I. Tính cấp thiết của đề tài
Du lịch sinh thái đang trở thành một xu hướng quan trọng trong phát triển kinh tế toàn cầu. Theo Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO), mặc dù nền kinh tế thế giới gặp nhiều khó khăn, lượng khách du lịch và thu nhập từ du lịch vẫn gia tăng. Điều này cho thấy tiềm năng lớn của du lịch sinh thái trong việc phát triển kinh tế, đặc biệt tại những vùng có tài nguyên thiên nhiên phong phú như vùng Đông Bắc Việt Nam. Vùng này không chỉ có cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ mà còn là nơi sinh sống của nhiều cộng đồng dân tộc thiểu số với những phong tục tập quán độc đáo. Việc phát triển du lịch sinh thái cộng đồng không chỉ giúp bảo tồn tài nguyên thiên nhiên mà còn nâng cao đời sống của người dân địa phương. Như một chuyên gia địa lý du lịch đã nhận định, “Du lịch là một ngành có định hướng tài nguyên rõ rệt”. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc khai thác hợp lý các nguồn lực tự nhiên và văn hóa để phát triển bền vững.
II. Mục tiêu và nhiệm vụ của luận án
Mục tiêu chính của luận án là xác lập hệ thống lý luận về cơ sở địa lý học phục vụ phát triển du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng. Để đạt được mục tiêu này, luận án đặt ra các nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể như tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan, khảo sát thực địa, và phân tích các nguồn lực tự nhiên và kinh tế - xã hội tại vùng Đông Bắc. Việc đánh giá tổng hợp các điều kiện tự nhiên và tài nguyên sẽ giúp nhận diện rõ hơn tiềm năng phát triển du lịch sinh thái tại khu vực này. Đặc biệt, luận án sẽ đề xuất các định hướng và giải pháp nhằm phát triển du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng, góp phần nâng cao đời sống người dân và bảo tồn môi trường tự nhiên.
III. Các nguồn lực địa lý phục vụ phát triển du lịch sinh thái
Vùng Đông Bắc Việt Nam có nhiều điều kiện tự nhiên thuận lợi cho phát triển du lịch sinh thái. Địa hình đa dạng, khí hậu phong phú và hệ sinh thái đa dạng là những yếu tố quan trọng. Các vườn quốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên tại đây không chỉ bảo tồn tài nguyên thiên nhiên mà còn tạo ra cơ hội cho du lịch bền vững. Hơn nữa, sự phong phú về văn hóa của các dân tộc thiểu số cũng là một nguồn lực quý giá cho du lịch văn hóa. Việc phát triển du lịch sinh thái cộng đồng cần phải dựa vào sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương, từ đó tạo ra lợi ích kinh tế cho họ và bảo vệ môi trường tự nhiên. Như một nghiên cứu đã chỉ ra, “Chỉ có cơ sở địa lý học mới có đủ khả năng để chuyển sự phân tích riêng rẽ từng mặt sang sự phân tích hệ thống”.
IV. Đề xuất định hướng và giải pháp phát triển du lịch sinh thái
Để phát triển du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng tại vùng Đông Bắc Việt Nam, cần có các định hướng và giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần thu hút sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương trong việc lập kế hoạch và quản lý du lịch sinh thái. Đào tạo nâng cao năng lực cho các bên liên quan cũng là một yếu tố quan trọng. Phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái độc đáo, kết hợp giữa giá trị văn hóa truyền thống và nhu cầu của khách du lịch sẽ tạo ra sức hấp dẫn cho du lịch địa phương. Hơn nữa, việc xây dựng mối quan hệ đối tác chiến lược với các công ty du lịch sẽ giúp tăng cường khả năng tiếp cận thị trường và nâng cao hiệu quả kinh doanh từ du lịch. Đảm bảo sự công bằng trong phân chia lợi nhuận giữa các thành viên trong cộng đồng cũng là một yếu tố cần thiết để phát triển bền vững.
