Tổng quan nghiên cứu

Thị trường bảo hiểm phi nhân thọ tại Việt Nam ghi nhận tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 12% đến 15% mỗi năm, tạo ra môi trường cạnh tranh quyết liệt giữa các doanh nghiệp trong và ngoài nước. Tại tỉnh Bình Định, Công ty Bảo hiểm Dầu khí (PVI) Chi nhánh Bình Định sau khi chính thức thành lập vào ngày 07 tháng 09 năm 2018 đã nhanh chóng vươn lên nhóm 5 doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ dẫn đầu thị phần toàn tỉnh. Dù duy trì mức tăng trưởng doanh thu từ 14% đến 19% trong giai đoạn 2018 - 2020 và đặt mục tiêu đạt 25 tỷ đồng doanh thu, đơn vị đang đối mặt với sức ép gay gắt từ các mô hình liên kết ngân hàng bảo hiểm cùng những biến động kinh tế do dịch bệnh khiến lợi nhuận năm 2020 sụt giảm xuống còn 140,0 triệu đồng.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận về chính sách marketing dịch vụ, phân tích thực trạng triển khai phối thức marketing hỗn hợp 7P tại PVI Bình Định và đề xuất hệ thống giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy phát triển dịch vụ bảo hiểm phi nhân thọ bền vững. Phạm vi nghiên cứu tập trung tại địa bàn tỉnh Bình Định, khai thác chuỗi dữ liệu thứ cấp từ năm 2017 đến năm 2020 và dữ liệu sơ cấp điều tra thực địa trong giai đoạn tháng 8 đến tháng 10 năm 2020, với tầm nhìn định hướng giải pháp đến năm 2025. Ý nghĩa của công trình thể hiện ở việc cung cấp luận cứ khoa học thực chứng giúp chi nhánh tối ưu hóa chi phí bán hàng (vốn chỉ dao động từ 56,1 đến 75,4 triệu đồng/năm), nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị phần tại các vùng kinh tế trọng điểm của địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng nền tảng lý thuyết marketing dịch vụ hiện đại của Philip Kotler kết hợp mô hình quản trị marketing định hướng giá trị của Lê Thế Giới và các cộng sự (2011). Hệ thống lý thuyết tập trung vào ba khái niệm nền tảng: dịch vụ bảo hiểm phi nhân thọ, chu trình kinh doanh ngược và phối thức marketing hỗn hợp 7P mở rộng cho ngành dịch vụ.

Bảo hiểm phi nhân thọ mang đặc tính vô hình rõ nét, nơi sản phẩm thực chất là lời cam kết tài chính trong tương lai khi có rủi ro xảy ra. Hoạt động này vận hành theo chu trình kinh doanh ngược, nghĩa là doanh nghiệp thu phí trước và thực hiện nghĩa vụ bồi thường sau, do đó hiệu quả tài chính phụ thuộc lớn vào việc kiểm soát tổn thất và quản trị rủi ro. Khung phân tích 7P được xây dựng đồng bộ bao gồm: Sản phẩm (Product), Giá cước phí (Price), Kênh phân phối (Place), Xúc tiến cổ động (Promotion), Con người (People), Quy trình dịch vụ (Process) và Cơ sở vật chất hữu hình (Physical Evidence). Trong đó, ba yếu tố sau giữ vai trò quyết định trong việc cụ thể hóa giá trị vô hình thành trải nghiệm tin cậy cho khách hàng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp định tính và định lượng nhằm đảm bảo độ tin cậy và tính khách quan khoa học:

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo tài chính nội bộ, hồ sơ khách hàng của PVI Bình Định giai đoạn 2018 - 2020 và Niên giám thống kê tỉnh Bình Định năm 2020, phản ánh thu nhập bình quân đầu người toàn tỉnh đạt 60,6 triệu đồng/người/năm. Nguồn dữ liệu sơ cấp được khảo sát trực tiếp từ tháng 8 đến tháng 10 năm 2020 với cỡ mẫu 150 khách hàng cá nhân, tổ chức và 25 cán bộ nhân viên của chi nhánh. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng theo các cụm địa bàn trọng điểm như thành phố Quy Nhơn (mật độ dân số 1.013,8 người/km2) và thị xã An Nhơn (mật độ 718,6 người/km2).

Dữ liệu định lượng được làm sạch và xử lý bằng các kỹ thuật thống kê mô tả, phân tích tần suất, phân tích tỷ lệ cơ cấu, tốc độ phát triển và ma trận tương quan chéo. Việc lựa chọn các phương pháp phân tích này xuất phát từ yêu cầu đo lường chính xác mức độ biến động doanh thu, đánh giá mức độ hài lòng của khách hàng đối với từng chính sách trong 7P và xác định khoảng trống thị trường giữa các khu vực địa lý trong tỉnh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, kết quả kinh doanh của PVI Bình Định ghi nhận sự tăng trưởng ổn định về quy mô doanh thu nhưng thiếu bền vững về tỷ suất lợi nhuận. Doanh thu thuần từ hoạt động bảo hiểm tăng trưởng đều đặn trên 19% năm 2019 và trên 14% năm 2020, vượt mốc 16,83 tỷ đồng doanh thu bảo hiểm gốc. Tuy nhiên, lợi nhuận ròng có sự biến động mạnh: năm 2019 tăng trưởng 76% đạt 279,9 triệu đồng (tăng 120,1 triệu đồng so với 159,8 triệu đồng năm 2018), nhưng bước sang năm 2020 đã giảm 50% xuống còn 140,0 triệu đồng do áp lực chi phí quản lý doanh nghiệp và tác động của đại dịch.

Thứ hai, cơ cấu nguồn nhân lực có trình độ cao nhưng chính sách truyền thông cổ động chưa được đầu tư tương xứng. Đến cuối năm 2020, tổng số lao động là 25 người, trong đó trình độ đại học trở lên chiếm 83,4% và tỷ lệ lao động nữ chiếm 73,1%. Thu nhập bình quân tăng từ 7,2 triệu đồng/tháng năm 2018 lên 8,1 triệu đồng/tháng năm 2020 (tăng 12,5%). Mặc dù vậy, kinh phí dành cho truyền thông cổ động và chi phí bán hàng còn rất thấp, chỉ chiếm từ 56,1 triệu đồng (năm 2018) đến 75,4 triệu đồng (năm 2020), hạn chế khả năng nhận diện thương hiệu ngoài khu vực trung tâm.

Thứ ba, thị trường mục tiêu có sự phân hóa sâu sắc theo địa bàn và kênh phân phối. Doanh thu tập trung chủ yếu tại thành phố Quy Nhơn và huyện Tuy Phước (chiếm hơn 65% tổng doanh thu toàn chi nhánh), trong khi các huyện phía Bắc như Hoài Nhơn, Phù Mỹ, Phù Cát dù có quy mô dân số lớn nhưng mức độ khai thác bảo hiểm phi nhân thọ còn rất khiêm tốn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế trên xuất phát từ việc chi nhánh chưa xây dựng được chiến lược marketing bài bản, các quyết định còn mang tính vụ việc và phụ thuộc nhiều vào định hướng chung của Tổng công ty. Việc các ngân hàng thương mại đẩy mạnh thành lập công ty bảo hiểm trực thuộc hoặc liên kết độc quyền đã tạo ra rào cản lớn cho PVI Bình Định trong việc tiếp cận các hợp đồng bảo hiểm tài sản thế chấp vay vốn.

Dữ liệu thực trạng có thể được hệ thống hóa trực quan thông qua biểu đồ cột chồng so sánh cơ cấu doanh thu theo từng phòng ban kinh doanh giai đoạn 2018 - 2020, kết hợp biểu đồ đường thể hiện tương quan giữa biến động chi phí quản trị và biên lợi nhuận ròng. Khi đối chiếu với các công trình nghiên cứu của Ngô Văn Hạ (2011) tại thị trường miền Trung, kết quả nghiên cứu tại PVI Bình Định tái khẳng định rằng uy tín thương hiệu và tốc độ giải quyết bồi thường là hai nhân tố chi phối mạnh nhất đến quyết định tái tục hợp đồng của khách hàng doanh nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm đẩy mạnh phát triển dịch vụ bảo hiểm phi nhân thọ tại PVI Bình Định đến năm 2025, bốn nhóm giải pháp marketing hỗn hợp trọng tâm được đề xuất như sau:

Thứ nhất, tái định vị và đa dạng hóa sản phẩm (Product): Phòng Quản lý Nghiệp vụ chủ trì thiết kế các gói sản phẩm đóng gói linh hoạt dành riêng cho khu vực nông thôn và hộ kinh doanh cá thể, tích hợp bảo hiểm tai nạn kết hợp tài sản; mục tiêu nâng tỷ lệ tái tục hợp đồng xe cơ giới và tài sản đạt mức 85% vào cuối năm 2023.

Thứ tư, mở rộng kênh phân phối và tối ưu hóa chi phí xúc tiến (Place & Promotion): Các Phòng Kinh doanh chủ động thiết lập liên kết đại lý với chuỗi showroom ô tô, trạm đăng kiểm và các hợp tác xã tàu thuyền tại Hoài Nhơn, Phù Cát; Ban Giám đốc nâng hạn mức chi phí bán hàng và truyền thông lên tối thiểu 3% tổng doanh thu hàng năm, thực hiện chiến dịch tiếp thị số đa kênh để hướng tới mục tiêu cán mốc doanh thu 25 tỷ đồng.

Thứ ba, chuẩn hóa quy trình giám định và rút ngắn thời gian bồi thường (Process & Physical Evidence): Phòng Tài chính - Tổng hợp phối hợp bộ phận giám định số hóa 100% quy trình cấp đơn điện tử và giám định hiện trường, cam kết giải quyết hồ sơ bồi thường dưới 50 triệu đồng trong vòng 48 giờ làm việc, xây dựng hệ thống nhận diện thương hiệu chuẩn mực tại văn phòng 184 Tây Sơn, Quy Nhơn trước năm 2024.

Thứ tư, phát triển năng lực đội ngũ và chính sách đãi ngộ đại lý (People): Tổ chức tối thiểu 4 đợt đào tạo chuyên sâu mỗi năm về kỹ năng tư vấn rủi ro và văn hóa chăm sóc khách hàng cho 25 cán bộ công nhân viên cùng mạng lưới cộng tác viên, duy trì chỉ số hài lòng khách hàng trên 90% xuyên suốt giai đoạn 2022 - 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là ban lãnh đạo và các nhà quản trị chi nhánh thuộc các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ (PVI, Bảo Việt, PJICO, Bảo Minh). Luận văn cung cấp khung tham chiếu thực tiễn để hoạch định chính sách marketing cấp cơ sở, điều chỉnh cơ cấu sản phẩm và xây dựng định mức chi phí bán hàng phù hợp với địa bàn cấp tỉnh.

Nhóm thứ hai là chuyên viên marketing, chuyên viên phát triển kinh doanh ngành tài chính - bảo hiểm. Tài liệu là cẩm nang phân tích thị trường thực địa, hướng dẫn cách thức phân khúc khách hàng theo tiêu chí địa lý - hành vi và kỹ thuật triển khai 7P cho sản phẩm tài chính vô hình.

Nhóm thứ ba là giảng viên, học viên cao học và sinh viên các ngành Quản trị kinh doanh, Marketing, Tài chính - Ngân hàng. Công trình đóng vai trò là nghiên cứu tình huống điển hình về quản trị marketing dịch vụ, minh họa phương pháp kết hợp dữ liệu thứ cấp và sơ cấp trong phân tích kinh doanh.

Nhóm thứ tư là các cơ quan quản lý nhà nước và hiệp hội bảo hiểm địa phương. Nghiên cứu cung cấp góc nhìn toàn diện về thực trạng tiêu dùng dịch vụ bảo hiểm, hỗ trợ việc xây dựng chính sách thúc đẩy an sinh xã hội và bảo hiểm nông - ngư nghiệp tại khu vực duyên hải miền Trung.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn giải quyết vấn đề cốt lõi nào của PVI Bình Định? Công trình tập trung khắc phục tình trạng tăng trưởng doanh thu chưa đi đôi với hiệu quả lợi nhuận, đồng thời hoàn thiện toàn diện phối thức marketing 7P nhằm giúp chi nhánh cạnh tranh hiệu quả trước sức ép từ các công ty bảo hiểm trực thuộc ngân hàng, hướng tới mục tiêu doanh thu 25 tỷ đồng.

Đặc thù chu trình kinh doanh ngược ảnh hưởng thế nào đến chính sách giá bảo hiểm? Do thu phí trước và bồi thường sau khi tổn thất phát sinh, giá cước bảo hiểm không chỉ tính toán dựa trên chi phí hiện tại mà phải dựa trên xác suất rủi ro thống kê. Nếu kiểm soát bồi thường tốt, doanh nghiệp có thể giảm phí cho khách hàng ở năm tiếp theo để gia tăng tỷ lệ giữ chân khách hàng.

Tại sao tỷ lệ nhân sự nữ tại PVI Bình Định lại chiếm tới hơn 73%? Đặc thù tiếp thị bảo hiểm đòi hỏi sự kiên nhẫn, mềm mỏng, khả năng lắng nghe và thấu hiểu tâm lý khách hàng khi tư vấn về rủi ro. Đội ngũ nhân sự nữ với tỷ lệ tốt nghiệp đại học đạt 83,4% đã chứng minh sự phù hợp vượt trội trong việc xây dựng niềm tin dài hạn với khách hàng.

Tác động của đại dịch Covid-19 đến hiệu quả tài chính năm 2020 như thế nào? Dù doanh thu thuần năm 2020 vẫn tăng trưởng trên 14% nhờ nỗ lực khai thác hợp đồng mới, chi phí vận hành tăng cao và các khó khăn chung của nền kinh tế đã khiến lợi nhuận ròng giảm từ 279,9 triệu đồng năm 2019 xuống còn 140,0 triệu đồng năm 2020, tương đương mức giảm gần 50%.

Kế hoạch mở rộng thị trường của PVI Bình Định hướng đến những khu vực nào? Chi nhánh định hướng dịch chuyển trọng tâm từ vùng lõi thành phố Quy Nhơn (nơi mật độ dân số đạt 1.013,8 người/km2) sang các huyện thị có quy mô kinh tế đang phát triển nhanh như thị xã An Nhơn, huyện Hoài Nhơn và Phù Cát thông qua việc phát triển hệ thống đại lý chuyên nghiệp.

Kết luận

  • Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về marketing dịch vụ và cụ thể hóa phối thức 7P vào lĩnh vực bảo hiểm phi nhân thọ tại thị trường cấp tỉnh.
  • Phân tích bức tranh tài chính đa chiều giai đoạn 2018 - 2020 của PVI Bình Định, chỉ ra nguyên nhân lợi nhuận sụt giảm xuống 140,0 triệu đồng dù doanh thu tăng trưởng trên 14%.
  • Đánh giá chính xác thực trạng nguồn nhân lực 25 cán bộ nhân viên và khoảng trống trong phân bổ ngân sách xúc tiến thương mại chỉ từ 56,1 đến 75,4 triệu đồng/năm.
  • Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp 7P mang tính hành động cao, phân định rõ chủ thể thực hiện và mục tiêu định lượng đến năm 2025.
  • Cung cấp nguồn tài liệu tham khảo thực chứng giá trị cho công tác quản trị doanh nghiệp bảo hiểm và nghiên cứu học thuật kinh doanh dịch vụ.

Đóng góp lớn nhất của công trình là xây dựng mô hình liên kết đồng bộ giữa phân đoạn thị trường theo địa lý với chính sách phân phối đa kênh, giúp doanh nghiệp bảo hiểm địa phương tối ưu hóa nguồn lực hữu hạn. Lộ trình triển khai khuyến nghị chia làm hai giai đoạn: hoàn thiện quy trình số hóa và cơ cấu sản phẩm trong giai đoạn 2021 - 2023, tiếp tục mở rộng mạng lưới đại lý và chuẩn hóa dịch vụ khách hàng đến năm 2025. Quý độc giả, nhà quản trị và học viên quan tâm có thể khai thác toàn văn luận văn để ứng dụng hiệu quả vào thực tiễn quản trị marketing ngành bảo hiểm.