CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG HIỆN ẠI TẠI NGÂN HÀNG HƯƠNG ẠI 1. TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG HIỆN ẠI 1. Khái niệm dịch v ngân hàng hiệ i Theo nghiên cứu của nhóm tác giả gồm PGS.TS Nguyễn Thị Nhung và Lê Nhật Quý Thiện trong ài áo “ Tiếp cận dịch vụ ngân hàng ở một số nước và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam” (Tạp chí Công Nghệ Ngân Hàng số 91- tháng 10/2013) thì dịch vụ ngân hàng là một khái niệm chưa thống nhất: Nếu dựa trên mẫu báo cáo kết quả kinh doanh theo Quyết định số / /QĐ-NHNN ngày 28/04/2004 và Quyết định số / /QĐ-NHNN ngày 01/12/2005 thì dịch vụ ngân hàng là các dịch vụ ngoài tín dụng và đầu tư của ngân hàng. Nếu dựa trên cách phân loại các phân ngành dịch vụ tài chính trong Hiệp định về thương mại dịch vụ (GATS) của WTO thì dịch vụ ngân hàng là một bộ phận cấu thành trong dịch vụ tài chính.
Dịch vụ ngân hàng bao gồm: nhận tiền gửi, cho vay, cho thuê tài chính, chuyển tiền và thanh toán, séc, bảo lãnh, và cam kết, mua bán các công cụ thị trường tài chính, phát hành chứng khoán, môi giới tiền tệ, quản lý tiền tệ, tài sản, dịch vụ thanh toán và bù trừ, cung cấp và chuyển giao thông tin tài chính, dịch vụ tư vấn và trung gian hỗ trợ về tài chính. Theo lịch sử phát triển ta có thể phân chia dịch vụ ngân hàng thành hai loại: dịch vụ ngân hàng truyền thống và dịch vụ ngân hàng hiện đại. Dịch vụ ngân hàng truyền thống là những dịch vụ có lịch sử lâu đời, gắn liền với sự ra đời và phát triển của ngân hàng Đây là những dịch vụ cơ ản, đem lại nguồn thu nhập lớn cho ngân hàng như : huy động vốn, cho vay, dịch vụ thanh toán… Dịch vụ ngân hàng hiện đại là những dịch vụ mới đưa vào ổ sung trong hoạt động của ngân hàng dựa trên nền tảng khoa học công nghệ hiện đại để đem đến những tiện ích mới cho hách hàng như: dịch vụ ngân hàng điện tử, thẻ thanh toán,… Sự phát triển các dịch vụ ngân hàng hiện đại mang tính kế thừa, phát triển, từ các dịch vụ ngân hàng truyền thống. 7 Từ những tìm hiểu trên, có thể khái quát: Dịch vụ ngân hàng hiện đại là những dịch vụ thuộc lĩnh vực tài chính do ngân hàng cung cấp dựa trên sự tiến bộ và phát triển của khoa học công nghệ hiện đại bao gồm những dịch vụ ngân hàng truyền thống được nâng cấp và những dịch vụ hoàn toàn mới được cung cấp nhằm đem lại những tiện ích mới cho người sử dụng.
C gi i o n phát triển c a dịch v ngân hàng hiệ i Các dịch vụ ngân hàng hiện đại đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển từ những hình thức đơn giản đến nay đã vô c ng đa dạng H nh thái đầu ti n và đơn giản nhất của dịch vụ ngân hàng hiện đại là các website quảng cáo. Các ngân hàng thiết lập một trang web ngân hàng tích hợp những thông tin cần thiết cho hách hàng như lãi suất, tỷ giá, thông tin các sản phẩm, dịch vụ Đây là ước sơ hai của dịch vụ ngân hàng hiện đại vì tất cả các giao dịch của khách hàng vẫn phải tiến hành tại các chi nhánh, phòng giao dịch của ngân hàng. Hình thái phát triển tiếp theo của dịch vụ ngân hàng hiện đại là các dịch vụ cộng thêm cho các sản phẩm truyền thống dưới hình thức truy vấn như: xem sao tài hoản, nhận thông tin giao dịch chứng khoán, nhận thông áo thay đổi số dư tài hoản, số dư thẻ.Thông qua hình thức này, khách hàng có thể truy vấn thông tin và quản lý tài khoản. Dịch vụ này thường được triển khai tại các ngân hàng nhỏ, hạ tầng công nghệ chưa tiến bộ.
Hiện nay, dịch vụ ngân hàng hiện đại đã phát triển một cách nhanh chóng và vô c ng đa dạng. Các dịch vụ phổ biến được sử dụng có thể kể đến như dịch vụ ngân hàng trực tuyến, dịch vụ thẻ, dịch vụ ngân hàng điện tử, dịch vụ ngân hàng tự phục vụ, trung tâm thanh toán callcenter. Thông qua các dịch vụ này, khách hàng có thể chủ động được thời gian, địa điểm giao dịch, chủ động thực hiện và kiểm tra kết quả thực hiện các giao dịch một cách chính xác và nhanh chóng. Một số xu hướng cung ứng dịch vụ ngân hàng hiện đại được thực hiện trên toàn cầu có thể kể đến như: Thứ nhất, tích hợp dịch vụ ngân hàng truyền thống và ngân hàng hiện đại 8 Thứ hai, phát triển các sản phẩm liên kết của ngân hàng với các ngành hác như: bảo hiểm, y tế, du lịch, chứng khoán.
Thứ ba, phát triển mạnh các sản phẩm phục vụ tr n điện thoại di động và tivi thông minh Thứ tư, h nh thành xu hướng mới: facebook-banking 1. C ặ iể bản c a dịch v ngân hàng hiệ i Dịch vụ ngân hàng hiện đại có những đặc điểm cơ ản sau: Thứ nhất, dịch vụ ngân hàng hiện đại chứa đựng hàm lượng công nghệ lớn: Dịch vụ ngân hàng hiện đại phát triển dựa trên nền tảng sự phát triển của khoa học công nghệ Điều này đòi hỏi sự phát triển tương ứng của công nghệ thông tin, thiết bị máy móc hiện đại và nguồn nhân lực chất lượng cao hỗ trợ. Thứ hai, khách hàng có thể sử dụng dịch vụ mà không cần phải trực tiếp đến ngân hàng: thông qua việc sử dụng dịch vụ ngân hàng hiện đại, khách hàng có thể linh hoạt thực hiện giao dịch với ngân hàng tại bất cứ nơi đâu và ất cứ thời điểm nào Điều này giúp rút ngắn thời gian giao dịch và thu hẹp khoảng cách không gian giữa ngân hàng và khách hàng. Thứ ba, tính đa dạng các loại hình dịch vụ ngân hàng hiện đại: Các ngân hàng ngày nay đều cố gắng phát triển theo hướng inh doanh đa năng, hông chỉ đơn thuần những nghiệp vụ như nhận tiền gửi, cho vay, là trung gian thanh toán như trước đây Với sự phát triển không ngừng của khoa học công nghệ thì dịch vụ ngân hàng hiện đại c ng ngày càng mở rộng để đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng, phân tán rủi ro và tăng hả năng cạnh tranh của ngân hàng trên thị trường.
Các sản phẩm dịch v ngân hàng hiệ i ch y u 1. Dịch v thẻ Thẻ ngân hàng là công cụ thanh toán không dùng tiền mặt do ngân hàng phát hành thẻ cấp cho khách hàng sử dụng theo hợp đồng ký kết giữa ngân hàng phát hành thẻ và chủ thẻ. Theo đ người sử dụng có thể dùng thẻ để: thanh toán tiền hàng hoá dịch vụ trong phạm vi số dư tiền gửi của mình hoặc hạn mức tín dụng được cấp tại các đơn vị chấp nhận thẻ; rút tiền mặt tại các ngân hàng đại lý thanh toán thẻ hoặc tại các máy rút tiền tự động ATM. Thẻ ngân 9 hàng phát triển gắn liền với việc ứng dụng công nghệ thông tin trong lĩnh vực tài chính ngân hàng.
Phân loại theo phạm vi địa lý sử dụng thẻ ta có: thẻ quốc tế và thẻ nội địa. Thẻ nội địa: Là thẻ do ngân hàng phát hành thẻ tại Việt Nam phát hành, được sử dụng và thanh toán tại trong nước. Thẻ quốc tế: Là thẻ do ngân hàng phát hành thẻ tại Việt nam phát hành, được sử dụng, thanh toán trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam hoặc thẻ được phát hành ở nước ngoài nhưng sử dụng, thanh toán trong nước. Dịch vụ thẻ giúp ngân hàng có thể đa dạng hoá các dịch vụ của m nh, đồng thời thông qua hoạt động phát hành, thanh toán thẻ thì ngân hàng có thể thu hút một nguồn vốn lớn để bổ sung vào nguồn vốn ngắn hạn từ hoạt động thu phí và lãi do việc phát hành thẻ mang lại.
Dịch v chấp nh n thanh toán thẻ Dịch vụ ATM: Thông qua máy giao dịch tự động (Automatic Teller Machine – ATM), ngân hàng thực hiện việc nhận dạng khách hàng thông qua thẻ (thẻ ghi nợ, thẻ tín dụng…) hay các thiết bị tương thích và gi p hách hàng iểm tra tài khoản, rút tiền mặt, chuyển khoản, thanh toán tiền hàng hóa dịch vụ. Dịch vụ POS: Dịch vụ POS là phương thức thanh toán không dùng tiền mặt mà Ngân hàng cung cấp cho các chủ thẻ của m nh để thực hiện chi tiêu, mua bán hàng hóa dịch vụ tại các đơn vị chấp nhận thẻ. Dịch v gâ h g iệ tử Dịch vụ ngân hàng điện tử (Enectronic Banking viết tắt là E-Banking) là sự kết hợp giữa một số hoạt động dịch vụ ngân hàng truyền thống với công nghệ thông tin và điện tử viễn thông. E-Banking là một dạng của thương mại điện tử ứng dụng trong hoạt động kinh doanh ngân hàng.
Dịch vụ E-Ban ing được xây dựng trên một hệ thống phần mềm tin học cho phép khách hàng có thể tìm hiểu thông tin hay thực hiện một số giao dịch ngân hàng thông qua phương tiện điện tử (công nghệ thông tin, điện tử, kỹ thuật số, từ tính, truyền dẫn không dây, quang học, điện từ hoặc công nghệ tương tự). Dị h v C llcenter 247 Là dịch vụ giúp khách hàng giao dịch với ngân hàng thông qua việc sử dụng điện thoại gọi đến trung tâm Callcenter để được nhân vi n tư vấn, và cung ứng dịch vụ ngân hàng. Một 10 số hoạt động chính tại Callcenter 247 là: tư vấn, hướng dẫn khách hàng sử dụng sản phẩm, dịch vụ ; tiếp nhận, giải quyết khiếu nại; chuyển tiền; thanh toán h a đơn điện, nước, điện thoại, phí bảo hiểm,… 1. PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG HIỆN ẠI 1.
Khái niệm phát triển dịch v ngân hàng hiệ i Theo quan điểm của triết học duy vật biện chứng thì: Phát triển là một phạm trù triết học d ng để chỉ sự vận động c định hướng từ thấp đến cao, từ giản đơn đến phức tạp, từ chưa hoàn thiện đến hoàn thiện hơn mà ết quả là cái mới tiến bộ ra đời thay thế cái c lạc hậu. Sự phát triển của sự vật mang tính phổ biến vì trong thế giới khách quan, không có sự vật hiện tượng nào đã đứng im, tĩnh tại mà nó luôn vận động, phát triển không ngừng. Sự mất đi của một sự vật hiện tượng này là điều kiện ra đời của sự vật hiện tượng hác Như vậy, theo cách hiểu đơn giản nhất thì phát triển là sự gia tăng về số lượng và chất lượng. Việc phát triển dịch vụ ngân hàng nói chung và phát triển dịch vụ ngân hàng hiện đại nói riêng là một xu thế tất yếu trong sự phát triển của hệ thống ngân hàng.