phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, danh mục sơ đồ, bảng biểu, Luận văn bao gồm 3 chƣơng nhƣ sau: - Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về phát triển hoạt động thanh toán quốc tế của Ngân hàng thƣơng mại - Chƣơng 2: Thực trạng phát triển hoạt động thanh toán quốc tế tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh vƣợng - Chƣơng 3: Giải pháp phát triển hoạt động thanh toán quốc tế tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh vƣợng 5 CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN QUỐC TẾ CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. THANH TOÁN QUỐC TẾ CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Khái niệm thanh toán quốc tế Mỗi quốc gia trên thế giới sẽ có điều kiện tự nhiên, địa lý, trình độ phát triển và các yếu tố khác của mỗi nƣớc xác định phạm vi và năng lực sản xuất của nƣớc đó nên khó có quốc gia có thể sản xuất mọi thứ mình cần.
Một nƣớc sẽ nhập khẩu những hàng hoá có nhu cầu từ những nƣớc chuyên sản xuất các mặt hàng này với giá rẻ, đồng thời xuất khẩu những hàng hoá của mình có ƣu thế về năng suất lao động cho những nƣớc có nhu cầu, nhằm tận dụng lợi thế so sánh tuyệt đối và tƣơng đối) trong ngoại thƣơng. Việc mua bán giữa các quốc gia thƣờng kết thúc bằng việc bên mua thanh toán, nhận hàng và bên bán giao hàng, nhận tiền theo các điều kiện, điều khoản quy định trong hợp đồng mua bán. Quá trình các hoạt động quốc tế dẫn đến nhu cầu chi trả, thanh toán giữa các chủ thể ở các nƣớc khác nhau, từ đó hình thành và phát triển hoạt động thanh toán quốc tế, trong đó ngân hàng là cầu nối trung gian giữa các bên. Qua đó cho thấy thanh toán quốc tế đƣợc bắt nguồn từ hoạt động ngoại thƣơng và mục đích chính của thanh toán quốc tế là để hỗ trợ và phục vụ cho hoạt động xuất nhập khẩu giữa các nƣớc diễn ra một cách trôi chảy và hiệu quả.
Vì thanh toán quốc tế đƣợc thực hiện qua hệ thống ngân hàng nên khi nói đến thanh toán quốc tế là nói đến hoạt động thanh toán của ngân hàng thƣơng mại và không một ngân hàng thƣơng mại nào lại không muốn phát triển các nghiệp vụ ngân hàng quốc tế trong đó lấy thanh toán quốc tế làm trọng tâm phát triển, từ các phân tích trên ta có thể đi đến khái niệm: “Thanh toán quốc tế là việc thực hiện nghĩa vụ chi trả và quyền hƣởng lợi về tiền tệ phát sinh trên cơ sở các hoạt động kinh tế và phi kinh tế giữa các tổ chức, cá 6 nhân nƣớc này với các tổ chức, cá nhân nƣớc khác, hay giữa một quốc gia với tổ chức quốc tế, thông qua quan hệ giữa các ngân hàng của các nƣớc liên quan.” Từ khái niệm trên cho thấy thanh toán quốc tế phục vụ cho hai lĩnh vực hoạt động kinh tế và phi kinh tế. Chính vì vậy, trong các quy chế về thanh toán và thực tế tại các ngân hàng thƣơng mại, ngƣời ta thƣờng phân loại hoạt động thanh toán quốc tế thành hai lĩnh vực là: thanh toán trong ngoại thƣơng (hay thanh toán toán mậu dịch) và thanh toán phi ngoại thƣơng (hay thanh toán phi mậu dịch). Thanh toán mậu dịch là việc thực hiện trên cơ sở hàng hóa xuất nhập khẩu và cung ứng các dịch vụ thƣơng mại cho nƣớc ngoài theo giá cả thị trƣờng quốc tế. Nó là cơ sở để các bên tiến hành mua bán và thanh toán cho nhau là hợp đồng ngoại thƣơng.
Thanh toán phi mậu dịch là quan hệ thanh toán phát sinh không liên quan đến hàng hóa, không mang tính chất thƣơng mại. Đó là việc chi trả các chi phí của các cơ quan ngoại giao ở nƣớc ngoài, các chi phí đi lại của các đoàn khách nhà nƣớc, tổ chức và cá nhân, các nguồn tiền quà biếu, trợ cấp của cá nhân ngƣời nƣớc ngoài cho cá nhân trong nƣớc, các nguồn trợ cấp của một tổ chức từ thiện nƣớc ngoài cho tổ chức, đoàn thể trong nƣớc… 1. Vai trò thanh toán quốc tế 1. Đối với nền kinh tế Trƣớc xu thế kinh tế thế giới ngày càng đƣợc quốc tế hóa, các quốc gia đang ra sức phát triển kinh tế thị trƣờng, mở cửa, hợp tác và hội nhập.
Trong bối cảnh đó, thanh toán quốc tế nổi lên nhƣ là chiếc cầu nối giữa kinh tế trong nƣớc với phần kinh tế thế giới bên ngoài, có tác dụng bôi trơn và thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu hàng hoá và dịch vụ, đầu tƣ nƣớc ngoài, thu hút kiều hối và các quan hệ tài chính, tín dụng quốc tế khác. Hoạt động thanh toán quốc tế ngày càng đƣợc khẳng định trong hoạt động kinh tế quốc dân nói chung và hoạt động kinh tế đối ngoại nói riêng. Đặc biệt trong bối cảnh hiện nay khi mỗi quốc gia đều đặt hoạt động kinh tế đối ngoại lên hàng đầu, coi hoạt động kinh tế đối ngoại là con đƣờng tất yếu trong chiến lƣợc phát triển kinh tế của mỗi nƣớc. 7 Thanh toán quốc tế là khâu quan trọng trong quá trình mua bán hàng hoá, dịch vụ giữa các tổ chức, cá nhân thuộc các quốc gia khác nhau.
Nếu không có hoạt động thanh toán quốc tế thì hoạt động kinh tế đối ngoại khó tồn tại và phát triển đƣợc. Nếu hoạt động thanh toán quốc tế đƣợc nhanh chóng, an toàn, chính xác sẽ giải quyết đƣợc mối quan hệ lƣu thông hàng hoá - tiền tệ giữa ngƣời mua và ngƣời bán một cách trôi chảy và hiệu quả. Về giác độ kinh doanh, ngƣời mua thanh toán, ngƣời bán giao hàng thể hiện chất lƣợng của một chu kỳ kinh doanh, phản ánh hiệu quả kinh tế và tài chính trong hoạt động của các doanh nghiệp. Tóm lại, hoạt động TTQT có vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế của mỗi quốc gia; đƣợc thể hiện chủ yếu trên các mặt sau: Một là, bôi trơn và thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu của nền kinh tế nhƣ một tổng thể Hai là, bôi trơn và thúc đẩy hoạt động đầu tƣ nƣớc ngoài trực tiếp và gián tiếp Ba là, thúc đẩy và mở rộng các hoạt động dịch vụ nhƣ du lịch, hợp tác quốc tế Bốn là, tăng cƣờng thu hút kiều hối và các nguồn lực tài chính khác Năm là, thúc đẩy thị trƣờng tài chính quốc gia hội nhập quốc tế 1.
Đối với ngân hàng thương mại Trong thƣơng mại quốc tế, không phải lúc nào các nhà xuất nhập khẩu cũng có thể thanh toán tiền hàng trực tiếp cho nhau, mà thƣờng phải thông qua ngân hàng thƣơng mại với mạng lƣới chi nhánh và hệ thống ngân hàng đại lý rộng khắp toàn cầu. Khi thay mặt khách hàng thực hiện dịch vụ thanh toán quốc tế, các ngân hàng trở thành cầu nối trung gian thanh toán giữa hai bên mua bán. Với vai trò trung gian thanh toán, các ngân hàng tiến hành thanh toán theo yêu cầu của khách hàng, bảo vệ quyền lợi cho khách hàng trong giao dịch thanh toán, tƣ vấn, hƣớng dẫn khách hàng những biện pháp kỹ thuật nghiệp vụ TTQT nhằm hạn chế rủi ro, tạo sự tin tƣởng cho khách hàng trong quan hệ giao dịch mua bán với nƣớc ngoài. Mặt khác, trong quá trình thực hiện TTQT, khách hàng không đủ năng 8 lực về vốn sẽ cần đến sự tài trợ của ngân hàng, ngân hàng sẽ thực hiện tài trợ xuất nhập khẩu cho khách hàng một cách chủ động và tích cực.
Nhìn chung, ngân hàng là ngƣời cung cấp hoàn hảo các loại hình dịch vụ kỹ thuật và tài chính nhằm hỗ trợ cho các khách hàng thực hiện hoạt động thƣơng mại quốc tế. Ta thử hình dung, nếu không có hệ thống ngân hàng thƣơng mại hiện đại nhƣ ngày nay, thì hoạt động thƣơng mại quốc tế không những không phát triển mà còn rất khó tồn tại theo đúng nghĩa của nó. Nhƣ vậy ngày nay hoạt động thƣơng mại quốc tế luôn cần đến sự tham gia, hỗ trợ về kỹ thuật nghiệp vụ và tài chính của ngân hàng. Ngân hàng cung cấp các phƣơng án lựa chọn phƣơng thức TTQT, tài trợ xuất nhập khẩu, đảm bảo an toàn và quyền lợi cho cả hai bên mua bán, thông qua đó thúc đẩy ngoại thƣơng phát triển và mở rộng quan hệ với các quốc gia trên thế giới.
Tóm lại, trong dây truyền hoạt động kinh tế đối ngoại của quốc gia, hệ thống ngân hàng tham gia và đóng vai trò trung tâm trong hầu hết các giai đoạn nhƣ: thanh toán quốc tế, tài trợ xuất nhập khẩu, mua bán ngoại tệ, bảo lãnh ngân hàng trong ngoại thƣơng,. Thanh toán giữa các nƣớc sẽ đƣợc thực hiện thông qua ngân hàng và vai trò của ngân hàng trong TTQT chính là chất xúc tác, là cầu nối, là điều kiện đảm bảo an toàn và hiệu quả cho các bên tham gia hoạt động xuất nhập khẩu, đồng thời tài trợ cho các doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất kinh doanh xuất nhập khẩu. Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu Thanh toán quốc tế có vai trò khuyến khích các doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu gia tăng quy mô hoạt động, tăng khối lƣợng hàng hoá giao dịch và mở rộng quan hệ giao dịch với các nƣớc. Trong quá trình lƣu thông hàng hoá, thanh toán quốc tế là khâu cuối cùng, do vậy nếu thanh toán thực hiện nhanh chóng và liên tục, giá trị hàng hoá xuất nhập khẩu đƣợc thực hiện sẽ có tác dụng thúc đẩy tốc độ thanh toán và giúp các doanh nghiệp thu hồi vốn nhanh.
Thông qua thanh toán quốc tế còn tạo nên các mối quan hệ tin cậy giữa doanh nghiệp và ngân hàng, từ đó có thể tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp đƣợc các ngân hàng tài trợ vốn 9 trong trƣờng hợp doanh nghiệp thiếu vốn, hỗ trợ về mặt kỹ thuật thanh toán thông qua việc hƣớng dẫn, tƣ vấn cho doanh nghiệp, hạn chế thấp nhất rủi ro có thể xảy ra trong quá trình thanh toán với các đối tác. Các phƣơng thức thanh toán quốc tế 1. Phương thức chuyển tiền "Chuyển tiền là phƣơng thức thanh toán, trong đó khách hàng (ngƣời chuyển tiền) yêu cầu ngân hàng phục vụ mình chuyển một số tiền nhất định cho một ngƣời khác (ngƣời hƣởng lợi) theo một địa chỉ nhất định và trong một thời gian nhất định". Có thể nói, chuyển tiền là phƣơng thức thanh toán đơn giản, trong đó, ngƣời chuyển tiền và ngƣời nhận tiền tiến hành thanh toán với nhau.
Khi thực hiện chuyển tiền, ngân hàng chỉ đóng vai trò trung gian thanh toán theo ủy nhiệm để hƣởng phí mà không bị ràng buộc bất cứ trách nhiệm gì đối với ngƣời chuyển tiền và ngƣời thụ hƣởng.