Phát Triển Kỹ Năng Dạy Học Môn Mỹ Thuật Của Giáo Viên Trung Học Cơ Sở Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

Luận văn thạc sĩ giáo dục phân tích phát triển kỹ năng dạy học môn mỹ thuật của giáo viên trường trung học cơ sở quận hai bà trưng hà, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Phạm Thị Hảo
• Người hướng dẫn: PGS. Đinh Gia Lê
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Nghệ Thuật Trung Ương
• Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn mỹ thuật
• Đề tài: Phát Triển Kỹ Năng Dạy Học Môn Mỹ Thuật Cho Giáo Viên Trung Học Cơ Sở Tại Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TRẠNG KỸ NĂNG DẠY HỌC MÔN MỸ THUẬT CỦA GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ QUẬN HAI BÀ TRƯNG, HÀ NỘI
• 1.1. Cơ sở lí luận về phát triển kỹ năng dạy học môn Mỹ thuật của Giáo viên trường Trung học cơ sở
• 1.1.1. Một số khái niệm công cụ của đề tài
• 1.1.2. Những định hướng của Đảng, Nhà nước về vấn đề phát triển kỹ năng dạy học của giáo viên
• 1.1.3. Môn mỹ thuật trong các trường THCS
• 1.1.4. Hệ thống kỹ năng dạy học môn mỹ thuật của giáo viên các trường THCS
• 1.1.5. Các con đường và cách thức phát triển kỹ năng dạy học môn mỹ thuật của giáo viên
• 1.2. Thực trạng kỹ năng dạy học môn mỹ thuật của giáo viên trường THCS Vân Hồ, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội
• 1.2.1. Vài nét khái quát về trường THCS Vân Hồ, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội
• 1.2.2. Thực trạng kỹ năng dạy học môn mỹ thuật của giáo viên các Trường THCS ở quận Hai Bà Trưng, Hà Nội
• 1.2.3. Đánh giá chung về thực trạng kỹ năng dạy học môn mỹ thuật của giáo viên các Trường THCS quận Hai Bà Trưng, Hà Nội
• 1.2.4. Đặc điểm của học sinh THCS
• 2. Chương 2: BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG DẠY HỌC MÔN MỸ THUẬT CỦA GIÁO VIÊN TRƯỜNG THCS QUẬN HAI BÀ TRƯNG, HÀ NỘI
• 2.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 2.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
• 2.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học
• 2.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả
• 2.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống và đồng bộ
• 2.2. Một số biện pháp phát triển kỹ năng dạy học môn mỹ thuật của GV trường THCS quận Hai Bà Trưng, Hà Nội
• 2.2.1. Tăng cường nhận thức của GV về tầm quan trọng của kỹ năng dạy học môn mỹ thuật đối với kết quả dạy học
• 2.2.2. Tăng cường bồi dưỡng kỹ năng dạy học môn mỹ thuật cho giáo viên
• 2.2.3. Tăng cường tính tích cực của giáo viên trong quá trình tự đào tạo, tự bồi dưỡng, phát triển kỹ năng dạy học môn mỹ thuật
• 2.2.4. Tăng cường các hội giảng cho giáo viên môn mỹ thuật
• 2.3. Khảo nghiệm các biện pháp phát triển kỹ năng dạy học môn mỹ thuật của GV trường THCS quận Hai Bà Trưng, Hà Nội
• 2.3.1. Những vấn đề chung về khảo nghiệm
• 2.3.2. Phân tích kết quả khảo nghiệm
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Kỹ Năng Dạy Học Mỹ Thuật THCS

Trong bối cảnh đổi mới giáo dục, việc phát triển kỹ năng dạy học mỹ thuật cho giáo viên THCS trở nên cấp thiết. Môn Mỹ thuật đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành thị hiếu thẩm mỹ, phát triển tư duy sáng tạo và năng lực cảm thụ cái đẹp cho học sinh. Giáo viên không chỉ cần kiến thức chuyên môn vững vàng mà còn phải có kỹ năng sư phạm mỹ thuật cho giáo viên tốt để truyền đạt hiệu quả. Thực tế cho thấy, chất lượng dạy và học môn Mỹ thuật vẫn còn nhiều hạn chế, đòi hỏi sự đầu tư và đổi mới liên tục từ đội ngũ giáo viên. Theo tài liệu gốc, "Thông qua môn Mỹ thuật, năng lực quan sát, khả năng tư duy hình tượng, tính sáng tạo của các em được phát triển".

1.1. Khái niệm cơ bản về phát triển kỹ năng dạy học

Phát triển kỹ năng dạy học là quá trình liên tục nâng cao kiến thức, kỹ năng và phương pháp sư phạm của giáo viên. Quá trình này bao gồm việc cập nhật kiến thức chuyên môn, rèn luyện kỹ năng thực hành, và áp dụng các phương pháp dạy học tiên tiến. Mục tiêu là giúp giáo viên đáp ứng tốt hơn yêu cầu của chương trình giáo dục và nhu cầu học tập của học sinh. Kỹ năng dạy học bao gồm kỹ năng chuẩn bị bài giảng, kỹ năng thực hiện bài giảng và kỹ năng đánh giá chất lượng học tập. Theo Đại từ điển tiếng Việt, kỹ năng là: khả năng vận dụng những kiến thức thu nhận được vào thực tế.

1.2. Vai trò của môn Mỹ thuật trong chương trình THCS

Môn Mỹ thuật có vai trò quan trọng trong việc giáo dục thẩm mỹ, phát triển tư duy sáng tạo và khả năng cảm thụ nghệ thuật cho học sinh THCS. Môn học này giúp học sinh khám phá vẻ đẹp của thế giới xung quanh, rèn luyện khả năng quan sát, phân tích và đánh giá các tác phẩm nghệ thuật. Đồng thời, môn Mỹ thuật còn góp phần bồi dưỡng nhân cách, giúp học sinh trở thành những người có tâm hồn phong phú và khả năng sáng tạo cao. Môn học này độc lập và bình đẳng với các môn học khác và có vị trí khá quan trọng trong hoạt động dạy học ở trường THCS.

II. Thực Trạng Kỹ Năng Dạy Mỹ Thuật THCS Tại Hai Bà Trưng

Thực tế dạy học mỹ thuật sáng tạo ở quận Hai Bà Trưng, Hà Nội cho thấy, chất lượng dạy học môn Mỹ thuật nói chung và kết quả học tập môn học này nói riêng chưa đáp ứng được mục tiêu dạy học môn học đã đưa ra. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng này, trong đó phải kể đến những hạn chế về mức độ và hiệu quả thực hiện kỹ năng dạy học của người giáo viên. Cần đánh giá khách quan và toàn diện về năng lực của giáo viên, từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp để nâng cao chất lượng bồi dưỡng chuyên môn mỹ thuật giáo viên THCS.

2.1. Đánh giá năng lực giáo viên mỹ thuật THCS hiện nay

Năng lực của giáo viên mỹ thuật THCS hiện nay cần được đánh giá dựa trên nhiều tiêu chí, bao gồm kiến thức chuyên môn, kỹ năng sư phạm, khả năng sáng tạo và tinh thần trách nhiệm. Cần có các công cụ đánh giá khách quan và toàn diện để xác định điểm mạnh, điểm yếu của từng giáo viên. Kết quả đánh giá sẽ là cơ sở để xây dựng kế hoạch bồi dưỡng và phát triển năng lực cho giáo viên. Bên cạnh đó, trong mỗi phân môn cụ thể, giáo viên mỹ thuật cũng cần có hiểu biết và am tường với những đặc thù riêng trong dạy học mỹ thuật như trong phân môn vẽ tranh, vẽ theo mẫu, vẽ trang trí, thường thức mỹ thuật.

2.2. Những khó khăn thách thức trong dạy học mỹ thuật

Giáo viên mỹ thuật THCS đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức trong quá trình dạy học. Một số khó khăn có thể kể đến như thiếu thốn về cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, chương trình học còn nặng về lý thuyết, ít thực hành, và sự thiếu quan tâm của phụ huynh đối với môn học. Để vượt qua những khó khăn này, giáo viên cần chủ động đổi mới phương pháp dạy học, tăng cường sử dụng các phương tiện trực quan, và tạo ra môi trường học tập hứng thú cho học sinh.

2.3. Yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng dạy học mỹ thuật

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng dạy học mỹ thuật của giáo viên THCS, bao gồm trình độ chuyên môn, kinh nghiệm giảng dạy, khả năng tự học hỏi và cập nhật kiến thức mới, môi trường làm việc, và sự hỗ trợ từ nhà trường và các cấp quản lý giáo dục. Để nâng cao kỹ năng dạy học, giáo viên cần được tạo điều kiện để tham gia các khóa đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, và trao đổi kinh nghiệm với đồng nghiệp.

III. Giải Pháp Phát Triển Kỹ Năng Dạy Học Mỹ Thuật Hiệu Quả

Để nâng cao năng lực dạy học mỹ thuật cho giáo viên THCS tại quận Hai Bà Trưng, cần có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này cần tập trung vào việc bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, rèn luyện kỹ năng sư phạm, và tạo điều kiện để giáo viên phát huy tính sáng tạo trong giảng dạy. Đồng thời, cần tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, và đổi mới chương trình giáo dục để đáp ứng yêu cầu của thời đại. Cần có những bổ sung, cải tiến, thay đổi để phù hợp với thực tế hiện nay.

3.1. Bồi dưỡng thường xuyên về phương pháp dạy học mới

Việc bồi dưỡng thường xuyên về phương pháp dạy học mới là yếu tố then chốt để nâng cao kỹ năng dạy học cho giáo viên mỹ thuật THCS. Các khóa bồi dưỡng cần tập trung vào việc giới thiệu các phương pháp dạy học tích cực, sáng tạo, và phù hợp với đặc điểm của môn Mỹ thuật. Đồng thời, cần tạo điều kiện để giáo viên thực hành, trao đổi kinh nghiệm, và áp dụng các phương pháp mới vào thực tế giảng dạy. Cần có kế hoạch cụ thể củng cố, nâng cao năng lực và chất lượng đào tạo của các trường sư phạm, đặc biệt là đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy.

3.2. Tăng cường trao đổi kinh nghiệm giữa các giáo viên

Việc tăng cường trao đổi kinh nghiệm giữa các giáo viên là một giải pháp hiệu quả để nâng cao kỹ năng dạy học. Các hoạt động trao đổi kinh nghiệm có thể được tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau, như hội thảo, chuyên đề, sinh hoạt tổ chuyên môn, và tham quan học hỏi. Qua đó, giáo viên có thể học hỏi lẫn nhau, chia sẻ những kinh nghiệm hay, và giải quyết những khó khăn trong quá trình giảng dạy. Mở rộng và hoàn thiện mạng lưới trường trung học cơ sở, trung tâm giáo dục thường xuyên, trung tâm giáo dục kỹ thuật tổng hợp, hướng nghiệp; tiếp tục xây dựng và hoàn thiện chế độ, chính sách đãi ngộ thoả đáng đối với giáo viên nói chung và giáo viên tham gia công tác phổ cập trung học cơ sở nói riêng.

3.3. Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học mỹ thuật

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học mỹ thuật mang lại nhiều lợi ích, giúp giáo viên tạo ra những bài giảng sinh động, hấp dẫn, và trực quan. Giáo viên có thể sử dụng các phần mềm thiết kế đồ họa, trình chiếu, và các nguồn tài liệu trực tuyến để minh họa cho bài giảng. Đồng thời, công nghệ thông tin còn giúp giáo viên dễ dàng quản lý lớp học, giao bài tập, và đánh giá kết quả học tập của học sinh. Tại Đại hội X (2006), Đảng chủ trương “Đổi mới toàn diện giáo dục và đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao”.

IV. Ứng Dụng Thực Tế Giáo Án Mỹ Thuật THCS Quận Hai Bà Trưng

Việc xây dựng và áp dụng các giáo án mỹ thuật THCS Hai Bà Trưng sáng tạo, phù hợp với đặc điểm của học sinh là một yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả dạy học. Các giáo án cần được thiết kế theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, và sáng tạo của học sinh. Đồng thời, cần chú trọng đến việc tích hợp các kiến thức liên môn, gắn liền với thực tiễn cuộc sống, và tạo ra môi trường học tập hứng thú cho học sinh. Cần có kế hoạch cụ thể củng cố, nâng cao năng lực và chất lượng đào tạo của các trường sư phạm, đặc biệt là đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy.

4.1. Xây dựng giáo án tích hợp liên môn và thực tiễn

Giáo án tích hợp liên môn và thực tiễn giúp học sinh hiểu rõ hơn về mối liên hệ giữa các môn học và ứng dụng kiến thức vào giải quyết các vấn đề thực tế. Ví dụ, giáo viên có thể tích hợp kiến thức lịch sử, văn hóa vào bài giảng về các tác phẩm nghệ thuật truyền thống. Hoặc, giáo viên có thể tổ chức các hoạt động thực hành sáng tạo, như thiết kế sản phẩm thủ công mỹ nghệ, để học sinh vận dụng kiến thức đã học vào thực tế. Chị thị cũng chú trọng đến việc cần có kế hoạch cụ thể củng cố, nâng cao năng lực và chất lượng đào tạo của các trường sư phạm, đặc biệt là đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy.

4.2. Phát huy tính sáng tạo và chủ động của học sinh

Giáo án cần được thiết kế theo hướng phát huy tính sáng tạo và chủ động của học sinh. Giáo viên nên tạo điều kiện để học sinh tự khám phá, tìm tòi, và thể hiện ý tưởng của mình. Đồng thời, cần khuyến khích học sinh tham gia vào các hoạt động nhóm, trao đổi ý kiến, và hợp tác với nhau để hoàn thành nhiệm vụ. Tại Đại hội X (2006), Đảng chủ trương “Đổi mới toàn diện giáo dục và đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao”.

4.3. Đánh giá năng lực học sinh thông qua dự án và sản phẩm

Việc đánh giá năng lực học sinh thông qua dự án và sản phẩm giúp giáo viên đánh giá một cách toàn diện về kiến thức, kỹ năng, và thái độ của học sinh. Giáo viên có thể giao cho học sinh thực hiện các dự án sáng tạo, như thiết kế poster, làm mô hình, hoặc vẽ tranh tường. Sau đó, giáo viên sẽ đánh giá dựa trên các tiêu chí cụ thể, như tính sáng tạo, tính thẩm mỹ, và khả năng thuyết trình. Liên quan đến trình độ, kỹ năng của đội ngũ giáo viên, Nghị quyết về giáo dục lần này đã nhấn mạnh: Bảo đảm đủ số lượng, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên ở tất cả các cấp học, bậc học.

V. Bồi Dưỡng Giáo Viên Mỹ Thuật Quận Hai Bà Trưng Kinh Nghiệm

Chia sẻ kinh nghiệm dạy học mỹ thuật THCS từ các giáo viên giỏi, tâm huyết là một cách hiệu quả để lan tỏa những phương pháp hay, sáng tạo. Các buổi chia sẻ kinh nghiệm có thể được tổ chức dưới hình thức hội thảo, chuyên đề, hoặc sinh hoạt tổ chuyên môn. Qua đó, giáo viên có thể học hỏi lẫn nhau, trao đổi những bài học quý giá, và cùng nhau giải quyết những khó khăn trong quá trình giảng dạy. Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục, phát huy tích cực, sáng tạo của người học, khắc phục lối truyền thụ một chiều.

5.1. Tổ chức các buổi chia sẻ kinh nghiệm thực tế

Tổ chức các buổi chia sẻ kinh nghiệm thực tế là một hoạt động thiết thực để giúp giáo viên học hỏi lẫn nhau. Các buổi chia sẻ nên tập trung vào những vấn đề cụ thể, như phương pháp dạy học một bài cụ thể, cách sử dụng đồ dùng dạy học, hoặc cách giải quyết các tình huống sư phạm. Đồng thời, cần tạo điều kiện để giáo viên đặt câu hỏi, trao đổi ý kiến, và cùng nhau tìm ra những giải pháp tốt nhất. Hoàn thiện hệ thống đánh giá và kiểm định chất lượng giáo dục. Cải tiến nội dung và phương pháp thi cử nhằm đánh giá đúng trình độ tiếp thu tri thức, khả năng học tập.

5.2. Xây dựng cộng đồng giáo viên mỹ thuật trực tuyến

Xây dựng cộng đồng giáo viên mỹ thuật trực tuyến là một cách hiệu quả để kết nối các giáo viên trên địa bàn quận Hai Bà Trưng. Cộng đồng trực tuyến có thể được xây dựng trên các nền tảng mạng xã hội, diễn đàn, hoặc website chuyên biệt. Qua đó, giáo viên có thể dễ dàng trao đổi thông tin, chia sẻ tài liệu, và hỗ trợ lẫn nhau trong công việc. Khắc phục những mặt yếu kém và tiêu cực trong giáo dục.

5.3. Khen thưởng và động viên giáo viên có thành tích

Việc khen thưởng và động viên giáo viên có thành tích là một cách hiệu quả để khuyến khích giáo viên nỗ lực hơn trong công việc. Các hình thức khen thưởng có thể là bằng khen, giấy khen, hoặc các phần thưởng vật chất. Đồng thời, cần tạo điều kiện để giáo viên được tham gia các khóa đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, và được công nhận những đóng góp của mình. Những chỉ đạo của Bộ GD&ĐT về vấn đề nâng cao trình độ, kỹ năng dạy học của đội ngũ giáo viên Ngày...

VI. Kết Luận Tương Lai Phát Triển Mỹ Thuật THCS Hai Bà Trưng

Phát triển kỹ năng dạy học môn mỹ thuật cho giáo viên THCS tại quận Hai Bà Trưng là một quá trình liên tục và đòi hỏi sự nỗ lực của cả giáo viên, nhà trường, và các cấp quản lý giáo dục. Với những giải pháp đồng bộ và hiệu quả, tin rằng chất lượng dạy và học môn Mỹ thuật sẽ ngày càng được nâng cao, góp phần vào sự phát triển toàn diện của học sinh. Cần có những bổ sung, cải tiến, thay đổi để phù hợp với thực tế hiện nay.

6.1. Đề xuất chính sách hỗ trợ giáo viên mỹ thuật

Để hỗ trợ giáo viên mỹ thuật phát triển kỹ năng dạy học, cần có các chính sách cụ thể, như tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, hỗ trợ kinh phí cho giáo viên tham gia các khóa đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, và tạo điều kiện để giáo viên được tham quan, học hỏi kinh nghiệm từ các trường tiên tiến. Cần có kế hoạch cụ thể củng cố, nâng cao năng lực và chất lượng đào tạo của các trường sư phạm, đặc biệt là đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy.

6.2. Tiếp tục đổi mới chương trình và phương pháp dạy học

Việc tiếp tục đổi mới chương trình và phương pháp dạy học là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng dạy và học môn Mỹ thuật. Chương trình cần được thiết kế theo hướng giảm tải lý thuyết, tăng cường thực hành, và phát huy tính sáng tạo của học sinh. Đồng thời, cần áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, sáng tạo, và phù hợp với đặc điểm của môn Mỹ thuật. Tại Đại hội X (2006), Đảng chủ trương “Đổi mới toàn diện giáo dục và đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao”.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong hệ thống giáo dục phổ thông, môn Mỹ thuật giữ vị trí độc lập và bình đẳng, đóng vai trò nền tảng trong việc giáo dục thị hiếu, bồi dưỡng năng lực thẩm mỹ và phát triển nhân cách toàn diện cho học sinh theo định hướng Đức - Trí - Thể - Mỹ. Trên địa bàn quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội, mạng lưới giáo dục trung học cơ sở bao gồm 18 trường học, trong đó có 14 trường công lập và 4 trường ngoài công lập, với 10 trường đã được công nhận đạt chuẩn quốc gia cấp độ 1. Môn Mỹ thuật được triển khai xuyên suốt 4 khối lớp với thời lượng từ 17 tiết/năm ở lớp 9 đến 35 tiết/năm ở các lớp 6, 7 và 8.

Tuy nhiên, thực tiễn dạy học môn Mỹ thuật tại các trường trung học cơ sở trên địa bàn quận trong giai đoạn năm học 2015 - 2016 cho thấy chất lượng giảng dạy vẫn chưa đạt được hiệu quả như kỳ vọng của chương trình giáo dục. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ những hạn chế trong mức độ thực hiện và tính thuần thục hệ thống kỹ năng sư phạm của đội ngũ giáo viên đứng lớp. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm được đặt ra là làm thế nào để chuẩn hóa và nâng cao năng lực nghề nghiệp cho người thầy nghệ thuật trong bối cảnh đổi mới giáo dục.

Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa cơ sở lý luận về kỹ năng dạy học mỹ thuật cấp trung học cơ sở, khảo sát và đánh giá toàn diện thực trạng sư phạm tại 11 trường học trên địa bàn, lấy trường Trung học cơ sở Vân Hồ làm địa bàn khảo sát trọng điểm. Từ đó, luận văn đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính khả thi nhằm phát triển kỹ năng sư phạm cho giáo viên, chuẩn bị nền tảng chuyên môn vững chắc hướng tới chương trình giáo dục phổ thông mới giai đoạn 2020 - 2021.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng nhận thức luận duy vật biện chứng về sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn, kết hợp chặt chẽ với các học thuyết tâm lý học sư phạm hiện đại. Cơ sở hình thành kỹ năng nghề nghiệp được soi chiếu qua hai lý thuyết cốt lõi: lý thuyết phản xạ có điều kiện của sinh lý học thần kinh cấp cao (kỹ năng được tôi luyện và củng cố qua quá trình rèn luyện thực tế) và lý thuyết tâm lý học hành vi chức năng trong đào tạo giáo viên của các nước phương Tây. Bên cạnh đó, luận văn kế thừa các luận điểm khoa học từ công trình nghiên cứu kỹ năng sư phạm của O. Abdoullina, lý thuyết phẩm chất tâm lý người thầy của F. Gonobolin và hệ thống hơn 100 kỹ năng nghiệp vụ giảng dạy do X. Kixegov đúc kết.

Về mô hình nghiên cứu, đề tài chuẩn hóa cấu trúc kỹ năng dạy học môn Mỹ thuật thành một hệ thống chỉnh thể gồm 3 nhóm thành tố có mối quan hệ tương hỗ chặt chẽ:

• Nhóm kỹ năng chuẩn bị bài giảng: Bao gồm phân tích chương trình, tổng hợp tài liệu, xác định mục tiêu 3 chiều (kiến thức, kỹ năng, thái độ), lập kế hoạch dạy học và chuẩn bị đồ dùng trực quan.
• Nhóm kỹ năng thực hiện bài giảng: Bao gồm kỹ năng thuyết trình, thị phạm mẫu trực tiếp, vấn đáp gợi mở, quản lý trật tự lớp học, xử lý tình huống sư phạm và tổ chức 4 phân môn đặc thù (vẽ theo mẫu, vẽ trang trí, vẽ tranh đề tài, thường thức mỹ thuật).
• Nhóm kỹ năng đánh giá chất lượng học tập: Bao gồm kỹ năng đặt câu hỏi kiểm tra kiến thức cốt lõi, nhận xét định tính sản phẩm tạo hình, phát hiện năng khiếu tiềm ẩn và động viên, khen thưởng học sinh.

Khái niệm công cụ trọng tâm được xác định rõ: "Kỹ năng dạy học môn Mỹ thuật" là khả năng người giáo viên vận dụng linh hoạt tri thức mỹ thuật và nghệ thuật sư phạm để tổ chức các hoạt động học tập, giúp học sinh tiếp nhận kiến thức thị giác và thực hành sáng tạo nghệ thuật đạt hiệu quả cao nhất trong điều kiện thời gian và phương tiện nhất định.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn kết hợp đồng bộ các nguồn dữ liệu sơ cấp và thứ cấp trong phạm vi thời gian năm học 2015 - 2016. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các văn bản chỉ đạo của Đảng và Nhà nước như Chỉ thị số 61-CT/TW ngày 28/12/2000 của Bộ Chính trị về phổ cập trung học cơ sở, Luật Giáo dục năm 2009 và Thông tư số 26/2012/TT-BGDĐT ngày 10/7/2012 của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định quy chế bồi dưỡng thường xuyên.

Cỡ mẫu nghiên cứu định lượng bao gồm 11 giáo viên chuyên trách môn Mỹ thuật tại 11 trường trung học cơ sở đại diện trên toàn quận Hai Bà Trưng. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích kết hợp phân tầng được áp dụng nhằm bao quát các loại hình trường công lập, trường đạt chuẩn quốc gia cấp độ 1 và trường chưa đạt chuẩn. Tại địa bàn trọng điểm là trường Trung học cơ sở Vân Hồ (quy mô 16 lớp học, 51 cán bộ giáo viên nhân viên và 510 học sinh), tác giả tiến hành khảo sát sâu toàn diện.

Phương pháp thu thập dữ liệu bao gồm: điều tra bằng phiếu hỏi cấu trúc, phỏng vấn sâu chuyên gia và quan sát trực tiếp thông qua dự giờ 4 tiết học thực tế tại học kỳ 1 năm học 2015 - 2016 (lớp 6A1, lớp 7A3, lớp 8A1 và lớp 9A2). Việc lựa chọn phương pháp quan sát dự giờ kết hợp bảng hỏi là bắt buộc bởi môn Mỹ thuật mang tính đặc thù thực hành thị giác cao; phương pháp này giúp lượng hóa chính xác mức độ thuần thục thao tác thị phạm và thái độ sư phạm của giáo viên, loại bỏ hoàn toàn các sai lệch mang tính chủ quan từ báo cáo định kỳ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực tế tại quận Hai Bà Trưng mang lại 4 phát hiện quan trọng về thực trạng kỹ năng dạy học môn Mỹ thuật:

Thứ nhất, có sự chênh lệch rõ rệt về kỹ năng sư phạm ban đầu do nguồn gốc đào tạo đa dạng. Khảo sát 11 giáo viên cho thấy đội ngũ được đào tạo từ các trường sư phạm nghệ thuật có nền tảng phương pháp vững vàng hơn, trong khi khoảng 36% giáo viên tốt nghiệp từ các trường mỹ thuật tạo hình hoặc mỹ thuật công nghiệp thuần túy gặp rất nhiều khó khăn, lúng túng trong việc quản lý lớp học và thiết kế tiến trình bài giảng trong những năm đầu công tác. Mặc dù 100% giáo viên tại trường Trung học cơ sở Vân Hồ đạt chuẩn đào tạo và 71% đạt trình độ trên chuẩn, nhưng việc chuyển hóa năng lực chuyên môn cá nhân thành kỹ năng sư phạm tương tác vẫn còn nhiều rào cản.

Thứ hai, nhận thức và mức độ thực hiện của giáo viên bị lệch pha nghiêm trọng giữa các nhóm kỹ năng. Toàn bộ 11/11 giáo viên (đạt tỷ lệ 100%) đều nhận thức sâu sắc và dành phần lớn thời lượng cho nhóm kỹ năng thực hiện bài giảng trên lớp (đặc biệt là kỹ năng vẽ mẫu và thị phạm kỹ thuật). Ngược lại, chỉ có khoảng 45% giáo viên (5/11 người) thực sự chú trọng kỹ năng chuẩn bị đồ dùng dạy học chi tiết trước giờ lên lớp, và chỉ có khoảng 36% giáo viên (4/11 người) dành sự quan tâm thỏa đáng cho kỹ năng nhận xét, đánh giá sản phẩm học tập cuối buổi học.

Thứ ba, cơ sở vật chất chưa đồng bộ kìm hãm sự phát triển kỹ năng dạy học tích cực. Mặc dù 10/18 trường trung học cơ sở (chiếm tỷ lệ 55,6%) đạt chuẩn quốc gia cấp độ 1 và 100% phòng học tại trường Trung học cơ sở Vân Hồ đã được trang bị máy tính, máy chiếu và mạng internet phủ sóng toàn diện, nhưng 100% các trường trên địa bàn quận đều chưa có phòng học bộ môn nghệ thuật chuyên biệt. Việc phải dạy vẽ trong các phòng học văn hóa tiêu chuẩn với bàn ghế cố định khiến giáo viên không thể triển khai kỹ năng tổ chức thảo luận nhóm, hoạt động trưng bày sản phẩm hay thị phạm đa góc nhìn.

Thứ tư, thời lượng phân bổ môn học ngắt quãng gây gián đoạn kỹ năng sư phạm. Với thời lượng chỉ 1 tiết/tuần (và lớp 9 chỉ có 17 tiết/năm), giáo viên thường phải mất từ 3 đến 4 tuần mới lặp lại một dạng bài cùng phân môn, dẫn đến việc ứng dụng các kỹ năng đặc thù bị gián đoạn, khó đạt tới mức độ kỹ xảo điêu luyện.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của những hạn chế trên xuất phát từ tâm lý xã hội và định kiến coi Mỹ thuật là "môn phụ". Giáo viên mỹ thuật thường xuyên bị phân tán nguồn lực vào các nhiệm vụ ngoài chuyên môn như trang trí khánh tiết, chuẩn bị hội trường và tổ chức các sự kiện văn nghệ, chiếm dụng quỹ thời gian dành cho việc nghiên cứu giáo án và chuẩn bị bài giảng.

Khi đối chiếu với các nghiên cứu lý luận của Roxtovxen N.N. về phương pháp dạy mỹ thuật, giáo dục nghệ thuật đòi hỏi khơi gợi tối đa tính sáng tạo độc lập thay vì truyền thụ áp đặt một chiều. Tuy nhiên, do áp lực sĩ số lớp học đông (thường từ 35 đến 45 học sinh/lớp) và không gian chật hẹp, phần lớn giáo viên tại quận Hai Bà Trưng buộc phải duy trì lối dạy truyền thống "thầy vẽ mẫu - trò vẽ theo", hạn chế đáng kể khả năng biểu đạt cảm xúc cá nhân của học sinh trung học cơ sở - lứa tuổi đang trải qua giai đoạn chuyển giao tâm lý quan trọng từ 11 đến 15 tuổi.

Các số liệu thực trạng này có thể được mô hình hóa và trực quan hóa sinh động thông qua biểu đồ cột thể hiện sự tương phản tỷ lệ giữa 3 nhóm kỹ năng (chuẩn bị 45%, thực hiện 100%, đánh giá 36%) và bảng ma trận đối chiếu con đường hình thành kỹ năng sư phạm của giáo viên qua 5 kênh tiếp nhận (trường đại học, đồng nghiệp, tự tích lũy qua giảng dạy, lớp tập huấn định kỳ và dạy thêm bên ngoài).

Đề xuất và khuyến nghị

Để chuẩn hóa và phát triển toàn diện kỹ năng dạy học môn Mỹ thuật cho giáo viên trung học cơ sở, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ:

Thứ nhất, đổi mới nhận thức và chuẩn hóa trách nhiệm nghề nghiệp. Ban Giám hiệu các trường phối hợp với Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Hai Bà Trưng tổ chức quán triệt 100% cán bộ, giáo viên về mục tiêu giáo dục toàn diện theo Điều 2 Luật Giáo dục 2009. Thực hiện việc phân bổ công việc công bằng, hạn chế tối đa việc trưng dụng giáo viên mỹ thuật vào các hoạt động phong trào ngoài chuyên môn. Mục tiêu đạt 100% giáo viên có nhận thức đúng đắn về vị trí bình đẳng của môn học, triển khai thực hiện ngay từ đầu năm học 2017 - 2018.

Thứ hai, tổ chức định kỳ các chương trình bồi dưỡng chuyên sâu kỹ năng sư phạm mỹ thuật. Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Hai Bà Trưng chủ trì, liên kết với Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương tổ chức tối thiểu 2 khóa tập huấn nghiệp vụ chuyên đề/năm. Nội dung tập trung trang bị các phương pháp thị phạm hiện đại, kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin trong phân môn Thường thức mỹ thuật và kỹ năng đánh giá năng lực học sinh. Lộ trình thực hiện liên tục trong giai đoạn 2018 - 2020.

Thứ ba, tăng cường sinh hoạt chuyên môn, hội giảng và dự giờ chéo. Ban Giám hiệu các trường trung học cơ sở (trọng tâm là trường Vân Hồ) thiết lập quy chế bắt buộc mỗi giáo viên mỹ thuật phải thực hiện dự giờ đồng nghiệp ít nhất 2 tiết/học kỳ và tham gia tối thiểu 1 hội giảng chuyên đề cấp quận mỗi năm học. Giải pháp này hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ giáo viên thành thạo kỹ năng đánh giá và xử lý tình huống sư phạm từ mức 36% hiện nay lên trên 85% vào năm 2019.

Thứ tư, đầu tư hoàn thiện cơ sở vật chất và xây dựng phòng học chức năng chuyên biệt. Ủy ban Nhân dân quận Hai Bà Trưng phối hợp ngành giáo dục địa phương bố trí ngân sách xây dựng phòng thực hành nghệ thuật đạt chuẩn cho 100% trường trung học cơ sở trên địa bàn. Phấn đấu đến năm 2020, toàn bộ 18 trường học đều được trang bị đầy đủ giá vẽ, bục mẫu, tủ lưu trữ vật liệu và hệ thống chiếu sáng chuẩn phục vụ tạo hình thị giác.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

Thứ nhất, giáo viên giảng dạy môn Mỹ thuật tại các trường trung học cơ sở: Tài liệu cung cấp hệ thống thao tác chuẩn mực cho từng phân môn cụ thể, giúp giáo viên tự hoàn thiện kỹ năng thị phạm, đổi mới phương pháp nhận xét định tính và xây dựng bài giảng phát huy tính tích cực của học sinh.

Thứ hai, cán bộ quản lý giáo dục (Ban Giám hiệu, Tổ trưởng chuyên môn): Nắm bắt được khung tiêu chí đánh giá giờ dạy mỹ thuật đặc thù, từ đó xây dựng kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn, phân bổ thời khóa biểu khoa học và tạo môi trường sư phạm thuận lợi cho giáo viên bộ môn nghệ thuật phát triển năng lực.

Thứ ba, cán bộ chỉ đạo chuyên môn tại các Phòng và Sở Giáo dục và Đào tạo: Tham khảo bức tranh số liệu thực tế tại 18 trường học của quận Hai Bà Trưng để hoạch định chính sách bồi dưỡng thường xuyên theo Thông tư số 26/2012/TT-BGDĐT, đồng thời chuẩn bị cơ sở vật chất và nhân lực cho chương trình giáo dục phổ thông mới.

Thứ tư, giảng viên và sinh viên các trường đại học sư phạm nghệ thuật: Sử dụng làm tài liệu tham khảo thực tiễn trong học phần Lý luận và phương pháp dạy học mỹ thuật, giúp người học nhận diện khoảng cách giữa lý thuyết giảng đường và thực tế đứng lớp để chủ động rèn luyện tay nghề sư phạm trước khi tốt nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Cấu trúc hệ thống kỹ năng dạy học môn Mỹ thuật cấp trung học cơ sở gồm những nhóm nào? Hệ thống gồm 3 nhóm tương hỗ: kỹ năng chuẩn bị bài giảng, kỹ năng thực hiện bài giảng trên lớp và kỹ năng đánh giá chất lượng học tập. Khảo sát tại 11 trường trung học cơ sở quận Hai Bà Trưng cho thấy giáo viên thường chỉ tập trung vào nhóm kỹ năng thực hiện bài giảng mà xem nhẹ khâu chuẩn bị và đánh giá.

Nguyên nhân chính dẫn đến sự chênh lệch kỹ năng sư phạm giữa các giáo viên mỹ thuật là gì? Sự khác biệt bắt nguồn từ môi trường đào tạo ban đầu. Giáo viên tốt nghiệp từ các trường nghệ thuật chuyên nghiệp (chiếm khoảng 36% số người được khảo sát) thường có kỹ năng tạo hình thực tế xuất sắc nhưng ban đầu lại thiếu hụt kỹ năng tổ chức hoạt động sư phạm, dẫn đến lúng túng khi quản lý lớp học.

Tại sao cơ sở vật chất lại ảnh hưởng quyết định đến việc phát triển kỹ năng dạy mỹ thuật? Mỹ thuật là môn thực hành thị giác đòi hỏi không gian quan sát đa chiều và ánh sáng chuẩn. Việc 100% các trường trên địa bàn quận Hai Bà Trưng chưa có phòng học chức năng chuyên biệt khiến giáo viên không thể triển khai các kỹ năng nâng cao như vẽ mẫu thực tế, thảo luận nhóm hay trưng bày triển lãm sản phẩm.

Kỹ năng đánh giá chất lượng học tập môn Mỹ thuật cần tuân theo nguyên tắc nào? Đánh giá mỹ thuật mang tính định tính cao, cần tập trung vào sự tiến bộ, thái độ sáng tạo và nỗ lực cá nhân của học sinh thay vì chấm điểm hình vẽ cơ học. Giáo viên cần thành thục kỹ năng nhận xét khích lệ công khai và góp ý điều chỉnh kỹ thuật riêng để tránh làm tổn thương cảm xúc thẩm mỹ của học sinh.

Làm thế nào để giáo viên mỹ thuật tự nâng cao kỹ năng dạy học khi thời lượng môn học quá ít? Giáo viên cần tích cực tự bồi dưỡng qua thực tiễn, duy trì việc dự giờ chéo tối thiểu 2 tiết/học kỳ, tham gia đầy đủ 2 đợt tập huấn chuyên đề/năm và chủ động ứng dụng công nghệ thông tin để kết nối, học hỏi kinh nghiệm giảng dạy từ các đồng nghiệp trong và ngoài quận.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về hệ thống kỹ năng dạy học môn Mỹ thuật cấp trung học cơ sở, xác lập mô hình cấu trúc 3 nhóm kỹ năng chuẩn mực.
• Cung cấp bức tranh thực trạng chân thực từ 18 trường học trên địa bàn quận Hai Bà Trưng, chỉ rõ 100% giáo viên đạt chuẩn nhưng đang tồn tại sự mất cân đối giữa các kỹ năng sư phạm.
• Nhận diện chính xác các điểm nghẽn về hạ tầng giáo dục khi 100% cơ sở thiếu phòng học nghệ thuật chuyên biệt và thời lượng môn học bị ngắt quãng.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp toàn diện từ nâng cao nhận thức, bồi dưỡng tay nghề, sinh hoạt chuyên môn đến đầu tư thiết bị với lộ trình cụ thể giai đoạn 2018 - 2020.
• Tạo tiền đề khoa học và thực tiễn vững chắc phục vụ đắc lực cho công cuộc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục nghệ thuật trong chương trình giáo dục phổ thông mới.

Để nâng cao chất lượng giáo dục thẩm mỹ cho học sinh Thủ đô, các cơ quan quản lý giáo dục và các trường trung học cơ sở cần nhanh chóng triển khai áp dụng đồng bộ các giải pháp này vào thực tiễn giảng dạy ngay trong năm học tới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, nội dung của luận văn đƣợc thể hiện ở 2 chƣơng: 7 Chƣơng 1: Cơ sở lí luận và thực trạng kỹ năng dạy học môn Mỹ thuật của GV THCS Vân Hồ, quận Hai Bà Trƣng, Hà Nội. Chƣơng 2: Biện pháp phát triển kỹ năng dạy học môn Mỹ thuật của GV trƣờng THCS Vân Hồ, quận Hai Bà Trƣng, Hà Nội và khảo nghiệm các biện pháp. 8 Chƣơng1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TRẠNG KỸ NĂNG DẠY HỌC MÔN MỸ THUẬT CỦA GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ QUẬN HAI BÀ TRƢNG, HÀ NỘI 1. Cơ sở lí luận về phát triển kỹ năng dạy học môn Mỹ thuật của Giáo viên trƣờng Trung học cơ sở 1.

Một số khái niệm công cụ của đề tài 1. Phát triển Trong phép biện chứng duy vật, khái niệm “phát triển” dùng để chỉ quá trình vận động theo chiều hƣớng đi lên của sự vật: từ trình độ thấp lên trình độ cao hơn. Theo Đại từ điển tiếng Việt, phát triển là: vận động, tiến triển theo chiều hƣớng tăng lên [32, tr. Trong dạy học nói chung, khái niệm phát triển đƣợc sử dụng theo hƣớng mỗi giáo viên luôn cập nhật tri thức, kỹ năng để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội, của thay đổi của chƣơng trình, hay chính nhu cầu tự hoàn thiện năng lực nghề nghiệp của bản thân.

Kỹ năng Theo Đại từ điển tiếng Việt, kỹ năng là: khả năng vận dụng những kiến thức thu nhận đƣợc vào thực tế [32, tr. Nhƣ vậy, kỹ năng là năng lực hay khả năng chuyên biệt của một cá nhân về một hoặc nhiều khía cạnh nào đó đƣợc sử dụng để giải quyết tình huống hay công việc nào đó phát sinh trong cuộc sống. Để giải thích nguồn gốc hình thành kỹ năng, có lẽ không có cơ sở lý thuyết nào tốt hơn 2 lý thuyết về: Phản xạ có điều kiện (đƣợc hình thành trong thực tế cuộc sống cá nhân) và Phản xạ không điều kiện (là những phản xạ tự nhiên mà cá nhân sinh ra đã sẵn có). Trong đó, kỹ năng của cá nhân gần nhƣ thuộc về cái gọi là phản xạ có điều kiện, nghĩa là kỹ năng đƣợc hình thành từ khi một cá nhân sinh ra, trƣởng thành và tham gia hoạt động thực tế cuộc sống.

Ví dụ: kỹ năng giao tiếp, kỹ năng 9 làm việc nhóm… Theo đó, kiến thức là cơ sở của kỹ năng và để trở thành kỹ năng thì kiến thức phải phản ánh đầy đủ thuộc tính bản chất, đƣợc thử thách trong thực tiễn, tồn tại trong ý thức với vai trò là công cụ của hành động. Kỹ năng có một số đặc điểm sau: Một là, kỹ năng là tổ hợp của hàng loạt những yếu tố cấu thành nhƣ tri thức, kỹ xảo, kinh nghiệm, khả năng chú ý, khả năng tƣ duy, tƣởng tƣợng của con ngƣời. Hai là, kỹ năng bao giờ cũng gắn với một hoạt động cụ thể. Ba là, kỹ năng luôn đƣợc biểu hiện cụ thể ở mục đích hoạt động, nội dung và phƣơng thức hoạt động.

Bốn là, kỹ năng đƣợc hình thành trong quá trình sống, quá trình hoạt động của con ngƣời. Trong phạm vi đề tài, kỹ năng đƣợc hiểu là khả năng của con ngƣời thực hiện công việc có kết quả trong một thời gian thích hợp, trong những điều kiện nhất định, dựa vào sự lựa chọn các phƣơng pháp và cách thức hoạt động đúng đắn. Kỹ năng dạy học Kỹ năng dạy học Kỹ năng chuẩn bị Kỹ năng thực hiện Kỹ năng đánh giá bài giảng: bài giảng: chất lƣợng học tập: - Phân tích - Thuyết trình - Nhận xét - Tổng hợp - Thị phạm mẫu - Đánh giá - Lập kế hoạch - Quản lý lớp học - Động viên - Chuẩn bị các bƣớc - Vấn đáp - Khen thƣởng lên lớp… - Xử lý tình huống … sƣ phạm… Hình 1: Mô hình kĩ năng dạy học Kỹ năng dạy học là khả năng hình thành cho học sinh nắm vững một 10 hệ thống các thao tác nhằm làm sáng tỏ những thông tin trong quá trình học tập. Do đó, kỹ năng dạy học đối với giáo viên là cơ sở để giáo viên thực hiện tốt nhiệm vụ dạy học và giáo dục.

Qua mô hình kỹ năng dạy học ở hình 1, chúng ta thấy cấu trúc kỹ năng dạy học gồm 3 phần chính: - Kỹ năng chuẩn bị bài giảng - Kỹ năng thực hiện bài giảng - Kỹ năng đánh giá chất lƣợng học tập Trong 3 nhóm kỹ năng này có mối liên quan chặt chẽ, tác động lẫn nhau để đạt đƣợc hiệu quả tốt nhất trong quá trình dạy học. Bất kỳ một nhóm kỹ năng nào bị xem nhẹ sẽ ảnh hƣởng đến nhóm kỹ năng tiếp theo và rất khó đạt đƣợc mục tiêu dạy học. Ví dụ nhƣ nếu xem nhẹ kỹ năng chuẩn bị bài giảng thì khi tổ chức, thực hiện bài giảng sẽ rất khó khăn, khó kiểm soát và không lƣờng trƣớc đƣợc những tình huống sƣ phạm trong thực tiễn tổ chức trong môi trƣờng học đƣờng, với học sinh thực sự. Về cơ bản, kỹ năng dạy học đƣợc hình thành trong quá trình hoạt động sƣ phạm, thông qua sự tích lũy kinh nghiệm sống và nó cũng có đủ các đặc điểm chung nhƣ: tính chính xác, tính linh hoạt, tính hiệu quả,.

Phát triển kỹ năng dạy học Trong phạm vi đề tài, phát triển kỹ năng dạy học là hoạt động nhằm nâng cao kiến thức và trình độ của mỗi giáo viên trong việc phát triển hoàn thành nhiệm vụ dạy học và giáo dục. Đây là một quá trình, trong đó mỗi giáo viên bằng sự nỗ lực học hỏi, rèn luyện, tiếp nhận những cái mới cho phù hợp với thực tiễn để không ngừng hoàn thiện những kỹ năng đã có, đáp ứng đƣợc yêu cầu thay đổi, phát triển của thời đại. Nhƣ vậy, phát triển kỹ năng dạy học bao gồm các hoạt động sau đây: - Nâng cao kiến thức - Nâng cao nhận thức về công việc - Học hỏi và tiếp nhận những giá trị mới 11 - Phát hiện và bồi dƣỡng những khả năng của bản thân - Truyền đạt kiến thức - Sử dụng phƣơng tiện dạy học hiện đại 1. Những định hướng của Đảng, Nhà nước về vấn đề phát triển kỹ năng dạy học của giáo viên 1.

Những định hướng của Đảng về vấn đề nâng cao trình độ, kỹ năng dạy học của đội ngũ giáo viên Ngày 28-12-2000, Bộ Chính trị ra Chỉ thị số 61-CT/TW “Về việc phổ cập trung học cơ sở” yêu cầu các cấp uỷ đảng, chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể nhân dân từ Trung ƣơng đến địa phƣơng phải: Nhanh chóng xây dựng và thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục trung học cơ sở gắn với việc đổi mới nội dung chƣơng trình, phƣơng pháp giáo dục theo hƣớng cập nhật những thành tựu mới nhất của khoa học - công nghệ, với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nƣớc trong thời kỳ mở cửa, hội nhập, toàn cầu hoá, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nƣớc. Chị thị cũng chú trọng đến việc cần có kế hoạch cụ thể củng cố, nâng cao năng lực và chất lƣợng đào tạo của các trƣờng sƣ phạm, đặc biệt là đổi mới nội dung và phƣơng pháp giảng dạy. Mở rộng và hoàn thiện mạng lƣới trƣờng trung học cơ sở, trung tâm giáo dục thƣờng xuyên, trung tâm giáo dục kỹ thuật tổng hợp, hƣớng nghiệp; tiếp tục xây dựng và hoàn thiện chế độ, chính sách đãi ngộ thoả đáng đối với giáo viên nói chung và giáo viên tham gia công tác phổ cập trung học cơ sở nói riêng [35]. Tại Đại hội X (2006), Đảng chủ trƣơng “Đổi mới toàn diện giáo dục và đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lƣợng cao”.

Liên quan đến trình độ, kỹ năng của đội ngũ giáo viên, Nghị quyết về giáo dục lần này đã nhấn mạnh: Bảo đảm đủ số lƣợng, nâng cao chất lƣợng đội ngũ giáo viên ở tất cả các cấp học, bậc học. Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phƣơng pháp giáo dục, phát huy tích cực, sáng tạo của ngƣời học, khắc phục lối truyền thụ một 12 chiều. Hoàn thiện hệ thống đánh giá và kiểm định chất lƣợng giáo dục. Cải tiến nội dung và phƣơng pháp thi cử nhằm đánh giá đúng trình độ tiếp thu tri thức, khả năng học tập.

Khắc phục những mặt yếu kém và tiêu cực trong giáo dục. Những chỉ đạo của Bộ GD&ĐT về vấn đề nâng cao trình độ, kỹ năng dạy học của đội ngũ giáo viên Ngày 10.2012, Bộ GD&ĐT ban hành thông tƣ số 26/2012/TT- BGDĐT về việc ban hành quy chế bồi dƣỡng thƣờng xuyên giáo viên mầm non, phổ thông và giáo dục thƣờng xuyên. Thông tƣ gồm 05 chƣơng với 22 điều với những nội dung cơ bản nhƣ: Tổ chức bồi dƣỡng thƣờng xuyên; đánh giá và công nhận kết quả bồi dƣỡng thƣờng xuyên; nhiệm vụ và quyền của giáo viên. Đối tƣợng áp dụng là giáo viên giảng dạy tại các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và trung tâm giáo dục thƣờng xuyên (sau đây gọi chung là giáo viên), tổ chức và cá nhân có liên quan đến công tác bồi dƣỡng thƣờng xuyên giáo viên.

Mục đích của việc giáo viên học tập bồi dƣỡng thƣờng xuyên nhằm cập nhật kiến thức về chính trị, kinh tế - xã hội; bồi dƣỡng phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp; phát triển năng lực dạy học, năng lực giáo dục và những năng lực khác theo yêu cầu của chuẩn nghề nghiệp giáo viên, yêu cầu nhiệm vụ năm học, cấp học, yêu cầu phát triển giáo dục của địa phƣơng, yêu cầu đổi mới và nâng cao chất lƣợng giáo dục. Đồng thời, phát triển năng lực tự học, tự bồi dƣỡng của giáo viên; năng lực tự đánh giá hiệu quả bồi dƣỡng thƣờng xuyên; năng lực tổ chức, quản lý hoạt động tự học, tự bồi dƣỡng giáo viên của nhà trƣờng, của phòng giáo dục và đào tạo và của sở giáo dục và đào tạo. Đối với hoạt động bồi dƣỡng thƣờng xuyên, Thông tƣ quy định, hƣớng dẫn cụ thể về thời lƣợng, nội dung, hình thức, trách nhiệm của các 13 cấp quản lý, các cơ sở giáo dục trong hoạt động bồi dƣỡng thƣờng xuyên. Trong hoạt động đánh giá và công nhận kết quả bồi dƣỡng thƣờng xuyên, Thông tƣ hƣớng dẫn chi tiết những căn cứ, phƣơng thức đánh giá; cách xếp loại; công nhận và cấp giấy chứng nhận kết quả bồi dƣỡng thƣờng xuyên của giáo viên.

Đồng thời, Thông tƣ cũng quy định rõ nhiệm vụ, quyền hạn của giáo viên; trách nhiệm của các cấp quản lý, các cơ sở giáo dục trong việc tổ chức, hƣớng dẫn, đánh giá, công nhận kết quả thực hiện bồi dƣỡng thƣờng xuyên.