Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Ngành thương mại điện tử tại Việt Nam ghi nhận sự phát triển nhanh chóng, đặc biệt sau đại dịch Covid-19 khi thói quen tiêu dùng chuyển dịch rõ nét từ phương thức mua sắm trực tiếp sang trực tuyến. Báo cáo của Statista chỉ ra rằng doanh thu thương mại điện tử bán lẻ toàn cầu năm 2021 ước đạt 5.545 tỷ USD, tăng trưởng khoảng 12%. Tại Việt Nam, theo báo cáo của Google, Temasek và Bain & Company, quy mô thị trường thương mại điện tử đạt 2,8 tỷ USD vào năm 2015, tăng lên 11,8 tỷ USD vào năm 2020 và được dự báo cán mốc 52 tỷ USD vào năm 2025, trở thành thị trường có tốc độ tăng trưởng cao nhất khu vực Đông Nam Á.
Cùng với xu hướng thương mại điện tử, ngành công nghiệp thú cưng tại Việt Nam đang gia tăng nhanh chóng, mở rộng từ các đô thị lớn về khu vực nông thôn. Khảo sát thực tế cho thấy các sản phẩm thú cưng hiện được phân phối chủ yếu qua hệ thống cửa hàng vật lý (chiếm 75%), các kênh tạp hóa bán lẻ, bệnh viện thú cưng, trong khi tỷ trọng kênh trực tuyến mới chỉ đạt khoảng 4%, cho thấy dư địa chuyển dịch sang môi trường số là rất lớn.
Cửa hàng thú cưng Sandy Pet Shop (thành lập ngày 10/05/2015 tại số 15 Nguyễn Lộ Trạch, thành phố Huế) hoạt động trong lĩnh vực cung cấp thức ăn, dụng cụ ăn uống (các thương hiệu Royal Canin, Pedigree, Orijen), dụng cụ vệ sinh (cát vệ sinh, chuồng trại, miếng lót) và phụ kiện thời trang. Mô hình vận hành của cửa hàng gồm chủ cửa hàng và nhân viên chia làm 3 ca làm việc (7h00 - 12h00, 12h00 - 17h00, 17h00 - 22h00; mỗi ca 2 nhân viên). Doanh thu bình quân đạt khoảng 1,5 triệu đồng/ngày (ngày cao điểm đạt 2 - 3 triệu đồng/ngày), trong đó nhóm thức ăn và phụ kiện chiếm 60% tổng doanh thu và tỷ lệ khách hàng thân thiết đạt khoảng 40%. Tuy nhiên, hoạt động quản trị của cửa hàng gặp phải các điểm nghẽn kỹ thuật và quy trình:
- Vị trí địa lý chưa thực sự thuận lợi cho việc tiếp cận khách hàng trực tiếp và quảng bá sản phẩm diện rộng.
- Hoạt động bán hàng từ xa phụ thuộc chủ yếu vào kênh tin nhắn qua fanpage Facebook.
- Công tác quản lý kho hàng, theo dõi số lượng tồn, giá bán và tình trạng đơn hàng vẫn thực hiện thủ công bằng sổ sách và bảng tính Excel, dẫn đến tình trạng sai sót số liệu và thiếu tính đồng bộ từ khâu tiếp nhận đến khâu giao hàng.
Nhằm giải quyết các bất cập trên, đề tài khóa luận xác định các mục tiêu và phạm vi nghiên cứu như sau:
Mục tiêu nghiên cứu:
- Mục tiêu tổng quát: Xây dựng và kiểm thử thành công website thương mại điện tử hoàn chỉnh cho cửa hàng thú cưng Sandy Pet Shop trên nền tảng Laravel, hỗ trợ tối ưu quy trình kinh doanh, cải thiện tương tác khách hàng và quản lý bán hàng.
- Mục tiêu cụ thể:
- Hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về thương mại điện tử và website thương mại điện tử.
- Khảo sát, phân tích quy trình bán hàng và quản lý đơn hàng thực tế tại cửa hàng.
- Áp dụng phương pháp phân tích và thiết kế hệ thống hướng đối tượng vào bài toán thương mại điện tử.
- Vận dụng bộ công cụ kỹ thuật gồm framework Laravel, ngôn ngữ PHP, HTML, CSS, JavaScript, hệ quản trị cơ sở dữ liệu MySQL thông qua phpMyAdmin, môi trường Laragon và Visual Studio Code.
- Xây dựng website hoàn chỉnh với các chức năng danh mục sản phẩm, giỏ hàng, thanh toán trực tuyến, quản lý đơn hàng và quản trị người dùng.
- Thực hiện kiểm thử chức năng và phi chức năng nhằm đảm bảo hệ thống vận hành an toàn, ổn định.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: Quy trình quản lý bán hàng tại cửa hàng Sandy Pet Shop; mô hình kiến trúc MVC (Model - View - Controller); framework Laravel và các ngôn ngữ phát triển web; quy trình phát triển website thương mại điện tử.
- Phạm vi không gian: Cửa hàng Sandy Pet Shop (15 Nguyễn Lộ Trạch, TP. Huế) và môi trường thực tập tại Công ty TNHH Phát triển phần mềm Hoa Sen (Lotus Outsourcing).
- Phạm vi thời gian: Nghiên cứu và triển khai từ ngày 18/11/2024 đến ngày 09/03/2025.
- Phạm vi nội dung: Kỹ thuật thiết kế, phát triển và kiểm thử website thương mại điện tử bằng framework Laravel.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp
Khóa luận thiết lập nền tảng lý luận dựa trên định nghĩa thương mại điện tử của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), xem xét 6 mô hình giao dịch cơ bản trên thị trường: B2B, B2C, B2G, C2B, C2C và C2G. Mô hình B2C (Doanh nghiệp đến Người tiêu dùng) được xác định là cơ sở vận hành cho website Sandy Pet Shop. Hệ thống website được xây dựng đáp ứng các thành phần chức năng chuẩn: giao diện hiển thị, hình ảnh sản phẩm, bộ lọc tìm kiếm, giỏ hàng, cổng thanh toán trực tuyến, kênh hỗ trợ khách hàng và mô-đun quản trị nội dung.
Về mặt công nghệ, tác giả lựa chọn mô hình kiến trúc MVC (Model - View - Controller), phân tách rõ ràng luồng dữ liệu giữa ba lớp:
- Model: Chịu trách nhiệm quản lý logic dữ liệu và tương tác trực tiếp với cơ sở dữ liệu.
- View: Thành phần giao diện hiển thị dữ liệu đến người dùng và ghi nhận các tương tác đầu vào.
- Controller: Tiếp nhận yêu cầu (request) từ View, điều phối xử lý dữ liệu qua Model và trả kết quả hiển thị về View.
Cơ sở kỹ thuật của hệ thống sử dụng các ngôn ngữ và công cụ:
- HTML (HyperText Markup Language): Định dạng cấu trúc trang qua các thẻ chuẩn (
<!DOCTYPE html>, <head>, <body>).
- CSS (Cascading Style Sheets): Định hình kiểu hiển thị, bố cục giao diện qua bộ chọn (selector), thuộc tính (property) và giá trị (value).
- PHP (Hypertext Preprocessor): Ngôn ngữ kịch bản phía máy chủ, thực thi mã nguồn mở, hỗ trợ kết nối đa cơ sở dữ liệu.
- JavaScript: Ngôn ngữ kịch bản phía máy khách tạo tính năng tương tác giao diện và xử lý sự kiện động.
- Framework Laravel: Cung cấp cấu trúc khung MVC, hệ thống định tuyến (Routing), công cụ tương tác cơ sở dữ liệu Eloquent ORM, hệ thống quản lý di chuyển lược đồ dữ liệu (Migrations), giao diện dòng lệnh Artisan CLI, bộ engine giao diện Blade Template và cơ chế xác thực, phân quyền (Authentication/Middleware).
- Công cụ bổ trợ: Trình soạn thảo Visual Studio Code, môi trường máy chủ cục bộ Laragon (tích hợp sẵn Apache, Nginx, PHP, MySQL, NodeJS, công cụ điều phối dịch vụ orchestration) và công cụ phpMyAdmin quản lý cơ sở dữ liệu MySQL/MariaDB.
| Đặc tính công nghệ PHP |
Ưu điểm ghi nhận trong nghiên cứu |
Hạn chế ghi nhận trong nghiên cứu |
| Ngôn ngữ PHP |
Cú pháp dễ tiếp cận; hệ sinh thái phong phú (Laravel, Symfony); tương thích đa nền tảng (Windows, Linux, macOS); hỗ trợ kết nối nhiều hệ quản trị cơ sở dữ liệu; tiết kiệm chi phí bản quyền. |
Mã nguồn mở dễ bị soi lỗi bảo mật; khả năng xử lý kém tối ưu khi giải quyết các tác vụ quá phức tạp đòi hỏi nhiều tài nguyên; chức năng lõi còn một số giới hạn nhất định. |
Phương pháp nghiên cứu thực tiễn được triển khai đồng bộ qua ba nhóm:
- Phương pháp thu thập thông tin:
- Quan sát thực tế quy trình kinh doanh, sắp xếp hàng hóa và các hình thức quảng bá tại cửa hàng Sandy Pet Shop.
- Nghiên cứu tài liệu học thuật và phân tích các mô hình website thương mại điện tử thú cưng hiện hành trên thị trường (như Mật Pet Family, Pet House).
- Phỏng vấn trực tiếp chủ cửa hàng và nhân viên bán hàng nhằm làm rõ quy trình bán hàng, nhập kho, báo cáo doanh thu và xử lý đơn hàng.
- Phương pháp phát triển hệ thống thông tin: Áp dụng phương pháp phân tích và thiết kế hướng đối tượng (OOAD), sử dụng ngôn ngữ mô hình hóa UML để xây dựng sơ đồ Use Case, sơ đồ tuần tự và thiết kế cơ sở dữ liệu quan hệ.
- Phương pháp kiểm thử phần mềm: Áp dụng kỹ thuật kiểm thử chức năng (Functional Testing) và kiểm thử phi chức năng (Non-functional Testing) bằng phương pháp kiểm thử thủ công (Manual Testing) theo các ca kiểm thử (test cases) cụ thể.
Tác giả đã tiến hành khảo sát và đối sánh các đề tài nghiên cứu liên quan trước đó tại Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế:
| Tác giả & Năm thực hiện |
Tên đề tài |
Nền tảng / Công nghệ |
Ưu điểm và Hạn chế ghi nhận |
| Nguyễn Thị Bảo Trâm (2023) |
Website bán hàng Happy.Herb |
Laravel, PHP |
Hệ thống đầy đủ chức năng cơ bản; hạn chế: chưa có chức năng thống kê, tính năng chưa nổi bật. |
| Trịnh Hoài Nguyên (2022) |
Website TMĐT trung tâm ngoại ngữ KP English |
Laravel, PHP, JavaScript |
Hoàn thiện chức năng bán hàng cơ bản; hạn chế: giao diện đơn giản, thiết kế cơ sở dữ liệu chưa tối ưu. |
| Hoàng Thị Minh Châu (2022) |
Website bán hàng The Time Coffee |
Shopify, JavaScript, JSON |
Giao diện trực quan, đồng bộ tính năng; hạn chế: phân tích và thiết kế hệ thống chưa hợp lý. |
| Trương Thị Thu Trang (2019) |
Website TMĐT cửa hàng Mary's Baby |
Laravel |
Đảm bảo quy trình mua bán trực tuyến cơ bản; hạn chế: giao diện cũ, trải nghiệm thị giác chưa cao. |
| Trần Thị Tuyết Nhi (2022) |
Website bán thức ăn, phụ kiện thú cưng |
Laravel, mô hình MVC |
Giao diện thân thiện, đủ tính năng cơ bản; hạn chế: một số chức năng vận hành chưa ổn định, tốc độ tải trang chưa tối ưu. |
Thiết kế và triển khai hệ thống
Hệ thống website thương mại điện tử Sandy Pet Shop được thiết kế dựa trên cấu trúc phân tầng của mô hình MVC trên framework Laravel. Kiến trúc ứng dụng phân chia rõ ràng các thư mục chức năng: app/Http/Controllers quản lý việc tiếp nhận và xử lý yêu cầu, app/Models quản lý cấu trúc dữ liệu Eloquent ORM, routes/web.php định nghĩa các tuyến URL, và resources/views lưu trữ các mẫu giao diện Blade Template.
Phân tích tác nhân và ca sử dụng (Use Case)
Hệ thống xác định 3 nhóm tác nhân tham gia tương tác:
- Quản trị viên (Admin): Chủ cửa hàng, nắm toàn quyền kiểm soát hệ thống, quản lý danh mục, hàng hóa, đơn hàng, người dùng, bài viết và báo cáo thống kê.
- Khách hàng có tài khoản (User): Khách hàng đăng ký tài khoản trên hệ thống để thực hiện mua sắm, chọn phương thức thanh toán, quản lý thông tin cá nhân, gửi phản hồi và theo dõi trạng thái đơn hàng.
- Khách hàng vãng lai (Guest): Người dùng truy cập xem thông tin sản phẩm và bài viết; hệ thống yêu cầu đăng nhập/đăng ký nếu phát sinh thao tác đặt hàng hoặc đánh giá.
| Tác nhân |
Quyền hạn và Chức năng chính |
Ràng buộc xử lý |
| Admin |
Đăng nhập hệ thống quản trị; thêm, sửa, xóa danh mục sản phẩm; quản lý sản phẩm; quản lý bài viết; kiểm duyệt bình luận; tra cứu và cập nhật trạng thái đơn hàng; xem báo cáo doanh thu, sản phẩm bán chạy. |
Không cho phép xóa danh mục nếu danh mục đang chứa sản phẩm; không được xóa sản phẩm nếu đã phát sinh liên kết với đơn đặt hàng hoặc đơn hàng đang chờ duyệt. |
| User |
Đăng ký, đăng nhập, đổi mật khẩu; tìm kiếm và xem chi tiết sản phẩm; thêm sản phẩm vào giỏ hàng; đặt hàng và thanh toán (COD hoặc VNPay); quản lý lịch sử đơn hàng; gửi bình luận. |
Chỉ được hủy đơn hàng khi đơn hàng đang ở trạng thái "Chờ duyệt" hoặc "Đã duyệt"; không thể hủy khi đơn đang giao. |
| Guest |
Tìm kiếm sản phẩm theo tên, danh mục; xem chi tiết sản phẩm; đọc bài viết tin tức. |
Bắt buộc chuyển hướng đến trang đăng nhập khi bấm đặt hàng hoặc gửi đánh giá. |
Biểu đồ tuần tự (Sequence Diagram) được xây dựng chi tiết cho các luồng nghiệp vụ chính: Đăng nhập hệ thống, Tạo tài khoản, Đăng xuất, Đổi mật khẩu, Phân quyền truy cập, Quản lý mua hàng và Quản lý thanh toán. Luồng thanh toán hỗ trợ 2 hình thức: Thanh toán khi nhận hàng (COD) và Thanh toán trực tuyến tích hợp cổng VNPay. Khi thanh toán trực tuyến thành công, đơn hàng tự động chuyển sang trạng thái "Đã duyệt", trong khi đơn chọn hình thức COD sẽ được gán trạng thái ban đầu là "Chờ duyệt".
Quy trình quản lý vòng đời đơn hàng trên hệ thống vận hành theo 5 trạng thái tuần tự:
- Chờ duyệt: Đơn hàng mới khởi tạo từ phía khách hàng (đối với phương thức trả sau).
- Đã duyệt: Quản trị viên kiểm tra tồn kho và xác nhận đơn hàng (hoặc đơn hàng đã thanh toán trực tuyến thành công).
- Đang giao hàng: Đơn hàng đã bàn giao cho nhân viên giao vận.
- Đã giao: Khách hàng đã nhận hàng và hoàn tất thanh toán.
- Đã hủy: Đơn hàng bị hủy bởi người dùng (trong giai đoạn hợp lệ) hoặc do quản trị viên khi không đáp ứng được yêu cầu tồn kho.
Thiết kế cơ sở dữ liệu và giao diện
Cơ sở dữ liệu của website được xây dựng theo mô hình quan hệ trên MySQL thông qua công cụ phpMyAdmin, đảm bảo tính toàn vẹn dữ liệu qua các khóa ngoại (Foreign Keys) và ràng buộc toàn vẹn giữa các bảng: danh mục, sản phẩm, thuộc tính kích thước, đơn đặt hàng, chi tiết đơn đặt hàng và người dùng. Cấu trúc bảng phụ trợ tiêu biểu gồm có bảng products_sizes dùng để quản lý các biến thể kích thước và số lượng tồn kho tương ứng của từng mặt hàng thú cưng.
Giao diện hệ thống được thiết kế theo hướng trực quan hóa trải nghiệm người dùng, bao gồm các trang mẫu chính: Trang chủ (banner ưu đãi, sản phẩm mới, danh mục nổi bật), Trang đăng nhập/đăng ký, Trang thông tin tài khoản người dùng, Trang hiển thị danh sách cửa hàng kèm bộ lọc, Trang chi tiết sản phẩm, Trang giỏ hàng và Trang quản trị (bảng điều khiển thống kê, quản lý danh sách sản phẩm, xử lý đơn hàng).
Nội dung chính theo từng chương
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về website thương mại điện tử
Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý thuyết tổng quan về thương mại điện tử và website bán hàng:
- Trình bày định nghĩa thương mại điện tử theo WTO, phân loại 6 mô hình giao dịch trực tuyến và phân tích vai trò của website thương mại điện tử trong hoạt động xúc tiến, quản bá thương hiệu, tương tác khách hàng so với các kênh mạng xã hội và sàn giao dịch điện tử.
- Phân tích chi tiết kiến trúc mô hình MVC, cơ chế tiếp nhận yêu cầu từ người dùng đến Controller, xử lý dữ liệu qua Model và phản hồi kết quả hiển thị thông qua View. Đánh giá ưu điểm về tính module hóa, dễ bảo trì, tách biệt giao diện và logic dữ liệu, đồng thời chỉ ra nhược điểm về độ phức tạp triển khai ban đầu và số lượng tệp tin lớn.
- Mô tả vai trò của các ngôn ngữ HTML, CSS, JavaScript, PHP; cung cấp bảng đánh giá chi tiết ưu điểm và nhược điểm của ngôn ngữ PHP trong phát triển ứng dụng web.
- Trình bày chi tiết hệ sinh thái framework Laravel: tính năng Routing định tuyến URL, tầng trung gian Middleware lọc yêu cầu HTTP, hệ thống trừu tượng hóa cơ sở dữ liệu Eloquent ORM, cơ chế quản lý cấu trúc bảng Migration, bộ công cụ giao diện dòng lệnh Artisan CLI, công cụ tạo mẫu giao diện Blade Template, và hệ thống thư mục chức năng (
App, Http, Model, Routes, Resources, Database, Storage, Vendor).
- Phân tích chức năng của công cụ Laragon, hệ quản trị phpMyAdmin, trình soạn thảo VS Code và khái quát lý thuyết kiểm thử phần mềm (phân biệt giữa kiểm thử thủ công và kiểm thử tự động). Đồng thời, khảo sát thực tế hai mô hình website thú cưng hiện hành là Mật Pet Family và Pet House để rút ra kinh nghiệm thiết kế.
Chương 2: Phát triển website thương mại điện tử cho cửa hàng thú cưng Sandy Pet Shop
Chương 2 trình bày toàn bộ quá trình khảo sát nghiệp vụ và thực thi phân tích, thiết kế hệ thống cho Sandy Pet Shop:
- Tổng quan về lịch sử hình thành cửa hàng (10/05/2015 tại 15 Nguyễn Lộ Trạch, TP. Huế), các nhóm mặt hàng kinh doanh chính (thức ăn, dụng cụ vệ sinh, phụ kiện thời trang), cơ cấu tổ chức (chủ cửa hàng điều hành chung, nhân viên trực 3 ca/ngày với 2 người/ca).
- Phân tích thực trạng kinh doanh: Doanh thu trung bình đạt 1,5 triệu đồng/ngày (cao điểm đạt 2 - 3 triệu đồng/ngày); mặt hàng thức ăn và phụ kiện đóng góp 60% doanh thu; lượng khách quen chiếm 40%. Xác định hạn chế căn bản trong việc quản lý kho, nhập liệu Excel thủ công gây sai sót và quy trình theo dõi đơn hàng fanpage thiếu hiệu quả.
- Phát biểu bài toán và xác định yêu cầu chức năng, phi chức năng cho hai nhóm đối tượng chính (Admin và Khách hàng).
- Xây dựng mô hình Use Case: Biểu đồ Use Case tổng quát và 5 biểu đồ Use Case chi tiết gồm: Quản lý hệ thống (đăng ký, đăng nhập, quên mật khẩu); Quản lý danh mục sản phẩm (thêm, sửa, xóa, xem danh mục); Quản lý sản phẩm (thêm, sửa, xóa với kiểm tra ràng buộc đơn hàng, lọc tìm kiếm); Quản lý bán hàng (tra cứu đơn hàng, luân chuyển 5 trạng thái đơn hàng); và Quản lý thống kê, báo cáo doanh thu.
- Xây dựng hệ thống biểu đồ tuần tự (Sequence Diagram): Đăng nhập, tạo tài khoản, đăng xuất, đổi mật khẩu, phân quyền, quản lý mua hàng và quy trình thanh toán trực tuyến/trực tiếp.
- Thiết kế cơ sở dữ liệu quan hệ, mô tả chi tiết các bảng dữ liệu, kiểu dữ liệu, các ràng buộc toàn vẹn khóa chính - khóa ngoại, điển hình là bảng
products_sizes quản lý phân loại kích cỡ sản phẩm.
- Thiết kế giao diện chi tiết cho các thành phần hệ thống: Trang chủ, Trang đăng nhập, Trang đăng ký, Trang thông tin người dùng, Trang giỏ hàng, Trang danh sách cửa hàng, Trang thanh toán và giao diện bảng điều khiển quản trị.
Chương 3: Kiểm thử, đánh giá và triển khai website thương mại điện tử cho cửa hàng thú cưng Sandy Pet Shop
Chương 3 tập trung vào công tác kiểm tra chất lượng phần mềm và các bước đưa hệ thống vào vận hành:
- Xây dựng các kịch bản kiểm thử (Test Cases) chi tiết cho từng giao diện người dùng và chức năng nghiệp vụ, bao gồm:
- Kịch bản kiểm thử trang Trang chủ (hiển thị banner, thanh điều hướng, liên kết danh mục, danh sách sản phẩm mới).
- Kịch bản kiểm thử trang Đăng nhập (kiểm tra tính hợp lệ của email, kiểm tra mật khẩu, bắt lỗi trường rỗng, bắt lỗi sai thông tin đăng nhập).
- Kịch bản kiểm thử trang Đăng ký (kiểm tra trùng lặp email, độ dài mật khẩu, định dạng số điện thoại, bắt lỗi nhập lại mật khẩu không trùng khớp).
- Kịch bản kiểm thử trang Người dùng (cập nhật thông tin cá nhân, kiểm tra chức năng đổi mật khẩu, xem lịch sử đơn hàng).
- Kịch bản kiểm thử trang Giỏ hàng (thêm mới sản phẩm, cập nhật số lượng, tính toán lại tổng tiền, xóa sản phẩm khỏi giỏ).
- Kịch bản kiểm thử trang Cửa hàng (chức năng tìm kiếm theo từ khóa, lọc theo danh mục sản phẩm, phân trang danh sách).
- Tổng hợp kết quả kiểm thử, ghi nhận mức độ đáp ứng các yêu cầu nghiệp vụ và đánh giá độ ổn định của hệ thống.
- Trình bày quy trình các bước triển khai website lên môi trường máy chủ/hosting thực tế, thiết lập cấu hình biến môi trường, kết nối cơ sở dữ liệu MySQL.
- Soạn thảo tài liệu hướng dẫn sử dụng chi tiết dành cho Quản trị viên (quản lý sản phẩm, danh mục, cập nhật đơn hàng, xem báo cáo) và Khách hàng (tra cứu thông tin, đặt hàng, lựa chọn cổng thanh toán VNPay/COD, theo dõi trạng thái đơn hàng).
Kết quả và đóng góp
Khóa luận đã hoàn thành các mục tiêu đề ra và ghi nhận những kết quả cụ thể:
Kết quả kỹ thuật và chức năng:
- Xây dựng hoàn chỉnh website thương mại điện tử Sandy Pet Shop vận hành trên nền tảng Laravel theo đúng chuẩn kiến trúc MVC, tích hợp môi trường cơ sở dữ liệu quan hệ MySQL qua phpMyAdmin.
- Thiết lập đầy đủ các luồng xử lý phân quyền cho 3 nhóm tác nhân (Admin, User, Guest), giải quyết bài toán đặt hàng, giỏ hàng, và tích hợp thành công hai phương thức thanh toán: COD và thanh toán trực tuyến qua cổng VNPay.
- Chuẩn hóa quy trình theo dõi và cập nhật đơn hàng qua 5 trạng thái cụ thể: Chờ duyệt, Đã duyệt, Đang giao, Đã giao, Đã hủy; thiết lập cơ chế kiểm soát logic ngăn chặn việc xóa danh mục đang có sản phẩm hoặc xóa sản phẩm đang nằm trong đơn hàng chờ xử lý.
- Xây dựng giao diện bảng điều khiển quản trị hỗ trợ trích xuất thống kê doanh thu, số lượng đơn hàng và theo dõi sản phẩm bán chạy, thay thế phương pháp ghi chép sổ sách và Excel truyền thống.
Giải pháp và kiến nghị đề xuất cho cửa hàng:
- Đề xuất chuyển dịch quy trình tiếp nhận đơn hàng trực tuyến từ fanpage thủ công sang hệ thống website tập trung, giúp tự động ghi nhận số lượng tồn kho và thông tin giao nhận.
- Chuẩn hóa quy trình xử lý đơn hàng tại quầy và trực tuyến đồng bộ theo 3 ca làm việc của nhân viên (7h-12h, 12h-17h, 17h-22h), giúp chủ cửa hàng dễ dàng kiểm soát doanh thu trung bình (1,5 - 3 triệu đồng/ngày) theo thời gian thực.
- Thiết lập quy định quản lý vòng đời mặt hàng thức ăn (các thương hiệu Royal Canin, Pedigree, Orijen) và dụng cụ vệ sinh, cảnh báo tồn kho và hỗ trợ quy trình tiêu hủy hàng cận hạn/hết hạn.
Đóng góp so với các nghiên cứu trước:
- Khắc phục hạn chế thiếu chức năng thống kê báo cáo trong nghiên cứu của Nguyễn Thị Bảo Trâm (2023).
- Cải thiện cấu trúc cơ sở dữ liệu và độ thẩm mỹ giao diện người dùng so với nghiên cứu của Trịnh Hoài Nguyên (2022) và Trương Thị Thu Trang (2019).
- Xây dựng hệ thống kiểm thử bài bản (đầy đủ các test case cho từng trang chính), đảm bảo độ ổn định của các chức năng giỏ hàng, đặt hàng và kiểm soát logic dữ liệu tốt hơn so với đề tài của Trần Thị Tuyết Nhi (2022).
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
Khóa luận ghi nhận một số hạn chế dựa trên phạm vi nghiên cứu và điều kiện triển khai thực tế:
- Về phạm vi thời gian và nguồn lực: Thời gian thực tập tốt nghiệp có giới hạn (từ 18/11/2024 đến 09/03/2025), năng lực thực tế ban đầu của sinh viên còn hạn chế và là lần đầu tiếp cận triển khai hệ thống cho doanh nghiệp nên một số chi tiết nâng cao chưa được tối ưu hóa sâu.
- Về phương thức kiểm thử: Hoạt động kiểm thử chủ yếu dừng lại ở phương pháp kiểm thử chức năng thủ công (Manual Testing) trên các trang giao diện chính, chưa xây dựng được kịch bản kiểm thử tự động (Automated Testing) toàn diện bằng công cụ kiểm thử chuyên sâu.
- Về tính năng tích hợp: Hệ thống thanh toán trực tuyến mới tích hợp thử nghiệm cổng VNPay, chưa mở rộng sang các cổng thanh toán quốc tế hoặc ví điện tử khác; chưa có phân hệ quản lý kho đa điểm chuyên sâu.
Hướng nghiên cứu tiếp:
- Tiếp tục tối ưu hóa hiệu năng, giảm thời gian tải trang và tăng cường các cơ chế bảo mật nâng cao trên nền tảng Laravel.
- Nghiên cứu xây dựng bộ kịch bản kiểm thử tự động cho hệ thống nhằm hỗ trợ quá trình bảo trì và cập nhật phiên bản lâu dài.
- Phát triển thêm các tiện ích tiếp thị tự động, gợi ý sản phẩm cá nhân hóa cho từng nhóm thú cưng và mở rộng ứng dụng trên nền tảng thiết bị di động.
Giá trị tham khảo
Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng:
- Sinh viên ngành Hệ thống thông tin kinh tế, Tin học kinh tế, Công nghệ thông tin và Thương mại điện tử: Cung cấp một tài liệu tham khảo hoàn chỉnh về quy trình thực hiện đồ án tốt nghiệp từ khâu khảo sát thực tế, phân tích nghiệp vụ, mô hình hóa UML đến lập trình và kiểm thử hệ thống web trên nền tảng Laravel.
- Người nghiên cứu và lập trình viên ứng dụng web: Tài liệu là nguồn tham khảo chi tiết về cách thức tổ chức thư mục trong Laravel, kỹ thuật định tuyến, xử lý Controller, ánh xạ quan hệ cơ sở dữ liệu qua Eloquent ORM và phương pháp thiết kế các ca kiểm thử (test cases) chuẩn tắc cho các trang thương mại điện tử.
- Các chủ hộ kinh doanh và cửa hàng bán lẻ quy mô nhỏ: Cung cấp bức tranh phân tích thực trạng rõ nét về những rủi ro khi quản lý bằng sổ sách, Excel thủ công và gợi ý lộ trình chuyển đổi số quy trình bán hàng sang môi trường website thương mại điện tử.
Các phần đáng chú ý trong tài liệu: Hệ thống sơ đồ Use Case và sơ đồ tuần tự tại Chương 2 mô tả rõ ràng nghiệp vụ thương mại điện tử; cấu trúc các bảng cơ sở dữ liệu quan hệ; và bảng kịch bản kiểm thử chức năng chi tiết cho 6 phân hệ giao diện chính tại Chương 3.
Câu hỏi thường gặp
1. Khóa luận giải quyết những bất cập cụ thể nào trong mô hình quản lý thực tế của cửa hàng Sandy Pet Shop?
Khóa luận giải quyết 3 điểm nghẽn chính của cửa hàng: việc ghi chép sổ sách và nhập dữ liệu vào bảng tính Excel thủ công dễ gây nhầm lẫn số lượng và giá bán; việc bán hàng trực tuyến bị động khi phụ thuộc hoàn toàn vào tin nhắn fanpage Facebook; và tình trạng thiếu công cụ phần mềm đồng bộ để theo dõi trạng thái đơn hàng xuyên suốt từ lúc khách đặt đến khi giao nhận thành công.
2. Quy trình xử lý và cập nhật trạng thái đơn hàng trên website được thiết kế gồm những bước nào?
Hệ thống quản lý vòng đời đơn hàng qua 5 trạng thái tuần tự: (1) "Chờ duyệt" khi đơn hàng mới được tạo (đối với phương thức trả sau COD); (2) "Đã duyệt" sau khi quản trị viên kiểm tra xác nhận tồn kho hoặc hệ thống ghi nhận thanh toán trực tuyến VNPay thành công; (3) "Đang giao hàng" khi hàng được xuất kho chuyển cho giao vận; (4) "Đã giao" khi khách nhận hàng thành công; và (5) "Đã hủy" do khách hàng hủy (khi đơn ở trạng thái chờ duyệt/đã duyệt) hoặc do quản trị viên hủy khi không đủ điều kiện đáp ứng.
3. Cơ sở dữ liệu và hệ thống quản trị áp dụng ràng buộc logic gì khi thực hiện xóa danh mục hoặc sản phẩm?
Hệ thống thiết lập các quy tắc ràng buộc toàn vẹn nghiêm ngặt: Khi quản trị viên chọn xóa danh mục sản phẩm, hệ thống bắt buộc kiểm tra danh mục có chứa sản phẩm hay không, chỉ cho phép xóa nếu danh mục hoàn toàn rỗng. Đối với thao tác xóa sản phẩm, hệ thống kiểm tra sản phẩm có phát sinh liên kết với đơn đặt hàng hay không; nếu sản phẩm đã nằm trong đơn hàng hoặc đơn hàng liên quan đang trong trạng thái chờ duyệt thì hệ thống từ chối thao tác và hiển thị cảnh báo để tránh xung đột dữ liệu.
4. Khóa luận sử dụng các công nghệ, công cụ và ngôn ngữ cụ thể nào để xây dựng và kiểm thử hệ thống?
Hệ thống được phát triển trên ngôn ngữ PHP kết hợp HTML, CSS, JavaScript; sử dụng framework mã nguồn mở Laravel theo mô hình kiến trúc MVC; quản lý cơ sở dữ liệu quan hệ MySQL thông qua phpMyAdmin; phát triển trên môi trường máy chủ cục bộ Laragon và trình soạn thảo Visual Studio Code. Quá trình kiểm tra chất lượng sử dụng phương pháp kiểm thử thủ công (Manual Testing) với các kịch bản kiểm thử chức năng và giao diện người dùng.
5. Điểm khác biệt và cải tiến chính của đề tài này so với các khóa luận cùng hướng nghiên cứu trước đó tại trường là gì?
So với các đề tài trước (như của Nguyễn Thị Bảo Trâm thiếu chức năng thống kê; Trịnh Hoài Nguyên có cơ sở dữ liệu chưa tối ưu; Trương Thị Thu Trang có giao diện cũ; Trần Thị Tuyết Nhi gặp lỗi tốc độ và tính năng thiếu ổn định), đề tài Sandy Pet Shop đã hoàn thiện đầy đủ mô-đun báo cáo thống kê doanh thu, tối ưu hóa giao diện người dùng trực quan, thiết kế bảng dữ liệu quan hệ chuẩn hóa và xây dựng hệ thống ca kiểm thử (test cases) cụ thể cho từng giao diện, đảm bảo tính ổn định trong vận hành.
Kết luận
Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hà Thị Ngọc Thảo Ánh đã xây dựng thành công website thương mại điện tử hoàn chỉnh cho cửa hàng thú cưng Sandy Pet Shop trên nền tảng Laravel và cơ sở dữ liệu MySQL. Đề tài vận dụng bài bản phương pháp phân tích thiết kế hướng đối tượng, chuyển hóa quy trình quản lý bán hàng thủ công sang hệ thống trực tuyến có phân quyền rõ ràng, hỗ trợ thanh toán trực tuyến VNPay và kiểm soát đơn hàng theo 5 trạng thái chuẩn hóa. Kết quả kiểm thử cho thấy hệ thống vận hành ổn định, cung cấp giải pháp chuyển đổi số thiết thực cho cửa hàng và đóng vai trò là tài liệu tham khảo học thuật hữu ích cho sinh viên ngành Hệ thống thông tin kinh tế.