CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN THƯ TÍN DỤNG TRẢ CHẬM ĐƯỢC PHÉP THANH TOÁN TRẢ NGAY (UPAS L/C) TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ THƯ TÍN DỤNG TRẢ CHẬM ĐƯỢC PHÉP THANH TOÁN TRẢ NGAY (UPAS L/C) TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan về Thư tín dụng trả chậm được phép thanh toán trả ngay (UPAS L/C) tại Ngân hàng thương mại 1. Khái niệm Thư tín dụng trả chậm được phép thanh toán trả ngay (UPAS L/C) tại Ngân hàng thương mại ❖ Khái niệm Thư tín dụng và Thư tín dụng trả chậm được phép thanh toán trả ngay (UPAS L/C) Trước khi tìm hiểu thế nào là Thư tín dụng trả chậm được phép thanh toán trả ngay, ta cần tìm hiểu về khái niệm Thư tín dụng.
Theo quy định tại Điều 2, UCP600: “Credits means any arrangement, however named or described, that is irrevocable and thereby constitutes a definite undertaking of the issuing bank to honour a complying presentation”. “Tín dụng chứng từ là một thỏa thuận bất kì, cho dù được gọi tên hoặc mô tả như thế nào, thể hiện một cam kết chắc chắn và không hủy ngang của ngân hàng phát hành về việc thanh toán khi xuất trình phù hợp”. Giáo trình TTQT và Tài trợ thương mại của GS. Nguyễn Văn Tiến và TS.
Nguyễn Thị Hồng Hải (2016) có viết: “Phương thức tín dụng chứng từ thực chất là một sự thỏa thuận, mà sự thỏa thuận này thường được thể hiện bằng nội dung một bức thư hay một bức điện, gọi là Thư tín dụng hay Tín dụng thư (Letter of Credit – LC). Thư tín dụng do ngân hàng phát hành thể hiện cam kết 9 chắc chắn và sẽ thanh toán không hủy ngang cho người thụ hưởng nếu người này xuất trình được bộ chứng từ phù hợp với những quy định của thư tín dụng và trong thời hạn của thư tín dụng.” L/C được xem là công cụ quan trọng truyền tải toàn bộ nội dung của phương thức TDCT. Do đó, trong thực tiễn, người ta thường gọi đan xen giữa phương thức TDCT với L/C. Bên cạnh định nghĩa về Thư tín dụng nói chung, Thư tín dụng trả chậm được phép thanh toán trả ngay (tiếng Anh là Usance Payable At Sight Letter of Credit, gọi tắt là UPAS L/C) được hiểu là Thư tín dụng trả chậm do ngân hàng phát hành dựa trên yêu cầu của khách hàng.
Người hưởng lợi của L/C có thể xuất trình chứng từ để nhận được tiền từ ngân hàng tài trợ ngay hoặc nhận tiền tại thời điểm trong tương lai. Vào ngày đến hạn, khách hàng sẽ phải chi trả tiền hàng và phí liên quan cho ngân hàng phát hành. ❖ Các bên tham gia vào giao dịch UPAS L/C Theo Giáo trình TTQT và Tài trợ thương mại của GS. Nguyễn Văn Tiến và TS.
Nguyễn Thị Hồng Hải (2016), các bên tham gia vào L/C được định nghĩa như sau: “- Người yêu cầu mở L/C (Applicant for L/C): là bên mà L/C được phát hành theo yêu cầu của họ. Trong thương mại quốc tế, người yêu cầu là người nhập khẩu, yêu cầu ngân hàng phục vụ mình phát hành một L/C - Người thụ hưởng L/C (Beneficiary of L/C): là bên được hưởng số tiền thanh toán hay sở hữu hối phiếu đã được chấp nhận thanh toán theo L/C. Người thụ hưởng có thể có tên gọi khác như người bán, nhà xuất khẩu. - Ngân hàng phát hành (Issuing bank): Là ngân hàng thực hiện phát hành L/C theo đơn đề nghị của người yêu cầu.
Ngân hàng phát hành thường được hai bên mua bán thỏa thuận và quy định trong hợp đồng. 10 - Ngân hàng thông báo (Advising bank): Là ngân hàng được Ngân hàng phát hành ủy quyền thông báo L/C cho người thụ hưởng. - Ngân hàng người hưởng (Beneficiary’s bank): Là ngân hàng phục vụ trực tiếp cho nhà xuất khẩu, xuất trình bộ chứng từ cho ngân hàng phát hành để được thanh toán và thực hiện ghi có vào tài khoản cho người thụ hưởng L/C. - Ngân hàng tài trợ (Financing bank): Là ngân hàng đại lý của Ngân hàng phát hành.
Ngân hàng tài trợ chấp thuận cấp hạn mức tín dụng cho Ngân hàng phát hành và đồng ý tài trợ UPAS L/C cho Ngân hàng phát hành.” Về bản chất, UPAS L/C là phương thức thanh toán bằng Tín dụng chứng từ nên các bên tham gia vào UPAS L/C sẽ bao gồm tất cả các bên tham gia vào giao dịch L/C. ❖ Các thuật ngữ trong giao dịch UPAS L/C - Hạn mức tài trợ UPAS L/C: Số tiền tối đa NH tài trợ cấp cho NH phát hành nhằm mục đích thanh toán L/C UPAS. - Phí dịch vụ UPAS L/C: Khoản phí mà khách hàng phải trả thêm cho ngân hàng để được cung cấp dịch vụ L/C UPAS bên cạnh phí TTQT thông thường. Công thức tính phí: Trong đó: Tỷ lệ phí dịch vụ UPAS L/C của NH tài trợ là tỷ lệ phí mà NH phát hành trả cho NH tài trợ để được tài trợ L/C UPAS.
Sau khi nhận được nhu cầu 11 của chi nhánh, hội sở của NH phát hành sẽ liên hệ với NH tài trợ, đàm phán mức phí và thông báo cho chi nhánh. Tỷ lệ phí dịch vụ UPAS L/C của NH phát hành là tỷ lệ phí do chi nhánh của NH phát hành quyết định dựa trên nguyên tắc đảm bảo hiệu quả kinh doanh và tối đa không vượt quá lãi suất cho lãi suất cho vay ngoại tệ cùng kỳ hạn trả chậm của L/C UPAS. Trị giá bộ chứng từ: Là giá trị bộ chứng từ đòi tiền theo UPAS L/C. Số ngày tài trợ thực tế: Là số ngày tính từ ngày NH tài trợ thanh toán cho DN xuất khẩu đến ngày đến hạn của UPAS L/C.
- Ngày đáo hạn: Là ngày đến hạn mà NH phát hành phải thanh toán cho NH tài trợ theo cam kết thanh toán đã gửi đến NH tài trợ. Đặc điểm Thư tín dụng trả chậm được phép thanh toán trả ngay (UPAS L/C) tại Ngân hàng thương mại ❖ UPAS L/C là sản phẩm tài trợ nhập khẩu UPAS L/C là sản phẩm tài trợ dành cho nhà nhập khẩu, là sự kết hợp giữa L/C trả ngay (tiếng Anh là “At sight L/C”) và L/C trả chậm (tiếng Anh là “Usance L/C”). So với các phương thức thanh toán truyền thống, L/C UPAS đã cân bằng lợi ích của cả DN nhập khẩu và DN xuất khẩu. 1: So sánh UPAS L/C với L/C trả ngay và L/C trả chậm Bảng so sánh chứng minh UPAS L/C mang những ưu điểm của cả L/C trả ngay và L/C trả chậm.
Ưu điểm lớn nhất chính là việc người bán được nhận tiền ngay như L/C trả ngay nhưng người mua chưa phải trả tiền ngay cho NH phát hành mà được trả chậm lên đến 360 ngày. Lợi ích tiếp theo là tổng mức phí mà người mua phải chịu khi lựa chọn UPAS L/C sẽ thấp hơn so với việc vay vốn trả ngay bằng VND hoặc so với việc phải chịu giá hàng trả chậm cao. ❖ UPAS L/C là sản phẩm dựa trên sự tài trợ của NH đại lý 13 UPAS L/C có thực hiện được hay không phụ thuộc vào việc NH đại lý có đồng ý tài trợ cho NH phát hành hay không. Bởi vậy, vai trò của NH tài trợ là rất quan trọng.
Với sự xuất hiện của mình, NH tài trợ đã giúp cho người bán có cơ hội nhận tiền trả ngay trong khi nhà nhập khẩu được trả chậm tiền hàng. ❖ Khách hàng không phát sinh dư nợ tại ngân hàng khi sử dụng UPAS L/C Một trong những tiện ích của UPAS L/C là việc người bán được nhận tiền ngay như L/C trả ngay nhưng người mua chưa phải trả tiền ngay cho NH phát hành mà được trả chậm lên đến 360 ngày. Việc trả chậm này của DN nhập khẩu nhờ có sự tài trợ của NH tài trợ cho NH phát hành hay nói cách khác DN nhập khẩu được tài trợ vốn từ chính NH tài trợ không phải từ NH phát hành. Bởi vậy, DN nhập khẩu không phát sinh dư nợ vay tại NH phát hành.
Đến ngày đến hạn, DN nhập khẩu chỉ cần thanh toán trị giá bộ chứng từ đòi tiền, phí TTQT và phí dịch vụ UPAS L/C cho NH phát hành. ❖ UPAS L/C chịu sự điều chỉnh của các văn bản pháp lý liên quan đến hoạt động TTQT Về bản chất, UPAS L/C bắt nguồn từ phương thức TDCT nên chịu sự điều chỉnh của nhiều nguồn luật. Giáo trình TTQT và Tài trợ thương mại của GS. Nguyễn Văn Tiến và TS.
Nguyễn Thị Hồng Hải (2016) có viết: “Trình tự ưu tiên về tính pháp lý theo thứ tự giảm dần như sau: Công ước và Luật quốc tế, Luật quốc gia, Thông lệ và tập quán quốc tế. Nếu có mâu thuẫn giữa các nguồn luật thì Luật quốc gia sẽ được ưu tiên vượt lên trên về tính chất pháp lý đối với Thông lệ và tập quán quốc tế, Công ước và luật quốc tế sẽ được ưu tiên vượt lên trên về tính pháp lý đối với Luật quốc gia”. - Công ước và Luật quốc tế như: Công ước Liên hợp quốc về Hối phiếu và Kỳ phiếu quốc tế (1988), Công ước viên 1980 - Công ước của Liên hợp quốc 14 về mua bán hàng hóa quốc tế, Công ước Geneve 1930 về Luật hối phiếu thống nhất, … - Luật quốc gia như: Bộ luật dân sự, Pháp lệnh ngoại hối, Luật Thương mại, … - Giáo trình TTQT và Tài trợ thương mại của GS. Nguyễn Văn Tiến và TS.
Nguyễn Thị Hồng Hải (2016) có đề cập đến các thông lệ và tập quán quốc tế bao gồm: “+ Quy tắc và thực hành thống nhất về TDCT (Uniform Custom And Practice For Documentary Credit - UCP). + Tập quán Ngân hàng tiêu chuẩn quốc tế trong kiểm tra chứng từ theo TDCT (International Standard Banking Practice Under Documentary Credit – ISBP). + Bản phụ trương UCP về xuất trình chứng từ điện tử (Supplement To The UCP For Electronic Presentation – eUCP) + Quy tắc thống nhất về hoàn trả liên hàng theo TDCT (Uniform Rules For Bank – To - Bank Reimbursement Under Documentary Credit – URR). + Điều kiện thương mại quốc tế (International Commercial Terms - INCORTERMS)” 1.
Điều kiện để triển khai Thư tín dụng trả chậm được phép thanh toán trả ngay (UPAS L/C) tại Ngân hàng thương mại ❖ Điều kiện đối với khách hàng Bất kỳ một sản phẩm nào ngân hàng đưa ra trên thị trường cũng xuất phát từ nhu cầu của khách hàng và UPAS L/C cũng không phải là ngoại lệ. UPAS L/C ra đời như một sản phẩm để gỡ khó cho doanh nghiệp khi tiếp cận nguồn vốn vay bằng ngoại tệ. Để UPAS L/C có thể triển khai, trước hết khách hàng phải có nhu cầu được tài trợ thanh toán L/C trả chậm được pháp thanh toán trả ngay hoặc kéo dài thời gian trả chậm.