Chương 1: Những cơ sở lý luận liên quan về phát triển cho vay tiêu dùng về nhà ở tại Ngân hàng thương mại. Chương 2: Thực trạng phát triển cho vay tiêu dùng về nhà ở tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Bắc Hà giai đoạn 2017 - 2019. Chương 3: Giải pháp và kiến nghị nhằm phát triển cho vay tiêu dùng về nhà ở tại Ngân hàng MCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Bắc Hà đến năm 2025. NHỮNG CƠ SỞ LÝ LUẬN LIÊN QUAN ĐẾN PHÁT TRIỂN CHO VAY TIÊU DÙNG VỀ NHÀ Ở TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.
Khái niệm và vai trò của cho vay tiêu dùng về nhà ở tại Ngân hàng thương mại 1. Khái niệm cho vay tiêu dùng về nhà ở - Khái niệm về tín dụng ngân hàng thương mại: Danh từ tín dụng “Credit” xuất phát từ gốc Latinh “Creditum” có nghĩa là một sự tin tưởng, tín nhiệm lẫn nhau hay nói cách khác đó là lòng tin.Mac, tín dụng là sự chuyển nhượng tạm thời một lượng giá trị từ người sở hữu sang người sử dụng, để sau một thời gian nhất định lại quay về với một lượng giá trị lớn hơn lượng giá trị ban đầu. Như vậy, tín dụng là một phạm trù kinh tế và là sản phẩm của kinh tế hàng hóa. Hoạt động cấp tín dụng được duy trì và phát triển qua nhiều hình thái kinh tế - xã hội, đó chính là quan hệ giữa bên cho vay và bên vay về việc vay mượn một tài sản, gồm tài sản thực, tài sản tài chính hay uy tín.
Từ những nội dung trên, có thể hiểu khái niệm tín dụng ngân hàng là việc NHTM tạo lập nguồn vốn - được gọi là hoạt động huy động vốn và chuyển nhượng quyền sử dụng hoặc cam kết cho tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền trên nguyên tắc “tiền sử dụng đúng mục đích đã thỏa thuận” và “hoàn trả đúng hạn cả gốc và lãi” - được gọi là hoạt động cấp tín dụng. - Khái niệm cấp tín dụng trong hoạt động ngân hàng Trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại, cấp tín dụng là một trong những hoạt động nghiệp vụ của ngân hàng thương mại. Cấp tín dụng được hiểu là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng các nghiệp vụ như: cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bảo lãnh ngân hàng, bao 5 thanh toán và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác. Theo Điều 4, mục 16, Luật các TCTD: “Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi”.
Như vậy, có thể hiểu: Cho vay phản ánh mối quan hệ kinh tế giữa một bên là người cho vay (NHTM) còn bên kia là người vay (khách hàng vay vốn) thông qua việc bên cho vay cung cấp nguồn tài chính cho bên đi vay để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thoả thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi (được thể hiện bằng thỏa thuận cho vay). Trong hoạt động cho vay, đối tượng vay vốn là khách hàng vay có thể là tổ chức, cá nhân hoặc các hộ gia đình, vay vốn với mục đích sử dụng vốn đa dạng như: phục vụ sản xuất, kinh doanh thương mại, đầu tư tài sản, phương tiện, đầu tư tài chính, bổ sung vốn lưu động, tiêu dùng…. - Khái niệm cho vay tiêu dùng về nhà ở Theo Quy định số 906/QyĐ-BIDV ngày 12/03/2019 về Sản phẩm cho vay nhu cầu nhà ở dành cho khách hàng cá nhân của BIDV, khái niệm tiêu dùng về nhà ở (mục đích vay vốn) được hiểu là việc: + Mua nhà ở/nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất ở, xây dựng, cải tạo, sửa chữa nhà ở. + Mua/nhận chuyển nhượng/nhận chuyển nhượng lại HĐMB nhà ở hình thành trong tương lai, quyền sử dụng đất nền tại dự án bất động sản; xây dựng, hoàn thiện, cải tạo nhà ở tại dự án bất động sản.
+ Nộp tiền sử dụng đất ở/nhà ở gắn liền với đất theo Thông báo/Quyết định của cơ quan Nhà nước về việc công nhận kết quả trúng đấu giá quyền sử dụng đất ở/nhà ở gắn liền với đất. Từ quan điểm thực tế của BIDV cho ta thấy cho vay tiêu dùng về nhà ở là một loại hình cho vay trong các hoạt động cho vay của NHTM, trong đó, đối 6 tượng vay vốn là các cá nhân, hộ gia đình trong nền kinh tế vay vốn trung, dài hạn với mục đích mua nhà , đất ở, xây mới, sửa chữa, cải tạo nhà ở. Theo Luật nhà ở năm 2015 quy định: “Nhà ở” là công trình xây dựng với mục đích để ở và phục vụ các nhu cầu sinh hoạt của hộ gia đình, cá nhân, vì vậy, có thể khái quát như sau: “Cho vay tiêu dùng về nhà ở là một loại hình cho vay trong hoạt động cấp tín dụng của NHTM, qua đó ngân hàng cấp cho khách hàng là cá nhân hay hộ gia đình vay một lượng tiền nhất định, trong một thời hạn nhất định để khách hàng mua nhà ở, đất ở hay xây mới, cải tạo sửa chữa nhà ở và khách hàng có trách nhiệm hoàn trả đầy đủ nợ gốc, lãi vay cho Ngân hàng theo kỳ hạn đã thỏa thuận, thống nhất và ghi trong Hợp đồng tín dụng được ký kết giữa hai bên. Vai trò của hoạt động cho vay tiêu dùng về nhà ở 1.
Đối với nền kinh tế: - Góp phần tạo sự năng động cho các thành phần kinh tế: Cho vay tiêu dùng về nhà ở là kênh hỗ trợ vốn để người dân trang trải các chi phí phát sinh đối với nhu cầu về nhà ở nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống. Để đáp ứng nhu cầu đa dạng về nhà ở của người dân, các thành phần kinh tế tham gia trực tiếp và gián tiếp vào quá trình tạo lập nhà ở phải đẩy mạnh phát triển và đa dạng trong đầu tư, xây dựng và kinh doanh nhà ở, các sản phẩm phục vụ cho xây dựng nhà ở, tạo ra nhiều công ăn việc làm, tạo ra những khác biệt tích cực giúp tăng khả năng cạnh tranh trước các đối thủ. - Góp phần tạo sự ổn định về mặt xã hội: Với bản chất là một hoạt động cấp tín dụng, cho vay tiêu dùng về nhà ở đóng vai trò tích cực về xã hội trong việc giúp các cá nhân và gia đình ổn định và thỏa mãn về nơi cư trú. Hơn nữa, hoạt động này còn góp phần khai thác triệt để các nguồn vốn nhà rỗi trong xã hội, đưa các nguồn vốn này ra lưu thông một cánh hiệu quả từ nơi thừa vốn đến nơi thiếu vốn.
Bên cạnh đó, ngân hàng gián tiếp tài trợ cho lực lượng cung nhà ở (các doanh nghiệp đầu tư, kinh doanh nhà ở). Khi nhu cầu tiêu dùng về nhà ở 7 được kích thích tăng trưởng, hàng tồn kho về nhà ở được giải phóng, theo đó, hoạt động đầu tư và kinh doanh về nhà ở được tiếp diễn liên tục, đẩy mạnh tăng trưởng kinh tế, tạo thêm nhiều công ăn việc làm cho người lao động và gia tăng thu nhập cho họ. Kết quả trên đã góp phần mạnh mẽ cho công tác xóa đói giảm nghèo, an cư và ổn định trật tự xã hội. Đối với khách hàng vay vốn: - Đáp ứng nhu cầu về nhà ở cho cá nhân và gia đình ngay cả khi chưa có đủ tích lũy về nguồn vốn: Thông qua hoạt động vay vốn này, họ được hưởng các tiện ích về nhà ở trước khi tích lũy đủ tiền, nâng cao chất lượng về chỗ ở thông qua việc tiêu dùng ở hiện tại và thanh toán dần trong tương lai.
Điều này ngày càng trở nên quan trọng và hấp dẫn về giới trẻ và hộ gia đình trẻ. Nhờ có hoạt động cho vay này mà các cá nhân có thể đưa ra các quyết định lớn như mua nhà ở, xây dựng nhà ở … Tuy nhiên, nếu các cá nhân quá lạm dụng đi vay vốn với khối lượng lớn để đầu tư vào nhà ở cao hơn so với dự kiến về thu nhập có khả năng thanh toán trong tương lai thì họ có thể gặp phải rủi ro thanh khoản, ảnh hưởng đến khả năng tiết kiệm và gặp khó khăn trong tương lai. - Giúp cá nhân và gia đình ổn định cuộc sống và nâng cao chất lượng sống: Việc có nguồn tài trợ để hình thành nhà ở sẽ giúp cá nhân mau chóng có được nơi cư trú phù hợp. Điều này rất quan trọng với con người, bởi “an cư mới lạc nghiệp”.
Thêm vào đó, các NHTM thường có các chương trình cho vay mua nhà ở liên kết với chủ đầu tư, sẽ giúp cho người mua nhà thêm yên tâm về chất lượng công trình và tính đảm bảo của giá trị tài sản. - Tạo cơ hội đầu tư, tích lũy tài sản cho cá nhân: Đầu tư, tích lũy tài sản là các bất động sản như: nhà ở, đất ở…. luôn là một trong những hình thức đầu tư, tích lũy tài sản khá được ưa chuộng tại Việt Nam cũng như các nước trên thế giới. Nếu mỗi cá nhân tiên lượng được xu hướng phát triển nhà ở và thị hiếu tiêu dùng nhà ở trong tương lai thì họ có thể tiến hành đầu tư nguồn tài chính vào lĩnh vực này.
Do đó, việc các NHTM cho cá nhân vay vốn cũng sẽ tạo cơ hội 8 cho khách hàng đầu tư vào một lĩnh vực hiệu quả. Ngoài ra, với nhu cầu tích lũy tài sản, đầu tư cho tương lai: nghỉ dưỡng khi về già, chuẩn bị con cái khi trưởng thành…. một nền tảng cơ cở vật chất ổn định cũng là nhu cầu thiết yếu và nét văn hóa phổ biến của người Á đông (trong đó có Việt Nam). Đối với các ngân hàng thương mại: - Góp phần nâng cao khả năng nhận diện thương hiệu cho ngân hàng: Khách hàng cá nhân luôn là thành phần đông đảo và quan trọng nhất mà các NHTM hiện nay phải hướng tới.
Việc phát triển cho vay tiêu dùng về nhà ở sẽ giúp hình ảnh thương hiệu của ngân hàng được phổ biến rộng khắp. Thông qua hoạt động cho vay tiêu dùng về nhà ở này, ngoài việc tăng thu nhập, ngân hàng còn có cơ hội thuận lợi trong việc tiếp cận, mở rộng đối tượng khách hàng, phát triển các dịch vụ NHBL như: huy động tiền gửi, giao dịch thanh toán, mở tài khoản giao dịch, tài khoản thẻ, dịch vụ ngân hàng điện tử, phát triển các hoạt động cho vay tiêu dùng khác.