Luận án tiến sĩ về phát triển kỹ năng thực hành xã hội cho học sinh qua tiết học thể dục tại TP.HCM

Luận án tiến sĩ nghiên cứu tích hợp phát triển kỹ năng thực hành xã hội cho học sinh qua tiết học thể dục tại trường trung học phổ thông ở TP.HCM.

• Tác giả: Huỳnh Trung Phong
• Người hướng dẫn: TS. Chu Thị Bích Vân
• Trường học: Trường Đại học Thể dục Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo dục học
• Đề tài: Tích hợp phát triển kĩ năng thực hành xã hội cho học sinh thông qua tiết học thể dục tại một số trường trung học phổ thông ở Thành phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Quan điểm của Đảng và Nhà nước về GDTC
• 1.2. Công tác GDTC cho HS THPT ở Việt Nam
• 1.3. Cấu trúc giờ học Thể dục
• 1.3.1. Phần chuẩn bị
• 1.3.2. Phần kết thúc
• 1.4. Đặc điểm tâm lý HS THPT
• 1.4.1. Sự phát triển của tính tự trọng
• 1.4.2. Đời sống xúc cảm, tình cảm
• 1.4.3. Nhu cầu được tôn trọng
• 1.5. Một số lý luận khái quát về dạy học tích hợp
• 1.5.1. Định nghĩa “tích hợp”
• 1.5.2. Định nghĩa “dạy học tích hợp”
• 1.5.3. Đặc điểm của dạy học tích hợp
• 1.5.4. Các mức độ tích hợp trong chương trình giáo dục phổ thông
• 1.5.5. Vai trò của dạy học tích hợp
• 1.6. KN THXH và rèn luyện KN THXH cho HS THPT
• 1.6.1. Khái quát về KN THXH
• 1.6.2. Các KN THXH cần có của HS THPT
• 1.7. Tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực của luận án trong và ngoài nước
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu
• 2.2.2. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi (phỏng vấn)
• 2.2.3. Phương pháp thực nghiệm (TN) Sư phạm
• 2.2.4. Phương pháp toán học thống kê
• 2.2.5. Phương pháp chọn mẫu
• 2.3. Kế hoạch nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 3.1. Đánh giá thực trạng việc tích hợp phát triển KN THXH cho HS thông qua tiết học thể dục tại một số trường THPT ở TP
• 3.1.1. Phương pháp và cách thức tổ chức đánh giá thực trạng
• 3.1.2. Thực trạng dạy học tích hợp KN THXH trong tiết học thể dục tại các trường THPT hiện nay
• 3.1.3. Thực trạng nhận thức của HS và GV về vai trò và sự cần thiết của việc dạy học tích hợp nội dung KN THXH trong tiết học thể dục
• 3.1.4. Thực trạng một số KN THXH của HS ở các trường THPT
• 3.1.5. Bàn luận mục tiêu 1
• 3.2. Xây dựng các bài tập tích hợp phát triển KN THXH cho HS thông qua tiết học thể dục tại một số trường THPT ở TP
• 3.2.1. Cơ sở đề xuất bài tập TN
• 3.2.2. Các nguyên tắc đề xuất bài tập TN
• 3.2.3. Các bài tập TN
• 3.2.4. Bàn luận mục tiêu 2

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển kỹ năng xã hội

Phát triển kỹ năng xã hội cho học sinh (HS) là một trong những mục tiêu quan trọng trong giáo dục hiện đại. Kỹ năng xã hội bao gồm nhiều khía cạnh như giao tiếp, làm việc nhóm, và giải quyết vấn đề. Những kỹ năng này không chỉ giúp HS hòa nhập tốt hơn vào xã hội mà còn tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển cá nhân và nghề nghiệp sau này. Trong bối cảnh TP.HCM, việc tích hợp kỹ năng xã hội vào tiết học thể dục (TD) đang trở thành một xu hướng cần thiết. Các hoạt động TD không chỉ giúp HS phát triển thể chất mà còn tạo cơ hội để rèn luyện các kỹ năng mềm thông qua các hoạt động nhóm và tương tác xã hội. Theo nghiên cứu, việc tham gia vào các hoạt động thể dục thể thao giúp HS cải thiện khả năng giao tiếp và tương tác xã hội, từ đó nâng cao tự tin và tinh thần đồng đội.

1.1. Vai trò của giáo dục thể chất trong phát triển kỹ năng xã hội

Giáo dục thể chất (GDTC) đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kỹ năng xã hội cho HS. Trong tiết học TD, HS có cơ hội tham gia vào các hoạt động nhóm, từ đó rèn luyện khả năng làm việc nhóm và giao tiếp. Các hoạt động thể dục không chỉ giúp HS cải thiện sức khỏe mà còn tạo ra môi trường thuận lợi để phát triển các kỹ năng mềm. Theo một nghiên cứu, HS tham gia tích cực vào các hoạt động TD có xu hướng phát triển tốt hơn về mặt tâm lý và xã hội. Điều này cho thấy rằng GDTC không chỉ là môn học về thể chất mà còn là một công cụ hiệu quả để phát triển toàn diện cho HS.

II. Thực trạng phát triển kỹ năng xã hội qua tiết học thể dục tại TP

Tại TP.HCM, việc phát triển kỹ năng xã hội cho HS thông qua tiết học TD đang gặp nhiều thách thức. Mặc dù có nhiều chương trình và hoạt động được tổ chức, nhưng thực tế cho thấy rằng việc tích hợp kỹ năng xã hội vào tiết học TD vẫn chưa được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả. Nhiều giáo viên vẫn tập trung vào việc truyền đạt kiến thức chuyên môn mà chưa chú trọng đến việc rèn luyện kỹ năng mềm cho HS. Theo khảo sát, chỉ một phần nhỏ HS cảm thấy rằng tiết học TD giúp họ phát triển kỹ năng xã hội. Điều này cho thấy cần có sự thay đổi trong cách tiếp cận và phương pháp giảng dạy để nâng cao hiệu quả của việc phát triển kỹ năng xã hội trong tiết học TD.

2.1. Đánh giá thực trạng kỹ năng xã hội của học sinh

Kết quả khảo sát cho thấy rằng kỹ năng xã hội của HS tại TP.HCM còn nhiều hạn chế. Nhiều HS thiếu tự tin trong giao tiếp và làm việc nhóm, điều này ảnh hưởng đến khả năng hòa nhập và phát triển cá nhân. Các yếu tố như áp lực học tập và thiếu thời gian cho các hoạt động ngoại khóa cũng góp phần làm giảm khả năng phát triển kỹ năng xã hội của HS. Cần có những biện pháp cụ thể để cải thiện tình hình này, bao gồm việc tăng cường các hoạt động TD có tính chất tương tác và hợp tác giữa các HS.

III. Giải pháp phát triển kỹ năng xã hội qua tiết học thể dục

Để phát triển kỹ năng xã hội cho HS qua tiết học TD, cần có những giải pháp cụ thể và hiệu quả. Một trong những giải pháp quan trọng là thiết kế các bài tập tích hợp kỹ năng xã hội vào chương trình học. Các bài tập này không chỉ giúp HS rèn luyện thể chất mà còn tạo cơ hội để phát triển kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm, và giải quyết vấn đề. Ngoài ra, giáo viên cần được đào tạo để có thể hướng dẫn HS một cách hiệu quả trong việc phát triển kỹ năng xã hội. Việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa liên quan đến TD cũng là một cách hiệu quả để nâng cao kỹ năng xã hội cho HS.

3.1. Tích hợp kỹ năng xã hội vào chương trình giáo dục thể chất

Tích hợp kỹ năng xã hội vào chương trình GDTC là một giải pháp cần thiết. Các hoạt động như trò chơi đồng đội, các môn thể thao nhóm có thể được sử dụng để rèn luyện kỹ năng giao tiếp và làm việc nhóm. Việc này không chỉ giúp HS phát triển thể chất mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực, nơi mà HS có thể học hỏi và phát triển các kỹ năng mềm. Theo các chuyên gia, việc tích hợp này sẽ giúp HS tự tin hơn trong giao tiếp và tương tác xã hội, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ giáo dục học với đề tài "Tích hợp phát triển kĩ năng thực hành xã hội cho học sinh thông qua tiết học thể dục tại một số trường trung học phổ thông ở Thành phố Hồ Chí Minh" do nghiên cứu sinh Huỳnh Trung Phong thực hiện, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Chu Thị Bích Vân, bảo vệ tại Trường Đại học Thể dục Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh vào năm 2023 (Mã số chuyên ngành: 9140101).

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội và tác động của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật, phương thức lao động có sự chuyển dịch mạnh mẽ từ lao động cơ bắp sang lao động trí tuệ. Điều này làm nảy sinh hiện tượng "đói vận động" cùng áp lực căng thẳng thần kinh ở thế hệ trẻ. Giáo dục thể chất (GDTC) trong nhà trường phổ thông được xác định là môn học phát triển toàn diện nhân cách học sinh (HS), bao gồm thể chất, đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ, lao động và hướng nghiệp.

Đồng thời, lứa tuổi học sinh trung học phổ thông (THPT) trải qua giai đoạn chuyển giao tâm sinh lý phức tạp, có nhu cầu khẳng định bản thân nhưng chưa hoàn thiện nhận thức xã hội. Do đó, việc trang bị các kĩ năng thực hành xã hội (KN THXH) đóng vai trò nền tảng cho học tập và nghề nghiệp tương lai. Tuy nhiên, chương trình giáo dục hiện hành tại các trường THPT chưa bố trí môn học hay thời lượng riêng biệt cho việc giáo dục KN THXH. Phần lớn nhà trường vẫn ưu tiên truyền thụ kiến thức văn hóa, khiến việc rèn luyện kỹ năng còn bất cập và thiếu môi trường trải nghiệm. Xu hướng tích hợp rèn luyện KN THXH vào tiết học thể dục xuất phát từ sự tương đồng tự nhiên giữa kỹ năng vận động và hành vi xã hội, giải quyết khoảng trống về phương pháp tổ chức giáo dục kỹ năng trong điều kiện quỹ thời gian học đường giới hạn.

Mục đích nghiên cứu

Dựa trên những điểm tương đồng giữa KN THXH và kỹ năng, kỹ xảo vận động trong quá trình học tập môn Thể dục, luận án tiến hành tích hợp phát triển KN THXH cho học sinh thông qua tiết học thể dục tại một số trường THPT ở Thành phố Hồ Chí Minh, góp phần phát triển con người toàn diện.

Mục tiêu nghiên cứu

1. Mục tiêu 1: Đánh giá thực trạng việc tích hợp phát triển KN THXH cho HS thông qua tiết học thể dục tại một số trường THPT ở TP.HCM.
2. Mục tiêu 2: Xây dựng các bài tập tích hợp phát triển KN THXH cho HS thông qua tiết học thể dục tại một số trường THPT ở TP.HCM.
3. Mục tiêu 3: Đánh giá hiệu quả của các bài tập tích hợp phát triển KN THXH cho HS thông qua tiết học thể dục tại một số trường THPT ở TP.HCM.

Giả thuyết khoa học

KN THXH giữ vai trò quan trọng đối với HS THPT, có nhiều điểm tương đồng với kỹ năng, kỹ xảo vận động trong tiết học GDTC và ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả dạy học phát triển phẩm chất, năng lực người học theo Chương trình Giáo dục phổ thông năm 2018. Mức độ đạt được KN THXH của HS THPT hiện nay ở mức trung bình và phát triển chưa đồng đều. Công tác tích hợp phát triển KN THXH qua môn GDTC chưa được các trường THPT xác định là nhiệm vụ trọng tâm so với tiềm năng của môn học. Do đó, việc xây dựng và ứng dụng hệ thống bài tập tích hợp một cách khoa học sẽ vừa nâng cao năng lực thực hành xã hội, vừa cải thiện kết quả học tập môn GDTC của học sinh trong nhà trường.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Quá trình tích hợp phát triển kĩ năng thực hành xã hội cho học sinh thông qua tiết học thể dục tại các trường THPT.
• Khách thể nghiên cứu: Học sinh THPT, giáo viên giảng dạy môn GDTC tại các trường THPT và đội ngũ chuyên gia trong lĩnh vực thể dục thể thao, giáo dục học.
• Phạm vi không gian: Một số trường THPT trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.
• Phạm vi thời gian: Công trình hoàn thành năm 2023.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu và cơ sở lý luận liên quan

Luận án kế thừa và hệ thống hóa quan điểm của Đảng và Nhà nước về GDTC qua các văn kiện: Chỉ thị số 227/CT-TW (1975), Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII (1996), Nghị quyết số 88/2014/QH13 của Quốc hội và Công văn số 4612/BGDĐT-GDTrH (2017) của Bộ Giáo dục và Đào tạo về thực hiện chương trình giáo dục phổ thông theo định hướng phát triển năng lực, phẩm chất học sinh.

Về khái niệm và phân loại KN THXH, tác giả tổng hợp từ nhiều công trình trong và ngoài nước:

• Huỳnh Văn Sơn (2010s): Phân tích KN THXH trên cả phương diện lý luận và ứng dụng thực tiễn, định nghĩa KN THXH là những kỹ năng tích lũy giúp con người dễ dàng thích ứng, làm việc thuận lợi và đạt hiệu quả.
• Jeremy Forland (2000s): Tiếp cận KN THXH dưới góc độ ngôn ngữ giao tiếp, khả năng hòa nhập và tương tác giữa cá nhân với cá nhân, nhóm, tập thể và cộng đồng.
• Patrick N.: Định nghĩa KN THXH là khả năng và phương thức phản ứng, tiếp cận môi trường xung quanh nhằm tạo ra sự tương tác hiệu quả.
• Michael Pollick: Tiếp cận KN THXH từ góc nhìn trí tuệ cảm xúc (EQ), bao gồm các nét tính cách, giao tiếp, thói quen và sự lạc quan.
• Giuseppe Giusti: Nhìn nhận KN THXH là biểu hiện cụ thể của năng lực hành vi và các kỹ năng cá nhân mang tính đặc thù của con người.
• Nguyễn Thị Mỹ Lộc và Đinh Thị Kim Thoa: Xác định KN THXH là các kỹ năng thuộc trí tuệ cảm xúc (quản lý thời gian, giải tỏa căng thẳng, vượt khủng hoảng, làm việc nhóm) đóng vai trò định hình nhân cách và hiệu suất làm việc.
• Bộ Lao động Hoa Kỳ (US Department of Labor) và Hiệp hội Đào tạo & Phát triển Hoa Kỳ (ASTD): Xác lập khung 13 kỹ năng nghề nghiệp thành công, trong đó KN THXH giữ vai trò trung tâm (học và tự học, lắng nghe, thuyết trình, tự quản bản thân, xác lập mục tiêu, giải quyết vấn đề, làm việc nhóm, lãnh đạo...).

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Các công trình trước đây chủ yếu nghiên cứu KN THXH một cách độc lập hoặc lồng ghép vào các hoạt động ngoại khóa, môn học khoa học xã hội. Luận án này giải quyết khoảng trống về phương pháp luận và công cụ sư phạm cụ thể nhằm đưa các kỹ năng thực hành xã hội cốt lõi—trọng tâm là Quản lý cảm xúc (QLCX), Giải quyết vấn đề (GQVĐ) và Làm việc nhóm (LVN)—trực tiếp vào tiến trình 3 phần của tiết học thể dục chính khóa mà không làm thay đổi mục tiêu vận động của môn học.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

• Lý luận về dạy học tích hợp: Tác giả phân tích các mức độ tích hợp trong chương trình giáo dục phổ thông, bao gồm:
  1. Tích hợp nội môn: Kết hợp các phân môn, nội dung trong cùng một môn thể dục.
  2. Tích hợp đa môn: Các môn học cùng tiếp cận một chủ đề nhưng giữ nguyên tính độc lập.
  3. Tích hợp liên môn: Kết hợp nội dung từ nhiều môn học để giải quyết vấn đề chung.
  4. Tích hợp xuyên môn: Vượt ra ngoài ranh giới môn học, hướng đến các kỹ năng và vấn đề thực tiễn của đời sống.
• Cấu trúc giờ học Thể dục: Gồm 3 phần chuẩn hóa: Phần chuẩn bị, Phần cơ bản và Phần kết thúc.
• Đặc điểm tâm sinh lý học sinh THPT: Sự phát triển của ý thức tự trọng, đời sống tình cảm đa dạng và nhu cầu được người khác tôn trọng.
• Khung cấu trúc kỹ năng chuyên biệt:
  • Khung quan niệm về "độ khó của vấn đề" trong rèn luyện kỹ năng GQVĐ.
  • Khung phân biệt bản chất giữa đám đông, nhóm thông thường và nhóm làm việc trong kỹ năng LVN.

Phương pháp nghiên cứu thực tế

1. Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu: Thu thập, đối chiếu hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, giáo trình GDTC, tài liệu tâm lý học và giáo dục học.
2. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi (phỏng vấn): Thu thập dữ liệu từ học sinh, giáo viên môn GDTC và các chuyên gia.
3. Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tổ chức giảng dạy thực nghiệm hệ thống bài tập tích hợp tại các trường THPT để kiểm chứng giả thuyết.
4. Phương pháp toán học thống kê:
   • Xử lý dữ liệu định lượng, tính toán các tham số thống kê mô tả (trung bình cộng, độ lệch chuẩn).
   • Kiểm định độ tin cậy của thang đo bằng hệ số Cronbach's Alpha.
   • Thống nhất các thang điểm quy đổi đánh giá (thang 3 mức độ, 4 mức độ, 5 mức độ).

| Thang đo quy đổi | Mục đích sử dụng | Bảng quy chuẩn |
| :--- | :--- | :--- |
| Thang 5 mức độ | Đánh giá mức độ thực hiện thao tác kỹ năng của học sinh | Bảng 2.1 |
| Thang 4 mức độ | Khảo sát mức độ nhận thức và tần suất thực hiện | Bảng 2.2 |
| Thang 3 mức độ | Đánh giá tính cần thiết, tính hiệu quả, tính khả thi của bài tập | Bảng 2.3 |

5. Phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu đại diện gồm học sinh, giáo viên tại các trường THPT trên địa bàn TP.HCM tham gia khảo sát thực trạng và thực nghiệm sư phạm.

---

Nội dung chính theo từng chương

CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận về GDTC, dạy học tích hợp và KN THXH:

• Quan điểm của Đảng và Nhà nước: Khẳng định thể chất là vốn quý tạo ra tài sản vật chất và tinh thần; GDTC là môn học bắt buộc trong hệ thống giáo dục quốc dân nhằm hình thành con người phát triển toàn diện.
• Cấu trúc tiết học thể dục: Trình bày chi tiết nhiệm vụ sư phạm của 3 phần (chuẩn bị, cơ bản, kết thúc), tạo tiền đề cho việc lồng ghép các hoạt động kỹ năng xã hội vào từng giai đoạn vận động.
• Lý thuyết về dạy học tích hợp: Phân tích bản chất, đặc điểm, vai trò và 4 mức độ tích hợp (nội môn, đa môn, liên môn, xuyên môn). Luận án nhấn mạnh nguyên tắc lấy người học làm trung tâm, giáo viên giữ vai trò tư vấn, hỗ trợ và phản hồi.
• Lý thuyết về KN THXH: Xác lập định nghĩa tổng quát của luận án: KN THXH là khả năng thiên về mặt tinh thần của cá nhân nhằm đảm bảo cho quá trình thích ứng với người khác, công việc nhằm duy trì mối quan hệ tích cực và góp phần hỗ trợ thực hiện công việc hiệu quả.
• Cấu trúc 3 nhóm kỹ năng trọng tâm:
  • Kỹ năng Quản lý cảm xúc (QLCX): Nhận biết, kiểm soát trạng thái cảm xúc, kiềm chế xung đột và giữ bình tĩnh trong thi đấu, học tập.
  • Kỹ năng Giải quyết vấn đề (GQVĐ): Cấu trúc kỹ năng (Bảng 1.1) gắn với mức độ phức tạp của tình huống (Hình 1.6).
  • Kỹ năng Làm việc nhóm (LVN): Tiêu chí phân biệt nhóm với đám đông (Bảng 1.2) và nhóm thông thường với nhóm làm việc có tổ chức, phân công nhiệm vụ (Bảng 1.3).

| Khái niệm so sánh | Đám đông | Nhóm thông thường | Nhóm làm việc |
| :--- | :--- | :--- | :--- |
| **Mục tiêu** | Tự phát, không có đích chung dài hạn | Có mục tiêu chia sẻ ở mức cơ bản | Mục tiêu cụ thể, cam kết kết quả chung |
| **Tương tác & Vai trò** | Rời rạc, thiếu tổ chức | Tương tác ngẫu nhiên | Tương tác phụ thuộc lẫn nhau, vai trò rõ ràng |
| **Hiệu quả hoạt động** | Thấp, dễ xung đột | Trung bình | Tối ưu hóa nhờ phối hợp kỹ năng |

CHƢƠNG 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Chương 2 mô tả quy trình phương pháp luận, thiết kế nghiên cứu và quy chuẩn xử lý dữ liệu:

• Khách thể và mẫu khảo sát: Phân bổ mẫu khảo sát đối với chuyên gia, giáo viên GDTC và học sinh tại một số trường THPT ở TP.HCM.
• Tiêu chuẩn công cụ đo lường: Xây dựng bảng hỏi điều tra thực trạng và phiếu đánh giá thực nghiệm. Thiết lập bảng quy chuẩn đổi điểm số trung bình tương ứng cho từng loại câu hỏi:
  • Câu hỏi 5 phương án trả lời (Bảng 2.1).
  • Câu hỏi 4 phương án trả lời (Bảng 2.2).
  • Câu hỏi 3 phương án trả lời (Bảng 2.3).
• Quy trình thực nghiệm sư phạm: Phân nhóm thực nghiệm (TN) và nhóm đối chứng (ĐC) với kế hoạch giảng dạy đối sánh theo phân phối chương trình môn Thể dục cấp THPT.

CHƢƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN

Chương 3 trình bày các kết quả nghiên cứu tương ứng với 3 mục tiêu cụ thể:

1. Đánh giá thực trạng (Mục tiêu 1)

• Thực trạng dạy học tích hợp: Tỷ lệ giáo viên tiến hành tích hợp KN THXH vào tiết thể dục còn thấp; việc rèn luyện kỹ năng phần lớn mang tính ngẫu nhiên, thiếu tài liệu hướng dẫn và hệ thống bài tập quy chuẩn (Bảng 3.1, Biểu đồ 3.1).
• Nhận thức của giáo viên và học sinh: Cả giáo viên và học sinh đều nhận thức được vai trò cần thiết của việc tích hợp KN THXH vào tiết thể dục (Bảng 3.2), tuy nhiên gặp rào cản về phương pháp tổ chức và thời lượng tiết học.
• Mức độ KN THXH của học sinh:
  • Kỹ năng Quản lý cảm xúc (Bảng 3.3): Đạt mức trung bình; học sinh còn biểu hiện nóng nảy, mất bình tĩnh khi gặp bất lợi về tỷ số hoặc quyết định của trọng tài.
  • Kỹ năng Giải quyết vấn đề (Bảng 3.4): Khả năng tự điều chỉnh chiến thuật vận động và xử lý tình huống thực tế còn thụ động.
  • Kỹ năng Làm việc nhóm (Bảng 3.5): Tinh thần hợp tác và phân công nhiệm vụ trong nhóm thi đấu chưa đạt hiệu quả cao.

2. Xây dựng bài tập tích hợp phát triển KN THXH (Mục tiêu 2)

• Cơ sở và nguyên tắc xây dựng bài tập: Đảm bảo tính khoa học, phù hợp cấu trúc vận động, đáp ứng mục tiêu phát triển thể chất và phù hợp tâm lý lứa tuổi THPT.
• Khảo sát chuyên gia: Đội ngũ chuyên gia (Bảng 3.6) đánh giá cao vai trò của 3 phần trong tiết học thể dục (Bảng 3.7) và tính khả thi của việc lồng ghép KN THXH vào từng phần (Bảng 3.8).
• Hệ thống bài tập hoàn chỉnh: Lựa chọn và chuẩn hóa hệ thống 15 bài tập tích hợp phát triển KN THXH (Bảng 3.9, Biểu đồ 3.2). Kết quả kiểm định cho thấy độ tin cậy và tính khách quan cao từ ý kiến đánh giá của chuyên gia (Bảng 3.10).

| STT | Phân nhóm kỹ năng | Phân bổ trong tiết học | Nội dung trọng tâm bài tập |
| :---: | :--- | :--- | :--- |
| 1 | Quản lý cảm xúc (QLCX) | Phần chuẩn bị & Phần cơ bản | Các bài tập khởi động kết hợp kiểm soát nhịp thở, kiểm soát tâm lý khi thi đấu đối kháng |
| 2 | Giải quyết vấn đề (GQVĐ) | Phần cơ bản | Bài tập tình huống chiến thuật vận động, tự điều chỉnh bài tập theo nhóm |
| 3 | Làm việc nhóm (LVN) | Phần cơ bản & Phần kết thúc | Bài tập phối hợp đồng đội, trò chơi vận động tập thể, thảo luận rút kinh nghiệm cuối giờ |

3. Đánh giá hiệu quả thực nghiệm (Mục tiêu 3)

• Kiểm định độ tin cậy thang đo:
  • Thang đo dành cho học sinh THPT: Hệ số Cronbach's Alpha đạt chuẩn độ tin cậy (Bảng 3.11).
  • Thang đo dành cho giáo viên THPT: Hệ số Cronbach's Alpha đạt mức tin cậy cao (Bảng 3.12).
• Đặc điểm khách thể thực nghiệm: Thống kê cơ cấu học sinh (Bảng 3.13) và giáo viên (Bảng 3.14) tham gia thực nghiệm.
• Kết quả đánh giá từ phía học sinh:
  • Đánh giá trước và sau thực nghiệm có sự tăng trưởng rõ rệt về nhận thức tính cần thiết (Bảng 3.15), tính hiệu quả (Bảng 3.16) và tính khả thi (Bảng 3.17, Biểu đồ 3.3).
  • Điểm số thao tác và xử lý tình huống thực tế của học sinh về kỹ năng QLCX (Bảng 3.18, 3.19), kỹ năng GQVĐ (Bảng 3.20, 3.21) và kỹ năng LVN (Bảng 3.22, 3.23) sau thực nghiệm đều cao hơn so với trước thực nghiệm.
• Kết quả đánh giá từ phía giáo viên:
  • Giáo viên ghi nhận sự chuyển biến tích cực về tính cần thiết (Bảng 3.24), tính hiệu quả (Bảng 3.25) và tính khả thi (Bảng 3.26, Biểu đồ 3.4) của 15 bài tập.
  • Đánh giá thao tác thực hiện kỹ năng của học sinh theo quan sát của giáo viên cho thấy sự tiến bộ ở cả 3 kỹ năng QLCX (Bảng 3.27), GQVĐ (Bảng 3.28) và LVN (Bảng 3.29, Biểu đồ 3.5).
• Bàn luận kết quả: Kết quả thực nghiệm khẳng định hệ thống bài tập tích hợp vừa nâng cao năng lực thực hành xã hội của học sinh, vừa tạo hứng thú học tập và cải thiện kết quả vận động môn Thể dục.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

1. Luận án đã hệ thống hóa và làm rõ cơ sở lý luận về dạy học tích hợp KN THXH trong môn GDTC ở trường THPT, phù hợp với định hướng đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
2. Xác lập khung cấu trúc và tiêu chí đánh giá cho 3 nhóm KN THXH cốt lõi (Quản lý cảm xúc, Giải quyết vấn đề, Làm việc nhóm) gắn liền với đặc thù vận động và tâm lý học sinh THPT.
3. Đề xuất quy trình phân bổ các mục tiêu kỹ năng xã hội vào cấu trúc 3 phần chuẩn tắc của tiết học Thể dục (chuẩn bị, cơ bản, kết thúc).

Đóng góp về mặt thực tiễn

1. Cung cấp dữ liệu thực trạng toàn diện về nhận thức của cán bộ, giáo viên và mức độ thực hành kỹ năng xã hội của học sinh THPT tại Thành phố Hồ Chí Minh.
2. Xây dựng và chuẩn hóa hệ thống 15 bài tập tích hợp phát triển KN THXH có tính khả thi, dễ áp dụng trực tiếp trong các giờ học GDTC chính khóa.
3. Xây dựng bộ công cụ thang đo đánh giá hiệu quả tích hợp KN THXH được kiểm định độ tin cậy bằng hệ số Cronbach's Alpha, phục vụ cho công tác kiểm tra, đánh giá của giáo viên phổ thông.

Kiến nghị và giải pháp đề xuất

• Đối với cơ quan quản lý giáo dục (Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT): Tổ chức các chuyên đề bồi dưỡng, tập huấn cho giáo viên GDTC về phương pháp dạy học tích hợp KN THXH; đưa nội dung tích hợp vào hướng dẫn chuyên môn hàng năm.
• Đối với các trường THPT: Tạo điều kiện về cơ sở vật chất, dụng cụ tập luyện thể thao; khuyến khích tổ bộ môn GDTC áp dụng hệ thống bài tập tích hợp trong kế hoạch dạy học môn học.
• Đối với giáo viên GDTC: Linh hoạt vận dụng 15 bài tập vào từng phần của tiết học; chuyển từ phương pháp truyền thụ một chiều sang tổ chức hoạt động nhóm, giao quyền tự chủ và tạo tình huống cho học sinh rèn luyện kỹ năng.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài

• Phạm vi khảo sát và thực nghiệm: Công trình mới triển khai tại một số trường THPT trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, chưa mở rộng ra các tỉnh thành khác hoặc khu vực nông thôn có điều kiện cơ sở vật chất khác biệt.
• Phạm vi kỹ năng: Luận án tập trung sâu vào 3 nhóm kỹ năng cốt lõi (Quản lý cảm xúc, Giải quyết vấn đề, Làm việc nhóm), chưa bao quát toàn bộ 13 kỹ năng thực hành xã hội theo các tiêu chuẩn quốc tế.

Hướng nghiên cứu tiếp

• Mở rộng phạm vi nghiên cứu thực nghiệm ở các trường THPT thuộc các vùng kinh tế - xã hội khác nhau trên toàn quốc.
• Nghiên cứu tích hợp thêm các KN THXH khác vào tiết học thể dục như: kỹ năng lãnh đạo, kỹ năng thương lượng, kỹ năng quản lý thời gian và kỹ năng thuyết trình.
• Thử nghiệm mô hình dạy học tích hợp KN THXH qua môn GDTC ở các cấp học khác (tiểu học và trung học cơ sở).

---

Giá trị tham khảo

Đối tượng sử dụng

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học, giảng viên: Tài liệu tham khảo về phương pháp luận nghiên cứu giáo dục học, lý luận và phương pháp dạy học môn GDTC, cũng như kỹ thuật xử lý dữ liệu và kiểm định thang đo Cronbach's Alpha.
• Giáo viên môn GDTC tại các trường THPT: Nguồn học liệu thực hành với 15 bài tập cụ thể có thể áp dụng trực tiếp vào giáo án giảng dạy hàng ngày.
• Cán bộ quản lý giáo dục và chuyên viên phụ trách chuyên môn: Căn cứ thực tiễn để xây dựng kế hoạch tập huấn, đổi mới phương pháp giảng dạy GDTC theo hướng phát triển năng lực người học.

Phần nội dung đáng tham khảo

• Khung phân tích 4 mức độ tích hợp (nội môn, đa môn, liên môn, xuyên môn) tại Chương 1.
• Bảng quy chuẩn quy đổi điểm số trung bình (Bảng 2.1, 2.2, 2.3) tại Chương 2.
• Danh mục và hướng dẫn tổ chức 15 bài tập tích hợp KN THXH (Bảng 3.9) tại Chương 3.
• Bảng tổng hợp kiểm định độ tin cậy Cronbach's Alpha thang đo học sinh và giáo viên (Bảng 3.11, 3.12) tại Chương 3.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án tập trung phát triển những kĩ năng thực hành xã hội cụ thể nào cho học sinh?

Luận án tập trung vào 3 nhóm KN THXH cốt lõi:

1. Kỹ năng Quản lý cảm xúc (QLCX): Khả năng nhận biết, kiểm soát trạng thái cảm xúc cá nhân và giải tỏa căng thẳng trong tập luyện, thi đấu.
2. Kỹ năng Giải quyết vấn đề (GQVĐ): Khả năng phân tích tình huống, thích ứng chiến thuật và tự điều chỉnh vận động.
3. Kỹ năng Làm việc nhóm (LVN): Khả năng phối hợp đồng đội, phân công nhiệm vụ và giải quyết mâu thuẫn nội bộ trong các hoạt động thể thao.

2. Hệ thống bài tập tích hợp được phân bổ vào các phần của tiết học thể dục như thế nào?

15 bài tập tích hợp được lồng ghép linh hoạt vào cấu trúc 3 phần của tiết học Thể dục:

• Phần chuẩn bị: Lồng ghép bài tập khởi động kết hợp kiểm soát cảm xúc và giao tiếp nhóm.
• Phần cơ bản: Lồng ghép bài tập trò chơi vận động, thi đấu phối hợp đồng đội rèn luyện kỹ năng LVN và tình huống chiến thuật đòi hỏi kỹ năng GQVĐ.
• Phần kết thúc: Lồng ghép bài tập thả lỏng, hồi tĩnh kết hợp tự đánh giá, chia sẻ cảm xúc và rút kinh nghiệm nhóm.

3. Độ tin cậy của thang đo trong nghiên cứu được kiểm định bằng phương pháp nào?

Độ tin cậy của thang đo khảo sát dành cho học sinh (Bảng 3.11) và giáo viên (Bảng 3.12) được kiểm định bằng hệ số Cronbach's Alpha trong phần mềm phân tích thống kê, đảm bảo các biến quan sát đạt độ tin cậy nội hàm trước khi đưa vào phân tích thực nghiệm.

4. Kết quả thực nghiệm sư phạm chứng minh hiệu quả của hệ thống bài tập ra sao?

So sánh trước và sau thực nghiệm cho thấy sự gia tăng rõ rệt về điểm trung bình đánh giá từ cả học sinh và giáo viên trên 3 phương diện: tính cần thiết, tính hiệu quả và tính khả thi. Mức độ thành thạo các thao tác và khả năng xử lý tình huống thực tế liên quan đến QLCX, GQVĐ và LVN của học sinh nhóm thực nghiệm đều có sự cải thiện rõ rệt so với trước thực nghiệm.

5. Dạy học tích hợp trong chương trình phổ thông gồm những mức độ nào theo phân tích của tác giả?

Tác giả hệ thống hóa 4 mức độ tích hợp:

• Tích hợp nội môn (Intradisciplinary): Tích hợp giữa các nội dung trong cùng một môn học.
• Tích hợp đa môn (Multidisciplinary): Nhiều môn học cùng hướng đến một chủ đề độc lập.
• Tích hợp liên môn (Interdisciplinary): Kết hợp kiến thức, kỹ năng của nhiều môn để giải quyết một vấn đề.
• Tích hợp xuyên môn (Transdisciplinary): Tiếp cận vấn đề thực tiễn vượt ra ngoài ranh giới môn học, gắn liền với bối cảnh đời sống xã hội.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Huỳnh Trung Phong đã giải quyết thành công vấn đề tích hợp phát triển kĩ năng thực hành xã hội cho học sinh THPT thông qua tiết học Thể dục chính khóa tại Thành phố Hồ Chí Minh. Công trình đã chuẩn hóa hệ thống 15 bài tập tích hợp tập trung vào 3 nhóm kỹ năng cốt lõi (Quản lý cảm xúc, Giải quyết vấn đề, Làm việc nhóm) và phân bổ phù hợp vào cấu trúc 3 phần của tiết học. Kết quả kiểm định thực nghiệm sư phạm và xử lý thống kê khẳng định tính hiệu quả, tính khả thi của hệ thống bài tập trong việc đồng thời nâng cao kỹ năng xã hội và cải thiện kết quả giáo dục thể chất cho học sinh phổ thông.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU. 1 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Quan điểm của Đảng và Nhà nước về GDTC. Công tác GDTC cho HS THPT ở Việt Nam.

Cấu trúc giờ học Thể dục. Phần chuẩn bị. Phần kết thúc. Đặc điểm tâm lý HS THPT.

Sự phát triển của tính tự trọng. Đời sống xúc cảm, tình cảm. Nhu cầu được tôn trọng. Một số lý luận khái quát về dạy học tích hợp.

Định nghĩa “tích hợp”. Định nghĩa “dạy học tích hợp”. Đặc điểm của dạy học tích hợp. Các mức độ tích hợp trong chương trình giáo dục phổ thông.

Vai trò của dạy học tích hợp. KN THXH và rèn luyện KN THXH cho HS THPT. Khái quát về KN THXH. 34 9a3f31 93f39f8323 b7c7bda 5203 f0b7cfc8a c3 f0f81bf915 5a0f4ac5 d8ccf40c 9ad4424 f89 c65 43b7d34 d53 b38a2a3 9fe6 b66 c26 c305 fca4 9a3c4eb5 1abf55f8 0700b7a c6a4 5f9a c00a 0780 4c0e 4706 f58e f34 f4e 1d01 beb f4d539ab2fe7 2f5 b fb5225288a 8a06 f7fda9338 0380 3efb56b3d3a d4680 f23 e90abcc8a38 c23fcd2 51a0663 7b4 c4a20 104dc58 ee9e c3358 fa7d28b0 be58 c90a 6d7 d8a86 b865 52a6d 6e21c6e5ac96df3e c0e4 ba33 d28bbd1a 77d5 c8a2 275a70 1b94 bfae 8f4 720ff3 f 83ff16454 d0ff6fcfdbe1 f08 e06e5a 6cd3b1 d29 b9dca760 db7 f556 09c19b6825 5eb1ed 75b67ec4b3 b724ea 3df9a79ee fed 76173 5a128 1900e 0583 282baa 080ae f63 cf3 5b45 14a0 c2044 2ad20 8079 6f6 21eb 87ff30d3dbd7 f42b05b2 2642 df6a5 1542c8c8 9b7 d27 cd5 c6e4 6a36f0d7 fde f4a69a 3f4 f9e8 4338 c49 d5bb12 f0d7 2e 1dbd4e07a9 1c7 7d20 1f6 7f1 65a7 f0c61ad6 df3847e 1ccdb5b90 e55d132e2 0091 83b3df3 b9c9b0a b9a32e 9c3 1d17 42070 6f9 c33 be4 fc1ae 74a0 c925a c2abfb d9c b7f2 6ed3 145d0590e e1b3 7b30 baa4 f57b256 ce438 96e0 c368 7e01 f543 f03 e2b7 37e1d7 8ef3 d65a 0d2 dfe5 d520 d3a7 c33e4 8616 1c1 b19 c079aa f860 76df75 8aaf 4ae631e b7f0c1 86eaad2 c0e 6da48 ec1 0486 d93aa2 b8ee3 f47 e8aa258 5cf946 46 4eaf5 c63b2742 99306 4530 f7d12e f440 d783a0 6390 b97e c6 cc7 2bf3e9df7 f50 c c9a261 d2d34b1 efbbfb7384 77f7a47 c4a6a6 b238 d80 d82 c788 c191 9164 f6aa3 9 4f93 cd1 7a6554 3d1 803b33cb1b0aaac28 737ff67 eeb6 d176 38e03 7bfa 2d26 7d6 9bc7 1d71 3c1 5f4 b0e2e 94a1a2 6b9 c145 69b1 b468 87d5d0 c3ae4 db99 e612 dbf4e 60b7d9e7b725dd9 f50 c9d7 492d37c83dfeef4c1 3a54 c46ab8b8 b76d37b5 ba073 9b50b3a4b1 3035a 2090 fe268 5c6 f34 e2c6 8c7 22b2f8 1e8e30 3a5a41e e60e6 c3 d 3c4e9 c15 4862 b190e 839a2 4b65 f52 c9 c748 2d8b0cde295 0f8 cd2344a b0d0 1a3e c0436 79c9eb0 35f44646 e76db058 e3ab1 69e0 8b8 f6a7 f4f7a709 9cbf7e4 d9d18 48d75e 1a7b3 d5e3 d2e3 e3b9a d7e5a 4a3208ff 6a14 f2e1 cde7 6ae8ab3eb4e f91 5 651275 5a4512 dbfeaa8e0 c007 31b7 93c9fb06e3 bbf5451 b51 754a04 4cc62ae2 3 ff88a1cbdbcf9 e618 9f8 f6d2ceae 7271 0729 fae7 c225a c51 b4b0 8a6b1 d8d1a0f 5c1b3da8 b4d1 3cb1d8 42b0 31b0 c1 d4866 f33 06e49a 758 c5e1 f6d9b6 bcb0ab0 b7 e96c2 6ff6cf34 bb20 f31 2b5aa7 d385 b70e 5dc1dc9c7598 53e1a5 687a7 b87d7c7 e3e5c3 fe58 b4bb6fb04 0e9e1 7c5e 6d8 f65 d4d0a 892e cad7 550bb49 f5d5b15 853 fcb8 3a671 1d63 8f3 f9ee 7a6ce801 da406 40601 63f4cf649 89d3 f70 06a71 19c1e 60fc9a3568 5c2 f07a d8ae cc5 c6 c0b053 f5e51 0c5 2d72fb b8f78a8fc6 f6bb5a50 dd0 f7f2e735 dbb70b67e24 f8d49d37ef9b07 65fa4 2fc4a398 3b9 2f5 56098 3a26 77b722 c4 fae8b59b5 9d83 9de6 b1b2ffcf49e1 b8e68 7ef1 868 cb81 fa6 f59b8dc7 e0139ad11e2 f920 9375e 71ad4ec2 2d1 c08a6 0e5b9b10 bb1 f83 e3659 d02 06359 d b20c9a7bb9bfe635 b043 55e4 cc6 72273 d1d79b7276 bbf45a67 0bc6d24a 4c7 755 15e7a2 f607a4 f08 57e99 957e 98995fb 6a2727 f5a c8e5 8f9 1e92b4444 8e711 ec2 79b746 615a7 5776a7 2a0e7aa 3ff897afe 5a8c580 c38a7 69f8dd1 e477 0e2d52a4 1b9c74ab4a 2c2 99439 d6db85 3d45 2d8 bb4 b5db54f2dce47 c50e d23a3 56d7 c33 4 f8580 5c0 59f50a73 09dc4e33 c49 80aa85 b19 d0761 7ec0544aa4 2f0 632d8493 f2 b9a21a9 fc3a 5b6 b2908 cc6e38 f2b920 fc5 dbba 12c04c4ee52 b94b5fe7 353d7a7 d51760 f2 f3 c4b2 5b45 12c999b7db65c158dcba b7d2e5e8 8914a d13 f4f82856 55 70b476 6952 4967 472eb 9b1 1d0 d9534 8e65 b6fb150 e08e9 6375 cf24e2ffb d904 5 91b408 5421 d8efc3 c2b046fda430 d2c2a5da 83725 0e70 db16 8c7 71cd59a6 9aae c5fe8 3a106 f37 c8 f17fc4e 1e5c0e1 f29b0942 c58 c5 f6a131 7d6 c681 0a7be 6667 1.

Các KN THXH cần có của HS THPT .