Luận văn thạc sĩ tài chính ngân hàng phát triển cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng thương mại cổ phần phát triển thành phố hồ chí minh chi nhánh hùng vương

Khám phá luận văn thạc sĩ về phát triển cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng thương mại cổ phần phát triển TP.HCM, chi nhánh Hùng Vương.

• Tác giả: Nguyễn Thị Dƣ Ngân
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thùy Dƣơng
• Trường học: Học Viện Ngân Hàng
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Phát Triển Cho Vay Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Tại Ngân Hàng Thƣơng Mại Cổ Phần Phát Triển Thành Phố Hồ Chí Minh – Chi Nhánh Hùng Vƣơng
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN CHO VAY DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1.1. Khái niệm về doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.2. Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.3. Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.2. HOẠT ĐỘNG CHO VAY DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.2.1. Khái niệm cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.2.2. Các phương thức cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.2.3. Đặc điểm và rủi ro trong cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.2.4. Vai trò của hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.3. PHÁT TRIỂN CHO VAY ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.3.1. Quan niệm phát triển cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng thương mại
• 1.3.2. Các tiêu chí phản ánh việc phát triển cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa của Ngân hàng thương mại
• 1.4. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI VIỆC PHÁT TRIỂN CHO VAY DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.4.1. Nhân tố chủ quan
• 1.4.2. Nhân tố khách quan
• 1.5. KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN CHO VAY DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CHO VAY DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN PHÁT TRIỂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – CHI NHÁNH HÙNG VƯƠNG
• 2.1. GIỚI THIỆU VỀ HDBANK - CHI NHÁNH HÙNG VƯƠNG
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.2. Vị thế của HDBank - Chi nhánh Hùng Vương trên địa bàn TP Hà Nội
• 2.1.3. Tình hình hoạt động và kết quả kinh doanh của HDBank - Chi nhánh Hùng Vương giai đoạn 2016 – 2019
• 2.2. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CHO VAY DNNVV TẠI HDBANK - CHI NHÁNH HÙNG VƯƠNG GIAI ĐOẠN 2016 – 2019
• 2.3. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CHO VAY DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI HDBANK - CHI NHÁNH HÙNG VƯƠNG GIAI ĐOẠN 2016 - 2019
• 2.3.1. Kết quả đạt được
• 2.3.2. Hạn chế - Nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CHO VAY DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN PHÁT TRIỂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – CHI NHÁNH HÙNG VƯƠNG
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CHO VAY DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI HDBANK - CHI NHÁNH HÙNG VƯƠNG
• 3.1.1. Định hướng phát triển tín dụng của HDBank
• 3.1.2. Định hướng phát triển cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tại HDBank - Chi nhánh Hùng Vương
• 3.2. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CHO VAY DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI HDBANK - CHI NHÁNH HÙNG VƯƠNG
• 3.2.1. Đổi mới quy trình cho vay đối với DNNVV
• 3.2.2. Xây dựng chính sách cho vay phù hợp
• 3.2.3. Hoàn thiện và bổ sung các sản phẩm phù hợp với đối tượng khách hàng DNNVV
• 3.2.4. Xây dựng cơ chế cho vay linh động phù hợp với DNNVV
• 3.2.5. Nâng cao chất lượng công tác thẩm định
• 3.2.6. Đào tạo cán bộ chuyên sâu về doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 3.2.7. Tăng cường hoạt động marketing ngân hàng
• 3.3. GIẢI PHÁP HỖ TRỢ
• 3.3.1. Kiến nghị đối với Hội sở HDBank
• 3.3.2. Kiến nghị đối với Chính phủ
• 3.3.3. Kiến nghị đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 3.3.4. Kiến nghị đối với Ngân hàng nhà nước
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Cho Vay DNNVV Vai Trò Tại HDBank Hùng Vương 55 ký tự

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, chiếm tỷ lệ lớn trong tổng số doanh nghiệp và đóng góp đáng kể vào GDP. Tại HDBank Hùng Vương, việc phát triển cho vay DNNVV không chỉ là mục tiêu kinh doanh mà còn là trách nhiệm xã hội, góp phần vào sự tăng trưởng kinh tế địa phương. Theo số liệu thống kê, DNNVV chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam và đóng góp khoảng 45% GDP. Do đó, chính sách hỗ trợ DNNVV từ các ngân hàng, trong đó có HDBank, có ý nghĩa sống còn đối với sự phát triển của khu vực kinh tế này. Bài viết này sẽ đi sâu vào thực trạng, thách thức và giải pháp để phát triển cho vay DNNVV tại HDBank Hùng Vương, dựa trên nghiên cứu thực tiễn và kinh nghiệm quốc tế, trích dẫn từ nghiên cứu của Nguyễn Thị Dư Ngân (2020).

1.1. Định nghĩa và Đặc điểm của DNNVV ảnh hưởng đến vay vốn

Theo Nghị định 39/2018/NĐ-CP, DNNVV được phân loại dựa trên số lượng lao động, tổng doanh thu và tổng nguồn vốn. Đặc điểm chung của DNNVV là quy mô nhỏ, nguồn vốn hạn chế, khả năng tiếp cận vốn vay khó khăn hơn so với các doanh nghiệp lớn. Điều này đòi hỏi các ngân hàng, trong đó có HDBank Hùng Vương, cần có các sản phẩm cho vay phù hợp và linh hoạt để đáp ứng nhu cầu đa dạng của DNNVV. Việc hiểu rõ đặc điểm của DNNVV là cơ sở để xây dựng chính sách cho vay hiệu quả và giảm thiểu rủi ro tín dụng.

1.2. Vai trò của Cho Vay DNNVV trong Tăng Trưởng Tín Dụng

Hoạt động cho vay DNNVV đóng góp đáng kể vào tăng trưởng tín dụng của HDBank Hùng Vương. Nguồn vốn từ ngân hàng giúp DNNVV mở rộng sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm và đóng góp vào ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, việc quản lý rủi ro tín dụng trong cho vay DNNVV cũng là một thách thức lớn đối với ngân hàng. Cần có sự cân bằng giữa việc phát triển tín dụng và đảm bảo an toàn vốn vay, trích dẫn từ nghiên cứu của Nguyễn Thị Dư Ngân (2020). Điều này đòi hỏi ngân hàng phải có quy trình thẩm định và giám sát tín dụng chặt chẽ.

II. Thách Thức Lớn Tiếp Cận Vốn Vay DNNVV Tại HDBank 59 ký tự

Mặc dù HDBank Hùng Vương đã có nhiều nỗ lực trong việc phát triển cho vay DNNVV, vẫn còn tồn tại nhiều thách thức trong việc tiếp cận vốn vay của các doanh nghiệp này. Các thách thức bao gồm thủ tục phức tạp, yêu cầu về tài sản thế chấp, và khó khăn trong việc chứng minh khả năng trả nợ. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Dư Ngân (2020), nhiều DNNVV gặp khó khăn trong việc đáp ứng các tiêu chí vay vốn của ngân hàng, đặc biệt là các doanh nghiệp mới thành lập hoặc có quy mô siêu nhỏ. Điều này đòi hỏi HDBank Hùng Vương cần có những giải pháp linh hoạt và sáng tạo hơn để hỗ trợ DNNVV tiếp cận vốn vay.

2.1. Rào Cản Pháp Lý và Thủ Tục Vay Vốn Phức Tạp cho DNNVV

Các quy định pháp lý và thủ tục vay vốn phức tạp là một trong những rào cản lớn nhất đối với DNNVV khi tiếp cận vốn vay từ HDBank Hùng Vương. Việc phải chuẩn bị nhiều loại giấy tờ, chứng minh tài sản và khả năng trả nợ gây tốn kém thời gian và chi phí cho doanh nghiệp. HDBank Hùng Vương cần đơn giản hóa thủ tục vay vốn, tăng cường tư vấn và hỗ trợ pháp lý cho DNNVV để giúp họ dễ dàng tiếp cận nguồn vốn. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa ngân hàng và các cơ quan nhà nước để tháo gỡ các vướng mắc về pháp lý.

2.2. Thiếu Tài Sản Thế Chấp Khó Khăn Của DNNVV khi Vay vốn

Thiếu tài sản thế chấp là một vấn đề phổ biến đối với DNNVV, đặc biệt là các doanh nghiệp mới thành lập hoặc có quy mô nhỏ. HDBank Hùng Vương cần đa dạng hóa các hình thức bảo đảm tiền vay, chấp nhận các tài sản khác ngoài bất động sản, hoặc áp dụng các hình thức cho vay tín chấp dựa trên uy tín và năng lực của doanh nghiệp. Cần có sự đánh giá khách quan và linh hoạt về giá trị tài sản thế chấp để tạo điều kiện thuận lợi cho DNNVV tiếp cận vốn vay.

2.3. Đánh Giá Rủi Ro và Khả Năng Trả Nợ Bài Toán Khó Giải

Việc đánh giá rủi ro và khả năng trả nợ của DNNVV là một bài toán khó đối với HDBank Hùng Vương. Do thiếu thông tin và dữ liệu về hoạt động kinh doanh của DNNVV, ngân hàng gặp khó khăn trong việc đánh giá chính xác khả năng trả nợ của doanh nghiệp. HDBank Hùng Vương cần tăng cường thu thập thông tin về DNNVV, áp dụng các phương pháp đánh giá rủi ro hiện đại, và xây dựng hệ thống xếp hạng tín dụng phù hợp với đặc thù của DNNVV.

III. Giải Pháp Toàn Diện Phát Triển Cho Vay DNNVV Tại HDBank 58 ký tự

Để phát triển cho vay DNNVV hiệu quả tại HDBank Hùng Vương, cần có một giải pháp toàn diện, bao gồm đổi mới quy trình, sản phẩm, chính sách, và nâng cao năng lực cán bộ. HDBank Hùng Vương cần xây dựng một chiến lược cho vay DNNVV dài hạn, phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và định hướng phát triển của ngân hàng. Các giải pháp cần được triển khai đồng bộ và hiệu quả để tạo ra sự thay đổi tích cực trong hoạt động cho vay DNNVV.

3.1. Đổi Mới Quy Trình Vay Vốn Giảm Thời Gian và Chi Phí

Quy trình vay vốn cần được đơn giản hóa và rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ để giúp DNNVV tiếp cận vốn vay nhanh chóng. HDBank Hùng Vương nên áp dụng công nghệ thông tin vào quy trình vay vốn, cho phép DNNVV nộp hồ sơ trực tuyến, theo dõi tiến độ xử lý hồ sơ, và nhận thông báo kết quả. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận trong ngân hàng để đảm bảo quy trình vay vốn được thực hiện một cách hiệu quả.

3.2. Phát Triển Sản Phẩm Vay Linh Hoạt Phù Hợp Nhu Cầu DNNVV

HDBank Hùng Vương cần phát triển các sản phẩm vay đa dạng và linh hoạt, phù hợp với nhu cầu và đặc thù của từng loại hình DNNVV. Các sản phẩm vay có thể bao gồm vay tín chấp, vay thế chấp, vay theo dự án, vay bổ sung vốn lưu động, vay đầu tư tài sản cố định. Lãi suất cho vay cần cạnh tranh và có các chính sách ưu đãi cho DNNVV mới thành lập hoặc có tiềm năng phát triển.

3.3. Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Tín Dụng Chuyên Nghiệp và Tận Tâm

Cán bộ tín dụng cần được đào tạo chuyên sâu về cho vay DNNVV, có kiến thức về ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh của DNNVV, và có khả năng đánh giá rủi ro và khả năng trả nợ của doanh nghiệp. HDBank Hùng Vương cần xây dựng đội ngũ cán bộ tín dụng chuyên nghiệp, tận tâm, và có trách nhiệm với công việc. Cán bộ tín dụng cần chủ động tìm kiếm khách hàng, tư vấn và hỗ trợ DNNVV trong quá trình vay vốn.

IV. Ứng Dụng Nghiên Cứu Hiệu Quả Cho Vay DNNVV HDBank 54 ký tự

Nghiên cứu thực tế tại HDBank Hùng Vương cho thấy, việc áp dụng các giải pháp trên đã mang lại những kết quả tích cực trong hoạt động cho vay DNNVV. Số lượng DNNVV tiếp cận vốn vay tăng lên, dư nợ cho vay DNNVV tăng trưởng, và tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều tiềm năng để phát triển cho vay DNNVV tại HDBank Hùng Vương. Cần tiếp tục hoàn thiện các giải pháp và mở rộng phạm vi áp dụng để đạt được hiệu quả cao hơn.

4.1. Tăng Trưởng Dư Nợ Cho Vay và Số Lượng Khách Hàng DNNVV

Số liệu thống kê cho thấy, dư nợ cho vay DNNVV tại HDBank Hùng Vương đã tăng trưởng đáng kể trong những năm gần đây. Số lượng khách hàng DNNVV cũng tăng lên, cho thấy sự tin tưởng của DNNVV đối với HDBank Hùng Vương. Điều này cho thấy các giải pháp phát triển cho vay DNNVV đã có hiệu quả, giúp DNNVV tiếp cận vốn vay dễ dàng hơn.

4.2. Kiểm Soát Nợ Xấu và Nâng Cao Chất Lượng Tín Dụng DNNVV

Tỷ lệ nợ xấu trong cho vay DNNVV tại HDBank Hùng Vương được kiểm soát ở mức thấp, cho thấy chất lượng tín dụng được cải thiện. Điều này là kết quả của việc áp dụng các phương pháp đánh giá rủi ro hiện đại, quy trình thẩm định và giám sát tín dụng chặt chẽ. Tuy nhiên, cần tiếp tục theo dõi và kiểm soát chặt chẽ nợ xấu để đảm bảo an toàn vốn vay.

4.3. Tác Động Đến Phát Triển Kinh Tế Địa Phương từ Cho Vay DNNVV

Cho vay DNNVV của HDBank Hùng Vương có tác động tích cực đến phát triển kinh tế địa phương. Nguồn vốn từ ngân hàng giúp DNNVV mở rộng sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm và đóng góp vào ngân sách nhà nước. Điều này góp phần vào sự tăng trưởng kinh tế và nâng cao đời sống của người dân địa phương. Cần tiếp tục phát triển cho vay DNNVV để tạo ra nhiều hơn nữa những tác động tích cực đến kinh tế - xã hội.

V. Tương Lai Phát Triển Cho Vay DNNVV Tại HDBank 51 ký tự

Trong tương lai, HDBank Hùng Vương cần tiếp tục phát triển cho vay DNNVV theo hướng bền vững, hiệu quả, và phù hợp với xu hướng phát triển của kinh tế số. Cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động cho vay, phát triển các sản phẩm vay trực tuyến, và xây dựng hệ sinh thái tài chính số cho DNNVV. Đồng thời, cần chú trọng đến việc bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế xanh trong cho vay DNNVV.

5.1. Ứng Dụng Công Nghệ Số Cho Vay DNNVV Trực Tuyến Tiện Lợi

Ứng dụng công nghệ số là xu hướng tất yếu trong hoạt động cho vay DNNVV. HDBank Hùng Vương cần phát triển các sản phẩm vay trực tuyến, cho phép DNNVV đăng ký vay vốn, nộp hồ sơ, và nhận giải ngân trực tuyến. Điều này giúp tiết kiệm thời gian và chi phí cho cả ngân hàng và doanh nghiệp.

5.2. Phát Triển Kinh Tế Xanh Ưu Tiên Dự Án Thân Thiện Môi Trường

HDBank Hùng Vương cần ưu tiên cho vay các dự án thân thiện với môi trường, góp phần vào sự phát triển kinh tế xanh. Cần có chính sách ưu đãi lãi suất cho các dự án sử dụng năng lượng tái tạo, giảm thiểu khí thải, và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

5.3. Hợp Tác và Kết Nối Tạo Hệ Sinh Thái Tài Chính Số cho DNNVV

HDBank Hùng Vương cần tăng cường hợp tác với các tổ chức, doanh nghiệp khác để tạo ra một hệ sinh thái tài chính số cho DNNVV. Hệ sinh thái này có thể bao gồm các dịch vụ thanh toán trực tuyến, tư vấn tài chính, kế toán, và marketing. Điều này giúp DNNVV tiếp cận các dịch vụ tài chính một cách toàn diện và hiệu quả.

VI. Kết Luận Phát Triển Bền Vững Cho Vay DNNVV HDBank 54 ký tự

Phát triển cho vay DNNVV tại HDBank Hùng Vương là một quá trình liên tục và cần có sự đổi mới không ngừng. Để đạt được sự phát triển bền vững, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa ngân hàng, doanh nghiệp, và các cơ quan nhà nước. Bằng cách áp dụng các giải pháp toàn diện và phù hợp với xu hướng phát triển của kinh tế số, HDBank Hùng Vương có thể đóng góp quan trọng vào sự phát triển của DNNVV và kinh tế địa phương.

6.1. Tổng Kết Các Giải Pháp và Hiệu Quả Đạt Được

Bài viết đã trình bày các giải pháp toàn diện để phát triển cho vay DNNVV tại HDBank Hùng Vương, bao gồm đổi mới quy trình, sản phẩm, chính sách, và nâng cao năng lực cán bộ. Việc áp dụng các giải pháp này đã mang lại những kết quả tích cực, như tăng trưởng dư nợ cho vay, kiểm soát nợ xấu, và tác động tích cực đến phát triển kinh tế địa phương.

6.2. Khuyến Nghị và Đề Xuất cho HDBank Hùng Vương

Để phát triển cho vay DNNVV bền vững, HDBank Hùng Vương cần tiếp tục hoàn thiện các giải pháp đã triển khai, tăng cường ứng dụng công nghệ số, và chú trọng đến việc bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế xanh. Đồng thời, cần tăng cường hợp tác với các tổ chức, doanh nghiệp khác để tạo ra một hệ sinh thái tài chính số cho DNNVV.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng vai trò là xương sống của nền kinh tế Việt Nam, chiếm tới 98,1% tổng số doanh nghiệp đăng ký với 594.129 đơn vị tính đến cuối năm 2018, đóng góp khoảng 45% GDP, 31% tổng thu ngân sách nhà nước và thu hút hơn 5 triệu lao động. Tuy nhiên, nhóm doanh nghiệp này luôn đối mặt với rào cản lớn trong việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng chính thức do hạn chế về tài sản bảo đảm, quy mô vốn chủ sở hữu nhỏ và tính minh bạch thông tin tài chính chưa cao. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm đặt ra là làm thế nào để mở rộng quy mô cấp tín dụng song hành với kiểm soát rủi ro và nâng cao chất lượng nợ tại các ngân hàng thương mại cổ phần trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt.

Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa cơ sở lý luận về tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa, phân tích toàn diện thực trạng hoạt động cho vay tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Phát triển Thành phố Hồ Chí Minh – Chi nhánh Hùng Vương, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm thúc đẩy tăng trưởng tín dụng an toàn. Phạm vi không gian nghiên cứu được thực hiện tại Chi nhánh Hùng Vương trên địa bàn thành phố Hà Nội, với phạm vi thời gian thu thập dữ liệu thứ cấp kéo dài liên tục trong giai đoạn 2016 – 2019.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp bức tranh tài chính rõ nét: tốc độ tăng trưởng tổng dư nợ của chi nhánh đạt hơn 66%, tăng từ 648 tỷ đồng năm 2016 lên 1.076 tỷ đồng năm 2019, đồng thời lợi nhuận trước thuế tăng trưởng từ 6,3 tỷ đồng lên 10,8 tỷ đồng trong cùng giai đoạn. Kết quả này tạo tiền đề khoa học vững chắc giúp đơn vị tối ưu hóa danh mục cho vay và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường tài chính ngân hàng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng dựa trên nền tảng của hai lý thuyết kinh tế kinh điển: Lý thuyết trung gian tài chính và Lý thuyết thông tin bất đối xứng của Stiglitz và Weiss. Lý thuyết trung gian tài chính giải thích vai trò của ngân hàng thương mại trong việc huy động các nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi trong nền kinh tế để phân bổ hiệu quả đến các chủ thể thiếu hụt vốn. Lý thuyết thông tin bất đối xứng chỉ ra hiện tượng lựa chọn nghịch và rủi ro đạo đức, lý giải nguyên nhân các ngân hàng thường thắt chặt điều kiện tín dụng hoặc yêu cầu tài sản thế chấp cao đối với nhóm khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Mô hình nghiên cứu kết hợp giữa chỉ tiêu định lượng và định tính nhằm đánh giá sự phát triển hoạt động cho vay theo cả chiều rộng lẫn chiều sâu. Các khái niệm cốt lõi được định danh chuẩn xác dựa trên văn bản quy phạm pháp luật:

• Doanh nghiệp nhỏ và vừa: Xác định theo tiêu chí số lao động tham gia bảo hiểm xã hội, tổng nguồn vốn không quá 100 tỷ đồng hoặc tổng doanh thu năm không quá 300 tỷ đồng theo Nghị định 39/2018/NĐ-CP.
• Hoạt động cấp tín dụng và cho vay: Định nghĩa theo Luật các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 và Thông tư 39/2016/TT-NHNN.
• Phân loại nợ và chất lượng tín dụng: Áp dụng hệ thống 5 nhóm nợ theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN để xác định tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ.
• Tiêu chí phát triển cho vay: Đo lường qua quy mô dư nợ, số lượng khách hàng, tốc độ tăng trưởng dư nợ, cơ cấu kỳ hạn, danh mục ngành nghề và mức độ đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ ngân hàng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập từ báo cáo tài chính kiểm toán, báo cáo thường niên, thống kê tín dụng nội bộ của Chi nhánh Hùng Vương và 5 phòng giao dịch trực thuộc trong chuỗi thời gian 4 năm từ 2016 đến 2019, kết hợp số liệu vĩ mô từ Ngân hàng Nhà nước và Tổng cục Thống kê.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ danh mục hơn 500 hồ sơ khách hàng doanh nghiệp có phát sinh dư nợ tại chi nhánh. Phương pháp chọn mẫu phi xác suất có chủ đích được áp dụng nhằm tập trung phân tích sâu nhóm khách hàng mục tiêu có doanh thu dưới 200 tỷ đồng mỗi năm, hoạt động trong các lĩnh vực thương mại dịch vụ, sản xuất công nghiệp, xây lắp và năng lượng tái tạo.

Phương pháp phân tích chủ đạo là thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian, phân tích tỷ số tài chính và phân tích cơ cấu tỷ trọng. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này nhằm bóc tách biến động thực chất của dòng vốn, phản ánh tương quan giữa huy động và cho vay, đồng thời chỉ rõ sự chuyển dịch trong chất lượng tín dụng qua từng năm tài chính một cách khách quan và khoa học. Toàn bộ tiến trình nghiên cứu được thực hiện từ khâu thu thập số liệu năm 2019 và hoàn thiện báo cáo khoa học vào tháng 5 năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô dư nợ cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tại chi nhánh ghi nhận sự bứt phá mạnh mẽ cả về giá trị tuyệt đối lẫn tỷ trọng cơ cấu. Dư nợ khối khách hàng doanh nghiệp tăng trưởng liên tục từ 431 tỷ đồng năm 2016 (chiếm 66,5% tổng dư nợ) lên mức 781 tỷ đồng năm 2019 (chiếm 72,6% tổng dư nợ toàn chi nhánh), đạt mức tăng trưởng 81,2% sau 4 năm. Sự gia tăng này là động lực chính thúc đẩy tổng dư nợ toàn chi nhánh vượt mốc 1.076 tỷ đồng vào năm 2019 so với 648 tỷ đồng của năm 2016.

Thứ hai, cơ cấu vốn huy động có sự chuyển dịch tích cực nhưng vẫn tiềm ẩn rủi ro chênh lệch kỳ hạn. Tổng nguồn vốn huy động tăng từ 453 tỷ đồng năm 2016 lên đỉnh điểm 620 tỷ đồng năm 2018 (tăng 36,8%) trước khi điều chỉnh về mức 510 tỷ đồng năm 2019. Trong đó, tiền gửi từ các tổ chức kinh tế và doanh nghiệp tăng từ 90,6 tỷ đồng (chiếm 20%) năm 2016 lên 168,3 tỷ đồng (chiếm 33%) năm 2019. Dòng vốn huy động ngắn hạn tăng mạnh từ 155 tỷ đồng năm 2017 lên 280 tỷ đồng năm 2018, chiếm tỷ trọng 45% tổng nguồn vốn huy động.

Thứ ba, hiệu quả hoạt động kinh doanh tổng thể được nâng cao rõ rệt nhờ mở rộng quy mô tín dụng bán buôn. Lợi nhuận trước thuế của chi nhánh tăng từ 6,3 tỷ đồng năm 2016 lên 7,2 tỷ đồng năm 2018 và đạt 10,8 tỷ đồng vào năm 2019, tương ứng mức tăng trưởng 71,4% so với đầu kỳ nghiên cứu.

Thứ tư, danh mục cho vay có sự tập trung cao vào các phân khúc thị trường ngách có lợi thế cạnh tranh. Chi nhánh đã phát triển thành công tệp khách hàng chiến lược gồm các nhà phân phối lớn ngành hàng tiêu dùng nhanh (FMCG) và trở thành đơn vị dẫn đầu toàn hệ thống về tài trợ các dự án năng lượng tái tạo như điện mặt trời áp mái và điện trang trại.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của sự tăng trưởng vượt bậc về dư nợ doanh nghiệp xuất phát từ chiến lược tiếp thị linh hoạt, chính sách lãi suất cạnh tranh và việc thiết kế các gói sản phẩm tài trợ theo chuỗi liên kết giá trị. Chi nhánh đã tận dụng tốt hệ sinh thái khách hàng đặc quyền của tập đoàn để tiếp cận các nhà phân phối hàng tiêu dùng và nhà thầu xây dựng.

Các dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan qua biểu đồ cơ cấu nguồn vốn huy động theo kỳ hạn và bảng so sánh tăng trưởng dư nợ đa chiều giữa phân khúc cá nhân và doanh nghiệp giai đoạn 2016 – 2019. Qua bảng số liệu, có thể thấy rõ sự vượt trội của mảng cho vay doanh nghiệp khi luôn chiếm trên 62% tổng dư nợ, trong khi mảng cho vay cá nhân có xu hướng giảm tỷ trọng từ 33,5% năm 2016 xuống còn 27,4% năm 2019 do áp lực cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng thương mại khác trên địa bàn Hà Nội.

So sánh với các nghiên cứu cùng chuyên ngành tại địa bàn Hà Nội, nghiên cứu tại Chi nhánh Hùng Vương chỉ ra điểm khác biệt nổi bật: việc tiên phong tài trợ tín dụng xanh (điện mặt trời áp mái) giúp ngân hàng phân tán rủi ro và tăng trưởng tài sản sinh lời nhanh chóng. Tuy nhiên, việc tỷ trọng dư nợ trung và dài hạn chiếm ưu thế trong khi nguồn vốn huy động ngắn hạn biến động mạnh đặt ra yêu cầu cấp thiết về quản trị thanh khoản và kiểm soát nợ nhóm 2 nhằm ngăn ngừa rủi ro chuyển nhóm nợ xấu theo tiêu chuẩn an toàn của Ngân hàng Nhà nước.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm đẩy mạnh hoạt động cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Chi nhánh Hùng Vương một cách an toàn và bền vững, hệ thống 4 giải pháp trọng tâm được kiến nghị thực hiện:

Thứ nhất, hoàn thiện và đa dạng hóa các gói sản phẩm tín dụng chuyên biệt. Ban Khách hàng Doanh nghiệp phối hợp cùng Khối Quản trị Sản phẩm Hội sở thiết kế các gói tài trợ vốn lưu động linh hoạt không cần tài sản bảo đảm bằng bất động sản, chuyển sang tài trợ dựa trên dòng tiền thanh toán và quyền đòi nợ từ hợp đồng kinh tế. Mục tiêu đặt ra là nâng tốc độ tăng trưởng dư nợ phân khúc này đạt từ 15% đến 20% mỗi năm trong giai đoạn 2021 – 2025.

Thứ hai, chuẩn hóa và rút ngắn quy trình thẩm định tín dụng. Bộ phận Thẩm định và Ban Giám đốc Chi nhánh cần triển khai hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ tự động hóa, phân quyền phê duyệt nhanh cho các khoản vay dưới 5 tỷ đồng có lịch sử giao dịch tốt. Mục tiêu giảm thời gian xử lý hồ sơ từ 5 ngày làm việc xuống còn tối đa 3 ngày làm việc, đồng thời kiểm soát chặt chẽ tỷ lệ nợ xấu duy trì dưới ngưỡng 2% trong suốt chu kỳ tín dụng từ năm 2021 trở đi.

Thứ ba, đẩy mạnh công tác tiếp thị chuỗi và khai thác hệ sinh thái doanh nghiệp. Đội ngũ chuyên viên quan hệ khách hàng tập trung khai thác các nhà phân phối trong chuỗi ngành hàng bán lẻ, vật tư y tế và điện mặt trời áp mái. Chỉ tiêu đặt ra là gia tăng tối thiểu 25% số lượng khách hàng doanh nghiệp mới mỗi năm trong giai đoạn 2021 – 2023.

Thứ tư, nâng cao năng lực chuyên môn và chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp của cán bộ tín dụng. Phòng Tổng hợp phối hợp Trung tâm Đào tạo tổ chức định kỳ 2 khóa đào tạo chuyên sâu mỗi năm về kỹ năng phân tích báo cáo tài chính thực tế và quản trị rủi ro đạo đức, bảo đảm 100% cán bộ tín dụng đạt chuẩn năng lực nghiệp vụ theo khung đánh giá quốc tế trước năm 2023.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính sau:

Thứ nhất, Ban Lãnh đạo và Chuyên viên Tín dụng tại các Ngân hàng Thương mại. Luận văn cung cấp bài học thực tiễn về cách thức xây dựng chính sách tín dụng đặc thù, giải pháp kiểm soát dòng tiền và kinh nghiệm phát triển sản phẩm tài trợ theo chuỗi ngành hàng tại các chi nhánh đô thị lớn.

Thứ hai, Chủ doanh nghiệp và Giám đốc Tài chính của các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nhóm đối tượng này có thể nắm bắt rõ các tiêu chí thẩm định tín dụng ngân hàng, yêu cầu về hồ sơ pháp lý, các tiêu chuẩn đánh giá phương án kinh doanh, từ đó chủ động tái cấu trúc hệ thống sổ sách kế toán để tăng khả năng tiếp cận các gói vay ưu đãi.

Thứ ba, Học viên cao học, Sinh viên và Giảng viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng. Luận văn là tài liệu học thuật giá trị, cung cấp khung phân tích thực chứng hoàn chỉnh, phương pháp xử lý số liệu chuỗi thời gian và hệ thống hóa lý luận về quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần.

Thứ tư, Cơ quan quản lý Nhà nước và Ngân hàng Trung ương. Cung cấp dữ liệu thực chứng từ cấp chi nhánh cơ sở để các nhà hoạch định chính sách đánh giá mức độ hấp thụ vốn của nền kinh tế, hoàn thiện cơ chế bảo lãnh tín dụng và định hướng các gói hỗ trợ lãi suất cho khu vực kinh tế tư nhân.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa mang lại lợi ích gì cho ngân hàng thương mại? Cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa giúp ngân hàng phân tán rủi ro danh mục tín dụng tốt hơn so với việc tập trung vốn vào một số tập đoàn lớn. Ngoài thu nhập lãi thuần, ngân hàng còn gia tăng nguồn thu ngoài lãi từ phí dịch vụ thanh toán, chuyển tiền, mở tài khoản trả lương và các dịch vụ tài trợ thương mại khác, giúp lợi nhuận trước thuế tăng trưởng ổn định.

Tại sao HDBank Chi nhánh Hùng Vương tập trung cho vay lĩnh vực điện mặt trời áp mái và chuỗi FMCG? Đây là các phân khúc có tiềm năng tăng trưởng lớn và dòng tiền quay vòng nhanh. Các dự án điện mặt trời áp mái tạo ra dòng tiền ổn định từ việc bán điện cho Tập đoàn Điện lực, trong khi các đại lý chuỗi FMCG có tốc độ luân chuyển hàng tồn kho cao, giúp chi nhánh vừa mở rộng quy mô tín dụng vừa bảo đảm an toàn thu hồi nợ gốc và lãi.

Tốc độ tăng trưởng dư nợ khối doanh nghiệp tại chi nhánh giai đoạn 2016 – 2019 biến động ra sao? Dư nợ cho vay doanh nghiệp tại chi nhánh tăng trưởng liên tục từ 431 tỷ đồng năm 2016 lên 376 tỷ đồng năm 2017, đạt 612 tỷ đồng năm 2018 và cán mốc 781 tỷ đồng năm 2019. Tỷ trọng dư nợ doanh nghiệp luôn duy trì ở mức cao từ 62,5% đến 72,6% tổng dư nợ toàn đơn vị, đóng vai trò đầu tàu trong hoạt động kinh doanh của chi nhánh.

Các doanh nghiệp nhỏ và vừa cần đáp ứng điều kiện gì để tiếp cận nguồn vốn tại ngân hàng? Doanh nghiệp cần chứng minh tư cách pháp nhân hợp pháp, phương án sản xuất kinh doanh có tính khả thi, tình hình tài chính minh bạch có lãi trong năm tài chính gần nhất và không có nợ xấu nhóm 3 đến nhóm 5 tại Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia. Bên cạnh đó, việc sở hữu tài sản bảo đảm hợp pháp hoặc tham gia vào chuỗi liên kết phân phối uy tín sẽ gia tăng đáng kể tỷ lệ xét duyệt hồ sơ.

Kinh nghiệm quốc tế nào từ Nhật Bản và Đài Loan có thể vận dụng cho thị trường Việt Nam? Việc thành lập và vận hành hiệu quả Quỹ bảo lãnh tín dụng như mô hình của Đài Loan (bảo lãnh 70% đến 80% giá trị khoản vay) và chính sách bù lãi suất có chọn lọc cho đổi mới công nghệ của Nhật Bản là hai bài học đắt giá. Điều này giúp chia sẻ rủi ro tín dụng với các ngân hàng thương mại, tạo hành lang an toàn thúc đẩy giải ngân cho các doanh nghiệp thiếu tài sản thế chấp.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về phát triển cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng thương mại, làm rõ mối quan hệ mật thiết giữa mở rộng quy mô và kiểm soát chất lượng tín dụng.
• Phân tích thực trạng tại HDBank Chi nhánh Hùng Vương giai đoạn 2016 – 2019 cho thấy bước tiến vượt bậc với tổng dư nợ đạt 1.076 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế đạt 10,8 tỷ đồng vào năm 2019.
• Dư nợ khối khách hàng doanh nghiệp giữ vị trí chủ lực khi chiếm tới 72,6% tổng dư nợ, đồng thời chi nhánh đã khẳng định vị thế dẫn đầu trong tài trợ năng lượng tái tạo và chuỗi phân phối hàng tiêu dùng.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp đề xuất bao gồm cải tiến quy trình thẩm định dưới 3 ngày, đa dạng hóa gói sản phẩm tài trợ chuỗi, tiếp thị chuyên sâu và đào tạo cán bộ tín dụng mang tính ứng dụng thực tiễn cao.
• Đóng góp khoa học của đề tài là xây dựng mô hình thực chứng kết hợp giữa quản trị rủi ro và tăng trưởng tín dụng bán buôn tại địa bàn đô thị lớn.

Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2021 đến năm 2025, chi nhánh cần tiếp tục đẩy mạnh số hóa quy trình thẩm định và mở rộng hệ sinh thái tài chính số. Các cấp quản lý ngân hàng, nhà nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa hãy khai thác và ứng dụng ngay những giải pháp từ công trình này nhằm tối ưu hóa năng lực quản trị tài chính, nâng cao hiệu quả dòng vốn và thúc đẩy kinh tế phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, kết cấu luận văn gồm ba chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về phát triển cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng thƣơng mại. Chƣơng 2: Thực trạng phát triển cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Phát triển thành phố Hồ Chí Minh – chi nhánh Hùng Vƣơng. Chƣơng 3: Giải pháp phát triển cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tại HDBank - chi nhánh Hùng Vƣơng. 7 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN CHO VAY DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.

TỔNG QUAN VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1. Khái niệm về doanh nghiệp nhỏ và vừa Thực tế trên thế giới, các nƣớc có quan niệm rất khác nhau về doanh nghiệp vừa và nhỏ, nguyên nhân cơ bản dẫn đến sự khác nhau này là do tiêu chuẩn dùng để phân loại quy mô doanh nghiệp khác nhau. Tuy nhiên, trong hàng loạt các tiêu chuẩn phân loại thì có hai tiêu chuẩn đƣợc sử dụng ở phần lớn các nƣớc là: Quy mô vốn và Số lƣợng lao động. Mặt khác, việc lƣợng hóa các tiêu chuẩn để phân loại quy mô doanh nghiệp còn tùy thuộc vào những yếu tố nhƣ: trình độ phát triển kinh tế - xã hội của mỗi nƣớc, quy định cụ thể phù hợp với trình độ phát triển kinh tế - xã hội trong từng giai đoạn, trong ngành nghề khác nhau thì chỉ tiêu độ lớn của các tiêu thức cũng khác nhau.

Theo nghị định 39/2018/NĐ-CP ngày 11/03/2018 của Chính phủ về việc quy định chi tiết một số điều của Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa quy định, doanh nghiệp nhỏ và vừa đƣợc phân theo quy mô bao gồm doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp vừa. Doanh nghiệp siêu nhỏ trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và lĩnh vực công nghiệp, xây dựng có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 10 ngƣời và tổng doanh thu của năm không quá 3 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 3 tỷ đồng. Doanh nghiệp siêu nhỏ trong lĩnh vực thƣơng mại, dịch vụ có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 10 ngƣời và tổng doanh thu của năm không quá 10 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 3 tỷ đồng. 8 Doanh nghiệp nhỏ trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và lĩnh vực công nghiệp, xây dựng có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 100 ngƣời và tổng doanh thu của năm không quá 50 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 20 tỷ đồng, nhƣng không phải là doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định.

Doanh nghiệp nhỏ trong lĩnh vực thƣơng mại, dịch vụ có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 50 ngƣời và tổng doanh thu của năm không quá 100 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 50 tỷ đồng, nhƣng không phải là doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định. Doanh nghiệp vừa trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, lĩnh vực công nghiệp, xây dựng có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 200 ngƣời và tổng doanh thu của năm không quá 200 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 100 tỷ đồng, nhƣng không phải là doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định. Doanh nghiệp vừa trong lĩnh vực thƣơng mại, dịch vụ có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 100 ngƣời và tổng doanh thu của năm không quá 300 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 100 tỷ đồng, nhƣng không phải là doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ theo quy định. Lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp nhỏ và vừa đƣợc xác định căn cứ vào quy định của pháp luật về hệ thống ngành kinh tế và quy định của pháp luật chuyên ngành.

Trƣờng hợp hoạt động trong nhiều lĩnh vực, doanh nghiệp nhỏ và vừa đƣợc xác định căn cứ vào lĩnh vực có doanh thu cao nhất. Trƣờng hợp không xác định đƣợc lĩnh vực có doanh thu cao nhất, doanh nghiệp nhỏ và vừa đƣợc xác định căn cứ vào lĩnh vực sử dụng nhiều lao động nhất. Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa 9 Trong nền kinh tế của hầu hết các quốc gia ngày nay, các doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm vị trí và vai trò rất quan trọng, đƣợc coi là “cỗ máy tạo việc làm”, là động lực cho tăng trƣởng. Với quy mô nhỏ và vừa nên DNNVV có thể thích ứng kịp thời hơn đối với những thay đổi của tình hình thực tế và nhờ đó giúp nền kinh tế của quốc gia ứng phó tốt hơn với những biến động.

Tuy nhiên, cũng do quy mô nhỏ và vừa của mình nên DNNVV gặp phải nhiều bất lợi và khó khăn trong cạnh tranh với các doanh nghiệp và tập đoàn lớn. Vì vậy, Chính phủ của các quốc gia thƣờng có những chính sách hỗ trợ cho DNNVV nhằm tạo điều kiện tốt hơn cho các doanh nghiệp này phát triển và đóng góp nhiều hơn cho mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội của quốc gia. Mỗi doanh nghiệp ở mỗi ngành nghề, lĩnh vực hay ở các quốc gia khác nhau đều có những đặc điểm nổi bật khác nhau. Tuy nhiên, khi so sánh với các doanh nghiệp quy mô lớn, DNNVV nói chung có một số đặc điểm cụ thể nhƣ sau: Thứ nhất, DNNVV chiếm đa số trong tổng số doanh nghiệp, đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế.

Trên thế giới, số lƣợng doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm tới 99% tổng số doanh nghiệp. Tại Việt Nam, theo thông cáo báo chí gần đây nhất của Tổng cục thống kê, tính đến 31/12/2018, số lƣợng DNNVV là 594.129 doanh nghiệp, chiếm 98,1% tổng số doanh nghiệp đăng ký, đóng góp khoảng 45% GDP cả nƣớc và 31% vào tổng thu ngân sách nhà nƣớc, thu hút hơn 5 triệu việc làm. DNNVV đƣợc xem nhƣ lực lƣợng sản xuất quan trọng của nền kinh tế, tạo ra của cải vật chất và công ăn việc làm cho xã hội. Sự phát triển của DNNVV cũng là nền tảng để hình thành những tập đoàn tƣ nhân của đất nƣớc.

Thứ hai, DNNVV có quy mô nhỏ, gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn, đặc biệt là đối với các nƣớc đang phát triển. Tuy nhiên, với vốn đầu tƣ ban đầu ít, hiệu quả cao, thu hồi vốn nhanh, việc tổ chức linh hoạt, gọn nhẹ góp phần tiết kiệm chi phí quản lý, điều đó tạo sức hấp dẫn trong đầu tƣ 10 sản xuất kinh doanh. Thứ ba, DNNVV chịu sự cạnh tranh khốc liệt của các công ty, tập đoàn lớn và giữa các doanh nghiệp với nhau. Với nguồn vốn nhỏ hẹp, các doanh nghiệp này thƣờng tập trung vào các ngành hàng gần gũi với ngƣời tiêu dùng, chủ yếu là lĩnh vực sản xuất hơn là các ngành công nghiệp nặng, sản xuất khai thác mà cần vốn đầu tƣ lớn.

Thứ tƣ, phần lớn các doanh nghiệp chƣa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của công nghệ trong quá trình cạnh tranh. Lƣợng doanh nghiệp có thể tiếp cận các chính sách, thông tin KH – CN cũng còn rất hạn chế. Mặt khác, phần lớn là các cơ sở thủ công đi lên, sử dụng công nghệ lạc hậu, tiêu hao nhiều tài nguyên và thƣờng ảnh hƣởng tiêu cực đến môi trƣờng. Thứ năm, số lƣợng lao động tạo ra từ loại hình doanh nghiệp này là khá lớn.

Tuy nhiên, chủ yếu là lao động phổ thông, số lƣợng qua đào tạo còn ít. Điều đó gây khó khăn trong việc giữ ngƣời lao động và nâng cao trình độ lao động. Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa Doanh nghiệp nhỏ và vừa có vai trò rất lớn trong quá trình tăng trƣởng kinh tế của nhiều quốc gia hay các vùng miền, kể cả ở các quốc gia phát triển và đang phát triển. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa hoạt động trong mọi lĩnh vực của nền kinh tế quốc dân từ sản xuất công nghiệp, xây dựng, thƣơng mại, dịch vụ… đáp ứng đƣợc nhu cầu ngày càng đa dạng, phong phú của ngƣời tiêu dùng.

Ở những nền kinh tế có đặc điểm phát triển khác nhau, vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa đƣợc thể hiện ở các mức độ khác nhau. Nhƣng thực tế cho thấy, tầm quan trọng của doanh nghiệp nhỏ và vừa ngày càng lớn khi mà phạm vi hoạt động ngày càng mở rộng thể hiện thông qua số lƣợng doanh nghiệp hoạt động có mặt ở nhiều ngành nghề, lĩnh vực và tồn tại nhƣ một bộ phận không thể thiếu của nền kinh tế mỗi quốc gia. Cụ thể nhƣ sau: 11 Thứ nhất, DNNVV có vai trò quan trọng trong việc ổn định và tăng trƣởng của nền kinh tế. Ở hầu hết các nền kinh tế, DNNVV đều là những nhà thầu phụ cho các doanh nghiệp lớn.

Vì vậy, DNNVV đƣợc coi là “thanh giảm sốc” cho nền kinh tế khi có những biến động lớn. Với lợi thế nguồn vốn đầu tƣ ít và nguồn lao động dồi dào, trong những năm qua lƣợng DNNVV tăng lên đáng kể, cung cấp cho thị trƣờng nhiều mặt hàng phong phú, đa dạng, kích thích tiêu dùng, thúc đẩy sức tiêu thụ của nền kinh tế, góp phần gia tăng tổng sản lƣợng nền kinh tế. Thứ hai, DNNVV giúp giải quyết một lƣợng lớn lao động trong xã hội, làm tăng thu nhập, góp phần xóa đói giảm nghèo. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê cho thấy, năm 2019, bình quân cả nƣớc có 7,9 doanh nghiệp đang hoạt động trên 1000 dân.

Ở Việt Nam, mỗi năm doanh nghiệp nhỏ và vừa tạo ra hơn một triệu việc làm mới cho ngƣời lao động, phần lớn thuộc lĩnh vực nông nghiệp. Thứ ba, các doanh nghiệp nhỏ và vừa thu hút đƣợc khá nhiều vốn đầu tƣ, góp phần làm năng động nền kinh tế. Nếu nền kinh tế tập trung quá nhiều nguồn lực vào các doanh nghiệp lớn thì sẽ làm cho nền kinh tế bị chậm chạp. Ngƣợc lại, các DNNVV với quy mô nhỏ, dễ điều chỉnh hoạt động giúp cho nền kinh tế trở nên năng động và linh hoạt, thích nghi với những biến động thị trƣờng, bắt kịp xu hƣớng kinh tế.

Thứ tƣ, DNNVV góp phần đẩy nhanh chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đặc biệt là khu vực nông thôn. Nếu nền kinh tế chỉ chú trọng vào các doanh nghiệp lớn ở các thành phố, thị xã, các khu công nghiệp mà thiếu đi các doanh nghiệp nhỏ thì sẽ xảy ra sự mất cân đối giữa các vùng miền, không khai thác đƣợc tối đa các nguồn tài nguyên quốc gia, làm giảm hiệu quả của nền kinh tế. Trong khi đó, với quy mô vốn đầu tƣ nhỏ, bộ máy tổ chức gọn nhẹ, dễ khởi nghiệp, các DNNVV có thể tham gia vào nhiều thị trƣờng nhằm khai 12 thác nguồn tài nguyên, đất đai và lao động.