Bé c«ng th−¬ng viÖn nghiªn cøu th−¬ng m¹i B¸o c¸o tæng kÕt ®Ò tµi cÊp nhµ n−íc ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng xhcn ë viÖt nam trong ®iÒu kiÖn héi nhËp kinh tÕ vµ toµn cÇu hãa m∙ sè kx 01.11 Chñ nhiÖm ®Ò tµi: pgs, ts. nguyÔn v¨n nam 6914 01/7/2008 hµ néi - 2007 môc lôc Danh môc nh÷ng ch÷ viÕt t¾t. 9 PhÇn thø nhÊt: toµn cÇu ho¸, héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ vµ t¸c ®éng ®Õn ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi. Kh¸i niÖm, B¶N CHÊT CñA TOµN CÇU HO¸ Vµ HéI NHËP KINH TÕ quèc tÕ.
Quan niÖm vÒ toµn cÇu ho¸ vµ héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ. C¸c yÕu tè chñ yÕu thóc ®Èy toµn cÇu ho¸ vµ héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ. Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña toµn cÇu ho¸ kinh tÕ. T¸C §éNG CñA Toµn cÇu ho¸ Vµ Héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ §èI VíI PH¸T TRIÓN KINH TÕ - X· HéI.
T¸c ®éng ®Õn t¨ng tr−ëng kinh tÕ vµ æn ®Þnh kinh tÕ vÜ m«. T¸c ®éng ®Õn ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr−êng. T¸c ®éng ®èi víi viÖc lµm, thu nhËp vµ ®ãi nghÌo. T¸c ®éng ®èi víi c¸c vÊn ®Ò chÝnh trÞ, v¨n ho¸.
T¸c ®éng ®Õn m«i tr−êng tù nhiªn. T¸c ®éng ®èi víi c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn. Toµn cÇu ho¸ vµ chñ nghÜa x· héi. KINH NGHIÖM CñA MéT Sè QUèC GIA TRONG VIÖC N¾M B¾T C¥ HéI CñA toµn cÇu ho¸ Vµ héi nhËp kinh tÕ QUèC TÕ ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ.
Kinh nghiÖm héi nhËp cña c¸c n−íc. Mét sè bµi häc kinh nghiÖm. 78 PhÇn thø hai: Thùc tr¹ng ph¸t triÓn Kinh TÕ ThÞ Tr−êng ®Þnh h−íng X· Héi Chñ NghÜa ë viÖt nam trong ®iÒu kiÖn toµn cÇu ho¸ vµ héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ. Nh÷ng chñ tr−¬ng, chÝnh s¸ch ®æi míi nh»m ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa ë ViÖt Nam trong ®iÒu kiÖn Toµn CÇu Ho¸ vµ Héi NhËp Kinh tÕ quèc tÕ.
Qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi tõ nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung sang kinh tÕ hµng ho¸ theo ®Þnh h−íng thÞ tr−êng. X©y dùng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa. §æi míi chÝnh s¸ch kinh tÕ ®èi ngo¹i vµ më cöa héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ. Qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ vµ t¸c ®éng cña nã ®Õn ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng X· héi chñ nghÜa ë n−íc ta.
Qu¸ tr×nh thùc hiÖn chÝnh s¸ch më cöa, héi nhËp cña n−íc ta trong thêi gian qua. Thµnh tùu héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ. T¸c ®éng tiªu cùc cña toµn cÇu ho¸ vµ héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ ®èi víi ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi n−íc ta trong thêi gian qua. Thùc tr¹ng c¶i c¸ch chÝnh s¸ch vµ thÓ chÕ kinh tÕ thÞ tr−êng nh»m chñ ®éng héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ cña ViÖt nam trong thêi gian qua.
Hoµn thiÖn c¬ chÕ thÞ tr−êng ®¸p øng yªu cÇu më cöa vµ héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ. H¹n chÕ ph©n biÖt ®èi xö gi÷a c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, t¹o dùng m«i tr−êng kinh doanh lµnh m¹nh ®èi víi c¸c chñ thÓ kinh tÕ. N©ng cao n¨ng lùc thÓ chÕ trong ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa. ChÝnh s¸ch x· héi, m«i tr−êng.
§¸nh gi¸ chung vÒ qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng X· héi chñ nghÜa theo yªu cÇu héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ cña ViÖt Nam trong thêi gian qua. Nguyªn nh©n h¹n chÕ. 161 PhÇn thø ba: Quan ®iÓm, ®Þnh h−íng vµ gi¶i ph¸p ®Èy m¹nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ nh»m ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng X· héi chñ nghÜa ë ViÖt nam. bèi c¶nh quèc tÕ vµ trong n−íc.
Bèi c¶nh quèc tÕ. Bèi c¶nh trong n−íc. Dù b¸o mét sè t¸c ®éng cña héi nhËp kinh tÕ ®èi víi ph¸t triÓn kinh tÕ ViÖt Nam. Quan ®iÓm vµ ®Þnh h−íng ®Èy m¹nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ nh»m ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng X· héi chñ nghÜa ë ViÖt Nam.
Mét sè ®Þnh h−íng. Mét sè gi¶i ph¸p ®Èy m¹nh héi nhËp nh»m ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng X· héi chñ nghÜa ë viÖt nam. Hoµn thiÖn khung khæ ph¸p luËt n−íc ta phï hîp víi chuÈn mùc quèc tÕ vµ ®Æc thï kinh tÕ, x· héi cña ViÖt Nam. X©y dùng ®ång bé c¸c yÕu tè thÞ tr−êng, t¹o m«i tr−êng thuËn lîi cho ho¹t ®éng kinh doanh.
§Èy m¹nh c¶i c¸ch c¸c doanh nghiÖp nhµ n−íc theo h−íng n©ng cao tÝnh chñ ®éng, hiÖu qu¶ vµ kh¶ n¨ng c¹nh tranh. N©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh, hoµn thiÖn m«i tr−êng ®Çu t−, chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ. Ph¸t triÓn nguån nh©n lùc, t¨ng c−êng ho¹t ®éng nghiªn cøu, øng dông khoa häc c«ng nghÖ. Chñ ®éng vµ tÝch cùc trong héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ, më réng quan hÖ kinh tÕ ®èi ngo¹i.
Xö lý c¸c vÊn ®Ò x· héi, m«i tr−êng. B¶o ®¶m an ninh quèc gia. C¶i c¸ch hµnh chÝnh. 243 Tµi liÖu tham kh¶o.
251 Phô lôc 1: LÞch tr×nh c¾t gi¶m thuÕ quan trung b×nh (theo CEPT), 1996 – 2006.Error! Bookmark not defined. Phô lôc 2: Kim ng¹ch xuÊt khÈu thêi kú 1991–2004 cña ViÖt NamError! Bookmar Phô lôc 3: C¬ cÊu vµ nhÞp ®é t¨ng GDP theo thµnh phÇn kinh tÕ, 2001-2004 .Error! Bookmark not defined. Phô lôc 4: Tæng sè vèn ®Çu t− trùc tiÕp n−íc ngoµi theo ®¨ng ký tõ 1988 ®Õn 2004 .Error! Bookmark not defined. Phô lôc 5: §Çu t− trùc tiÕp n−íc ngoµi, t¨ng tr−ëng xuÊt khÈu vµ GDP .Error! Bookmark not defined.
Phô lôc 6: C¬ cÊu GDP theo ngµnh kinh tÕ, 2000-2004 Error! Bookmark not defin Phô lôc 7: Tû lÖ ®ãi nghÌo, theo vïng Error! Bookmark not defined. 3 C¸c b¶ng sè liÖu B¶ng 1: C¸c h×nh thøc liªn kÕt kinh tÕ khu vùc. 21 B¶ng 2: T¸c ®éng cña tù do ho¸ th−¬ng m¹i ®èi víi c¸c chØ sè kinh tÕ vÜ m« mét sè n−íc, 1990-1993. 41 B¶ng 3: C¬ cÊu xuÊt khÈu cña ViÖt Nam thêi kú 1991 - 2004.
99 B¶ng 4: C¬ cÊu thÞ tr−êng xuÊt khÈu. 100 B¶ng 5: Kim ng¹ch vµ tèc ®é t¨ng tr−ëng xuÊt khÈu khu vùc cã vèn §TNN. 103 B¶ng 6: C¬ cÊu vèn ®Çu t− toµn x· héi 2000-2004. 103 B¶ng 7: §¨ng ký kinh doanh xuÊt nhËp khÈu cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ thêi kú 1995-2004.
136 B¶ng 8: VÞ trÝ xÕp h¹ng c¹nh tranh cña ViÖt Nam. 167 B¶ng 9: T¸c ®éng cña héi nhËp kinh tÕ ®èi víi nÒn kinh tÕ ViÖt Nam. 189 B¶ng 10: Xu h−íng t¨ng s¶n l−îng theo ngµnh. 191 B¶ng 11: Xu h−íng t¨ng xuÊt khÈu theo ngµnh.
193 4 Hép Hép 1: Nh÷ng mèc quan träng trong chÝnh s¸ch tù do ho¸ nh»m chñ ®éng héi nhËp. 93 Hép 2: Nguyªn t¾c cña WTO. 122 Hép 3: C¾t gi¶m thuÕ quan thùc hiÖn AFTA vµ BTA víi Hoa Kú. 138 H×nh H×nh 1: Luång vèn ®Çu t− vµo mét sè nÒn kinh tÕ, 1980-2003.
31 H×nh 2: TÇn suÊt khñng ho¶ng tµi chÝnh trªn thÕ giíi, 1970-1997. 36 H×nh 3: Møc thuÕ suÊt nhËp khÈu trung b×nh trªn thÕ giíi, 1980-1999. 37 5 Danh môc nh÷ng ch÷ viÕt t¾t ViÕt t¾t TiÕng ViÖt ACFTA Khu vùc mËu dÞch tù do ASEAN - Trung Quèc ADB Ng©n hµng ph¸t triÓn ch©u ¸ AFTA Khu vùc mËu dÞch tù do ASEAN AIA Khu vùc ®Çu t− ASEAN AICO Tæ chøc hîp t¸c c«ng nghiÖp ASEAN APEC DiÔn ®µn hîp t¸c kinh tÕ ch©u ¸ - Th¸i B×nh D−¬ng ASEAN HiÖp héi c¸c quèc gia §«ng Nam ¸ ASEM DiÔn ®µn hîp t¸c ¸ - ¢u BCHTW Ban chÊp hµnh trung −¬ng BVMT B¶o vÖ m«i tr−êng CAFTA Khu vùc mËu dÞch tù do Trung Mü CEPT Ch−¬ng tr×nh −u ®·i thuÕ quan cã hiÖu lùc chung CIEM ViÖn nghiªn cøu qu¶n lý kinh tÕ trung −¬ng CITES C«ng −íc vÒ bu«n b¸n quèc tÕ c¸c loµi ®éng, thùc vËt hoang d· nguy cÊp CNH, H§H C«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ CNTB Chñ nghÜa t− b¶n CNXH Chñ nghÜa x· héi DNNN Doanh nghiÖp nhµ n−íc §TNN §Çu t− n−íc ngoµi EC Uû ban ch©u ¢u EU Liªn minh ch©u ¢u 6 ViÕt t¾t TiÕng ViÖt FDI §Çu t− trùc tiÕp n−íc ngoµi GATT HiÖp ®Þnh chung vÒ thuÕ quan vµ th−¬ng m¹i GDP Tæng s¶n phÈm quèc néi GSP HÖ thèng −u ®·i phæ cËp HDI ChØ sè ph¸t triÓn con ng−êi HNKTQT Héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ ILO Tæ chøc lao ®éng quèc tÕ IMF Quü tiÒn tÖ quèc tÕ IPPR ViÖn nghiªn cøu chÝnh s¸ch c«ng ISO Tæ chøc tiªu chuÈn quèc tÕ KHCN Khoa häc c«ng nghÖ KHKT Khoa häc kü thuËt KTQT Kinh tÕ quèc tÕ KTTT Kinh tÕ thÞ tr−êng MECOSUR ThÞ tr−êng chung Nam Mü MFN Quy chÕ tèi huÖ quèc NAFTA Khu vùc mËu dÞch tù do B¾c Mü NHNN Ng©n hµng nhµ n−íc NIC C¸c m−íc c«ng nghiÖp míi NSNN Ng©n s¸ch nhµ n−íc ODA ViÖn trî ph¸t triÓn chÝnh thøc OECD Tæ chøc hîp t¸c vµ ph¸t triÓn kinh tÕ PPP Søc mua t−¬ng ®−¬ng R&D Nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn 7 ViÕt t¾t TiÕng ViÖt REER Tû gi¸ h÷u hiÖu thùc RTA/BFTA Liªn kÕt th−¬ng m¹i tù do song ph−¬ng vµ khu vùc SACU Liªn minh thuÕ quan Nam Phi SEV Héi ®ång t−¬ng trî kinh tÕ SNG Céng ®ång c¸c quèc gia ®éc lËp TBCN T− b¶n chñ nghÜa TBT Hµng rµo kü thuËt ®èi víi th−¬ng m¹i TCH Toµn cÇu ho¸ TFP N¨ng suÊt tæng hîp c¸c yÕu tè TLSX T− liÖu s¶n xuÊt TNC C«ng ty xuyªn quèc gia TRIMs HiÖp ®Þnh vÒ c¸c biÖn ph¸p ®Çu t− liªn quan ®Õn th−¬ng m¹i TRIPs QuyÒn së h÷u trÝ tuÖ liªn quan ®Õn th−¬ng m¹i TRQ H¹n ng¹ch thuÕ quan UBCKNN Uû ban chøng kho¸n nhµ n−íc UBND Uû ban nh©n d©n UBQG Uû ban quèc gia UBTVQH Uû ban th−êng vô quèc héi UNCTAD Héi nghÞ cña liªn hîp quèc vÒ th−¬ng m¹i vµ ph¸t triÓn UNDP Ch−¬ng tr×nh ph¸t triÓn cña Liªn HiÖp Quèc UPOV C«ng −íc quèc tÕ vÒ b¶o vÖ c¸c gièng c©y trång míi VSATTP VÖ sinh an toµn thùc phÈm WB Ng©n hµng thÕ giíi WCO Tæ chøc H¶i quan thÕ giíi WTO Tæ chøc th−¬ng m¹i thÕ giíi XHCN X· héi chñ nghÜa 8 Më ®Çu Xu thÕ toµn cÇu ho¸ vµ tù do ho¸ th−¬ng m¹i ®ang lµ nh÷ng ®Æc ®iÓm c¬ b¶n cña sù ph¸t triÓn trªn toµn thÕ giíi, t¸c ®éng s©u s¾c vµ toµn diÖn ®èi víi tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc cña ®êi sèng kinh tÕ - x· héi cña c¸c quèc gia, lµm cho nÒn kinh tÕ cña mçi n−íc g¾n bã chÆt chÏ h¬n víi nÒn kinh tÕ thÕ giíi. C¸c nÒn kinh tÕ liªn kÕt, hîp t¸c víi nhau trong c¸c hiÖp ®Þnh kinh tÕ th−¬ng m¹i khu vùc vµ toµn cÇu.
Héi nhËp trë thµnh ®éng lùc ph¸t triÓn, võa lµ c¬ héi, võa lµ th¸ch thøc ®èi víi mçi quèc gia trªn thÕ giíi.