mở đầu của cơ chế NEP. Đánh giá tác dụng của công cụ thuế trong việc kìch thìch phát triển nền nông nghiệp sau chiến tranh.Lênin viết: “thuế lương thực sẽ giúp vào việc cải thiện nền kinh tế nông dân. Bây giờ, nông dân sẽ bắt tay vào việc một cách yên tâm và hăng hái hơn và đó chình là điều chủ yếu” [40-T43 - Tr 298]. Tất nhiên, Lênin cũng cho rằng thuế lương thực cũng chỉ “là một bước quá độ từ chế độ cộng sản thời chiến đến chế độ trao đổi xã hội chủ nghĩa bính thường về sản phẩm [40 - T43 - Tr.
Ví vậy muốn cải thiện điều kiện sống cho xã hội thí không thể dựa vào nền nông nghiệp gia trưởng, tự túc, tự cấp mà phải là một nền nông nghiệp hàng hóa. Như vậy, nhiệm vụ khôi phục và phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa được đặt ra như một yêu cầu tất yếu ở nước Nga sau chiến tranh. Lênin cũng xác định rằng, việc khôi phục và phát triển hàng hóa trong nông nghiệp sẽ lại làm nảy sinh nhiều vấn đề phải đồng thời giải quyết như: phải tổ chức lại sản xuất công nghiệp phù hợp yêu cầu nông nghiệp và nông dân ; phải tổ chức quá trính lưu thông theo quan điểm mới. Lê nin chỉ rõ: “chúng ta phải học tập cách điều tiết những quan hệ buôn bán trên phạm vi cả nước, đó là nhiệm vụ khó khăn, nhưng quyết không phải là không thể làm được” [40 - T43 - Tr.
Bên cạnh đó, việc ổn định tiền tệ, củng cố nền tài chình quốc gia cũng cần được xem là một trong những mục tiêu quan trọng của “chình sách kinh tế mới”. Sự vận hành “chình sách kinh tế mới” trong thực tiễn đã đưa nền kinh tế Liên Xô thoát khỏi khủng hoảng, khỏi hoang tàn đổ nát và mãi mãi đi vào lịch sử kinh tế của chủ nghĩa xã hội hiện thực như những trang đẹp đẽ nhất. 15 Thắng lợi của “chình sách kinh tế mới” không chỉ là kinh nghiệm trong những năm 1920 của Liên Xô mà còn là vấn đề có ý nghĩa quốc tế quan trọng. Trải qua chặng đường dài tồn tại với bao biến động thăng trầm, đến nay, kinh tế hàng hóa ở nước Nga nói riêng và trên phạm vi toàn thế giới tiếp tục phát triển.
So với hoàn cảnh của thế kỷ XIX, những năm đầu thế kỷ XXI này, sự vận động của kinh tế hàng hóa đã xuất hiện thêm nhiều thành tựu mới cả về lượng và chất, cả về phạm vi và mức độ. Không phải ngẫu nhiên mà nhiều học giả đã nhận xét: thời đại ngày nay là thời đại của kinh tế hàng hóa, của văn minh ngang giá và sự lưu thông tự do. Ngày nay, khái niệm phát triển kinh tế nói chung, phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa nói riêng, chứa đựng một ý niệm về sự tiến bộ kinh tế - xã hội, về sự tăng thu nhập và cải thiện đời sống nông dân, tăng cả phúc lợi kinh tế lẫn phúc lợi xã hội của cộng đồng dân cư nông thôn. Đồng thời, phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa còn có ý nghĩa là sự gia tăng sản lượng của nền nông nghiệp.
* Nông sản hàng hoá: Là phần của tổng sản lượng nông nghiệp được giao nộp cho nhà nước và bán ra ngoài, sau khi đã trừ đi phần dành cho tiêu dùng cá nhân và phần để mở rộng tái sản xuất trong nông nghiệp (giống, thức ăn chăn nuôi). Dưới chế độ phong kiến, sản xuất tự cấp tự túc, số dư thừa đem ra trao đổi rất ìt ví năng suất lao động quá thấp. Hiện nay, năng suất lao động ngày càng cao, sản phẩm ngày càng nhiều nên ngoài phần tiêu dùng phần dư thừa khá lớn được đưa ra thị trường trao đổi. Trong nông nghiệp, nông sản hàng hóa là một bộ phận của tổng sản phẩm nông nghiệp, được tách ra khỏi nông nghiệp để phục vụ cho các ngành kinh tế khác trong sản xuất và tiêu dùng.
Để tình tỉ suất hàng hóa có thể dùng một trong hai loại chỉ tiêu: hiện vật hoặc giá trị. Chỉ tiêu hiện vật tình riêng từng loại sản phẩm, cho biết động thái phát triển của hàng hóa, làm cơ sở cho kế hoạch phân phối đến các ngành phi nông nghiệp. Chỉ tiêu giá trị tình theo giá cố định của một năm để biết tốc độ tăng năng suất lao động; hoặc lấy giá trị thực tế hằng năm để phân tìch hoạt động kinh doanh cụ thể của từng xì nghiệp. 16 Biện pháp để tăng tỉ suất nông sản hàng hoá: tăng nhanh tổng sản phẩm nông nghiệp và tiết kiệm đúng mức việc tiêu dùng nội bộ; đầu tư thìch đáng cho hệ thống bảo quản, tìch trữ, chế biến, vận chuyển.
Nhiều loại nông sản để trở thành hàng hóa lưu thông trên thị trường (như hoa quả, rau) cần có những điều kiện khác: hệ thống bảo quản tìch trữ, chế biến, vận chuyển bằng phương tiện riêng cho các hàng dễ hư hỏng, v. Vai trò và sự cần thiết phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế. Vai trò của nông nghiệp hàng hoá trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế. Nông nghiệp là khu vực kinh tế truyền thống ở nhiều quốc gia, nơi tập trung tuyệt đại đa số lao động của xã hội; nó là khu vực duy nhất sản xuất ra lương thực - thực phẩm.
Do những đặc điểm nổi bật đó, kinh tế nông nghiệp có vai trò hết sức quan trọng đối với sự phát triển của toàn bộ nền kinh tế. Thứ nhất, Phát triển kinh tế nông nghiệp hàng hóa, tạo động lực, làm cơ sở để công nghiệp hóa - hiện đại hóa. Mỗi một quốc gia, dân tộc đều phải hướng tới xây dựng một nền công nghiệp có cơ sở vật chất, kỹ thuật tiên tiến. Bởi ví bản thân nền công nghiệp tiên tiến đó mới thực sự là cốt vật chất, lực lượng sản xuất có đủ điều kiện thay đổi tận gốc rễ một đất nước, thúc đẩy một quốc gia, dân tộc tiến nhanh, vững mạnh và có hiệu quả cao trên lĩnh vực kinh tế.
Trong lịch sử, trên con đường tiến tới một nền công nghiệp hiện đại, mỗi quốc gia có bước đi riêng, có khả năng chủ quan, khách quan không giống nhau Song về cơ bản nguồn lực chủ yếu cho phát triển và tăng trưởng kinh tế của mỗi quốc gia vẫn là từ nội lực của quốc gia đó thông qua tìch luỹ mà có. Đối với nước ta sức mạnh về nội lực đó nằm trong nông nghiệp, nông thôn. Bởi ví, nông nghiệp, nông thôn Việt Nam có nguồn lực rất lớn, nông nghiệp, nông thôn là nguồn cung cấp nhân công, lương thực, thực phẩm và nguyên liệu cho công nghiệp và xuất khẩu, là nguồn tìch luỹ vốn vững chắc để 17 phát triển công nghiệp hóa - hiện đại hóa… là thị trường rộng lớn cho công nghiệp phát triển. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng khẳng định: “Phát triển nông, lâm, ngư nghiệp gắn với công nghiệp chế biến, phát triển toàn diện kinh tế nông thôn và xây dựng nông thôn mới là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu để ổn định tính hính kinh tế - xã hội”.
Song, nếu chỉ là một nền nông nghiệp nhỏ, tự cung tự cấp, chỉ là một nền nông nghiệp tái sản xuất giản đơn, thí không có khả năng để thực thi sự phát triển nội lực này. Muốn vậy, nông nghiệp, nông thôn nước ta phải hướng tới sản xuất hàng hóa để vượt ra khỏi ngưỡng cửa của nền kinh tế tự cung, tự cấp vươn lên nền kinh tế thị trường. Mỗi bước phát triển kinh tế nông nghiệp hàng hóa, là một bước tăng trưởng kinh tế, là cơ sở, điều kiện để phát triển các ngành phi nông nghiệp tại nông thôn sẽ tạo công ăn việc làm cho người dân ở nông thôn. Sản lượng hàng hóa nông nghiệp tăng sẽ đảm bảo cung cấp lương thực, thực phẩm ổn định góp phần tăng cường xuất khẩu đồng thời hỗ trợ phát triển công nghiệp chế biến nông sản, tăng trưởng trong nông nghiệp sẽ đưa đến tăng trưởng chung ở nông thôn, tạo ra quan hệ mật thiết giữa nông thôn và thành phố hỗ trợ ổn định xã hội tạo cơ sở động lực cho công nghiệp hóa - hiện đại hóa.
Bởi vậy chiến lược tăng trưởng kinh tế nông nghiệp theo hướng phát triển kinh tế nông nghiệp hàng hóa, theo cơ chế thị trường có tác động tới quá trính phát triển công nghiệp hóa - hiện đại hóa. Thứ hai, Phát triển nông nghiệp hàng hóa tạo điều kiện cho việc hính thành phát triển cơ chế thị trường, cho các hộ tự chủ kinh doanh nông nghiệp. Các chủ hộ biến tự chủ sản xuất kinh doanh hàng hóa, tạo nên khả năng mới cho việc tìch luỹ, mở rộng phạm vi sản xuất kinh doanh, khả năng tìch tụ, tập trung sản xuất, đó là cơ sở, điều kiện cho công nghiệp hóa - hiện đại hóa trong nông nghiệp. 18 Muốn phát triển công nghiệp phải có những điều kiện nhất định về máy móc thiết bị, nguyên nhiên vật liệu, lương thực, thực phẩm sức lao động và nguồn vốn tìch luỹ.
Những điều kiện đó, một phần do bản thân công nghiệp tạo ra; nhưng phần quan trọng là dựa vào sự phát triển của nông nghiệp. Nhưng nông nghiệp muốn thực hiện được vai trò của mính đối với sự phát triển công nghiệp, hơn nữa giai đoạn hội nhập, mở cửa, cần phải là nền nông nghiệp phát triển theo con đường sản xuất hàng hóa, chứ không thể là nền nông nghiệp tự cung, tự cấp như trước đây. Nói cách khác chỉ có phát triển nền kinh tế nông nghiệp hàng hóa mới tạo ra những điều kiện để thúc đẩy phát triển cơ chế thị trường. Thứ ba, Kinh tế nông nghiệp hàng hóa phát triển, sẽ thúc đẩy phân công lao động và ứng dụng những tiến bộ khoa học kỹ thuật trong nông nghiệp, từ đó làm cho năng suất cây trồng, vật nuôi, năng suất lao động trong sản xuất nông nghiệp tăng lên, tạo điều kiện cho việc phân công lại lao động trong nông nghiệp, nông thôn cũng như cung cấp sức lao động cho công nghiệp.
Nếu không có sự cung cấp sức lao động từ nông nghiệp, thí công nghiệp cũng không thể nào có điều kiện để phát triển, nhất là trong điều kiện nước ta hiện nay, nông nghiệp và nông thôn chiếm 70% lực lượng lao động xã hội. Trước mắt, sự phát triển của công nghiệp còn có khó khăn nên nhu cầu sức lao động còn hạn chế, nhưng những năm tới đây yêu cầu của công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, công nghiệp nước ta sẽ có điều kiện phát triển mạnh, thí nhu cầu sức lao động ngày càng tăng lên.