I. Vai trò nguồn nhân lực CNTT Kiểm toán Nhà nước thời 4
Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, vai trò của công nghệ thông tin (CNTT) trong hoạt động của các cơ quan nhà nước trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Đối với Kiểm toán Nhà nước (KTNN), việc phát triển nguồn nhân lực CNTT chất lượng cao không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc để nâng cao hiệu lực, hiệu quả kiểm toán. Nguồn nhân lực này là yếu tố then chốt, quyết định sự thành công của quá trình chuyển đổi số trong Kiểm toán Nhà nước, giúp cơ quan này thực hiện tốt chức năng kiểm tra, giám sát việc quản lý và sử dụng tài chính, tài sản công. Một đội ngũ chuyên gia CNTT KTNN vững mạnh sẽ là nền tảng để xây dựng một KTNN hiện đại, chuyên nghiệp, minh bạch và có uy tín, phù hợp với các thông lệ và chuẩn mực quốc tế. Sự phát triển này không chỉ dừng lại ở việc gia tăng số lượng mà còn tập trung vào việc nâng cao chất lượng, đảm bảo nhân sự có đủ kiến thức chuyên môn về cả CNTT và nghiệp vụ kiểm toán. Đây là thách thức lớn nhưng cũng là cơ hội để KTNN khẳng định vị thế và vai trò của mình trong hệ thống chính trị, góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước. Việc đầu tư vào con người, đặc biệt là nhân lực CNTT, chính là đầu tư cho tương lai, đảm bảo KTNN có đủ năng lực để đối mặt với những thách thức mới trong môi trường số.
1.1. Tầm quan trọng của chuyển đổi số trong Kiểm toán Nhà nước
Chuyển đổi số trong Kiểm toán Nhà nước là quá trình tất yếu nhằm hiện đại hóa hoạt động, nâng cao năng lực và hiệu quả công tác. Quá trình này giúp tự động hóa các quy trình nghiệp vụ, từ khâu lập kế hoạch, thực hiện kiểm toán đến lập báo cáo và theo dõi kiến nghị. Việc ứng dụng công nghệ cho phép xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ, rút ngắn thời gian kiểm toán và nâng cao độ chính xác của các kết luận. Thay vì kiểm tra theo mẫu, các kiểm toán viên có thể phân tích toàn bộ dữ liệu (100%) nhờ các công cụ phần mềm hiện đại, qua đó phát hiện các sai phạm, rủi ro tiềm ẩn một cách hiệu quả hơn. Hơn nữa, chuyển đổi số còn tăng cường tính minh bạch và công khai trong hoạt động kiểm toán, giúp Quốc hội, Chính phủ và người dân giám sát tốt hơn việc quản lý tài chính công. Để thực hiện thành công mục tiêu này, việc phát triển nguồn nhân lực CNTT có khả năng xây dựng, quản lý và vận hành các hệ thống phức tạp là nhiệm vụ cốt lõi, đảm bảo hạ tầng công nghệ hoạt động ổn định và an toàn.
1.2. Yêu cầu năng lực đối với đội ngũ chuyên gia CNTT KTNN
Một đội ngũ chuyên gia CNTT KTNN không chỉ cần giỏi về kỹ thuật mà còn phải am hiểu sâu sắc về nghiệp vụ kiểm toán. Yêu cầu năng lực đối với đội ngũ này bao gồm ba mảng chính: kiến thức chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ và thái độ chuyên nghiệp. Về kiến thức, họ cần nắm vững các công nghệ nền tảng như quản trị hệ thống, an ninh mạng, phát triển phần mềm và đặc biệt là các công nghệ mới như phân tích dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI). Về kỹ năng, họ phải có khả năng phân tích, thiết kế hệ thống, giải quyết vấn đề, và quan trọng là kỹ năng kiểm toán công nghệ thông tin (IT audit) để đánh giá rủi ro và hiệu quả của các hệ thống thông tin tại các đơn vị được kiểm toán. Thái độ chuyên nghiệp thể hiện qua tinh thần trách nhiệm, tính kỷ luật, khả năng tự học và cập nhật kiến thức liên tục để không bị tụt hậu trước tốc độ phát triển vũ bão của công nghệ. Sự kết hợp hài hòa giữa chuyên môn CNTT và nghiệp vụ kiểm toán chính là yếu tố tạo nên sự khác biệt và giá trị cho đội ngũ chuyên gia này.
II. Thách thức trong phát triển nhân lực CNTT tại KTNN
Mặc dù đã có những bước tiến nhất định, công tác phát triển nguồn nhân lực CNTT của Kiểm toán Nhà nước vẫn đối mặt với nhiều thách thức lớn. Thực trạng cho thấy sự thiếu hụt cả về số lượng và chất lượng nhân sự chuyên trách. Theo nghiên cứu của Phùng Thị Hằng (2015), Trung tâm Tin học KTNN, đơn vị chuyên trách CNTT, chỉ có 22 cán bộ, một con số quá khiêm tốn so với quy mô và yêu cầu nhiệm vụ của toàn ngành. Sự thiếu hụt này dẫn đến tình trạng quá tải, khó khăn trong việc triển khai đồng bộ các dự án công nghệ lớn. Bên cạnh đó, chất lượng nhân sự cũng là một vấn đề đáng quan tâm. Nhiều cán bộ dù có nền tảng CNTT nhưng lại thiếu kiến thức chuyên sâu về nghiệp vụ kiểm toán và ngược lại. Hơn nữa, các chính sách phát triển nhân lực công hiện hành, đặc biệt là cơ chế tuyển dụng công chức CNTT và chế độ đãi ngộ, chưa đủ sức hấp dẫn để thu hút và giữ chân các chuyên gia giỏi trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt từ khu vực tư nhân. Những tồn tại này tạo ra rào cản lớn cho việc nâng cao năng lực cán bộ kiểm toán trong môi trường số và làm chậm quá trình hiện đại hóa của KTNN.
2.1. Phân tích thực trạng về số lượng và chất lượng nhân sự
Thực trạng nguồn nhân lực CNTT tại KTNN cho thấy sự mất cân đối nghiêm trọng giữa yêu cầu và năng lực đáp ứng. Về số lượng, lực lượng chuyên trách CNTT còn rất mỏng, không chỉ tại Trung tâm Tin học mà còn thiếu vắng tại các KTNN chuyên ngành và khu vực. Điều này gây khó khăn trong việc hỗ trợ kỹ thuật tại chỗ và triển khai các ứng dụng chuyên ngành. Về chất lượng, mặc dù 100% cán bộ tại Trung tâm Tin học có trình độ đại học trở lên, nhưng cơ cấu chuyên môn chưa thực sự đa dạng. Nguồn nhân lực mạnh về quản trị hệ thống và phát triển phần mềm cơ bản, nhưng còn thiếu các chuyên gia về các lĩnh vực mới và phức tạp như an ninh mạng cho cơ quan nhà nước, phân tích dữ liệu lớn, hay kiểm toán công nghệ thông tin (IT audit). Việc thiếu hụt nhân sự chất lượng cao khiến KTNN gặp khó trong việc tự chủ phát triển các phần mềm kiểm toán phức tạp, dẫn đến phụ thuộc vào các đối tác bên ngoài và tiềm ẩn rủi ro về bảo mật thông tin.
2.2. Hạn chế trong chính sách tuyển dụng công chức CNTT
Cơ chế tuyển dụng công chức CNTT hiện nay vẫn còn nhiều bất cập, chưa tạo được sự linh hoạt và cạnh tranh cần thiết. Quy trình tuyển dụng chung cho khối cơ quan nhà nước thường kéo dài và cứng nhắc, không phù hợp với đặc thù của ngành CNTT đòi hỏi sự nhanh nhạy. Mức lương và chế độ đãi ngộ theo thang bảng lương nhà nước khó có thể cạnh tranh với mức thu nhập hấp dẫn từ các doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt đối với các chuyên gia có kinh nghiệm và trình độ cao. Điều này tạo ra "rào cản vô hình" khiến KTNN khó thu hút được những nhân tài thực sự. Bên cạnh đó, các tiêu chí tuyển dụng đôi khi còn nặng về bằng cấp mà chưa có cơ chế hiệu quả để đánh giá năng lực thực tế, kỹ năng giải quyết vấn đề hay kinh nghiệm triển khai dự án, vốn là những yếu tố cực kỳ quan trọng đối với một chuyên gia CNTT. Việc không có cơ chế đặc thù trong tuyển dụng và đãi ngộ là một trong những nguyên nhân gốc rễ dẫn đến tình trạng thiếu hụt nhân lực CNTT tại KTNN.
2.3. Khó khăn trong quản lý rủi ro công nghệ thông tin
Khi quá trình chuyển đổi số diễn ra càng sâu rộng, việc quản lý rủi ro công nghệ thông tin trở thành một nhiệm vụ sống còn. Tuy nhiên, với nguồn nhân lực CNTT mỏng và thiếu chuyên gia an ninh mạng, KTNN đang đối mặt với nhiều thách thức. Các rủi ro bao gồm nguy cơ tấn công mạng nhằm đánh cắp, phá hủy dữ liệu kiểm toán nhạy cảm; rủi ro từ việc vận hành các hệ thống không ổn định gây gián đoạn hoạt động; và rủi ro tuân thủ khi không đáp ứng được các quy định pháp luật về an toàn thông tin. Việc thiếu một đội ngũ chuyên trách có khả năng đánh giá, giám sát và ứng phó kịp thời với các sự cố an ninh mạng khiến hệ thống thông tin của KTNN trở nên dễ bị tổn thương. Để đảm bảo an toàn cho tài sản số quốc gia, việc xây dựng một đội ngũ chuyên gia về an ninh mạng cho cơ quan nhà nước trong nội bộ KTNN là yêu cầu cấp bách, không thể trì hoãn.
III. Giải pháp đào tạo nhân sự CNTT ngành kiểm toán hiệu quả
Để giải quyết các thách thức về chất lượng nhân sự, việc triển khai các giải pháp đào tạo đồng bộ và hiệu quả là ưu tiên hàng đầu. Công tác đào tạo nhân sự CNTT ngành kiểm toán cần được đổi mới toàn diện, từ nội dung, phương pháp đến cách thức tổ chức. Trọng tâm không chỉ là cập nhật kiến thức công nghệ mới mà còn là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa kỹ thuật và nghiệp vụ. KTNN cần xây dựng các chương trình đào tạo chuyên sâu, có lộ trình rõ ràng, bám sát yêu cầu thực tiễn của ngành. Một trong những giải pháp nền tảng là xây dựng khung năng lực nhân sự CNTT, làm cơ sở để đánh giá, quy hoạch và phát triển đội ngũ. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh các hoạt động bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm toán hiện đại tích hợp công nghệ cho cả kiểm toán viên và cán bộ CNTT. Mục tiêu cuối cùng là chuẩn hóa kỹ năng CNTT cho kiểm toán viên trên toàn hệ thống, biến công nghệ thành công cụ đắc lực hỗ trợ họ trong mọi hoạt động chuyên môn, từ đó phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao một cách bền vững.
3.1. Xây dựng khung năng lực nhân sự CNTT theo chuẩn quốc tế
Việc xây dựng khung năng lực nhân sự CNTT là bước đi chiến lược, tạo nền tảng vững chắc cho mọi hoạt động phát triển con người. Khung năng lực này cần định nghĩa rõ ràng các nhóm vị trí công việc trong lĩnh vực CNTT tại KTNN (ví dụ: quản trị hệ thống, an ninh mạng, phân tích dữ liệu, phát triển ứng dụng) cùng với các yêu cầu cụ thể về kiến thức, kỹ năng và phẩm chất cho từng cấp độ (từ chuyên viên đến chuyên gia cao cấp). Khung năng lực phải được xây dựng dựa trên tham chiếu các chuẩn quốc tế như SFIA (Skills Framework for the Information Age) nhưng được điều chỉnh cho phù hợp với đặc thù của KTNN. Dựa vào khung này, KTNN có thể xác định chính xác "khoảng trống" năng lực của đội ngũ hiện tại, từ đó thiết kế các chương trình đào tạo đúng trọng tâm, thực hiện tuyển dụng hiệu quả hơn và xây dựng lộ trình phát triển sự nghiệp minh bạch, tạo động lực cho mỗi cá nhân phấn đấu.
3.2. Bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm toán hiện đại kết hợp công nghệ
Hoạt động bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm toán hiện đại phải vượt ra khỏi các phương pháp truyền thống. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế theo hướng tích hợp, nơi các chuyên gia CNTT được học về quy trình, chuẩn mực và rủi ro trong kiểm toán, trong khi các kiểm toán viên được trang bị kỹ năng sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu, phần mềm kiểm toán chuyên dụng và nhận biết các rủi ro liên quan đến CNTT. Có thể tổ chức các khóa học, hội thảo chuyên đề với các tình huống kiểm toán thực tế có yếu tố công nghệ phức tạp. Mời các chuyên gia hàng đầu từ các tổ chức kiểm toán quốc tế hoặc các công ty kiểm toán lớn (Big4) để chia sẻ kinh nghiệm là một phương pháp hiệu quả. Sự giao thoa kiến thức này sẽ giúp phá bỏ rào cản giữa hai bộ phận, tạo ra một ngôn ngữ chung và thúc đẩy sự hợp tác chặt chẽ, qua đó nâng cao năng lực cán bộ kiểm toán một cách toàn diện.
3.3. Chuẩn hóa kỹ năng CNTT cho kiểm toán viên chuyên ngành
Bên cạnh việc phát triển đội ngũ chuyên trách, việc chuẩn hóa kỹ năng CNTT cho kiểm toán viên là yếu tố quyết định mức độ ứng dụng công nghệ thành công trên diện rộng. KTNN cần xác định một bộ chuẩn kỹ năng số cơ bản mà mọi kiểm toán viên phải đạt được, bao gồm: sử dụng thành thạo các phần mềm văn phòng nâng cao, khai thác hiệu quả hệ thống thông tin nội bộ, và quan trọng nhất là kỹ năng sử dụng các công cụ hỗ trợ kiểm toán (CAATs - Computer-Assisted Audit Techniques). Các chương trình đào tạo cần được triển khai thường xuyên, kết hợp với các kỳ kiểm tra, đánh giá định kỳ để đảm bảo mọi cán bộ đều đáp ứng tiêu chuẩn. Việc chuẩn hóa này không chỉ giúp tăng năng suất lao động cá nhân mà còn tạo ra sự đồng bộ trong toàn ngành, giúp việc chia sẻ dữ liệu, phối hợp thực hiện các cuộc kiểm toán lớn trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn rất nhiều.
IV. Cách tối ưu chính sách phát triển nhân lực công cho KTNN
Để tạo ra một môi trường làm việc hấp dẫn và giữ chân nhân tài, việc cải cách chính sách phát triển nhân lực công là vô cùng cấp bách. KTNN cần đề xuất và áp dụng các cơ chế đặc thù cho nguồn nhân lực CNTT, vốn có tính cạnh tranh và đào thải cao. Các chính sách này phải giải quyết được hai vấn đề cốt lõi: thu hút người giỏi từ bên ngoài và phát triển, giữ chân nhân tài từ bên trong. Điều này đòi hỏi một cách tiếp cận toàn diện, từ việc cải thiện cơ chế tuyển dụng, xây dựng chế độ đãi ngộ cạnh tranh, cho đến việc tạo ra một văn hóa làm việc đổi mới, sáng tạo và có lộ trình thăng tiến rõ ràng. Việc mạnh dạn áp dụng các mô hình quản trị nhân sự hiện đại, linh hoạt hơn sẽ là đòn bẩy quan trọng giúp KTNN xây dựng thành công đội ngũ chuyên gia CNTT KTNN mạnh về chuyên môn, vững về nghiệp vụ, sẵn sàng đáp ứng mọi yêu cầu của công tác kiểm toán trong kỷ nguyên số. Đây là nền tảng để phát triển nguồn nhân lực CNTT bền vững.
4.1. Cải thiện cơ chế tuyển dụng và đãi ngộ nhân tài CNTT
Cần có một cơ chế tuyển dụng công chức CNTT đặc thù, linh hoạt và nhanh chóng hơn. KTNN có thể đề xuất các hình thức tuyển dụng riêng như xét tuyển chuyên gia, tổ chức các kỳ thi chuyên biệt để đánh giá sâu về năng lực kỹ thuật thay vì các kỳ thi công chức đại trà. Về đãi ngộ, cần nghiên cứu xây dựng chính sách tiền lương, phụ cấp riêng cho ngành CNTT dựa trên vị trí công việc, mức độ phức tạp và hiệu quả đóng góp, thay vì chỉ dựa vào thâm niên và bằng cấp. Các hình thức đãi ngộ phi tài chính cũng rất quan trọng, như tạo điều kiện làm việc với các công nghệ mới nhất, cử đi đào tạo tại các trung tâm công nghệ hàng đầu trong và ngoài nước, và công nhận, khen thưởng kịp thời những sáng kiến, đóng góp xuất sắc. Một chính sách đãi ngộ toàn diện và cạnh tranh sẽ là "thỏi nam châm" thu hút những bộ óc ưu tú nhất về cống hiến cho KTNN.
4.2. Xây dựng lộ trình thăng tiến rõ ràng cho chuyên gia IT
Một trong những lý do khiến nhân tài CNTT rời bỏ khu vực công là do thiếu lộ trình phát triển sự nghiệp rõ ràng. Để khắc phục, KTNN cần xây dựng hai con đường thăng tiến song song: con đường quản lý và con đường chuyên gia. Điều này cho phép các chuyên gia kỹ thuật có thể tiếp tục phát triển chuyên môn sâu, được công nhận và hưởng các chế độ đãi ngộ tương đương cấp quản lý mà không nhất thiết phải chuyển sang làm công tác lãnh đạo. Lộ trình phát triển cho từng vị trí cần được công khai, minh bạch, với các tiêu chí đánh giá hiệu suất (KPIs) cụ thể. Việc này không chỉ giữ chân được các chuyên gia giỏi mà còn tạo ra động lực để họ không ngừng học hỏi, nghiên cứu và cống hiến lâu dài, góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành.
4.3. Đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong đào tạo và nghiên cứu
Hội nhập quốc tế là con đường ngắn nhất để tiếp cận tri thức và công nghệ tiên tiến. KTNN cần chủ động tăng cường hợp tác với các Cơ quan Kiểm toán tối cao (SAI) trên thế giới, đặc biệt là các nước có nền kiểm toán phát triển, thông qua các tổ chức như INTOSAI và ASOSAI. Các hoạt động hợp tác có thể bao gồm: trao đổi chuyên gia, tổ chức các khóa đào tạo chung, tham gia các dự án nghiên cứu về ứng dụng công nghệ trong kiểm toán. Việc cử cán bộ đi học tập, nghiên cứu tại nước ngoài sẽ giúp họ cập nhật những xu hướng mới nhất về kiểm toán công nghệ thông tin (IT audit), ứng dụng big data trong kiểm toán, và an ninh mạng. Những kiến thức và kinh nghiệm quý báu này khi được áp dụng vào thực tiễn sẽ góp phần quan trọng vào việc nâng cao năng lực cán bộ kiểm toán và hiện đại hóa KTNN theo chuẩn mực quốc tế.
V. Ứng dụng công nghệ mới giúp nâng cao năng lực cán bộ kiểm toán
Việc đầu tư phát triển nguồn nhân lực CNTT sẽ mang lại kết quả cụ thể thông qua việc ứng dụng thành công các công nghệ mới vào hoạt động kiểm toán, trực tiếp nâng cao năng lực cán bộ kiểm toán. Khi có một đội ngũ chuyên gia đủ mạnh, KTNN có thể tự tin triển khai các giải pháp công nghệ phức tạp, thay đổi căn bản phương pháp làm việc truyền thống. Thay vì chỉ kiểm tra chứng từ, sổ sách, kiểm toán viên sẽ trở thành những nhà phân tích dữ liệu, sử dụng các công cụ thông minh để nhận diện các xu hướng, bất thường và rủi ro một cách nhanh chóng. Việc triển khai thành công ứng dụng big data trong kiểm toán hay các kỹ thuật kiểm toán công nghệ thông tin (IT audit) chuyên sâu sẽ giúp KTNN mở rộng phạm vi và nâng cao chiều sâu của các cuộc kiểm toán. Đồng thời, một hệ thống vững chắc về an ninh mạng cho cơ quan nhà nước sẽ đảm bảo mọi hoạt động trên môi trường số được diễn ra an toàn, bảo mật, củng cố niềm tin của các cơ quan hữu quan và công chúng vào kết quả kiểm toán.
5.1. Triển khai ứng dụng big data trong kiểm toán tài chính công
Việc ứng dụng big data trong kiểm toán mở ra một kỷ nguyên mới cho ngành. Với khả năng xử lý và phân tích các tập dữ liệu khổng lồ từ nhiều nguồn khác nhau (dữ liệu thuế, kho bạc, hải quan, ngân hàng), KTNN có thể thực hiện các phân tích tổng thể và đa chiều. Ví dụ, công nghệ này có thể giúp phát hiện các hành vi gian lận thuế tinh vi bằng cách đối chiếu chéo dữ liệu, hoặc xác định các dự án đầu tư công kém hiệu quả thông qua phân tích chi phí và tiến độ. Để làm được điều này, đội ngũ chuyên gia CNTT KTNN cần có kỹ năng về khoa học dữ liệu, bao gồm lập trình (Python, R), quản trị cơ sở dữ liệu lớn và sử dụng các công cụ trực quan hóa dữ liệu. Việc làm chủ công nghệ big data sẽ giúp các kết luận kiểm toán trở nên xác đáng, thuyết phục và có giá trị cao hơn.
5.2. Tăng cường an ninh mạng cho cơ quan nhà nước và dữ liệu
Trong môi trường số, dữ liệu kiểm toán là một tài sản cực kỳ quan trọng và nhạy cảm. Việc đảm bảo an ninh mạng cho cơ quan nhà nước như KTNN là nhiệm vụ tối quan trọng. Nguồn nhân lực CNTT chất lượng cao sẽ đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng một hệ thống phòng thủ an ninh nhiều lớp, bao gồm: triển khai các giải pháp tường lửa, hệ thống phát hiện và ngăn chặn xâm nhập (IDS/IPS); thực hiện mã hóa dữ liệu; quản lý định danh và quyền truy cập chặt chẽ. Họ cũng chịu trách nhiệm giám sát an ninh 24/7, phân tích các mối đe dọa và xây dựng kịch bản ứng phó sự cố. Ngoài ra, việc tổ chức các chương trình đào tạo, nâng cao nhận thức về an toàn thông tin cho toàn bộ cán bộ, công chức cũng là một phần không thể thiếu trong chiến lược quản lý rủi ro công nghệ thông tin tổng thể.
5.3. Thực hành kiểm toán công nghệ thông tin IT audit chuyên sâu
Phát triển nguồn nhân lực CNTT không chỉ để phục vụ hoạt động nội bộ mà còn để thực hiện một chức năng kiểm toán quan trọng: kiểm toán công nghệ thông tin (IT audit). Đây là hoạt động đánh giá các hệ thống thông tin, quy trình quản lý CNTT và các biện pháp kiểm soát tại các đơn vị được kiểm toán để đảm bảo tính tin cậy, bảo mật và hiệu quả. Một đội ngũ kiểm toán viên CNTT giỏi có thể đánh giá rủi ro của các hệ thống tài chính lớn như hệ thống của Kho bạc Nhà nước, Tổng cục Thuế, hoặc hệ thống lõi của các ngân hàng thương mại. Họ có thể xác định các lỗ hổng bảo mật, các điểm yếu trong kiểm soát nội bộ và đưa ra các kiến nghị xác đáng giúp các đơn vị cải thiện hệ thống, phòng ngừa rủi ro. Đây là một lĩnh vực đòi hỏi chuyên môn rất cao và là thước đo năng lực hiện đại hóa của một cơ quan kiểm toán.
VI. Hướng đi tương lai cho nguồn nhân lực CNTT chất lượng cao
Định hướng phát triển nguồn nhân lực CNTT của Kiểm toán Nhà nước trong tương lai cần mang tầm nhìn dài hạn, gắn liền với chiến lược phát triển chung của ngành và xu thế công nghệ của thế giới. Mục tiêu không chỉ là lấp đầy những thiếu hụt hiện tại mà là xây dựng một đội ngũ tiên phong, có khả năng làm chủ các công nghệ của tương lai như trí tuệ nhân tạo (AI) và học máy (Machine Learning). Việc đầu tư vào phát triển nguồn nhân lực CNTT chất lượng cao phải được xem là một khoản đầu tư chiến lược, có tính quyết định đến năng lực cạnh tranh và vị thế của KTNN. Con đường phía trước đòi hỏi sự quyết tâm chính trị mạnh mẽ, sự đổi mới trong tư duy quản lý và sự nỗ lực không ngừng của mỗi cán bộ, công chức. Chỉ khi đó, KTNN mới có thể thực sự trở thành một cơ quan kiểm tra tài chính công hiện đại, chuyên nghiệp, là công cụ sắc bén và hữu hiệu của Đảng và Nhà nước trong quản lý kinh tế - xã hội.
6.1. Tầm nhìn đến 2030 Xây dựng KTNN số hóa và hiện đại
Tầm nhìn đến năm 2030 là xây dựng KTNN trở thành một tổ chức hoạt động dựa trên dữ liệu, nơi mọi quyết định và kết luận kiểm toán đều được hỗ trợ bởi các bằng chứng số xác thực. Để đạt được điều này, nguồn nhân lực CNTT sẽ là lực lượng nòng cốt trong việc xây dựng và vận hành một "Hệ sinh thái kiểm toán số" tích hợp, bao gồm: cổng dữ liệu quốc gia về tài chính công, các phần mềm kiểm toán thông minh, và nền tảng làm việc cộng tác an toàn. Đội ngũ chuyên gia CNTT KTNN trong tương lai không chỉ là những người vận hành hệ thống mà còn là những kiến trúc sư, những nhà chiến lược công nghệ, tham mưu trực tiếp cho lãnh đạo về định hướng phát triển. Việc hiện thực hóa tầm nhìn này sẽ đưa KTNN Việt Nam lên một tầm cao mới, tiệm cận với trình độ của các cơ quan kiểm toán hàng đầu thế giới.
6.2. Vai trò của trí tuệ nhân tạo AI trong kiểm toán tương lai
Nhìn xa hơn, trí tuệ nhân tạo (AI) và học máy (Machine Learning) được dự báo sẽ làm thay đổi sâu sắc ngành kiểm toán. AI có thể tự động phân tích các giao dịch, phát hiện các mẫu hành vi gian lận phức tạp mà con người khó nhận ra, dự báo các khu vực có rủi ro cao để tập trung nguồn lực kiểm toán, thậm chí hỗ trợ soạn thảo các báo cáo kiểm toán sơ bộ. Để chuẩn bị cho tương lai này, công tác đào tạo nhân sự CNTT ngành kiểm toán phải bắt đầu ngay từ bây giờ. Cần có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng và tuyển dụng các chuyên gia có kiến thức về AI/ML. Đồng thời, cần xây dựng một môi trường khuyến khích nghiên cứu, thử nghiệm và áp dụng các công nghệ mới. Việc đón đầu xu hướng công nghệ sẽ giúp KTNN không bị động và luôn duy trì được vai trò tiên phong trong việc đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả của nền tài chính quốc gia.
