CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ ĐỐI VỚI KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ 1. Khái niệm về dịch vụ ngân hàng điện tử Ngày nay, với sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin, phương pháp thương mại điện tử đã và đang dần có xu hướng thế chỗ cho phương pháp kinh doanh truyền thống đã dần cũ. Có thể nói, phương pháp thương mại điện tử đã tạo ra một bước nhảy vọt trong kết quả kinh doanh đối với mọi ngành nghề nói chung – trong lĩnh vực ngân hàng nói riêng.
Căn cứ vào định nghĩa được nêu trong Electronic Commecer của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO): "Thương mại điện tử bao gồm việc sản xuất, quảng cáo, bán hàng và phân phối sản phẩm được mua bán và thanh toán trên mạng Internet, nhưng được giao nhận một cách hữu hình, cả các sản phẩm giao nhận cũng như những thông tin số hoá thông qua mạng Internet". Thương mại điện tử là một giải pháp hiệu quả với sự trợ giúp của công nghệ thông tin, đặc biệt là sự có mặt của máy tính và công nghệ mạng viễn thông hiện đại đã mở ra một công cuộc cách mạng mới phù hợp với xu thế công nghệ chung của thời đại. Trong đó nổi bật lên dịch vụ ngân hàng điện tử. Phát triển ngân hàng điện tử đã, đang và sẽ là một trong những mục tiêu hàng đầu - là bài toán khó đặt ra cho các ngân hàng thương mại trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt giữa các ngân hàng như hiện nay.
Có thể nói, việc phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử là một trong những yếu tố then chốt giúp các ngân hàng thương mại khẳng định được vị thế của mình trong lòng khách hàng nói riêng – trong thị trường ngân hàng nói chung. Về thuật ngữ “ngân hàng điện tử” (tên tiếng anh là Electronic Banking), viết tắt là E-Banking ) đã được rất nhiều các giới chuyên gia nghiên cứu, chỉ rõ dưới nhiều góc độ. Song, nhìn chung thì “Dịch vụ ngân hàng điện tử” là dịch vụ mà ngân hàng cung cấp cho khách hàng dựa trên sự hỗ trợ của công nghệ thông tin điện tử và mạng viễn thông hiện đại như các phương tiện: POS, ATM, fax, máy tính, điện thoại… giúp khách hàng có thể thực hiện các giao dịch từ xa mà không cần phải đến quầy giao dịch. 6 Theo Ông Leszek Borysiewicz, Phó hiệu trưởng Đại học Cambridge: "Ngân hàng điện tử là một ngân hàng hình thức trong đó tiền được chuyển qua trao đổi tín hiệu thay vì thông qua trao đổi tiến trình, séc hoặc các loại giấy tài liệu khác.
Chuyển tiền giữa các tổ chức tài chính như ngân hàng và tín hiệu tổ chức”. Phan Thị Thu Hà (2015), Giáo trình ngân hàng thương mại, Nhà xuất bản Đại học kinh tế quốc dân, Hà Nội: “Dịch vụ là ngân hàng điện tử là dịch vụ ngân hàng được cung cấp thông qua các phương tiện điện tử. Trong đó phương tiện điện tử sử dụng để toàn bộ quy trình và hệ thống phương tiện điện tử giao dịch như máy tính cá nhân, ATM, điện thoại.; hệ thống quản lý và xử lý dữ liệu - giao dịch tại các ngân hàng; hệ thống giao tiếp và xử lý hàng ngân hàng giao dịch”. Các loại hình dịch vụ ngân hàng điện tử Có thể nói, ngày nay các ngân hàng đã và đang đáp ứng được đầy đủ các nhu cầu thiết yếu của khách hàng thông qua việc cung ứng rất nhiều loại hình sản phẩm dịch vụ ngân hàng điện tử để có thể mang lại sự đa dạng về dịch vụ thỏa mãn một cách tốt nhất mọi yêu cầu của khách hàng.
Các dịch vụ ngân hàng điện tử đã và đang được triển khai tại các ngân hàng ở Việt Nam, bao gồm: 1. Dịch vụ ngân hàng qua Internet (Internet Banking) Dịch vụ Internet Banking là kênh mà các ngân hàng thực hiện việc cung ứng các sản phẩm, dịch vụ trực tuyến tới khách hàng thông qua mạng Internet. Thay vì trước đây khách hàng phải đích thân bỏ thời gian tới các trụ sở, phòng giao dịch của ngân hàng để thực hiện giao dịch thì bây giờ, chỉ với điện thoại hay máy tính có kết nối mạng, khách hàng có thể dễ dàng truy cập vào website ngân hàng để thực hiện các giao dịch mong muốn của mình.Theo đó, khách hàng sẽ thực hiện đăng ký dịch vụ I- banking với nhà băng và được cung cấp tài khoản bao gồm user name và password để có thể truy cập vào website thực hiện các giao dịch mong muốn. Internet Banking cung cấp các dịch vụ tới khách hàng, bao gồm các dịch vụ như : + Truy vấn tài khoản, lịch sử giao dịch + Tra cứu thông tin về tỷ giá, lãi suất + Thanh toán hóa đơn tiền điện, tiền nước, bảo hiểm.
trực tuyến + Nộp ngân sách nhà nước, nộp thuế. Dịch vụ ngân hàng qua điện thoại (Phone banking) Phone banking là loại hình dịch vụ mà ngân hàng cung ứng tới khách hàng của mình theo đó, ngân hàng sẽ sử dụng đầu số điện thoại cố định để giải đáp mọi khúc mắc và yêu cầu của khách hàng. Đây là hệ thống được cài đặt tự động và hoạt động 24/24 nên bất cứ khi nào khách hàng có khiếu nại hay thắc mắc có thể liên hệ ngay với số điện thoại mặc định của mỗi ngân hàng. Đầu nối đã được lập trình sẵn thông tin vì vậy khách hàng sẽ bấm số theo chỉ định để thực hiện các giao dịch của mình mọi lúc mọi nơi.
Các tính năng mà khách hàng có thể sử dụng trên phone banking bao gồm: + Tra cứu thông tin về các giao dịch mà khách hàng đã thực hiện cũng như các thông tin liên quan đến tài khoản của khách hàng. + Tra cứu các chương trình khuyến mại và ưu tiên của ngân hàng dành cho các đối tượng khách hàng khác nhau. + Thực hiện các yêu cầu khẩn cấp như phong tỏa tài khoản do mất thẻ, cấp lại mật khẩu, thay đổi mật khẩu, truy vấn thông tin các giao dịch chưa được xử lý, ngừng chi tiêu thẻ. Dịch vụ ngân hàng qua điện thoại di động (Mobile banking) Mobile banking là dịch vụ ngân hàng thực hiện trên các thiết bị thông minh như điện thoại di động, máy tính bảng hoặc các thiết bị thông minh khác có kết nối mạng internet.
Đây là dịch vụ cho phép khách hàng tiến hành thực hiện các giao dịch mong muốn từ xa bằng cách truy cập vào tài khoản đã được ngân hàng cung cấp qua ứng dụng đã được cài đặt sẵn trên điện thoại của khách hàng. Khách hàng khi thực hiện dịch vụ này phải có tài khoản tại ngân hàng và sẽ phải đăng ký sử dụng với ngân hàng bằng cách cung cấp các thông tin như số chứng minh thư/căn cước công dân, số điện thoại. Từ đó, ngân hàng sẽ cung cấp tài khoản có mật khẩu để đảm bảo tính bảo mật của thông tin khách hàng. Với công nghệ hiện đại và tiên tiến nhất, thông tin được xử lý một cách nhanh chóng và chính xác nhất.
Đặc biệt dữ liệu được mã hóa và bảo mật một cách tuyệt đối khi mỗi giao dịch mà khách hàng thực hiện sẽ được yêu cầu xác nhận chính chủ bằng cách hệ thống sẽ gửi các mã code về điện thoại hoặc máy tính bảng của khách hàng. Vì vậy, khách hàng có thể yên tâm sử dụng dịch vụ mà không hề lo lắng bị lộ thông tin về tài khoản của mình. Với Mobile banking, khách hàng có thể thực hiện các tiện ích như: 8 + Truy vấn thông tin về tài khoản, lịch sử thực hiện các giao dịch của khách hàng trong quá khứ. + Chuyển khoản trực tuyến, thanh toán hóa đơn.
+ Khóa và mở thẻ ATM + Tra cứu tỷ giá hối đoái, lãi suất + Gửi tiền tiết kiệm + Đặt mua các dịch vụ như: vé máy bay, đặt vé tàu, vé xem phim, đặt phòng khách sạn… + Tra cứu các thông tin ưu đãi về thẻ của ngân hàng… 1. Dịch vụ ngân hàng điện tử tại nhà (Home banking) Home banking là dịch vụ ngân hàng điện tử tại nhà – cho phép khách hàng thực hiện các giao dịch như truy vấn tài khoản, gửi thư tín dụng… với hỗ trợ của mạng nhưng là mạng nội bộ kết nối giữa máy tính tại văn phòng của khách hàng với hệ thống máy tính của ngân hàng. Để có thể sử dụng dịch vụ điện tử “Home banking”, khách hàng sẽ tiến hàng truy cập vào website ngân hàng mở tài khoản của mình bằng mạng intranet – mạng nội bộ của ngân hàng. Ngân hàng sẽ tiến hàng xác thực thông tin khách hàng để cung cấp thông tin (bao gồm mã PIN hay mã giao dịch) để khách hàng thực hiện các giao dịch mà khách hàng mong muốn.
Mọi thông tin và quá trình khách hàng thực hiện các giao dịch sẽ được lưu trữ và bảo mật tuyệt đối. Trung tâm chăm sóc khách hàng (Call center) Call center là dịch vụ mà ngân hàng sẽ sử dụng hình thức giao dịch chủ yếu với khách hàng thông qua điện thoại giữa nhân viên ngân hàng và khách hàng. Có thể nói, đây là hình thức có thể giải đáp được mọi khúc mắc và đáp ứng được toàn bộ nhu cầu của khách hàng bởi đây là hình thức mà nhân viên ngân hàng sẽ trực tiếp tư vấn tới khách hàng thông qua điện thoại di động. Như vậy, khách hàng có thể thỏa mãn nhu cầu của mình mà không cần đến các quầy giao dịch để có được sự tư vấn của nhân viên ngân hàng.
Nhờ đó, khách hàng có thể tiết kiệm thời gian một cách tối ưu nhất. Thông qua call center, khách hàng có thể cập nhật được mọi thông tin liên quan với sự tư vấn của ngân hàng như : + Giúp khách hàng có được mọi thông tin liên quan đến sản phẩm và dịch vụ mà khách hàng đã sử dụng và sẽ có nhu cầu sử dụng trong tương lai như các thông tin liên 9 quan đến thẻ, các gói sản phẩm cho vay, tiết kiệm. + Hỗ trợ tư vấn đăng ký làm thẻ hay các dịch vụ khác thông qua điện thoại + Hỗ trợ giúp đối tượng là khách hàng cá nhân với sản phẩm cho vay thông qua điện thoại + Chi trả, thanh toán các hóa đơn tiền điện, nước. hay các hình thức chuyển tiền + Tiếp nhận và giải đáp mọi thắc mắc, khiếu nại mà khách hàng gặp phải trong quá trình sử dụng sản phẩm và dịch vụ của ngân hàng + Xử lý kịp thời các trường hợp cần xử lý cấp tốc như khách hàng mất thẻ, khóa thẻ … để đảm bảo tính an toàn cho khách hàng 1.