Luận án về phát triển nhân lực tại Tập đoàn Công nghiệp Than Khoáng sản Việt Nam

Tài liệu nghiên cứu Luận án phát triển nhân lực tại tập đoàn công nghiệp than khoáng sản việt nam, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Kinh tế phát triển
• Đề tài: Phát Triển Nhân Lực Tại Tập Đoàn Công Nghiệp Than - Khoáng Sản Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Các công trình nghiên cứu về phát triển nhân lực ở phạm vi vĩ mô
• 1.2. Các công trình nghiên cứu về phát triển nhân lực ở phạm vi vi mô
• 1.3. Kết luận rút ra từ những nghiên cứu về phát triển nhân lực và hướng nghiên cứu của đề tài luận án
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN NHÂN LỰC TẠI TẬP ĐOÀN KINH TẾ
• 2.1. Khái niệm, nội dung và chỉ tiêu đánh giá phát triển nhân lực tại tập đoàn kinh tế
• 2.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển nhân lực tại tập đoàn kinh tế
• 2.3. Kinh nghiệm phát triển nhân lực ở một số tập đoàn kinh tế và bài học rút ra cho Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NHÂN LỰC TẠI TẬP ĐOÀN CÔNG NGHIỆP THAN - KHOÁNG SẢN VIỆT NAM
• 3.1. Khái quát về Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam
• 3.2. Thực trạng phát triển nhân lực tại Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam giai đoạn 2006 - 2014
• 3.3. Đánh giá chung về phát triển nhân lực tại Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NHÂN LỰC TẠI TẬP ĐOÀN CÔNG NGHIỆP THAN - KHOÁNG SẢN VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2020, TẦM NHÌN ĐẾN NĂM 2030
• 4.1. Phương hướng phát triển nhân lực tại Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam
• 4.2. Giải pháp phát triển nhân lực tại Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030
• 4.3. Một số kiến nghị
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển nhân lực tại Tập đoàn Công nghiệp Than Khoáng sản Việt Nam

Phát triển nhân lực là một yếu tố then chốt trong việc nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh tại Tập đoàn Công nghiệp Than Khoáng sản Việt Nam (TKV). TKV, với vai trò là một trong những tập đoàn kinh tế lớn của Việt Nam, cần phải chú trọng đến việc phát triển nguồn nhân lực để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Phát triển nhân lực không chỉ đơn thuần là việc đào tạo và tuyển dụng, mà còn bao gồm việc xây dựng một chiến lược tổng thể nhằm nâng cao năng lực và chất lượng nhân lực. Theo đó, việc đào tạo nhân lực cần được thực hiện một cách bài bản, có hệ thống và đồng bộ, nhằm tạo ra một đội ngũ lao động có trình độ chuyên môn cao, đáp ứng được yêu cầu của ngành công nghiệp than và khoáng sản.

1.1. Khái niệm và nội dung phát triển nhân lực

Khái niệm phát triển nhân lực tại TKV được hiểu là quá trình nâng cao năng lực, trình độ và kỹ năng của người lao động. Nội dung của phát triển nhân lực bao gồm việc tuyển dụng nhân tài, đào tạo và phát triển kỹ năng, cũng như việc xây dựng các chính sách đãi ngộ hợp lý để giữ chân người lao động. TKV cần phải xác định rõ các chỉ tiêu đánh giá sự phát triển nhân lực, từ đó có những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Việc quản lý nhân sự cũng cần được cải tiến để đảm bảo rằng các nhân viên được phát huy tối đa khả năng của mình trong công việc.

1.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển nhân lực

Có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến phát triển nhân lực tại TKV. Đầu tiên là các chính sách của Nhà nước về đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Thứ hai, môi trường làm việc và văn hóa doanh nghiệp cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút và giữ chân nhân tài. Cuối cùng, sự cạnh tranh trong ngành công nghiệp than và khoáng sản cũng tạo ra áp lực lớn đối với TKV trong việc cải thiện chất lượng nhân lực. TKV cần phải có những chiến lược cụ thể để nâng cao năng lực và kỹ năng của nhân viên, từ đó tạo ra một đội ngũ lao động vững mạnh, đáp ứng được yêu cầu phát triển bền vững.

II. Thực trạng phát triển nhân lực tại TKV giai đoạn 2006 2014

Giai đoạn 2006 - 2014 là thời kỳ quan trọng trong việc phát triển nhân lực tại TKV. Trong giai đoạn này, TKV đã có những bước tiến đáng kể trong việc đào tạo và phát triển nhân lực. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết. Tình trạng thiếu hụt nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là trong lĩnh vực khai thác than, đã ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất kinh doanh của TKV. Việc tuyển dụng nhân tài gặp nhiều khó khăn do sự cạnh tranh gay gắt từ các doanh nghiệp khác. Hơn nữa, chính sách đãi ngộ và phúc lợi cho người lao động chưa thực sự hấp dẫn, dẫn đến tình trạng nhân viên không gắn bó lâu dài với TKV.

2.1. Đánh giá chung về thực trạng phát triển nhân lực

Thực trạng phát triển nhân lực tại TKV cho thấy sự thiếu hụt trong việc nâng cao năng lực và kỹ năng của nhân viên. Mặc dù TKV đã có những chương trình đào tạo, nhưng chất lượng và hiệu quả của các chương trình này vẫn chưa đạt yêu cầu. Nhiều nhân viên vẫn chưa được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện công việc một cách hiệu quả. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến năng suất lao động mà còn tác động đến sự phát triển bền vững của TKV trong tương lai.

2.2. Những thách thức trong phát triển nhân lực

TKV đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc phát triển nhân lực. Sự cạnh tranh từ các doanh nghiệp khác trong ngành công nghiệp than và khoáng sản ngày càng gia tăng, khiến cho việc tuyển dụng nhân tài trở nên khó khăn hơn. Bên cạnh đó, chính sách đãi ngộ chưa thực sự hấp dẫn cũng là một yếu tố cản trở việc giữ chân nhân viên. TKV cần phải có những giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình này, từ việc nâng cao chất lượng đào tạo đến việc xây dựng các chính sách đãi ngộ hợp lý hơn.

III. Phương hướng và giải pháp phát triển nhân lực đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030

Để phát triển nhân lực tại TKV trong giai đoạn tới, cần xác định rõ phương hướng và giải pháp cụ thể. Mục tiêu chính là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của TKV. Các giải pháp cần tập trung vào việc cải thiện chính sách đào tạo và phát triển, xây dựng môi trường làm việc tích cực, và tạo ra các chính sách đãi ngộ hấp dẫn để thu hút và giữ chân nhân tài. Việc nâng cao năng lực cho đội ngũ nhân viên sẽ là yếu tố quyết định đến sự thành công của TKV trong tương lai.

3.1. Định hướng phát triển nhân lực

Định hướng phát triển nhân lực tại TKV cần phải gắn liền với chiến lược phát triển chung của tập đoàn. Cần xác định rõ các mục tiêu cụ thể về nâng cao năng lực và kỹ năng cho nhân viên, từ đó xây dựng các chương trình đào tạo phù hợp. TKV cũng cần phải chú trọng đến việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của ngành công nghiệp than và khoáng sản trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

3.2. Giải pháp cụ thể cho phát triển nhân lực

Các giải pháp cụ thể cho phát triển nhân lực tại TKV bao gồm việc cải thiện chính sách đào tạo và phát triển, xây dựng môi trường làm việc tích cực, và tạo ra các chính sách đãi ngộ hấp dẫn. TKV cần phải đầu tư vào các chương trình đào tạo chuyên sâu, đồng thời xây dựng các chính sách đãi ngộ hợp lý để giữ chân nhân viên. Việc quản lý nhân sự cũng cần được cải tiến để đảm bảo rằng các nhân viên được phát huy tối đa khả năng của mình trong công việc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ PHÁT TRIỂN NHÂN LỰC Ở PHẠM VI VĨ MÔ 1. Các công trình nghiên cứu nước ngoài Có khá nhiều công trình nghiên cứu ở nước ngoài bàn về vai trò của nhân lực trong tăng trưởng kinh tế, cũng như về tác động của phân bổ nhân lực đối với phát triển kinh tế. Tuy nhiên, trong phạm vi khuôn khổ của đề tài luận án, nghiên cứu sinh không đề cập đến các công trình này, mà chỉ đề cập đến các công trình bàn về PTNL.

Nhìn chung, các công trình bàn về PTNL đều khẳng định phát triển giáo dục và đào tạo là con đường hữu hiệu nhất để PTNL của quốc gia. Tiêu biểu cho hướng nghiên cứu này phải kể đến các công trình sau: - “Human capital: an Theoretical and empirical analysis, with special reference to education” của Becker [2] cho rằng, đầu tư cho giáo dục và đào tạo cho con người có ý nghĩa to lớn tương tự như đầu tư cho máy móc thiết bị cơ sở hạ tầng. Ông là người đưa ra những ý tưởng mới về vốn nhân lực. - “Education and Development: Measuring the Social Benefits” (Giáo dục và phát triển: Đo lường các lợi ích xã hội) của Walter W.

McMahon [109] đưa ra một cách tiếp cận mới nhằm đo lường tổng lợi nhuận từ việc PTNL thông qua đầu tư vào giáo dục và đào tạo. Trên cơ sở sử dụng dữ liệu trong khu vực và trên toàn thế giới, ông đã phân tích và ước tính đóng góp cận biên ròng của giáo dục và kiến thức mới đối với tăng trưởng kinh tế, cũng như những ảnh hưởng rộng lớn của nó đối với dân chủ, nhân quyền, ổn định chính trị, y tế, tỷ lệ gia tăng dân số, giảm nghèo, bất bình đẳng trong phân phối thu nhập, tội phạm, sử dụng ma túy, và môi trường. - “Bản đồ tư duy trong công việc” (Mind Maps at work) của Tony Buzan [84]. Theo Buzan, bản đồ tư duy là công cụ giúp cá nhân làm chủ với cuộc sống như ghi nhớ, quản lý, sáng tạo, lập kế hoạch.

Buzan cho rằng chúng ta đang sống trong một vũ trụ bao la rộng lớn, nhưng có một vũ trụ khác chưa được khai phá, đó 8 là bộ não. Đi sâu khám phá “tiểu vũ trụ” này sẽ thu được những điều kỳ diệu về tiềm năng không giới hạn của con người. Cuốn sách đưa đến một cái nhìn mới mẻ về phát triển và sử dụng nhân lực trong thời đại cách mạng KH&CN. - “Recursive Methods in Economic Dynamics” của Stokey, Nancy; Robert Lucas and Edward Prescott [105].

Cuốn sách bàn về nhân lực và PTNL thông qua đào tạo. Các tác giả của cuốn sách phân chia vốn làm hai loại gồm: (i) vốn hữu hình, đó là vốn sản xuất (K) như máy móc thiết bị, nhà xưởng, đường sá, cầu cống. và lao động (L) nằm trong phạm vi vốn vật chất bao gồm số lượng, cơ cấu lực lượng lao động; (ii) vốn nhân lực, chỉ khả năng, kỹ năng, kiến thức. của người lao động được tích lũy thông qua quá trình giáo dục, đào tạo và lao động sản xuất.

Vốn nhân lực có vai trò đặc biệt quan trọng trong hàm sản xuất. Từ đó giải thích, quá trình tích lũy kiến thức, tiến bộ công nghệ trực tiếp thông qua tích lũy nguồn vốn nhân lực và gián tiếp thông qua nghiên cứu, triển khai và vai trò của chính phủ trong phát triển vốn nhân lực. - “Bảy tri thức tất yếu cho nền giáo dục tương lai” (Seven knowledges necessarily give future education to ground) của Edgar Morin [28]. Nội dung cuốn sách chủ yếu trình bày bảy tri thức cần được giảng dạy trong tương lai, đó là: Sự đui mù của nhận thức: sai lầm và ảo tưởng; Những nguyên tắc để có một nhận thức thích đáng; Giảng dạy về hoàn cảnh con người; Giảng dạy căn cước địa cầu; Đương đầu với những bất xác định; Giảng dạy sự thông cảm; và đạo lý của nhân loại.

Theo tác giả, bảy tri thức này sẽ cho phép kết hợp tất cả các bộ môn khoa học hiện có và hình thành nền giáo dục mới giúp con người có khả năng đáp ứng những thách thức của cuộc sống cá nhân, văn hóa và xã hội của tương lai. Ông cho rằng, cần đổi mới về tâm thức ở mọi cấp giáo dục và ở mọi lứa tuổi nhằm phát triển sự thông cảm, hơn vì chúng hoàn toàn không được biết đến hoặc bị lãng quên. Tất cả những phát triển thực sự của con người phải bao gồm sự phát triển cùng một lúc những độc lập cá nhân và sự tham gia cộng đồng. Cuốn sách đã gợi mở một phương thức giáo dục - đào tạo mới nhằm PTNL ở mọi quốc gia.

- “Kinh tế học các nước đang phát triển” (The Economics of Developing countries) của E. Wayne Nafziger [29] đã dành 1 chương nói về phát triển nguồn 9 nhân lực. Tác giả đã khẳng định nguồn nguyên liệu sẵn có của các nước phát triển không phải là của cái vật chất mà chính là con người với những kiến thức của họ và sử dụng những kiến thức đó có hiệu quả. Sự tương phản trong tăng trưởng kinh tế giữa các nước phát triển và các nước đang phát triển đã bộc lộ tầm quan trọng của chất lượng lao động.

Tác giả chú trọng phân tích ảnh hưởng của những yếu tố như đầu tư cho đào tạo, giáo dục của nhà nước, tính xã hội hóa, giáo dục trẻ em; tầm quan trọng của việc lập kế hoạch đào tạo và nhân sự; lợi tức của việc đầu tư cho giáo dục; các điều kiện về vật chất, y tế của các nước đang phát triển có quan hệ chặt chẽ với quá trình phát triển kinh tế, xã hội của đất nước. Tác giả cũng đề cập đến vấn đề chảy máu chất xám ở các nước đang phát triển do họ nhận được tiền lương và các chế độ phúc lợi ở các nước phát triển cao hơn. Từ đó giúp cho ta có một cách nhìn tổng quan về phát triển nguồn nhân lực các nước đang phát triển. - “Những chủ đề kinh tế học hiện đại” (Issues in Economic Today) của Robert C.

Guell, Nguyễn Văn Dung biên dịch năm 2008 [49] đã đề cập đến giáo dục. Tác giả giúp ta hiểu rằng Giáo dục là một sự đầu tư vào nguồn vốn nhân lực, giáo dục từ nhà trẻ cho đến đại học đều mang lại lợi ích cho người được đào tạo và cho xã hội. Các công trình nghiên cứu trong nước Cho đến nay có khá nhiều công trình khoa học được công bố ở trong nước bàn về PTNL ở tầm vĩ mô. Có thể chia các công trình này thành ba nhóm sau: * Các công trình bàn về PTNL thông qua đào tạo - “Quản lý nguồn nhân lực ở Việt Nam - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn” của Phạm Thành Nghị, Vũ Hoàng Ngân [39] đã tập trung nghiên cứu, hệ thống hoá những vấn đề lý luận về quản lý nguồn nhân lực, phân tích các chính sách vĩ mô của Chính phủ Việt Nam trong vấn đề đào tạo và phát triển nguồn nhân lực cho xã hội.

Cách tiếp cận này nhằm lý giải sự cần thiết phải điều chỉnh các chính sách phát triển, đào tạo nhân lực ở Việt Nam hiện nay. - “Đào tạo nhân lực trong giai đoạn hội nhập và phát triển kinh tế” của Trần Thị Thái Hà, Trần Văn Hùng [32] đã bàn về nhu cầu về nhân lực có trình độ đáp ứng quá trình hội nhập và phát triển kinh tế; công tác đào tạo nguồn nhân lực 10 trong bối cảnh hội nhập và phát triển kinh tế. Từ đó đề xuất ra những giải pháp và chính sách đào tạo nguồn nhân lực trong điều kiện hội nhập và phát triển kinh tế; dự báo và quy hoạch PTNL sao cho hợp lý, hiệu quả, tránh lãng phí nguồn nhân lực, vật lực, phục vụ đắc lực cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước. - “Lao động, việc làm và NNL ở Việt Nam 15 năm đổi mới” của Nolwen Henaff, Jean-Yves Martin [43], gồm các bài viết tại Hội thảo điểm lại 15 năm thực hiện đường lối Đổi mới ở Việt Nam được tổ chức tại Hà Nội từ ngày 18 đến ngày 20/7 năm 2000 do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội kết hợp với Viện nghiên cứu vì sự phát triển (Cộng hòa Pháp), Viện đại học nghiên cứu phát triển (Thụy Sĩ) và Ngân hàng Thế giới tổ chức.

Các tác giả đã phân tích thực tế công cuộc đổi mới của Việt Nam trên các khía cạnh chính sách giáo dục-đào tạo và chính sách việc làm, tổ chức lại nền kinh tế và cơ cấu lại xã hội, phát triển kinh tế và đổi mới doanh nghiệp với giải quyết lao động, việc làm và phát triển. Trong đó, bàn về giáo dục đại học và PTNL đáp ứng yêu cầu của toàn cầu hóa đang diễn ra mạnh mẽ. * Các công trình bàn về PTNL đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế - “Phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế” của Vũ Văn Phúc, Nguyễn Duy Hùng [44] là một trong những công trình tiêu biểu bàn về nguồn nhân lực (NNL) ở nước ta hiện nay. Các tác giả đã hệ thống hoá những vấn đề lý luận cơ bản, hay những nhận thức mới và hiện đại về NNL cũng như vấn đề vốn con người và phát triển vốn con người, vai trò đặc biệt quan trọng của nhân lực và phát triển nguồn nhân lực trong giai đoạn hiện nay.

Các tác giả đã đưa ra những kiến nghị, giải pháp phát triển nguồn nhân lực phù hợp với thực tế Việt Nam và con người Việt Nam trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập sâu rộng của đất nước. - “Xây dựng và phát triển giai cấp công nhân Việt Nam trong điều kiện hiện nay” của Tạ Ngọc Tấn, Nguyễn Duy Hưng và Đoàn Văn Kiển [52] đã có những phân tích sâu về thực trạng, đặc điểm; những thuận lợi và thách thức đặt ra với giai cấp công nhân Việt Nam nói chung và công nhân vùng mỏ Quảng Ninh nói riêng trong giai đoạn hiện nay. Công trình cũng đã đưa ra nhiều nội dung để xây dựng và 11 phát triển đội ngũ công nhân cả về mặt số lượng cũng như việc nâng cao chất lượng đội ngũ công nhân nhằm xây dựng và phát triển đất nước trong điều kiện hội nhập sâu vào kinh tế thế giới. - “Phát triển toàn diện con người thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa” của Phạm Minh Hạc [33].