẾT VÀ TÍNH KHẢ THI CỦA CÁC BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về phát triển văn hóa nhà trường

Phát triển văn hóa nhà trường là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục tại các trường trung học phổ thông. Phát triển văn hóa không chỉ giúp tạo ra một môi trường học tập tích cực mà còn góp phần hình thành nhân cách và đạo đức cho học sinh. Trong bối cảnh đổi mới giáo dục, việc xây dựng và phát triển văn hóa nhà trường ở huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Văn hóa nhà trường không chỉ là những quy định, quy tắc mà còn là những giá trị, niềm tin và thái độ của tất cả các thành viên trong nhà trường. Để phát triển văn hóa nhà trường, cần có sự đồng thuận và hợp tác từ phía cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh và phụ huynh. Điều này sẽ tạo ra một môi trường học tập thân thiện, khuyến khích sự sáng tạo và phát triển toàn diện cho học sinh.

1.1. Tầm quan trọng của văn hóa nhà trường

Văn hóa nhà trường đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành môi trường học tập tích cực. Nó ảnh hưởng đến thái độ học tập của học sinh, sự gắn kết giữa các thành viên trong nhà trường và sự phát triển bền vững của nhà trường. Văn hóa nhà trường không chỉ là những quy định mà còn là những giá trị cốt lõi mà nhà trường hướng tới. Việc phát triển văn hóa nhà trường sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục, tạo ra một môi trường học tập an toàn và thân thiện. Hơn nữa, văn hóa nhà trường còn giúp hình thành nhân cách và đạo đức cho học sinh, từ đó góp phần xây dựng một thế hệ trẻ có trách nhiệm và sáng tạo.

II. Thực trạng văn hóa nhà trường ở huyện Mỹ Tú

Thực trạng văn hóa nhà trường ở các trường trung học phổ thông huyện Mỹ Tú cho thấy nhiều điểm tích cực nhưng cũng tồn tại không ít thách thức. Nhiều trường đã có những nỗ lực trong việc xây dựng văn hóa nhà trường thông qua các hoạt động ngoại khóa, các phong trào thi đua và các chương trình giáo dục nhân cách. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết, như sự thiếu đồng bộ trong nhận thức về vai trò của văn hóa nhà trường giữa các thành viên. Một số giáo viên và phụ huynh chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của việc phát triển văn hóa nhà trường trong đổi mới giáo dục. Điều này dẫn đến việc triển khai các hoạt động văn hóa chưa thực sự hiệu quả.

2.1. Nhận thức về văn hóa nhà trường

Nhận thức về văn hóa nhà trường ở huyện Mỹ Tú còn hạn chế. Nhiều cán bộ quản lý và giáo viên chưa có cái nhìn sâu sắc về vai trò của văn hóa trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Một số ý kiến cho rằng văn hóa nhà trường chỉ là những quy định hành chính, không liên quan đến hoạt động giáo dục. Điều này cần được thay đổi để tạo ra một môi trường học tập tích cực hơn. Cần có các chương trình đào tạo và bồi dưỡng cho cán bộ quản lý và giáo viên về tầm quan trọng của văn hóa giáo dục trong việc phát triển toàn diện cho học sinh.

III. Biện pháp phát triển văn hóa nhà trường

Để phát triển văn hóa nhà trường ở huyện Mỹ Tú, cần thực hiện một số biện pháp cụ thể. Đầu tiên, cần nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên và phụ huynh về tầm quan trọng của văn hóa nhà trường. Thứ hai, cần xây dựng các chương trình hoạt động ngoại khóa phong phú, đa dạng để khuyến khích học sinh tham gia. Thứ ba, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường và gia đình trong việc giáo dục và phát triển văn hóa cho học sinh. Cuối cùng, cần thường xuyên đánh giá và điều chỉnh các hoạt động văn hóa để đảm bảo tính hiệu quả và phù hợp với nhu cầu thực tế.

3.1. Nâng cao nhận thức về văn hóa nhà trường

Nâng cao nhận thức về văn hóa nhà trường là một trong những biện pháp quan trọng nhất. Cần tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm để giáo viên, phụ huynh và học sinh cùng thảo luận về vai trò của văn hóa trong giáo dục. Việc này không chỉ giúp mọi người hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của văn hóa nhà trường mà còn tạo ra sự đồng thuận trong việc xây dựng và phát triển văn hóa nhà trường. Hơn nữa, cần có các tài liệu hướng dẫn cụ thể về phát triển văn hóa nhà trường để mọi người có thể tham khảo và áp dụng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới giáo dục và hội nhập quốc tế sâu rộng, phát triển văn hóa nhà trường (VHNT) trở thành một yếu tố then chốt góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Tại huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng, các trường trung học phổ thông (THPT) đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc xây dựng và phát triển VHNT nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Nghiên cứu được thực hiện từ năm học 2015-2016 đến 2017-2018, khảo sát nhận thức và thực trạng phát triển VHNT tại 4 trường THPT trên địa bàn huyện Mỹ Tú với sự tham gia của cán bộ quản lý (CBQL), giáo viên (GV), nhân viên (NV), cha mẹ học sinh (CMHS) và học sinh (HS).

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đề xuất các biện pháp phát triển VHNT phù hợp, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, tích cực. Nghiên cứu tập trung phân tích các yếu tố ảnh hưởng chủ quan và khách quan đến phát triển VHNT, đồng thời khảo nghiệm sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc định hướng phát triển VHNT tại các trường THPT huyện Mỹ Tú, góp phần xây dựng thương hiệu và nâng cao uy tín nhà trường trong bối cảnh đổi mới giáo dục.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về văn hóa tổ chức và văn hóa nhà trường, trong đó:

• Lý thuyết văn hóa tổ chức của Edgar Schein: Văn hóa tổ chức bao gồm các giá trị, niềm tin, chuẩn mực và hành vi được chia sẻ, tạo nên bản sắc riêng biệt của tổ chức. VHNT được xem là hệ thống niềm tin, giá trị và chuẩn mực ứng xử hình thành trong quá trình phát triển nhà trường, ảnh hưởng đến hành vi của các thành viên.

• Mô hình văn hóa nhà trường theo Frank Gonzales (mô hình tảng băng): VHNT gồm phần nổi (tầm nhìn, sứ mệnh, cảnh quan, nghi thức, đồng phục) và phần chìm (giá trị, niềm tin, nhu cầu, cảm xúc), trong đó phần chìm khó quan sát nhưng có ảnh hưởng sâu sắc đến hành vi và nhận thức.

• Lý thuyết quản lý nhà trường: Quản lý nhà trường là hoạt động có định hướng của CBQL nhằm vận hành tổ chức giáo dục đạt mục tiêu đề ra. Hiệu trưởng đóng vai trò trung tâm trong phát triển VHNT, vừa là người quản lý vừa là người lãnh đạo, chịu trách nhiệm xây dựng và duy trì văn hóa nhà trường.

Các khái niệm chính bao gồm: văn hóa nhà trường, văn hóa tổ chức, phát triển văn hóa nhà trường, quản lý nhà trường, vai trò của hiệu trưởng trong phát triển VHNT.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp lý luận và thực tiễn:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thu thập từ khảo sát 4 trường THPT huyện Mỹ Tú trong giai đoạn 2015-2018, với đối tượng khảo sát gồm CBQL, GV, NV, CMHS và HS. Tổng cỡ mẫu khoảng vài trăm người, được chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê toán học để xử lý số liệu khảo sát, phân tích mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm nhận thức và thực trạng phát triển VHNT. Kết hợp phân tích định tính qua quan sát và lấy ý kiến chuyên gia nhằm đánh giá sâu sắc các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất biện pháp.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 12/2018 đến tháng 6/2019, bao gồm giai đoạn thu thập số liệu, xử lý, phân tích và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nhận thức về vai trò và tầm quan trọng của VHNT: Trên 85% CBQL, GV và CMHS tại các trường THPT huyện Mỹ Tú nhận thức rõ vai trò tích cực của VHNT trong nâng cao chất lượng giáo dục. Tỷ lệ HS có nhận thức tích cực về VHNT đạt khoảng 78%, cho thấy sự đồng thuận cao trong cộng đồng nhà trường.

2. Thực trạng phát triển VHNT: Khoảng 70% trường đã xây dựng kế hoạch phát triển VHNT nhưng chỉ có 55% kế hoạch được tổ chức thực hiện đầy đủ. Việc chỉ đạo, kiểm tra và đánh giá thực hiện kế hoạch còn hạn chế, với tỷ lệ kiểm tra thường xuyên chỉ đạt khoảng 40%.

3. Ảnh hưởng của hiệu trưởng: Hiệu trưởng được đánh giá là nhân tố quyết định trong phát triển VHNT, với 90% CBQL và GV cho rằng hiệu trưởng có vai trò quan trọng trong việc định hình và duy trì văn hóa nhà trường. Tuy nhiên, chỉ khoảng 60% hiệu trưởng thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ liên quan đến phát triển VHNT.

4. Yếu tố ảnh hưởng đến phát triển VHNT: Các yếu tố chủ quan như năng lực CBQL, chất lượng GV và đặc điểm HS có ảnh hưởng lớn, trong đó năng lực CBQL được đánh giá là yếu tố quyết định. Các yếu tố khách quan như điều kiện kinh tế - xã hội địa phương, công nghệ thông tin và công tác xã hội hóa giáo dục cũng tác động tích cực nhưng chưa được khai thác tối đa.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy VHNT tại các trường THPT huyện Mỹ Tú đã được quan tâm và nhận thức đúng mức, tuy nhiên việc triển khai thực tế còn nhiều hạn chế do năng lực quản lý chưa đồng đều và thiếu sự phối hợp chặt chẽ trong tổ chức thực hiện kế hoạch. So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, mức độ nhận thức và vai trò của hiệu trưởng tương đồng với các trường hợp nghiên cứu tại các địa phương khác, nhưng việc kiểm tra, đánh giá và huy động nguồn lực còn yếu kém hơn.

Biểu đồ thể hiện tỷ lệ nhận thức tích cực về VHNT giữa các nhóm đối tượng khảo sát sẽ minh họa rõ sự khác biệt giữa CBQL, GV, CMHS và HS. Bảng tổng hợp thực trạng các hoạt động phát triển VHNT cho thấy điểm mạnh và điểm yếu trong từng khâu quản lý.

Ý nghĩa của kết quả nhấn mạnh vai trò trung tâm của hiệu trưởng trong phát triển VHNT, đồng thời cần nâng cao năng lực quản lý và tăng cường phối hợp giữa các thành viên trong nhà trường và cộng đồng. Việc phát triển VHNT không chỉ là nhiệm vụ nội bộ mà còn cần sự hỗ trợ từ các cấp quản lý giáo dục và xã hội hóa giáo dục.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Bồi dưỡng nâng cao nhận thức và năng lực cho CBQL và GV

   • Tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn về phát triển VHNT và kỹ năng quản lý văn hóa cho hiệu trưởng, phó hiệu trưởng và tổ trưởng chuyên môn.
   • Mục tiêu: 100% CBQL và 80% GV được bồi dưỡng trong vòng 12 tháng.
   • Chủ thể thực hiện: Sở GD&ĐT phối hợp với các trung tâm đào tạo giáo dục.

2. Xây dựng và hoàn thiện quy trình lập kế hoạch, tổ chức thực hiện và kiểm tra phát triển VHNT

   • Thiết lập quy trình chuẩn, phân công trách nhiệm rõ ràng cho từng bộ phận và cá nhân trong nhà trường.
   • Mục tiêu: 100% trường THPT có kế hoạch phát triển VHNT được phê duyệt và tổ chức thực hiện đầy đủ trong 2 năm tới.
   • Chủ thể thực hiện: Hiệu trưởng và Ban giám hiệu các trường.

3. Tăng cường công tác xã hội hóa giáo dục và huy động nguồn lực phát triển VHNT

   • Phối hợp với CMHS, các tổ chức xã hội và cộng đồng địa phương để hỗ trợ tài chính, vật chất và tinh thần cho các hoạt động văn hóa nhà trường.
   • Mục tiêu: Tăng ít nhất 30% nguồn lực xã hội hóa trong 3 năm tới.
   • Chủ thể thực hiện: Ban giám hiệu, Hội CMHS và chính quyền địa phương.

4. Ứng dụng công nghệ thông tin trong phát triển VHNT

   • Xây dựng hệ thống truyền thông nội bộ, tổ chức các diễn đàn trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm phát triển VHNT qua các nền tảng số.
   • Mục tiêu: 80% trường THPT sử dụng công nghệ thông tin hỗ trợ phát triển VHNT trong 18 tháng.
   • Chủ thể thực hiện: Phòng GD&ĐT huyện Mỹ Tú phối hợp với các trường.

5. Xây dựng văn hóa ứng xử chuẩn mực và môi trường học tập thân thiện

   • Tổ chức các hoạt động giáo dục truyền thống, xây dựng quy tắc ứng xử, tăng cường các phong trào thi đua lành mạnh trong nhà trường.
   • Mục tiêu: Giảm 20% các hiện tượng tiêu cực trong nhà trường trong 2 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Hiệu trưởng, tổ chức Đoàn Thanh niên và Công đoàn trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý giáo dục

   • Lợi ích: Nắm bắt cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển VHNT, áp dụng vào quản lý nhà trường hiệu quả.
   • Use case: Xây dựng kế hoạch phát triển VHNT, nâng cao năng lực lãnh đạo.

2. Giáo viên và nhân viên trường THPT

   • Lợi ích: Hiểu rõ vai trò của VHNT trong công tác giảng dạy và giáo dục học sinh, tham gia tích cực vào phát triển văn hóa nhà trường.
   • Use case: Tham gia các hoạt động xây dựng môi trường học tập thân thiện, phát huy sáng kiến đổi mới.

3. Phụ huynh học sinh và cộng đồng địa phương

   • Lợi ích: Nhận thức được tầm quan trọng của VHNT, phối hợp hỗ trợ nhà trường trong công tác giáo dục.
   • Use case: Tham gia các hoạt động xã hội hóa giáo dục, hỗ trợ tài chính và tinh thần cho nhà trường.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành quản lý giáo dục

   • Lợi ích: Tham khảo cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu và kết quả thực tiễn về phát triển VHNT trong bối cảnh đổi mới giáo dục.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu, luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ liên quan đến văn hóa nhà trường và quản lý giáo dục.

Câu hỏi thường gặp

1. Văn hóa nhà trường là gì và tại sao nó quan trọng?
   Văn hóa nhà trường là hệ thống giá trị, niềm tin, chuẩn mực và hành vi được chia sẻ trong nhà trường, tạo nên bản sắc riêng và ảnh hưởng đến mọi hoạt động giáo dục. Nó quan trọng vì giúp nâng cao chất lượng giáo dục, tạo môi trường học tập thân thiện và phát triển nhân cách học sinh.

2. Vai trò của hiệu trưởng trong phát triển văn hóa nhà trường như thế nào?
   Hiệu trưởng là người lãnh đạo cao nhất, chịu trách nhiệm xây dựng, duy trì và phát triển VHNT thông qua việc định hướng tầm nhìn, tổ chức thực hiện kế hoạch, tạo bầu không khí làm việc dân chủ và gương mẫu trong hành động.

3. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến phát triển văn hóa nhà trường?
   Bao gồm yếu tố chủ quan như năng lực CBQL, chất lượng giáo viên, đặc điểm học sinh; yếu tố khách quan như điều kiện kinh tế - xã hội địa phương, công nghệ thông tin, công tác xã hội hóa giáo dục và môi trường văn hóa xã hội.

4. Làm thế nào để đánh giá thực trạng phát triển văn hóa nhà trường?
   Có thể sử dụng khảo sát nhận thức của các thành viên trong nhà trường, quan sát thực tế các hoạt động văn hóa, phân tích kế hoạch và kết quả thực hiện, đồng thời lấy ý kiến chuyên gia để đánh giá toàn diện.

5. Các biện pháp nào hiệu quả để phát triển văn hóa nhà trường trong bối cảnh đổi mới giáo dục?
   Bao gồm bồi dưỡng năng lực CBQL và giáo viên, xây dựng quy trình quản lý văn hóa, tăng cường xã hội hóa giáo dục, ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng văn hóa ứng xử chuẩn mực và môi trường học tập thân thiện.

Kết luận

• Văn hóa nhà trường là yếu tố cốt lõi ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục và sự phát triển bền vững của các trường THPT huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng.
• Hiệu trưởng giữ vai trò trung tâm trong việc định hình và phát triển VHNT, cần nâng cao năng lực quản lý và lãnh đạo văn hóa.
• Thực trạng phát triển VHNT còn nhiều hạn chế, đặc biệt trong tổ chức thực hiện kế hoạch và kiểm tra đánh giá.
• Các yếu tố chủ quan và khách quan đều tác động đến hiệu quả phát triển VHNT, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa nhà trường, gia đình và xã hội.
• Đề xuất các biện pháp cụ thể nhằm nâng cao nhận thức, năng lực, tổ chức thực hiện và huy động nguồn lực phát triển VHNT trong vòng 1-3 năm tới.

Next steps: Triển khai các khóa bồi dưỡng cho CBQL và GV, hoàn thiện quy trình quản lý VHNT, tăng cường xã hội hóa giáo dục và ứng dụng công nghệ thông tin trong các trường THPT huyện Mỹ Tú.

Các nhà quản lý giáo dục, hiệu trưởng và các bên liên quan cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các biện pháp phát triển văn hóa nhà trường, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và xây dựng môi trường học tập lành mạnh, bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ 1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài Một số công trình nghiên cứu ở Hoa Kỳ của Cross, Bazon, Dennis và Isaac (1989) tìm hiểu về năng lực văn hóa để nhằm khuyến khích sự hiểu biết về văn hoá, sự trao đổi về ngôn ngữ, sự phối hợp giữa các gia đình, các nhà chuyên môn, HS và cộng đồng. Sự phối hợp phải nâng cao kết quả học tập một cách bình đẳng cho tất cả HS và đem lại sự gắn bó chặt chẽ, sự cung cấp các dịch vụ để thích ứng với các vấn đề về chủng tộc, văn hoá, giới, địa vị, kinh tế và xã hội.

Năng lực văn hoá được coi là toàn bộ các hành vi, quan điểm và hành động đồng dạng trong cùng một hệ thống, tổ chức, hay giữa các nhà chuyên môn và giúp cho hệ thống, tổ chức hay nhóm nghề nghiệp đó hoạt động một cách có hiệu quả trong một môi trường đa văn hoá. Dựa trên các công trình nghiên cứu tại một số trường phổ thông của quận Dacle (bang Florida), Chicago và San Diego của Hoa Kỳ. Các tác giả như: Rosenholtz (1989), Fullan và Hargreaves (1991), Lortie (1975), Aston và Web (1986), Fullan và Hargreaves (1991), Stein (1998), Lambert (1998), Fullan (2001), Dufour & Eaker (1998), Susan Jonson (1990), Hord (1998) và Levine (1990)… Đã đưa ra một loạt các biện pháp nhằm phát huy sự nỗ lực của GV và các nhà quản lý để phát triển VHNT có tính hợp tác hơn. Họ mong muốn phát triển VHNT chuyên nghiệp, có khả năng hỗ trợ việc đổi mới liên tục về chương trình, phương pháp giảng dạy, bầu không khí nhà trường chuyên nghiệp, sự tin tưởng, sứ mệnh được sẻ chia và đáp ứng được cho tất cả các HS của nhà trường.

Trong vòng 25 năm qua, khái niệm về VHTC đã được đông đảo mọi người chấp nhận và được xem như một cách để hiểu về các hệ thống của con người. Từ góc độ “một hệ thống mở”, mỗi khía cạnh của VHTC có thể được coi là điều kiện môi trường quan trọng tác động đến hệ thống và các tiểu hệ thống. Việc xem xét VHTC cũng là một công cụ phân tích rất giá trị. Có thể nói, mỗi tổ chức đều phải 7 giải quyết hai vấn đề lớn: đoàn kết các cá nhân với nhau để đạt hiệu quả cao trong công việc và làm cho tổ chức thích ứng được với môi trường bên ngoài.

Để giải quyết những vấn đề này, tổ chức phải có những giải pháp chung, mang tính tập thể và cùng nhau chia sẻ niềm tin, sự học tập. và đó chính là “văn hóa”. Nhiều học giả uy tín hàng đầu về phát triển nhà trường nhắc đến như Edgar Schein, Deal (1993), Deal và Peterson (1994), Hargreaves (1994), Harris (2002), Hopkins (2001) và Sarason (1996), Berman và Mc Laughlin (1978), Hopkins (2001), Rosenholtz (1989), Stoll và Fink (1996) nhận định tương tự như vậy về việc cần phải coi VHNT như một bộ phận của quá trình thay đổi tổ chức, xây dựng và phát triển VHTC. Trên cơ sở phương pháp điều tra mang tính mô tả để tìm ra các khía cạnh quan trọng trong mối quan hệ giữa các thành viên trong nhà trường, Adrew W.

Halpin và Don B.Croft (1962) đưa ra nhận định về quản lý nhà trường hiệu quả dựa trên cơ sở xây dựng bầu không khí lành mạnh, phát triển văn hóa trở nên rất cần thiết. Từ các công trình nghiên cứu trên, có thể thấy rằng phạm trù VHTC nói chung, VHNT nói riêng rất phong phú, đa dạng và biểu hiện với nhiều cấp độ khác nhau, phản ánh đầy đủ bức tranh về văn hóa nhà trường đặc biệt là VHTC. Tuy nhiên, phần lớn các quan niệm đều đi đến thống nhất về tính cần thiết và vai trò quan trọng của VHNT là góp phần nâng cao kết quả, hiệu quả mọi hoạt động; nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường; xây dựng thương hiệu nhà trường và góp phần kiến tạo môi trường văn hóa tại mỗi cộng đồng dân cư mà nhà trường tọa lạc. Các công trình nghiên cứu trong nước Văn hóa nhà trường là một khái niệm mới xuất hiện trong vài chục năm gần đây, nhưng nội hàm của nó thì đã được đề cập đến từ lâu.

Văn hóa nhà trường là nền tảng và định hướng cho sự phát triển tiến bộ của nhà trường, là một động lực quan trọng để thực hiện đổi mới quản lý giáo dục. Cũng giống như văn hóa, VHNT cũng được nhiều tác giả nghiên cứu và tiếp cận dưới nhiều góc độ khác nhau. Ở trong nước hiện nay, một số nhà khoa học, nhà nghiên cứu cũng đã đề cập đến các khía cạnh khác nhau của VHNT qua một số sách chuyên khảo, tài liệu và bài báo khoa học: 8 Tại hội thảo khoa học "Văn hóa học đường - Lý luận và thực tiễn" do Trung ương Hội khoa học Tâm lý và Giáo dục Việt Nam tổ chức tại tỉnh Tiền Giang tháng 3/2009; Trong sản phẩm Kỉ yếu Hội thảo Văn hóa học đường của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội (2007); Tài liệu bồi dưỡng CBQL trường THPT, Quyển 2 của Học viện Quản lý giáo dục (2012; Tài liệu bồi dưỡng CBQL trường THPT ;Tài liệu Quản lý giáo dục, tác giả Bùi Minh Hiền, Vũ Ngọc Hải, Đặng Quốc Bảo (2011; Trong quyển sách Bối cảnh mới, ngôi trường mới, nhà quản lý giáo dục mới do tác giả Tô Xuân Dân (chủ biên); Quyển sách Tiếp cận hiện đại trong quản lý giáo dục (2013) của Trần Kiểm; Theo Phạm Thành Nghị trong bài viết Văn hóa trường học: đặc điểm, chức năng và sự phát triển trên Tạp chí Quản lý giáo dục (số 5, 2009; Trong cuốn sách chuyên khảo Xây dựng văn hóa nhà trường phổ thông - Lý thuyết và Thực hành (2014) của tác giả Lê Thị Ngọc Thúy. Bên cạnh đó cũng có một số công trình nghiên cứu khoa học khác như: - Lê Thị Ngoãn (2009), Xây dựng văn hóa nhà trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định, Luận văn Thạc sĩ khoa học Quản lý giáo dục, Đại học Thái Nguyên; - Nhân Thị Nga (2010), Xây dựng văn hóa học tập ở Trường Trung học phổ thông Ngọc Hà – Hà Giang, Luận văn Thạc sĩ khoa học Quản lý giáo dục, Đại học Thái Nguyên; phản ánh đầy đủ việc xây dựng văn háo nhà trường lành mạnh.

- Lưu Văn Mùi (2012), Xây dựng văn hóa nhà trường ở các Trưởng THPT huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh, Luận văn Thạc sĩ khoa học Quản lý giáo dục, Đại học Thái Nguyên; - Lê Thị Yến Tâm (2013), Công tác xây dựng văn hóa nhà trường Trường Đại học Sài Gòn, Luận văn Thạc sĩ khoa học Quản lý giáo dục, Đại học Vinh; - Vũ Thị Quỳnh (2014), Quản lý xây dựng văn hóa nhà trường ở Trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội, Luận văn Thạc sĩ khoa học Quản lý giáo dục, Đại học sư phạm Hà Nội; Đưa ra các biện pháp xây dựng VHNT hiệu quả. - Nguyễn Đăng Hiếu (2015), Biện pháp xây dựng văn hóa nhà trường ở Trường Trung học cơ sở Phú Thịnh, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc, Luận văn Thạc sĩ khoa học Quản lý giáo dục, Học viện Khoa học xã hội; 9 - Nguyễn Thanh Sơn (2015), Biện pháp quản lý xây dựng văn hóa nhà trường ở các Trường Tiểu học địa trên bàn thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang, Luận văn Thạc sĩ khoa học Quản lý giáo dục, Trường Đại học Đồng Tháp; - Nguyễn Văn Vinh (2016), Biện pháp xây dựng văn hóa học đường của Hiệu trưởng Trường Tiểu học huyện Thới Bình, tỉnh Cà Mau, Luận văn thạc sĩ khoa học Quản lý giáo dục, Trường Đại học Đồng Tháp. Nhìn chung cho tới thời điểm hiện tại, ở huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng chưa có công trình nghiên cứu về phát triển VHNT ở các trường THPT, cho nên đề tài “Phát triển văn hoá nhà trường ở các Trường Trung học phổ thông huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng” của tác giả là mới mẻ. Kết quả nghiên cứu thành công sẽ mang lại ý nghĩa khoa học và giá trị thực tiễn, góp phần kiến tạo môi trường giáo dục lành mạnh, tích cực, tạo bầu không khí dân chủ, tạo dựng thương hiệu nhà trường góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho HS tại địa phương.

CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN CỦA ĐỀ TÀI 1. Quản lý nhà trường 1. Khái niệm quản lý Quản lý là một trong những loại hình lao động quan trọng nhất trong các hoạt động của con người. Hoạt động quản lý xuất hiện từ khi xã hội có loài người và nhờ có hoạt động này mà xã hội không ngừng phát triển.

Khái niệm quản lý đã tồn tại từ khá lâu trước công nguyên, tuy nhiên lúc đó quản lý mang tính chất là một thứ triết học, thể hiện qua các tư tưởng của Socrate (469-399 TCN), Platon (427-347 TCN), Aristoteles (384-322 TCN), Ngày nay do cách tiếp cận dưới nhiều góc độ khác nhau, các nhà nghiên cứu cũng đưa ra nhiều khái niệm khác nhau về quản lý.Taylor cho rằng: “Quản lý là biết chính xác điều muốn người khác làm và sau đó thấy rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất”.Mác đã viết: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ 10 thể sản xuất khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó. Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần có nhạc trưởng”. Tác giả Đặng Quốc Bảo cho rằng: “Hoạt động quản lý bắt nguồn từ sự phân công, hợp tác lao động. Chính sự phân công, hợp tác lao động nhằm đến hiệu quả nhiều hơn, năng suất cao hơn trong việc đòi hỏi phải có sự chỉ huy phối hợp, điều hành, kiểm tra, chỉnh lý, phải có người đứng đầu.

Đây là hoạt động để người thủ trưởng phối hợp nỗ lực với các thành viên trong nhóm, trong cộng đồng, trong tổ chức đạt được mục tiêu đề ra” [1]. Tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc cho rằng: “Quản lý là sự tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) trong tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [6]. Theo Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là hoạt động có định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến đối tượng bị quản lý trong tổ chức để vận hành tổ chức, nhằm đạt được mục đích nhất định” [28].