Luận Văn Thạc Sĩ Về Pháp Luật Phát Triển Năng Lượng Xanh Ở Việt Nam

Luận văn thạc sĩ VNU LS phân tích pháp luật phát triển năng lượng xanh tại Việt Nam, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả và bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Thị Tuyền
• Người hướng dẫn: Pgs. Vũ Thu Hạnh
• Trường học: Đại học quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật kinh tế
• Đề tài: Pháp luật phát triển năng lượng xanh ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
• 0.2. Tình hình nghiên cứu đề tài
• 0.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Dự kiến tính mới và những đóng góp của đề tài
• 0.6. Phương pháp nghiên cứu
• 0.7. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LƢỢNG XANH, PHÁP LUẬT PHÁT TRIỂN NĂNG LƢỢNG XANH
• 1.1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NĂNG LƢỢNG XANH
• 1.1.1. Khái niệm năng lượng xanh
• 1.1.2. Các nguồn năng lượng xanh
• 1.1.3. Vai trò của năng lượng xanh đối với phát triển kinh tế - xã hội
• 1.2. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁP LUẬT PHÁT TRIỂN NĂNG LƢỢNG XANH
• 1.2.1. Khái lược quá trình hình thành và phát triển pháp luật năng lượng xanh
• 1.2.2. Khái niệm pháp luật phát triển năng lượng xanh
• 1.2.3. Nguyên tắc chủ yếu trong pháp luật phát triển năng lượng xanh
• 1.2.4. Các biện pháp phát triển năng lượng xanh
• 1.2.5. Nội dung pháp luật phát triển năng lượng xanh
• 1.2.6. Nguồn của pháp luật phát triển năng lượng xanh
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN PHÁP LÝ VỀ PHÁT TRIỂN NĂNG LƢỢNG XANH Ở VIỆT NAM
• 2.1. ĐÁNH GIÁ TỔNG QUAN CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ PHÁT TRIỂN NĂNG LƢỢNG XANH
• 2.2. THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN PHÁP LÝ VỀ PHÁT TRIỂN CÁC NGUỒN NĂNG LƢỢNG XANH
• 2.2.1. Thực trạng pháp luật và thực tiễn pháp lý về phát triển nguồn năng lượng mặt trời
• 2.2.2. Thực trạng pháp luật và thực tiễn pháp lý về phát triển năng lượng gió
• 2.2.3. Thực trạng pháp luật và thực tiễn pháp lý về phát triển năng lượng sinh khối
• 2.2.4. Nguyên nhân thực trạng pháp luật và thực tiễn pháp lý phát triển năng lượng xanh thiếu và yếu
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ PHÁT TRIỂN NĂNG LƢỢNG XANH Ở VIỆT NAM
• 3.1. NHỮNG QUAN ĐIỂM CHỈ ĐẠO TRONG VIỆC HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ PHÁT TRIỂN NĂNG LƢỢNG XANH
• 3.1.1. Những định hướng chung của Đảng và Nhà nước về phát triển năng lượng xanh
• 3.1.2. Khuyến khích phát triển năng lượng xanh nhằm đảm bảo quyền con người được sống trong môi trường trong lành, ứng phó biến đổi khí hậu và phát triển bền vững
• 3.2. HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ KHUYẾN KHÍCH PHÁT TRIỂN NĂNG LƢỢNG XANH
• 3.2.1. Đề xuất một số kiến nghị về lý luận pháp luật khuyến khích phát triển năng lượng xanh
• 3.2.2. Một vài đề xuất góp phần hoàn thiện pháp luật phát triển năng lượng xanh
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Năng Lượng Xanh Ở Việt Nam

Năng lượng xanh đang trở thành một chủ đề nóng hổi trong bối cảnh biến đổi khí hậu và cạn kiệt nguồn năng lượng hóa thạch. Việt Nam, với tiềm năng phong phú về năng lượng tái tạo, đang nỗ lực phát triển các nguồn năng lượng này nhằm đảm bảo an ninh năng lượng và bảo vệ môi trường. Việc phát triển năng lượng xanh không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm mà còn tạo ra cơ hội kinh tế mới cho đất nước.

1.1. Khái Niệm Năng Lượng Xanh Là Gì

Năng lượng xanh được định nghĩa là năng lượng được sản xuất từ các nguồn tái tạo, thân thiện với môi trường như năng lượng mặt trời, gió, và sinh khối. Đây là những nguồn năng lượng có khả năng tái tạo liên tục và không gây hại cho môi trường.

1.2. Vai Trò Của Năng Lượng Xanh Trong Phát Triển Kinh Tế

Năng lượng xanh đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững. Nó không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm mà còn tạo ra việc làm và tăng cường an ninh năng lượng cho quốc gia.

II. Thách Thức Trong Phát Triển Năng Lượng Xanh Ở Việt Nam

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng việc phát triển năng lượng xanh ở Việt Nam vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu chính sách hỗ trợ, nhận thức cộng đồng còn hạn chế, và cơ sở hạ tầng chưa phát triển đầy đủ đang cản trở quá trình này.

2.1. Thiếu Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển

Chính sách pháp luật hiện tại chưa đủ mạnh để khuyến khích đầu tư vào năng lượng xanh. Cần có những quy định rõ ràng và cụ thể hơn để thu hút các nhà đầu tư.

2.2. Nhận Thức Cộng Đồng Về Năng Lượng Xanh

Nhiều người dân vẫn chưa hiểu rõ về lợi ích của năng lượng xanh. Việc nâng cao nhận thức cộng đồng là rất cần thiết để thúc đẩy sự phát triển của lĩnh vực này.

III. Phương Pháp Phát Triển Năng Lượng Xanh Ở Việt Nam

Để phát triển năng lượng xanh, Việt Nam cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các giải pháp như khuyến khích đầu tư, phát triển công nghệ mới, và tăng cường hợp tác quốc tế sẽ giúp thúc đẩy lĩnh vực này.

3.1. Khuyến Khích Đầu Tư Vào Năng Lượng Xanh

Cần có các chính sách ưu đãi thuế và hỗ trợ tài chính cho các dự án năng lượng xanh. Điều này sẽ tạo động lực cho các nhà đầu tư tham gia vào lĩnh vực này.

3.2. Phát Triển Công Nghệ Năng Lượng Tái Tạo

Đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ năng lượng tái tạo là rất quan trọng. Các công nghệ mới sẽ giúp tối ưu hóa việc sử dụng nguồn năng lượng xanh.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Năng Lượng Xanh Ở Việt Nam

Việc áp dụng năng lượng xanh trong thực tiễn đã mang lại nhiều lợi ích cho Việt Nam. Các dự án năng lượng mặt trời và gió đã được triển khai thành công, góp phần giảm thiểu ô nhiễm và tạo ra nguồn năng lượng sạch.

4.1. Dự Án Năng Lượng Mặt Trời Tại Việt Nam

Nhiều dự án năng lượng mặt trời đã được triển khai, giúp cung cấp điện cho hàng triệu hộ gia đình và doanh nghiệp. Điều này không chỉ giảm thiểu ô nhiễm mà còn tạo ra việc làm cho người dân.

4.2. Năng Lượng Gió Tiềm Năng Chưa Được Khai Thác

Việt Nam có nhiều khu vực có tiềm năng gió lớn, nhưng việc khai thác nguồn năng lượng này vẫn còn hạn chế. Cần có các chính sách khuyến khích để phát triển năng lượng gió.

V. Kết Luận Về Phát Triển Năng Lượng Xanh Ở Việt Nam

Phát triển năng lượng xanh là một nhiệm vụ cấp bách và cần thiết cho Việt Nam. Để đạt được mục tiêu này, cần có sự đồng lòng từ chính phủ, doanh nghiệp và cộng đồng. Chỉ khi tất cả cùng chung tay, Việt Nam mới có thể phát triển bền vững và bảo vệ môi trường.

5.1. Tương Lai Của Năng Lượng Xanh Tại Việt Nam

Tương lai của năng lượng xanh tại Việt Nam rất sáng sủa nếu có những chính sách đúng đắn và sự hỗ trợ từ cộng đồng. Năng lượng xanh sẽ trở thành một phần quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững của quốc gia.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Chính Phủ

Chính phủ cần xây dựng các chính sách cụ thể và mạnh mẽ hơn để khuyến khích phát triển năng lượng xanh. Đồng thời, cần tăng cường hợp tác quốc tế để học hỏi kinh nghiệm và công nghệ từ các nước phát triển.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Biến đổi khí hậu toàn cầu đang diễn biến phức tạp và đặt ra nhiều thách thức nghiêm trọng đối với an ninh sinh thái của các quốc gia. Theo các báo cáo môi trường quốc tế, nhiệt độ Trái Đất trong thế kỷ qua đã tăng thêm khoảng 1 độ C do sự tích tụ khí nhà kính, và Việt Nam hiện đứng thứ 5 trong danh sách các quốc gia chịu tổn hại nặng nề nhất bởi biến đổi khí hậu. Trong khi đó, các nguồn nhiên liệu hóa thạch truyền thống đang đứng trước nguy cơ cạn kiệt trong khoảng 50 năm tới. Dự báo đến năm 2025, nguồn cung năng lượng nội địa của Việt Nam chỉ đáp ứng được khoảng 30% nhu cầu tiêu thụ, đặt đất nước trước nguy cơ trở thành quốc gia nhập khẩu ròng năng lượng trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ điện năng tăng trưởng từ 15% đến 20% mỗi năm.

Trước áp lực đó, vấn đề nghiên cứu của luận văn tập trung vào việc đánh giá toàn diện hệ thống chính sách và quy định pháp luật điều chỉnh quá trình khai thác, phát triển các nguồn năng lượng xanh tại Việt Nam. Mục tiêu cụ thể của công trình là làm rõ bản chất pháp lý của năng lượng xanh, phân tích thực trạng các quy phạm về thị trường năng lượng, bảo vệ môi trường, và quyền con người được sống trong môi trường trong lành. Trên cơ sở đó, luận văn chỉ ra những khoảng trống pháp lý, mâu thuẫn chính sách và đề xuất giải pháp hoàn thiện khung khổ pháp lý cho việc đầu tư, phát triển năng lượng sạch.

Phạm vi nghiên cứu bao quát các nguồn năng lượng phù hợp với đặc thù tự nhiên của Việt Nam gồm năng lượng mặt trời, năng lượng gió và năng lượng sinh khối, với chuỗi dữ liệu thực tiễn được quan sát từ năm 1951 đến năm 2014 và định hướng chiến lược đến năm 2025, tầm nhìn năm 2050. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp các luận cứ khoa học giúp các nhà hoạch định chính sách nâng tỷ trọng năng lượng tái tạo lên trên 5% tổng năng lượng thương mại sơ cấp, góp phần hạn chế mức tăng nhiệt độ dự báo có thể lên tới 3 độ C vào năm 2100 tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng ba hệ thống lý thuyết chủ đạo: Lý thuyết phát triển bền vững, Lý thuyết quyền con người thế hệ thứ ba về môi trường sống trong lành và Lý thuyết điều tiết pháp luật kinh tế. Lý thuyết phát triển bền vững đóng vai trò hạt nhân, đòi hỏi sự gắn kết hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ nguồn vốn tự nhiên, nhằm chuyển đổi mô hình năng lượng theo hướng tăng tỷ trọng năng lượng mới lên trên 5% tổng năng lượng thương mại sơ cấp theo định hướng của Nghị quyết số 24-NQ/TW. Bên cạnh đó, Lý thuyết quyền con người xác lập nghĩa vụ của Nhà nước trong việc bảo đảm quyền được sống trong môi trường trong lành theo Tuyên bố Stockholm và Điều 63 Hiến pháp năm 2013, coi đây là ưu tiên số một trong việc thiết kế các công cụ chính sách.

Khái niệm năng lượng xanh trong nghiên cứu được mở rộng, không chỉ bao gồm các nguồn năng lượng tái tạo như bức xạ mặt trời, sức gió, sinh khối, thủy điện nhỏ mà còn bao hàm các công nghệ sử dụng năng lượng sạch, giải pháp tồn trữ năng lượng và kiến trúc xanh. Luận văn chuẩn hóa hệ thống khái niệm chuyên ngành, bao gồm: cơ chế giá mua điện ưu đãi (FIT), cơ chế phát triển sạch (CDM) theo khuôn khổ Công ước khung của Liên hợp quốc về Biến đổi khí hậu (UNFCCC), chứng chỉ giảm phát thải carbon được công nhận (CERs), và các công nghệ nhiệt phân sinh khối ở nhiệt độ 500 độ C để chế biến nhiên liệu sinh học.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp và sơ cấp để bảo đảm tính chuẩn xác khoa học. Nguồn dữ liệu thứ cấp bao gồm chuỗi số liệu bức xạ nhiệt và khí tượng từ hơn 100 trạm quan trắc toàn quốc cùng cơ sở dữ liệu quan sát vệ tinh của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Hoa Kỳ (NASA), kết hợp hệ thống văn bản quy phạm pháp luật qua 7 giai đoạn quy hoạch phát triển điện lực quốc gia.

Về phương pháp phân tích, tác giả áp dụng phương pháp duy vật biện chứng, phân tích luật học so sánh, tổng hợp quy nạp và phân tích định tính kết hợp định lượng chính sách. Lý do lựa chọn hệ phương pháp này là nhằm đánh giá đa chiều tính tương thích giữa các quy định của pháp luật Việt Nam với các chuẩn mực quốc tế, đồng thời lượng hóa được tác động kinh tế - môi trường của các công cụ thuế và trợ giá. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 25 chuyên gia đầu ngành trong các lĩnh vực kinh tế, pháp luật năng lượng và quản lý môi trường. Phương pháp chọn mẫu chuyên gia phi xác suất có chủ đích (purposive sampling) được thực hiện tại 4 cơ quan nghiên cứu và đào tạo hàng đầu gồm: Trường Đại học Quốc gia Hà Nội, Trường Đại học Luật Hà Nội, Trường Đại học Tây Nguyên và Viện Nhà nước và Pháp luật.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu khẳng định Việt Nam sở hữu tiềm năng tự nhiên vô cùng to lớn về năng lượng xanh nhưng phân bố không đồng đều theo địa lý. Cường độ bức xạ mặt trời trung bình toàn quốc dao động từ 3,8 đến 5,2 kWh/m2/ngày với số giờ nắng đạt trên 1.600 giờ/năm. Tiềm năng tốt nhất tập trung từ Thừa Thiên Huế trở vào miền Nam với bức xạ đạt từ 4,0 đến 5,9 kWh/m2/ngày (thành phố Hồ Chí Minh đạt 5,20 kWh/ngày, Đà Nẵng đạt 4,88 kWh/ngày), trong khi miền Bắc dao động từ 2,4 đến 5,6 kWh/m2/ngày (Hà Nội đạt 4,3 kWh/ngày). Tổng tiềm năng kỹ thuật của hệ hấp thu nhiệt mặt trời đạt 42,2 PJ, điện mặt trời hòa lưới đạt 1.799 MW và điện mặt trời hộ gia đình (SHS) có thể triển khai cho 300.000 hộ, tương đương công suất 20 MW.

Thứ hai, tốc độ cạn kiệt tài nguyên hóa thạch diễn ra nhanh hơn dự báo, tạo áp lực lớn lên cân đối năng lượng quốc gia. Luận văn phát hiện Việt Nam chuyển dịch mạnh từ nước xuất khẩu sang nhập khẩu nhiên liệu: dự báo năm 2015 thiếu hụt khoảng 5,8 triệu tấn than, năm 2016 thiếu 25 triệu tấn và đến năm 2020 con số thâm hụt lên tới 66 triệu tấn than. Nếu không phát hiện thêm các mỏ dầu khí mới, tài nguyên dầu khí nội địa sẽ cơ bản cạn kiệt vào khoảng năm 2025.

Thứ ba, hệ số co giãn giữa tăng trưởng điện và tăng trưởng kinh tế của Việt Nam đang ở mức rất cao và thiếu bền vững. Để GDP tăng trưởng 1%, sản lượng điện năng tiêu thụ phải tăng từ 2% trở lên, trong khi hệ số này ở các nền kinh tế phát triển chỉ dao động từ 1,0% đến 1,3%. Nguyên nhân bắt nguồn từ công nghệ sản xuất tiêu tốn năng lượng và sự bùng nổ của các thiết bị làm mát tại đô thị (khảo sát cho thấy tại thành phố Hồ Chí Minh cứ 77 người dân có 1 máy điều hòa nhiệt độ, với 500.000 máy được bán ra chỉ trong 6 tháng đầu năm 2012).

Thứ tư, hệ thống pháp luật hiện hành bộc lộ nhiều khoảng trống và thiếu tính đồng bộ. Các quy định ưu đãi tài chính, đất đai và thuế nhập khẩu cho năng lượng tái tạo nằm rải rác ở Luật Điện lực năm 2004, Luật Đầu tư năm 2005, Luật Bảo vệ môi trường năm 2005 và các nghị định dưới luật. Cơ chế tiếp cận nguồn tài chính CDM theo Quyết định số 130/2007/QĐ-TTg và biểu giá điện gió theo Quyết định số 37/2011/QĐ-TTg còn phức tạp về thủ tục, khiến nhà đầu tư tư nhân gặp khó khăn khi tiếp cận quỹ trợ giá và tín dụng xanh.

Thảo luận kết quả

Thực trạng phân tán của khung pháp lý bắt nguồn từ việc Việt Nam chưa có cơ quan quản lý nhà nước chuyên trách về năng lượng xanh trực thuộc Bộ Công thương, dẫn tới tình trạng quản lý chồng chéo giữa các bộ ngành. So với các công trình kỹ thuật thuần túy trước đây của các tác giả trong ngành công nghệ, luận văn đã làm rõ khía cạnh thể chế: nếu không có khung pháp lý minh bạch và cơ chế giá FIT ổn định, các giải pháp kỹ thuật dù tối ưu cũng không thể thương mại hóa trên quy mô lớn.

Hiện tượng thời tiết cực đoan như đợt nắng nóng kỷ lục 44,4 độ C vào tháng 6 năm 2010 tại Hà Nội và đợt rét đậm đầu năm 2008 là minh chứng rõ nét cho thấy sự chậm trễ trong hoàn thiện thể chế năng lượng sẽ làm gia tăng tổn thất kinh tế. Dữ liệu nghiên cứu về sự tương quan giữa tốc độ cạn kiệt nhiên liệu hóa thạch và nhu cầu nhập khẩu 66 triệu tấn than vào năm 2020 có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua biểu đồ cột chồng (stacked bar chart), kết hợp bản đồ nhiệt GIS mô tả tiềm năng bức xạ 3,8 - 5,2 kWh/m2/ngày nhằm hỗ trợ công tác lập quy hoạch phân vùng đầu tư năng lượng mặt trời trên toàn quốc.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, xây dựng và ban hành Luật Năng lượng xanh và Tái tạo. Quốc hội cần đưa dự án luật này vào chương trình xây dựng luật giai đoạn 2016-2020 nhằm thể chế hóa toàn diện quy định tại Điều 63 Hiến pháp năm 2013. Đạo luật cần xác lập cơ chế pháp lý đồng bộ, bảo đảm lộ trình nâng tỷ lệ năng lượng tái tạo lên khoảng 5% tổng năng lượng thương mại sơ cấp vào năm 2020 và đạt 11% vào năm 2050 theo mục tiêu tại Quyết định số 1855/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Thứ hai, thành lập Cơ quan Quản lý Năng lượng Xanh Quốc gia trực thuộc Bộ Công thương trong giai đoạn 2015-2017. Cơ quan này đóng vai trò đầu mối điều phối 100% các chương trình, dự án phát triển công nghệ năng lượng sạch, quản lý quy hoạch phân vùng phát triển điện gió, điện mặt trời và điều hành các chiến dịch truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng trên phạm vi toàn quốc.

Thứ ba, hoàn thiện cơ chế tài chính, biểu giá FIT và Quỹ Phát triển Năng lượng Tái tạo. Bộ Tài chính phối hợp cùng Bộ Công thương ban hành biểu giá chi phí tránh được dài hạn 20 năm cho từng loại hình điện mặt trời, điện gió và điện sinh khối từ năm 2015. Đồng thời, cần trích từ 1% đến 2% nguồn thu thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường đối với nhiên liệu hóa thạch để bổ sung nguồn vốn hoạt động cho Quỹ Phát triển Năng lượng Tái tạo, hỗ trợ bù giá trực tiếp cho các nhà đầu tư tư nhân.

Thứ tư, triển khai chính sách ưu đãi đầu tư, thuế và tiêu chuẩn kiến trúc xanh bắt buộc. Bộ Xây dựng cùng Bộ Tài nguyên và Môi trường cần ban hành quy chuẩn thiết kế công trình xây dựng tiết kiệm năng lượng, phấn đấu giảm 20% phụ tải điện tiêu thụ trong các tòa nhà đô thị giai đoạn 2015-2020. Áp dụng chính sách miễn 100% thuế nhập khẩu linh kiện công nghệ cao, giảm 50% tiền thuê đất trong 5 năm đầu cho các dự án điện sạch và bắt buộc dán nhãn sinh thái đối với 100% sản phẩm tiêu dùng năng lượng trên thị trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, các nhà hoạch định chính sách tại Bộ Công thương, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để xây dựng quy hoạch năng lượng tổng thể, điều chỉnh các mục tiêu phát triển năng lượng tái tạo từ mức 5% năm 2020 lên 11% năm 2050, đồng thời giải quyết bài toán thiếu hụt 66 triệu tấn than vào năm 2020.

Thứ hai, các doanh nghiệp và chủ đầu tư dự án năng lượng tái tạo: Doanh nghiệp có thể sử dụng các phân tích pháp lý trong luận văn để nắm bắt quy trình xin phê duyệt dự án điện gió theo Quyết định số 37/2011/QĐ-TTg, thủ tục tiếp cận nguồn tài chính CDM theo Quyết định số 130/2007/QĐ-TTg và cách thức hưởng ưu đãi thuế nhập khẩu trang thiết bị công nghệ sạch.

Thứ ba, các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp và công ty tư vấn xây dựng: Luận văn đưa ra các phân tích chuyên sâu về hệ số tiêu thụ điện năng trên GDP và giải pháp kiến trúc xanh, giúp các đơn vị thiết kế áp dụng các biện pháp giảm thiểu điện năng tiêu thụ cho hệ thống làm mát tại các tòa nhà cao tầng từ 1.000 m2 trở lên, tối ưu hóa chi phí vận hành sản xuất.

Thứ tư, giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên các trường đại học khối ngành Luật học, Kinh tế năng lượng và Khoa học môi trường: Tài liệu là nguồn tham khảo học thuật giá trị về lý luận quyền con người đối với môi trường trong lành, hệ thống dữ liệu bức xạ từ hơn 100 trạm khí tượng và bức tranh toàn cảnh về pháp luật môi trường tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Năng lượng xanh có hoàn toàn đồng nhất với năng lượng tái tạo trong khoa học pháp lý không? Năng lượng xanh không hoàn toàn đồng nhất với năng lượng tái tạo mà là một khái niệm rộng hơn. Khái niệm này bao gồm các nguồn tái tạo như mặt trời, gió, địa nhiệt và mở rộng sang cả các giải pháp bảo tồn, tồn trữ năng lượng, kiến trúc xanh và công nghệ than sạch, nhằm giảm thiểu tối đa phát thải khí nhà kính so với nhiên liệu hóa thạch truyền thống.

Tại sao Việt Nam đối mặt với nguy cơ nhập khẩu năng lượng từ năm 2015? Do tốc độ tăng trưởng nhu cầu điện năng từ 15% đến 20% mỗi năm, trong khi trữ lượng than nội địa thiếu hụt 5,8 triệu tấn vào năm 2015 và tăng lên 66 triệu tấn năm 2020. Đồng thời, nguồn dầu mỏ dự báo cơ bản cạn kiệt vào năm 2025 khiến Việt Nam chuyển từ nước xuất khẩu sang nhập khẩu ròng.

Tiềm năng bức xạ mặt trời tại Việt Nam được phân bổ như thế nào giữa các vùng miền? Bức xạ mặt trời toàn quốc đạt trung bình từ 3,8 đến 5,2 kWh/m2/ngày với hơn 1.600 giờ nắng/năm. Khu vực miền Nam có tiềm năng cao nhất, đạt từ 4,0 đến 5,9 kWh/m2/ngày (thành phố Hồ Chí Minh đạt 5,20 kWh/ngày), trong khi miền Bắc dao động từ 2,4 đến 5,6 kWh/m2/ngày (Hà Nội đạt 4,3 kWh/ngày).

Tại sao các dự án năng lượng tái tạo gặp khó khăn khi tiếp cận cơ chế phát triển sạch? Mặc dù Quyết định số 130/2007/QĐ-TTg đã quy định trợ giá từ Quỹ Bảo vệ môi trường, các chủ đầu tư vẫn gặp nhiều trở ngại do thủ tục thẩm định chứng chỉ CERs quốc tế phức tạp, thiếu các hướng dẫn liên tịch chi tiết và thiếu cơ chế bảo lãnh tài chính ổn định từ ngân sách nhà nước.

Giải pháp kiến trúc xanh đóng góp thế nào vào an ninh năng lượng đô thị? Kiến trúc xanh giúp khai thác tối đa hướng gió và ánh sáng tự nhiên qua các mảng vách và mái xanh, giúp giảm đáng kể nhiệt độ hấp thụ. Giải pháp này giúp giảm tải áp lực điện làm mát tại các đô thị lớn, nơi mật độ sử dụng máy điều hòa nhiệt độ đang tăng cao với tỷ lệ 1 máy trên 77 người dân.

Kết luận

• Khẳng định tính cấp thiết của việc hoàn thiện thể chế năng lượng xanh khi Việt Nam đứng trước nguy cơ thiếu hụt 66 triệu tấn than vào năm 2020 và nguồn tài nguyên dầu khí đối mặt nguy cơ cạn kiệt vào năm 2025.
• Đóng góp luận cứ khoa học quan trọng nhằm cụ thể hóa Điều 63 Hiến pháp năm 2013, bảo đảm quyền con người được sống trong môi trường trong lành và kiểm soát mức tăng nhiệt độ trung bình của khí hậu.
• Làm rõ tiềm năng thực tiễn của các nguồn năng lượng sạch tại Việt Nam với 42,2 PJ nhiệt mặt trời, 1.799 MW điện mặt trời hòa lưới và tiềm năng cung ứng điện cho 300.000 hộ gia đình.
• Đề xuất lộ trình thể chế hóa đồng bộ các công cụ kinh tế, biểu giá FIT và Quỹ Phát triển Năng lượng Tái tạo trong giai đoạn 2015-2025 nhằm đạt mục tiêu 11% tỷ trọng năng lượng mới vào năm 2050 theo Quyết định số 1855/QĐ-TTg.
• Kêu gọi các cơ quan lập pháp, cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu phối hợp triển khai đồng bộ khung khổ pháp lý, thúc đẩy đầu tư chuyển dịch năng lượng vì mục tiêu phát triển bền vững quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Những vấn đề lý luận năng lƣợng xanh, pháp luật phát triển năng lƣợng xanh. Chƣơng 2: Thực trạng pháp luật và thực tiễn pháp lý về phát triển năng lƣợng xanh ở Việt Nam. Chƣơng 3: Hoàn thiện pháp luật về phát triển năng lƣợng xanh ở Việt Nam. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LƢỢNG XANH, PHÁP LUẬT PHÁT TRIỂN NĂNG LƢỢNG XANH 1.

NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NĂNG LƢỢNG XANH 1. Khái niệm năng lượng xanh Theo lý thuyết tƣơng đối của Albert Einstein năng lƣợng là một thƣớc đo khác của lƣợng vật chất đƣợc xác định theo công thức liên quan đến khối lƣợng toàn phần E = mc². Nó là khối lƣợng nhân với một hằng số có đơn vị là vận tốc bình phƣơng, nên đơn vị đo năng lƣợng trong hệ đo lƣờng quốc tế là kg (m/s)². Hiểu theo nghĩa thông thƣờng, năng lƣợng là khả năng làm thay đổi trạng thái hoặc thực hiện công năng lên một hệ vật chất.

Vậy, năng lƣợng đƣợc định nghĩa là năng lực làm vật thể hoạt động. Có nhiều dạng năng lƣợng nhƣ: động năng làm dịch chuyển vật thể, nhiệt năng làm tăng nhiệt độ của vật thể, vv… Trong thời kỳ sơ khai của loài ngƣời, nhiệt sinh ra do đốt than hoặc khí chỉ đƣợc sử dụng trực tiếp vào việc nấu nƣớng và sƣởi ấm. Sau đó, nhiệt đƣợc dùng để chạy máy móc và xe cộ. Ngày nay, trong xã hội hiện đại việc sử dụng các nguồn nhiên liệu hóa thạch nhƣ than, dầu, khí đốt tự nhiên…là yếu tố quan trọng tạo ra và duy trì sự phát triển, tiến bộ của xã hội loài ngƣời.

Tuy nhiên, cùng với cuộc “cách mạng công nghiệp” diễn ra từ cuối thế kỷ 18, đầu thế kỷ 19 đến nay, việc khai thác và sử dụng quá mức các nguồn nhiên liệu hóa thạch và đang đẩy Hành tinh xanh của chúng ta đối mặt với những vấn đề nghiêm trọng về năng lƣợng và bảo vệ môi trƣờng. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Cũng theo tính toán của các nhà khoa học, trong 1 – 2 thế kỷ nữa, nhân loại sẽ phải đối mặt với vấn đề khủng hoảng năng lƣợng và môi trƣờng nghiêm trọng. Trong bối cảnh đó, năng lƣợng xanh đƣợc coi là sự lựa chọn hợp lý nhất cho sự phát triển bền vững của trái đất. Năng lƣợng xanh là một khái niệm rộng, mang tính mới và hiện nay xung quanh khái niệm này trên thế giới cũng nhƣ tại Việt Nam có nhiều quan niệm khác nhau.

Theo quan điểm của các nhà khoa học trên thế giới cho rằng năng lƣợng xanh chính là một khái niệm hẹp trong năng lƣợng tái tạo, và nó biểu thị về các nguồn năng lƣợng tái tạo và các công nghệ chế tạo năng lƣợng có lợi nhất cho môi trƣờng. Cơ quan bảo vệ môi trƣờng Mỹ định nghĩa năng lƣợng xanh là năng lƣợng điện đã đƣợc chế tạo từ năng lƣợng mặt trời, gió, địa nhiệt, khối lƣợng sinh học, và các trạm thủy điện nhỏ có tác động thấp tới môi trƣờng. Còn tại Việt Nam, các nhà nghiên cứu lại chia làm hai quan điểm: Quan điểm thứ nhất cho rằng, năng lƣợng xanh để chỉ năng lƣợng đƣợc sinh ra từ các nguồn năng lƣợng thân thiện với môi trƣờng hơn là các nguồn năng lƣợng hóa thạch. Năng lƣợng xanh bao gồm các nguồn năng lƣợng tái tạo nhƣ năng lƣợng mặt trời, năng lƣợng gió, năng lƣợng địa nhiệt, nhiên liệu sinh học, thủy năng.

Đồng thời các nhà khoa học theo quan điểm này cũng cho rằng thuật ngữ năng lƣợng xanh đồng nghĩa với năng lƣợng tái tạo. Tr 111] Quan điểm thứ hai thì cho rằng, năng lƣợng xanh bao gồm những nguồn năng lƣợng sạch, năng lƣợng tái tạo [23. Tức là khái niệm năng lƣợng xanh lớn hơn, khái quát hơn năng lƣợng tái tạo hay năng lƣợng sạch. Những ngƣời theo quan điểm này cho rằng: Khái niệm tái tạo nghĩa là nguồn năng lƣợng đó có thể đƣợc bù đắp trong tự nhiên và hầu nhƣ không 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thay đổi nhƣ năng lƣợng mặt trời, năng lƣợng gió, hay năng lƣợng từ sức nƣớc.

Nhƣng tái tạo chƣa đủ để là năng lƣợng xanh. Ví dụ các nhà máy thủy điện lớn gây ảnh hƣởng lớn lao đến môi trƣờng và hiện nay có nhiều nƣớc đang dỡ bỏ các đập thủy điện lớn. Do đó xu thế phát triển thủy điện nhỏ đƣợc cho là “xanh hơn’ và đƣợc khuyến khích hơn. Bên cạnh đó, cũng theo quan điểm này khái niệm năng lƣợng xanh không chỉ dùng cho các nguồn năng lƣợng tái tạo mà còn mở rộng cho việc tồn trữ năng lƣợng.

Ví dụ các tòa nhà đƣợc cấu trúc sao cho mát mẻ vào ban ngày và ấm vào ban đêm do các đặc điểm kiến trúc của nó thay vì dựa vào máy điều hòa không khí hay máy sƣởi. Qua những quan điểm trên, tác giả đồng tình với quan điểm thứ hai. Theo tác giả khái niệm năng lƣợng xanh là khái niệm rộng bao gồm cả năng lƣợng tái tạo, thêm vào đó việc khuyến khích sử dụng năng lƣợng xanh không chỉ là việc sử dụng nhiều hơn các nguồn năng lƣợng tái tạo mà còn thể hiện ở việc cải tiến phƣơng thức sử dụng các nguồn năng lƣợng hóa thạch sao cho “xanh hơn” và ít chất thải (nhƣ các công nghệ than sạch). Mặc dù có những quan điểm khác nhau nhƣ trên, nhƣng khi đƣa ra liệt kê các nguồn năng lƣợng xanh, các nguồn năng lƣợng tái tạo và năng lƣợng sạch thì tất cả các nhà khoa học đều thống nhất đó là những nguồn năng lƣợng mặt trời; năng lƣợng gió; năng lƣợng địa nhiệt, năng lƣợng sinh khối; năng lƣợng sức nƣớc và các dạng năng lƣợng khác.

Tuy nhiên, hiện nay trong các văn bản pháp luật về môi trƣờng của Việt Nam mới chỉ sử dụng thuật ngữ “năng lƣợng tái tạo” mà chƣa đề cập tới thuật ngữ“ năng lƣợng xanh”, nhƣ: Bách khoa toàn thƣ Việt Nam có định nghĩa: Năng lượng tái tạo hay năng lượng tái sinh là năng lượng từ những nguồn liên tục mà theo chuẩn 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] mực của con người là vô hạn. Nguyên tắc cơ bản của việc sử dụng năng lượng tái sinh là tách một phần năng lượng từ các quy trình diễn biến liên tục trong môi trường và đưa vào trong các sử dụng kỹ thuật. Các quy trình này thường được thúc đẩy đặc biệt là từ Mặt trời. Khoản 1 Điều 33 Luật môi trƣờng năm 2005 (quy định về phát triển năng lƣợng sạch, năng lƣợng tái tạo và sản phẩm thân thiện với môi trƣờng) có định nghĩa nhƣ sau: Năng lượng sạch, năng lượng tái tạo là năng lượng được khai thác từ gió, mặt trời, địa nhiệt, nước, sinh khối và các nguồn tái tạo khác.

Khoản 1, khoản 2 và khoản 3 Điều 3 Luật sử dụng năng lƣợng tiết kiệm và hiệu quả năm 2010 (có hiệu lực thi hành 01/01/2011) định nghĩa: “1. Năng lượng bao gồm nhiên liệu, điện năng, nhiệt năng thu được trực tiếp hoặc thông qua chế biến từ các nguồn tài nguyên năng lượng không tái tạo và tái tạo. Tài nguyên năng lượng không tái tạo gồm than đá, khí than, dầu mỏ, khí thiên nhiên, quặng urani và các tài nguyên năng lượng khác không có khả năng tái tạo. Tài nguyên năng lượng tái tạo gồm sức nước, sức gió, ánh sáng mặt trời, địa nhiệt, nhiên liệu sinh học và các tài nguyên năng lượng khác có khả năng tái tạo” Khoản 13 Điều 2 Quyết định số 18/2008/QĐ-BCT ngày 18/7/2008, ban hành quy định về biểu giá chi phí tránh được và Hợp đồng mua bán điện mẫu áp dụng cho các nhà máy điện nhỏ sử dụng năng lượng tái tạo của Bộ trƣởng Bộ Công thƣơng có định nghĩa: Năng lượng tái tạo là năng lượng được sản xuất từ các nguồn như thủy điện nhỏ, gió, mặt trời, địa nhiệt, thủy triều, sinh khối, khí chôn lấp rác thải, khí của nhà máy xử lý rác thải và khí sinh học.

10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Khoản 2 Điều 3 Nghị định số 04/2009/NĐ-CP ngày 14/01/2009 về ƣu đãi, hỗ trợ hoạt động bảo vệ môi trƣờng của Chính phủ có định nghĩa : Sản xuất năng lượng sạch, năng lượng tái tạo là việc sản xuất năng lượng từ sử dụng sức gió, ánh sáng mặt trời, thủy triều, địa nhiệt. Hơn nữa, có thể thấy những định nghĩa theo pháp luật hiện hành đều mang tính chất liệt kê, vì thế khi áp dụng trong thực tiễn sẽ gặp nhiều khó khăn, nếu phát sinh một dạng năng lƣợng tái tạo mà Luật không ghi nhận và không lƣờng trƣớc đƣợc. Do đó, trong trƣờng hợp Nhà đầu tƣ quyết định thực hiện một số dự án về khai thác, sử dụng năng lƣợng xanh hay năng lƣợng tái tạo sẽ gặp không ít khó khăn, thậm chí phải xin cơ chế đặc thù từ phía cơ quan nhà nƣớc. Các nguồn năng lượng xanh Năng lƣợng xanh bao gồm các nguồn năng lƣợng có khả năng tái tạo, không xả thải khí gây hiệu ứng nhà kính nhƣ: Năng lƣợng gió, năng lƣợng mặt trời, năng lƣợng địa nhiệt, năng lƣợng sinh khối, thủy triều, hydro… Tuy nhiên, trong khuôn khổ phạm vi nghiên cứu của đề tài luận văn thạc sĩ, tác giả chỉ tập trung nghiên cứu những dạng năng lƣợng mà theo tác giả là phù hợp với điều kiện khí hậu, tự nhiên cũng nhƣ thổ nhƣỡng của Việt Nam.

Năng lượng mặt trời Năng lƣợng mặt trời là năng lƣợng của dòng bức xạ điện từ xuất phát từ mặt trời, cộng với một phần nhỏ năng lƣợng của các hạt hạ nguyên tử khác phóng ra từ mặt trời. Đây là nguồn năng lƣợng phong phú nhất, dồi dào nhất trong tất cả các nguồn năng lƣợng có sẵn trong tự nhiên. Ánh sáng mặt trời là một nguồn năng lƣợng dồi dào. Mặt trời truyền đến cho ta một năng lƣợng khổng lồ vƣợt ra ngoài sự tƣởng tƣợng của mọi ngƣời.

Trong 10 phút truyền xạ, trái đất nhận một năng lƣợng khoảng 5 x 1020J, tƣơng đƣơng với lƣợng 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tiêu thụ của toàn thể nhân loại trong vòng một năm. Trong 36 giờ truyền xạ, mặt trời cho chúng ta một năng lƣợng bằng tất cả những giếng dầu của quả đất. Năng lƣợng mặt trời có những ƣu điểm nhƣ: sạch, chi phí nhiên liệu và bảo dƣỡng thấp, an toàn cho ngƣời sử dụng… Đồng thời, phát triển ngành công nghiệp sản xuất pin mặt trời sẽ góp phần thay thế các nguồn năng lƣợng hóa thạch, giảm phát khí thải nhà kính, bảo vệ môi trƣờng. Vì thế, đây đƣợc coi là nguồn năng lƣợng quý giá, có thể thay thế những dạng năng lƣợng cũ đang ngày càng cạn kiệt.