Luận Án Tiến Sĩ: Phát Triển Thương Mại Bền Vững Ở Việt Nam Trong Bối Cảnh Hội Nhập Quốc Tế

• Tác giả: Lê Nguyễn Diệu Anh
• Người hướng dẫn: TS. Hà Văn Sự
• Trường học: Trường Đại học Thương mại
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Phát triển thương mại theo hướng bền vững ở Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN THƢƠNG MẠI THEO HƢỚNG BỀN VỮNG TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ
• 1.2. BẢN CHẤT VÀ SỰ CẦN THIẾT CỦA PHÁT TRIỂN THƢƠNG MẠI THEO HƢỚNG BỀN VỮNG TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ CỦA CÁC QUỐC GIA HIỆN NAY
• 1.2.1. Một số vấn đề cơ bản về phát triển và phát triển bền vững
• 1.2.2. Bản chất của phát triển thƣơng mại theo hƣớng phát triển bền vững
• 1.2.3. Sự cần thiết của phát triển thƣơng mại theo hƣớng bền vững trong bối cảnh hội nhập quốc tế của các quốc gia hiện nay
• 1.3. NỘI DUNG VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN THƢƠNG MẠI THEO HƢỚNG BỀN VỮNG CỦA CÁC QUỐC GIA TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ
• 1.3.1. Nội dung và các tiêu chí phản ánh sự phát triển thƣơng mại theo hƣớng bền vững của các quốc gia trong bối cảnh hội nhập quốc tế
• 1.3.2. Những nhân tố ảnh hƣởng đến phát triển thƣơng mại theo hƣớng bền vững của một quốc gia trong bối cảnh hội nhập quốc tế
• 1.4. KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VÀ BÀI HỌC RÚT RA CHO VIỆT NAM ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN THƢƠNG MẠI THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG
• 1.4.1. Kinh nghiệm của một số quốc gia
• 1.4.2. Bài học rút ra cho Việt Nam
• 1.5. PHÂN TÍCH VÀ ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN THƢƠNG MẠI THEO HƢỚNG BỀN VỮNG Ở VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ HIỆN NAY
• 1.5.1. MỘT SỐ KHÁI QUÁT VỀ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN THƢƠNG MẠI VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ
• 1.5.1.1. Khái quát về quá trình hội nhập quốc tế của Việt Nam
• 1.5.1.2. Thực trạng phát triển thƣơng mại trong bối cảnh hội nhập quốc tế của Việt Nam
• 1.5.2. PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN THƢƠNG MẠI THEO HƢỚNG BỀN VỮNG TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM
• 1.5.2.1. Thực trạng phát triển quy mô thƣơng mại theo hƣớng bền vững
• 1.5.2.2. Thực trạng phát triển cơ cấu thƣơng mại theo hƣớng bền vững
• 1.5.2.3. Thực trạng phát triển chất lƣợng thƣơng mại theo hƣớng bền vững
• 1.5.2.4. Thực trạng chính sách phát triển thƣơng mại theo hƣớng bền vững trong bối cảnh hội nhập quốc tế của Việt Nam
• 1.5.2.5. Phân tích kết quả tác động của các nhân tố ảnh hƣởng đến phát triển thƣơng mại theo hƣớng bền vững ở Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế
• 1.5.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN THƢƠNG MẠI THEO HƢỚNG BỀN VỮNG TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM THỜI GIAN VỪA QUA
• 1.5.3.1. Những thành công và hạn chế về thực trạng phát triển thƣơng mại theo hƣớng bền vững trong bối cảnh hội nhập quốc tế của Việt Nam thời gian vừa qua
• 1.5.3.2. Nguyên nhân của những hạn chế về phát triển thƣơng mại theo hƣớng bền vững ở Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế
• 1.6. NHỮNG QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM PHÁT TRIỂN THƢƠNG MẠI THEO HƢỚNG BỀN VỮNG TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2025 VÀ NHỮNG NĂM TIẾP THEO
• 1.6.1. MỘT SỐ QUAN ĐIỂM VÀ ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN THƢƠNG MẠI THEO HƢỚNG BỀN VỮNG TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2025 VÀ NHỮNG NĂM TIẾP THEO
• 1.6.1.1. Một số dự báo về phát triển thƣơng mại trong bối cảnh hội nhập quốc tế của Việt Nam đến năm 2025 và những năm tiếp theo
• 1.6.1.2. Những quan điểm và mục tiêu chủ yếu phát triển thƣơng mại theo hƣớng bền vững trong bối cảnh hội nhập quốc tế của Việt Nam đến năm 2025 và những năm tiếp theo
• 1.6.1.3. Những định hƣớng căn bản nhằm phát triển thƣơng mại theo hƣớng bền vững trong bối cảnh hội nhập quốc tế của Việt Nam đến năm 2025 và những năm tiếp theo
• 1.6.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP CƠ BẢN NHẰM PHÁT TRIỂN THƢƠNG MẠI THEO HƢỚNG BỀN VỮNG TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2025 VÀ NHỮNG NĂM TIẾP THEO
• 1.6.2.1. Nhóm giải pháp chung về phát triển thƣơng mại theo hƣớng bền vững trong bối cảnh hội nhập quốc tế
• 1.6.2.2. Nhóm giải pháp phát triển bền vững thƣơng mại nội địa
• 1.6.2.3. Nhóm giải pháp phát triển bền vững thƣơng mại xuất nhập khẩu
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển thương mại bền vững

Phần này phân tích bản chất và sự cần thiết của phát triển thương mại bền vững trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Các khái niệm cơ bản về phát triển bền vững được làm rõ, bao gồm sự cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường. Thương mại bền vững được định nghĩa là quá trình phát triển thương mại mà không gây tổn hại đến các thế hệ tương lai. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, việc phát triển thương mại bền vững trở nên cấp thiết, đặc biệt đối với các quốc gia đang phát triển như Việt Nam.

1.1. Bản chất của phát triển thương mại bền vững

Phát triển thương mại bền vững không chỉ tập trung vào lợi nhuận kinh tế mà còn đảm bảo sự cân bằng giữa các yếu tố xã hội và môi trường. Nó đòi hỏi sự kết hợp giữa tăng trưởng kinh tế, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, thương mại bền vững giúp các quốc gia tận dụng lợi thế cạnh tranh toàn cầu mà không gây tổn hại đến tài nguyên thiên nhiên và môi trường.

1.2. Sự cần thiết của phát triển thương mại bền vững

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, phát triển thương mại bền vững là yêu cầu cấp thiết để đảm bảo sự phát triển lâu dài của các quốc gia. Việc tham gia vào các hiệp định thương mại quốc tế đòi hỏi các quốc gia phải tuân thủ các tiêu chuẩn về môi trường và xã hội. Điều này giúp hạn chế sự phụ thuộc quá mức vào tài nguyên thiên nhiên và thúc đẩy sự phát triển bền vững.

II. Thực trạng phát triển thương mại bền vững tại Việt Nam

Phần này đánh giá thực trạng phát triển thương mại bền vững tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu trong việc mở rộng thị trường xuất khẩu và thu hút đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, cơ cấu hàng hóa xuất khẩu vẫn chủ yếu là các mặt hàng thâm dụng tài nguyên, gây áp lực lên môi trường. Hệ thống chính sách thương mại còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển bền vững.

2.1. Thực trạng phát triển quy mô thương mại

Việt Nam đã đạt được tăng trưởng kinh tế đáng kể nhờ việc mở rộng thị trường xuất khẩu và thu hút đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, cơ cấu hàng hóa xuất khẩu vẫn chủ yếu là các mặt hàng thâm dụng tài nguyên như dầu thô, khoáng sản, dệt may, và đồ gỗ. Điều này gây áp lực lên tài nguyên thiên nhiên và môi trường.

2.2. Thực trạng chính sách thương mại

Hệ thống chính sách thương mại của Việt Nam còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển bền vững. Các chính sách thúc đẩy thương mại nội địa chưa được quan tâm đúng mức, và môi trường pháp lý cho hoạt động kinh doanh còn thiếu đồng bộ. Việc tham gia các hiệp định thương mại quốc tế còn mang tính bị động, chưa tận dụng tốt các ưu đãi để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu thương mại theo hướng bền vững.

III. Giải pháp phát triển thương mại bền vững tại Việt Nam

Phần này đề xuất các giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển thương mại bền vững tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Các giải pháp bao gồm việc hoàn thiện hệ thống chính sách thương mại, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu hàng hóa xuất khẩu theo hướng tăng giá trị gia tăng, và tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực thương mại bền vững.

3.1. Hoàn thiện chính sách thương mại

Việt Nam cần hoàn thiện hệ thống chính sách thương mại để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững. Các chính sách cần tập trung vào việc thúc đẩy thương mại nội địa, tăng cường bảo vệ môi trường, và hạn chế sự phụ thuộc vào tài nguyên thiên nhiên. Đồng thời, cần tận dụng tốt các ưu đãi trong các hiệp định thương mại quốc tế để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu thương mại theo hướng bền vững.

3.2. Thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu hàng hóa xuất khẩu

Việt Nam cần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu hàng hóa xuất khẩu theo hướng tăng giá trị gia tăng, giảm sự phụ thuộc vào các mặt hàng thâm dụng tài nguyên. Cần khuyến khích phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao và dịch vụ, đồng thời tăng cường đầu tư vào nghiên cứu và phát triển để nâng cao chất lượng sản phẩm xuất khẩu.