CHƯƠNG 1: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ PHI TÍN DỤNG DÀNH CHO KHÁCH HÀNG CÁ NHÂNTẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan về dịch vụ phi tín dụng dành cho khách hàng cá nhân tại ngân hàng thương mại 1.1 Ngân hàng thương mại và dịch vụ phi tín dụng dành cho khách hàng cá nhân tại ngân hàng thương mại 1. Khái niệm ngân hàng thương mại và dịch vụ của ngân hàng thương mại Với vai trò cung cấp các dịch vụ tài chính và tài trợ cho cá nhân, doanh nghiệp và tổ chức, ngân hàng thương mại đóng góp quan trọng vào sự phát triển của nền kinh tế. Một ngân hàng thương mại là một tổ chức tài chính hoạt động với mục tiêu tạo lợi nhuận từ các hoạt động giao dịch tiền tệ.
Các ngân hàng thương mại chủ yếu dựa vào tiền gửi thường xuyên từ khách hàng để cung cấp các dịch vụ tài chính như cấp tín dụng, chiết khấu và thanh toán. Với tư cách là doanh nghiệp thương mại, các ngân hàng thương mại thực hiện các hoạt động kinh doanh dựa trên quy tắc kinh tế và hướng đến mục tiêu tạo lợi nhuận. Căn cứ theo khoản 23 Điều 4 Luật Các tổ chức tín dụng 2024 quy định Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả hoạt động ngân hàng và hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng 2024 nhằm mục tiêu lợi nhuận. Trong marketing, Philip Kotler (2003) định nghĩa dịch vụ như sau: “Dịch vụ là mọi hành động và kết quả mà một bên có thể cung cấp cho bên kia mà chủ yếu là vô hình và không dẫn đến quyền sở hữu cái gì đó.
Sản phẩm của nó có thể có hoặc không gắn liền với sản phẩm vật chất” Như vậy, có thể cho rằng “Dịch vụ là hàng hóa có tính vô hình, được kết tinh từ những lao động của con người, có quá trình sản xuất và tiêu thụ không tách rời nhau, nhằm thỏa mãn nhu cầu của con người” 11 Dịch vụ ngân hàng là một bộ phận của dịch vụ tài chính thuộc lĩnh vực kinh doanh tiền tệ và các nghiệp vụ có liên quan trong quá trình lưu thông tiền tệ. Bản thân ngân hàng là một dạng kinh doanh tiền tệ, thu phí của khách hàng, được xét thuộc nhóm ngành dịch vụ hoạt động. Ngân hàng không trực tiếp tạo ra sản phẩm cụ thể, nhưng với việc đáp ứng các nhu cầu về tiền tệ, về vốn, về thanh toán cho khách hàng, ngân hàng đã gián tiếp tạo ra sản phẩm dịch vụ trong nền kinh tế. Những định nghĩa trên tuy có cách thể hiện khác nhau nhưng có thể đưa ra khái niệm về dịch vụ ngân hàng như sau: Dịch vụ ngân hàng là các nghiệp vụ ngân hàng cung cấp cho khách hàng những tiện ích theo nhu cầu của khách hàng như nhận tiền gửi, cấp tín dụng, dịch vụ thanh toán, tư vấn tài chính, dịch vụ ngân quỹ và các dịch vụ khác,…(Nguyễn Thị Mùi, 2008).
Dịch vụ phi tín dụng dành cho khách hàng cá nhân tại ngân hàng thương mại a, Khái niệm Dịch vụ phi tín dụng ngân hàng (Dịch vụ phi tín dụng) là dịch vụ được ngân hàng cung cấp tới khách hàng để đáp ứng nhu cầu về tài chính, tiền tệ của khách hàng nhằm trực tiếp hoặc gián tiếp đem lại cho ngân hàng khoản thu nhập thông qua việc thu phí, hoa hồng dịch vụ trong đó không bao gồm dịch vụ tín dụng. (Nguyễn Thị Phương Liên, 2011) Nói cách khác, dịch vụ ngân hàng được hiểu là các hoạt động phi tín dụng của ngân hàng nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng trong hoạt động thanh toán, đầu tư, cất trữ tài sản và các tiện ích khác. Dịch vụ phi tín dụng dành cho khách hàng cá nhân là dịch vụ được ngân hàng cung cấp tới khách hàng cá nhân để đáp ứng nhu cầu về tài chính, tiền tệ của khách hàng nhằm trực tiếp hoặc gián tiếp đem lại cho ngân hàng một khoản thu nhập bằng các khoản phí xác định thu được từ khách hàng, không bao gồm dịch vụ 12 tín dụng. b, Các loại dịch vụ phi tín dụng dành cho khách hàng cá nhân - Dịch vụ thanh toán: là dịch vụ cung ứng phương tiện thanh toán, thực hiện giao dịch thanh toán trong nước và quốc tế, thực hiện thu hộ, chi hộ và các loại dịch vụ khác do Ngân hàng Nhà nước quy định của NHNN theo yêu cầu của KHCN.
NHTM thực hiện cung ứng dịch vụ mở thẻ thanh toán, đóng thẻ thanh toán, dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt mà dùng các loại thẻ thanh toán trên POS của ngân hàng đặt tại các Đơn vị chấp nhận thẻ (ĐVCNT) là các Doanh nghiệp, Hộ kinh doanh,. Dịch vụ ngân hàng điện tử là việc ngân hàng cung cấp các dịch vụ ngân hàng thông qua các công cụ hỗ trợ như dịch vụ Internet, điện thoại, máy tính, các dịch vụ mạng và đường truyền… mà KHCN có thể giao dịch mọi lúc mọi nơi không cần đến trực tiếp xếp hàng tại ngân hàng. - Dịch vụ bảo hiểm: Bancassurance là mối quan hệ giữa ngân hàng và công ty bảo hiểm nhằm mục đích cung cấp các sản phẩm bảo hiểm hoặc lợi ích bảo hiểm cho KHCN của ngân hàng thông qua mạng lưới chi nhánh và phòng giao dịch của mình. Nói một cách đơn giản, đó là việc ngân hàng bán sản phẩm bảo hiểm cho KHCN.
- Dịch vụ phi tín dụng khác: NHTM có thể cung ứng một số các dịch vụ phi tín dụng khác dành cho KHCN như dịch vụ ngân quỹ, dịch vụ bảo quản tài sản,… 1. Vai trò của dịch vụ phi tín dụng dành cho khách hàng cá nhân tại ngân hàng thương mại 13 a. Đối với ngân hàng Dịch vụ phi tín dụng dành cho KHCN có khả năng đem lại lợi nhuận cao cho các ngân hàng do chi phí thấp. Cũng giống như dịch vụ phi tín dụng nói chung, dịch vụ phi tín dụng dành cho KHCN của NHTM hầu như không sử dụng tới nguồn vốn huy động của ngân hàng.
NHTM chỉ cần trang bị cơ sở vật chất ban đầu để cung ứng dịch vụ phi tín dụng sau đó liên tục. Với số lượng KHCN đông đảo, dịch vụ này có thể mang lại cho NHTM một khoản thu nhập đáng kể Dịch vụ phi tín dụng giúp các ngân hàng hạn chế rủi ro vì tương đối an toàn và rủi ro thấp. Dịch vụ phi tín dụng giúp các ngân hàng hạn chế rủi ro vì phí tín dụng thường được thu ngay hoặc trước khi cung cấp dịch khác với dịch vụ tín dụng ngân hàng phải bỏ ra nguồn tiền nay từ ban đầu sau đó thu lãi, thu nợ gốc nên rất có thể xảy ra rủi ro về lãi suất, rủi ro khi khách hàng mất khả năng chi trả, rủi ro về đồng tiền mất giá do lạm phát… Các dịch vụ phi tín dụng nhìn chung an toàn, rủi ro thấp. Dịch vụ phi tín dụng giúp các NHTM tăng năng lực cạnh tranh, tạo cơ hội bán chéo sản phẩm huy động hoặc cho vay cho KHCN.
Với việc cung ứng các dịch vụ phi tín dụng dành cho KHCN, NHTM có thể đáp ứng tốt hơn, đa dạng hơn các nhu cầu của khách hàng. Thông qua đó, NHTM lôi kéo thêm được nhiều KHCN có quan hệ giao dịch, tạo điều kiện dễ dàng hơn trong việc khuyến khích họ sử dụng các dịch vụ, sản phẩm khác. Từ đó, NHTM có thể tăng thêm uy tín, thương hiệu. Đối với các khách hàng - Tiết kiệm thời gian và chi phí Dịch vụ phi tín dụng phát triển sẽ phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của tổ chức giúp họ tiết kiệm được thời gian và chi phí do khắc phục được khó khăn về không gian, thời gian và nguồn lực cũng như năng lực tài chính.
- Cung cấp thông tin kịp thời và hiệu quả 14 Ngày nay, các dịch vụ phi tín dụng ứng dụng những công nghệ cao, giúp cho khách hàng có thể giao dịch trực tiếp với ngân hàng để thực hiện các giao dịch như chuyển tiền, thanh toán hoá đơn, thanh toán lương cho nhân viên, mở LC, …, thông qua các phương tiện truyền dẫn hiện đại, khách hàng có thể cập nhật thông tin mới nhất về các giao dịch gần đây, thông tin tài khoản, tỷ giá, lãi suất, …từ đó có thể đưa ra quyết định kinh doanh chính xác, kịp thời c.Đối với nền kinh tế Việc cung ứng các dịch vụ phi tín dụng cho KHCN của NHTM có thể giúp các hoạt động kinh tế minh bạch, an toàn hơn, hiệu quả. Thông qua các dịch vụ như bảo hiểm hay quản lý tài sản, dịch vụ tư vấn, nguồn tài chính trong nền kinh tế của KHCN được sử dụng hiệu quả hơn, dễ dàng được Nhà nước quản lý chặt chẽ hơn. Dịch vụ phi tín dụng dành cho KHCN còn góp phần giảm thanh toán tiền mặt trong nền kinh tế, thúc đẩy chuyển đổi số trong mọi lĩnh vực đời sống, xã hội. Phát triển dịch vụ phi tín dụng dành cho khách hàng cá nhân tại ngân hàng thương mại 1.
Khái niệm và nội dung phát triển dịch vụ phi tín dụng dành cho khách hàng cá nhân tại ngân hàng thương mại 1.1 Khái niệm Phát triển được hiểu là một quá trình lớn lên, tăng tiến mọi lĩnh vực. Phát triển dịch vụ phi tín dụng dành cho KHCN tại NHTM là sự biến đổi theo hướng tăng lên về cả về lượng đi cùng với sự chuyển dịch về cơ cấu và về chất dịch vụ phi tín dụng dành cho KHCN tại NHTM nhằm mục đích mang lại giá trị, thương hiệu và uy tín nhiều hơn cho ngân hàng thương mại, đồng thời đáp ứng tốt hơn nhu cầu, mong muốn của khách hàng cá nhân.2 Nội dung phát triển dịch vụ phi tín dụng dành cho khách hàng cá nhân Phát triển dịch vụ phi tín dụng dành cho KHCN tại NHTM bao gồm 2 nội dung sau đây: 15 Thứ nhất; Phát triển theo chiều rộng Phát triển theo chiều rộng đồng nghĩa với việc gia tăng các hoạt động phi tín dụng, đa dạng hóa các loại hình dịch vụ và tăng trưởng quy mô cung ứng DVPTD ngân hàng. Không chỉ duy trì các hoạt động truyền thống mà phải tiếp cận và phát triển các DVPTD hiện đại; Bên cạnh các DVPTD truyền thống như thanh toán, ngân quỹ, chuyển tiền… phải kết hợp các DVPTD hiện đại có hàm lượng khoa học công nghệ cao như dịch vụ ngân hàng điện tử. Đó chính là yếu tố quyết định đến sự tồn tại và phát triển của NHTM trong môi trường cạnh tranh.
Việc tăng qui mô, số lượng DVPTD đã có và phát triển thêm DVPTD mới nhằm tăng lợi nhuận và đáp ứng nhu cầu của khách hàng.