Chương 1 đã giới thiệu tổng quan về đề tài, Chương 2 sẽ trình bày cơ sở lý thuyết về dịch vụ, dịch vụ cung cấp điện, mối quan hệ giữa chất lượng dịch vụ và sự hài lòng của khách hàng, các mô hình nghiên cứu trước đây, trên cơ sở đó đề xuất mô hình nghiên cứu và các giả thuyết của mô hình.1 Khái niệm về dịch vụ Dịch vụ là khái niệm phổ biến hiện nay bao gồm dịch vụ công và dịch vụ tư. Có nhiều khái niệm khác nhau về dịch vụ. - Dịch vụ được hiểu là những thứ tương tự như hàng hóa nhưng là phi vật chất. Có những sản phẩm thiên về sản phẩm hữu hình và những sản phẩm thiên hẳn về sản phẩm dịch vụ, tuy nhiên đa số là những sản phẩm nằm trong khoảng giữa sản phẩm hàng hóa, dịch vụ (wikipedia.
- Dịch vụ là những hành vi, quá trình và cách thức thực hiện một công việc nào đó tạo ra giá trị sử dụng cho khách hàng, làm thỏa mãn nhu cầu và mong đợi của khách hàng (Zeithaml & Bitner, 2000). - Dịch vụ là những hoạt động hay lợi ích mà doanh nghiệp có thể cống hiến cho khách hàng nhằm thiết lập, củng cố và mở rộng những quan hệ và hợp tác lâu dài với khách hàng (Kotler & Amstrong, 2004). Đặc tính dịch vụ: Dịch vụ là một “sản phẩm đặc biệt” nên có một số đặc tính phân biệt với các loại hàng hóa hữu hình khác như: - Tính vô hình: Một dịch vụ thuần túy không thể được đánh giá bằng cách sử dụng bất kỳ giác quan cơ thể nào trước khi nó được mua. Khách hàng không thể nhìn thấy, cảm giác, nghe, ngửi hoặc chạm vào sản phẩm.
Vì vậy, để hạn chế sự không chắc chắn, người mua sẽ tìm kiếm các bằng chứng của chất lượng dịch vụ từ những đối tượng họ tiếp xúc, trang thiết bị. mà họ thấy được. - Tính không đồng nhất: Thể hiện ở đặc điểm chất lượng dịch vụ phụ thuộc vào người cung cấp dịch vụ, thời gian, địa điểm và cách thức dịch vụ được cung cấp. 9 Luan van - Tính không thể tách rời: Đặc thù của dịch vụ là được sản xuất và tiêu thụ đồng thời cùng một lúc.
Nếu một người nào đó thuê dịch vụ thì bên cung cấp dịch vụ sẽ là một phần của dịch vụ, cho dù bên cung cấp dịch vụ là con người thật hay máy móc. Bởi vì khách hàng cũng sẽ có mặt lúc dịch vụ được cung cấp nên sự tương tác giữa bên cung cấp dịch vụ và khách hàng là một đặc tính đặc biệt của marketing dịch vụ. - Tính không thể tồn trữ: Dịch vụ khác với các hàng hóa thông thường ở chỗ nó không thể được cất giữ và sau đó lấy ra dùng. Ta không thể tồn trữ dịch vụ, vì vậy dịch vụ không thể sản xuất, tồn trữ và sau đó đem bán.
Sau khi một dịch vụ được thực hiện xong, không có một phần nào của dịch vụ có thể phục hồi lại được. Nói cách khác, dịch vụ nhạy cảm hơn các hàng hóa thông thường trước những thay đổi và sự đa dạng của nhu cầu. Khi nhu cầu thay đổi thì các công ty dịch vụ thường gặp khó khăn. Vì vậy các công ty dịch vụ luôn phải tìm cách để làm cung và cầu phù hợp nhau.2 Khái niệm dịch vụ cung cấp điện Hầu hết các ngành phục vụ công cộng (điện, viễn thông, nước, khí đốt và vận chuyển) được thành lập để cung cấp các dịch vụ cơ sở hạ tầng cho công chúng.
Cơ sở hạ tầng là một thuật ngữ được sử dụng để mô tả những cơ sở vật chất thiết yếu cho các thành thị và các cộng đồng bao gồm hệ thống vận chuyển, điện, nước, dầu và khí đốt, cung cấp nước và viễn thông là những khu vực con của nền kinh tế của một quốc gia và là đầu vào quan trọng cho sự phát triển kinh tế và xã hội của một quốc gia và là đầu vào quan trọng cho sự phát triển kinh tế và xã hội của quốc gia đó. Từ các khái niệm về dịch vụ, đặc tính dịch vụ dịch vụ. Dịch vụ cung cấp điện được hiểu như những dịch vụ đơn thuần như khái niệm đã đề cập. Nhưng ở đây đặc biệt là dịch vụ về cung cấp điện, bao gồm tất cả những dịch vụ liên quan đến quá trình cung cấp điện như: Gắn điện kế mới, phát triển khách hàng sử dụng điện, sửa chữa điện, chất lượng cung cấp điện, các thông báo thông tin, ứng xử trong quá trình giao tiếp, giải quyết kịp thời nhanh chóng các yêu cầu chính đáng của khách hàng sử dụng điện,.
10 Luan van Dịch vụ cung cấp điện được xem là một phần dịch vụ công cộng trong hệ thống ngành phục vụ công cộng gắn kết với cộng đồng. Tất cả các dịch vụ công cộng được phân phối thông qua một hệ thống mạng như là điện, khí đốt, viễn thông, nước và vệ sinh môi trường có thể được xem xét là giống nhau. Đầu tiên, các dịch vụ này được xem là độc quyền và thường được thực hiện bởi các tổ chức thuộc sở hữu nhà nước.3 Chất lƣợng dịch vụ Dịch vụ là sản phẩm mang tính vô hình cao và chúng không đồng nhất. Việc đánh giá chất lượng dịch vụ khó khăn hơn so với việc đánh giá chất lượng sản phẩm hữu hình.
Cho đến nay còn rất nhiều tranh cãi giữa các nhà lý thuyết cũng như các nhà nghiên cứu trong việc định nghĩa, đánh giá chất lượng dịch vụ. Theo Svensson (2002), chất lượng dịch vụ thể hiện trong quá trình tương tác giữa khách hàng và nhân viên của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ. Lehtinen & Lehtinen (1982) cho là chất lượng dịch vụ phải được đánh giá trên hai khía cạnh, (1) quá trình cung cấp dịch vụ và (2) kết quả của dịch vụ. Gronroos (1984) cũng đề nghị hai lĩnh vực của chất lượng dịch vụ, đó là (1) chất lượng kỹ thuật và (2) chất lượng chức năng.
Cách định nghĩa phổ biến nhất về chất lượng dịch vụ: Chất lượng dịch vụ được xem như khoảng cách giữa mong đợi về dịch vụ và nhận thức của khách hàng khi sử dụng dịch vụ (Parasurman, Zeithaml and Berry, 1985,1988). Tuy có nhiều định nghĩa khác nhau, nhưng xét một cách tổng thể, chất lượng dịch vụ bao gồm những đặc điểm sau đây: - Tính vượt trội: Đối với khách hàng, dịch vụ có chất lượng là dịch vụ thể hiện được tính vượt trội “ưu việt” của mình so với những sản phẩm khác. Chính tính ưu việt này làm cho chất lượng dịch vụ trở thành thế mạnh cạnh tranh của các nhà cung cấp dịch vụ. Cũng phải nói thêm rằng sự đánh giá về tính vượt trội của chất lượng dịch vụ chịu ảnh hưởng rất lớn bởi sự cảm nhận từ phía người tiếp nhận dịch vụ.
Quan hệ này có ý nghĩa rất lớn đối với việc đánh giá chất lượng dịch vụ từ phía khách hàng trong các hoạt động marketing, nghiên cứu sự hài lòng của khách hàng. 11 Luan van - Tính đặc trưng của sản phẩm: Chất lượng dịch vụ là tổng thể những mặt cốt lõi nhất và tinh túy nhất kết tinh trong sản phẩm, dịch vụ tạo nên tính đặc trưng của sản phẩm, dịch vụ. Vì vậy, dịch vụ hay sản phẩm có chất lượng cao sẽ hàm chứa nhiều “đặc trưng vượt trội” hơn so với dịch vụ cấp thấp. Sự phân biệt này gắn liền với việc xác định các thuộc tính vượt trội hữu hình hay vô hình của sản phẩm dịch vụ.
Chính nhờ những đặc trưng này mà khách hàng có thể nhận biệt chất lượng dịch vụ của doanh nghiệp khác với các đối thủ cạnh tranh. Tuy nhiên, trong thực tế rất khó xác định các đặc trưng cốt lõi của dịch vụ một cách đầy đủ và chính xác. Vì vậy, các đặc trưng này không có giá trị tuyệt đối mà chỉ mang tính tương đối giúp cho việc nhận biết chất lượng dịch vụ trong trường hợp cụ thể được dễ dàng hơn. - Tính cung ứng: Chất lượng dịch vụ gắn liền với quá trình thực hiện/chuyển giao dịch vụ đến khách hàng.
Do đó, việc triển khai dịch vụ, phong thái phục vụ, và cách cung ứng dịch vụ sẽ quyết định chất lượng dịch vụ tốt hay xấu. Đây là yếu tố bên trong phụ thuộc vào sự biểu hiện của nhà cung cấp dịch vụ. Chính vì thế, để nâng cao chất lượng dịch vụ, nhà cung cấp dịch vụ trước tiên cần phải biết cải thiện yếu tố nội tại này để tạo thành thế mạnh lâu dài của chính mình trong hoạt động cung cấp dịch vụ cho khách hàng. - Tính thỏa mãn nhu cầu: Dịch vụ tạo ra nhằm đáp ứng nhu cầu khách hàng.
Do đó, chất lượng dịch vụ nhất thiết phải thỏa mãn nhu cầu khách hàng và lấy yêu cầu của khách hàng làm căn cứ để cải thiện chất lượng dịch vụ. Nếu khách hàng cảm thấy dịch vụ không đáp ứng được nhu cầu của mình thì họ sẽ không hài lòng với chất lượng dịch vụ mà họ nhận được. Trong môi trường kinh doanh hiện đại thì đặc điểm này trở nên quan trọng hơn bao giờ hết vì các nhà cung cấp dịch vụ phải luôn hướng đến nhu cầu khách hàng và cố gắng hết mình để đáp ứng các nhu cầu đó. - Tính tạo ra giá trị: Chất lượng dịch vụ gắn liền với các giá trị được tạo ra nhằm phục vụ khách hàng.
Dịch vụ không sản sinh ra giá trị nào hết thì được xem như là không có chất lượng. Doanh nghiệp tạo ra giá trị và khách hàng là đối tượng tiếp nhận những giá trị đó. Vì vậy, việc xem xét chất lượng dịch vụ hay cụ thể hơn là các giá trị đem lại cho khách hàng phụ thuộc vào đánh giá của khách hàng chứ 12 Luan van không phải của doanh nghiệp. Thông thường, khách hàng đón nhận những giá trị dịch vụ mang lại và so sánh chúng với những gì họ mong đợi sẽ nhận được.
Nói cách khác, tính giá trị của chất lượng dịch vụ cũng bị chi phối nhiều bởi yếu tố bên ngoài (khách hàng) hơn là nội tại (doanh nghiệp). Dịch vụ chất lượng cao là dịch vụ tạo ra các giá trị không chỉ đáp ứng nhu cầu khách hàng mà còn vuợt hơn hẳn các mong muốn của khách hàng và làm cho doanh nghiệp của bạn nổi bật hơn đối thủ cạnh tranh. Do đó, tính tạo ra giá trị là đặc điểm cơ bản và là nền tảng cho việc xây dựng và phát triển chất lượng dịch vụ của doanh nghiệp. Dịch vụ là vô hình nên rất khó đo lường chất lượng của nó.
Có rất nhiều định nghĩa về dịch vụ tuỳ thuộc vào đối tượng và môi trường nghiên cứu.