Phát Triển Các Khu Chế Xuất và Khu Công Nghiệp tại Thành Phố Hồ Chí Minh (1991 - 2004)

Khám phá sự hình thành và phát triển các khu chế xuất, khu công nghiệp tại TP Hồ Chí Minh giai đoạn 1991-2004, ảnh hưởng đến kinh tế địa phương.

• Người hướng dẫn: PGS. Võ Văn Sen
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Lịch Sử Việt Nam
• Đề tài: Phát Triển Các Khu Chế Xuất - Khu Công Nghiệp Tại Thành Phố Hồ Chí Minh (1991 - 2004)
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG I: CHỦ TRƯƠNG, CHÍNH SÁCH CỦA ĐẢNG - NHÀ NƯỚC VỀ KHU CHẾ XUẤT - KHU CÔNG NGHIỆP VÀ MỘT VÀI ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA TP.
• 1.1. Chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về khu chế xuất - khu công nghiệp
• 1.2. Quan điểm chung về phát triển kinh tế của Đảng và Nhà nước trong thời kỳ đổi mới
• 1.3. Chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển khu chế xuất - khu công nghiệp
• 1.4. Những chủ trương của Thành ủy - Ủy ban nhân dân TP.HCM trong việc phát triển KCX - KCN
• 1.5. Một vài đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của thành phố Hồ Chí Minh
• 1.5.1. Điều kiện, đặc điểm tự nhiên của thành phố
• 1.5.2. Điều kiện, đặc điểm kinh tế - xã hội của thành phố
• 2. CHƯƠNG II: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CÁC KHU CHẾ XUẤT - KHU CÔNG NGHIỆP Ở TP. HỒ CHÍ MINH
• 2.1. Tính tất yếu khách quan của việc hình thành và phát triển KCX - KCN ở TP.
• 2.2. Sự hình thành và phát triển các KCX - KCN ở TP.
• 2.3. Tình hình xây dựng cơ sở hạ tầng KCX - KCN
• 2.4. Tình hình xây dựng nhà ở cho công nhân
• 2.5. Thực trạng cho thuê đất trong các KCX - KCN
• 2.6. Số doanh nghiệp đăng ký hoạt động và ngành nghề phát triển trong KCX - KCN
• 2.7. Vấn đề lao động và đào tạo nhân lực
• 2.8. Nhận xét về qui mô và tốc độ phát triển KCX - KCN
• 2.9. Kết quả của quá trình phát triển các KCX - KCN ở thành phố Hồ Chí Minh
• 3. CHƯƠNG III: TÁC ĐỘNG CỦA CÁC KHU CHẾ XUẤT - KHU CÔNG NGHIỆP ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 3.1. Những thành tựu và toàn tại trong quá trình hình thành và phát triển các KCX - KCN ở thành phố Hồ Chí Minh
• 3.2. Thành tựu
• 3.3. Tác động của các KCX - KCN đến đời sống kinh tế - xã hội của thành phố Hồ Chí Minh
• 3.4. Những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của KCX - KCN ở thành phố Hồ Chí Minh
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Phát Triển Khu Chế Xuất Khu Công Nghiệp TP

Phát triển khu chế xuất và khu công nghiệp (KCX-KCN) là chủ trương nhất quán của Đảng Cộng Sản Việt Nam, nhằm đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Nhiều địa phương đã chủ động xây dựng các KCX-KCN hấp dẫn, thu hút đầu tư trong và ngoài nước. Đây là phương thức hiệu quả để huy động vốn, khoa học công nghệ, và trình độ quản lý từ các nhà đầu tư quốc tế. Đầu tư nước ngoài đã tạo bước ngoặt phát triển, góp phần thực hiện các mục tiêu chiến lược của thời kỳ đổi mới. Năm 1991, Chính phủ ban hành Quy chế khu chế xuất. Tiếp đó, năm 1994 ban hành Quy chế khu công nghiệp. Năm 1997, Chính phủ thống nhất các quy chế, tạo điều kiện phát triển loại hình kinh tế KCX-KCN trên cả nước. Thành phố Hồ Chí Minh đã nhanh chóng xúc tiến thành lập Khu chế xuất Tân Thuận, KCX đầu tiên của cả nước.

1.1. Vai trò của Khu Chế Xuất Tân Thuận trong thu hút FDI

Khu chế xuất Tân Thuận là hình thức tổ chức sản xuất công nghiệp tập trung theo lãnh thổ đầu tiên của TP.HCM và cả nước. Mô hình này tạo ra phương thức tổ chức sản xuất mới hiệu quả, cơ chế quản lý một cửa tiên tiến, phù hợp với xu thế thời đại. Từ năm 1991, TP.HCM ban hành và áp dụng nhiều chính sách về thể chế tham gia đầu tư xây dựng và hoạt động KCX-KCN. Nhờ đó, từ sau Tân Thuận đến năm 2004, thành phố đã xây dựng 13 KCX-KCN. Các KCX-KCN này đã đóng góp lớn vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của thành phố, giữ vững vị trí đầu tàu trong Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu sự hình thành và phát triển KCX KCN

Nghiên cứu về sự hình thành và phát triển KCX-KCN tại TP.HCM (1991-2004) nhằm tìm hiểu sâu hơn về sự ra đời, đặc điểm, vai trò, vị trí và con đường phát triển của loại hình kinh tế đặc biệt này. Đồng thời, nghiên cứu này cũng nhằm tìm hiểu những ảnh hưởng của KCX-KCN đối với sự chuyển biến kinh tế - xã hội trên địa bàn TP.HCM nói riêng và cả nước nói chung. Đối tượng nghiên cứu là quá trình hình thành và phát triển của các KCX-KCN dưới tác động của các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là của Thành ủy, UBND TP.HCM.

II. Chính Sách Đột Phá Phát Triển Khu Công Nghiệp TP

Đại hội VI (1986) đánh dấu bước ngoặt trong quan điểm phát triển kinh tế của Đảng và Nhà nước, với tinh thần "nhìn thẳng vào sự thật". Đại hội xác định đổi mới kinh tế là trọng tâm, giải phóng mọi năng lực sản xuất hiện có, khai thác tiềm năng của đất nước và sử dụng hiệu quả sự giúp đỡ quốc tế. Các chính sách và biện pháp lớn được đưa ra bao gồm bố trí lại cơ cấu sản xuất, điều chỉnh cơ cấu đầu tư, tập trung vào ba chương trình mục tiêu: lương thực, thực phẩm, hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu. Ba chương trình này cụ thể hóa bước đi và nội dung chính của công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa.

2.1. Ba chương trình mục tiêu kinh tế và vai trò của KCX KCN

Việc xây dựng và thực hiện ba chương trình mục tiêu phải đồng bộ, theo quan điểm phát triển kinh tế hàng hóa, liên kết các thành phần kinh tế, kết hợp kinh tế với quốc phòng. Đại hội cũng chỉ rõ cần mạnh dạn đổi mới cách nghĩ và cách làm, chuyển hướng việc bố trí cơ cấu sản xuất. Các KCX-KCN đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các mục tiêu này, thông qua thu hút đầu tư, tạo việc làm và thúc đẩy xuất khẩu.

2.2. Vai trò của Nghị định 322 HĐBT và Nghị định 192 CP

Năm 1991, Chính phủ ban hành Nghị định 322/HĐBT về Quy chế khu chế xuất, tạo hành lang pháp lý cho sự hình thành và phát triển của loại hình kinh tế này. Tiếp đó, năm 1994, Nghị định 192/CP về Quy chế khu công nghiệp tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý. Các nghị định này đã tạo điều kiện thuận lợi cho các địa phương, đặc biệt là TP.HCM, trong việc thu hút đầu tư và phát triển KCX-KCN.

III. Thực Trạng Xây Dựng Hạ Tầng Khu Chế Xuất và Khu Công Nghiệp

Xây dựng cơ sở hạ tầng đồng bộ và hiện đại là yếu tố then chốt để thu hút đầu tư vào các KCX-KCN. TP.HCM đã chú trọng đầu tư vào hệ thống giao thông, điện, nước, viễn thông và các dịch vụ hỗ trợ khác. Tuy nhiên, quá trình xây dựng hạ tầng cũng gặp nhiều khó khăn, thách thức, như thiếu vốn, giải phóng mặt bằng chậm và quy hoạch chưa đồng bộ. Để giải quyết các vấn đề này, thành phố đã áp dụng nhiều giải pháp sáng tạo, như huy động vốn từ các nhà đầu tư tư nhân, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và tăng cường phối hợp giữa các sở, ban, ngành.

3.1. Tình hình xây dựng nhà ở cho công nhân tại các KCX KCN

Bên cạnh hạ tầng kỹ thuật, việc xây dựng nhà ở cho công nhân cũng được TP.HCM quan tâm. Tuy nhiên, số lượng và chất lượng nhà ở cho công nhân còn hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế. Điều này gây ảnh hưởng đến đời sống và năng suất lao động của công nhân. Thành phố đã có nhiều chính sách hỗ trợ xây dựng nhà ở cho công nhân, nhưng cần có thêm các giải pháp đột phá để giải quyết vấn đề này.

3.2. Thực trạng cho thuê đất và thu hút doanh nghiệp vào KCX KCN

Tình hình cho thuê đất trong các KCX-KCN diễn ra khá sôi động, với nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước quan tâm. Tuy nhiên, giá thuê đất còn cao so với các nước trong khu vực, gây khó khăn cho các doanh nghiệp. Số lượng doanh nghiệp đăng ký hoạt động và ngành nghề phát triển trong KCX-KCN ngày càng tăng, cho thấy sức hấp dẫn của loại hình kinh tế này. Các ngành nghề chủ yếu là điện tử, dệt may, da giày và chế biến thực phẩm.

IV. Tác Động Kinh Tế Xã Hội Của Khu Chế Xuất Khu Công Nghiệp

Các KCX-KCN có tác động lớn đến sự phát triển kinh tế - xã hội của TP.HCM. Chúng đóng góp vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, tăng thu ngân sách và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Tuy nhiên, quá trình phát triển KCX-KCN cũng gây ra những vấn đề xã hội và môi trường, như ô nhiễm, ùn tắc giao thông và bất bình đẳng thu nhập. Để phát triển bền vững, cần có các giải pháp đồng bộ để giải quyết các vấn đề này.

4.1. Đánh giá về quy mô và tốc độ phát triển của KCX KCN

Quy mô và tốc độ phát triển của KCX-KCN tại TP.HCM rất ấn tượng, thể hiện sự năng động và hiệu quả của mô hình này. Tuy nhiên, cần có sự đánh giá khách quan và toàn diện để nhận diện những hạn chế và thách thức. Việc so sánh với các mô hình tương tự ở các nước khác cũng giúp rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu.

4.2. Kết quả của quá trình phát triển KCX KCN tại TP.HCM

Quá trình phát triển KCX-KCN tại TP.HCM đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, góp phần vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Tuy nhiên, cần tiếp tục đổi mới và hoàn thiện để nâng cao hiệu quả và tính bền vững của mô hình này. Việc phát triển KCX-KCN cần gắn liền với bảo vệ môi trường và đảm bảo an sinh xã hội.

V. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Hoạt Động Khu Công Nghiệp TP

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của KCX-KCN tại TP.HCM, cần có các giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp này bao gồm cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tăng cường liên kết giữa các doanh nghiệp, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và bảo vệ môi trường. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước và các doanh nghiệp.

5.1. Thu hút vốn đầu tư FDI vào các khu công nghiệp TP.HCM

Việc thu hút vốn đầu tư FDI vào các khu công nghiệp tại TP.HCM cần được đẩy mạnh hơn nữa. Để làm được điều này, cần có các chính sách ưu đãi hấp dẫn, thủ tục hành chính đơn giản và môi trường đầu tư minh bạch. Đồng thời, cần tập trung vào các dự án có giá trị gia tăng cao và sử dụng công nghệ hiện đại.

5.2. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho KCX và KCN

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh của các KCX và KCN. Cần có các chương trình đào tạo và bồi dưỡng phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp. Đồng thời, cần tạo môi trường làm việc tốt để thu hút và giữ chân nhân tài.

VI. Tương Lai Phát Triển Bền Vững Khu Chế Xuất Khu Công Nghiệp

Phát triển bền vững KCX-KCN là mục tiêu quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và biến đổi khí hậu. Để đạt được mục tiêu này, cần có sự thay đổi trong tư duy và hành động. Các KCX-KCN cần chuyển đổi sang mô hình khu công nghiệp xanh, sử dụng năng lượng sạch và tài nguyên tái tạo. Đồng thời, cần có sự tham gia của cộng đồng và các tổ chức xã hội trong quá trình phát triển.

6.1. Ứng dụng công nghệ 4.0 trong quản lý và vận hành KCX KCN

Việc ứng dụng công nghệ 4.0 trong quản lý và vận hành KCX-KCN sẽ giúp nâng cao hiệu quả và giảm chi phí. Các công nghệ như IoT, AI và Big Data có thể được sử dụng để tối ưu hóa quy trình sản xuất, quản lý năng lượng và bảo trì thiết bị.

6.2. Liên kết vùng và chuỗi cung ứng trong phát triển KCX KCN

Việc tăng cường liên kết vùng và chuỗi cung ứng sẽ giúp các KCX-KCN phát triển bền vững hơn. Cần có sự hợp tác giữa các địa phương và doanh nghiệp để tạo ra các chuỗi giá trị hoàn chỉnh và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN ÑAËNG THANH THUÙY SÖÏ HÌNH THAØNH VAØ PHAÙT TRIEÅN CAÙC KHU CHEÁ XUAÁT - KHU COÂNG NGHIEÄP ÔÛ THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH (1991 - 2004) LUAÄN VAÊN THAÏC SYÕ KHOA HOÏC LÒCH SÖÛ Chuyeân ngaønh: LÒCH SÖÛ VIEÄT NAM Maõ soá: 5 - 03 - 15 Caùn boä höôùng daãn khoa hoïc: PGS. VOÕ VAÊN SEN THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH – 2006 NHÖÕNG TÖØ VIEÁT TAÉT TRONG LUAÄN VAÊN - BQL : Ban Quaûn lyù - FDI : Voán ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi (Foreign Direct Investment) - GDP : Toång saûn phaåm noäi ñòa (Gross Domestic Product) - HEPZA : Ban Quaûn lyù caùc khu cheá xuaát - khu coâng nghieäp TP.HCM - KCX : Khu cheá xuaát - KCN : Khu coâng nghieäp - TP.HCM : Thaønh phoá Hoà Chí Minh - UBND : UÛy ban nhaân daân LÔØI CAÙM ÔN Ñaàu tieân toâi xin baøy toû loøng bieát ôn saâu saéc nhaát, lôøi caùm ôn chaân thaønh vaø trònh troïng nhaát ñeán PGS. VOÕ VAÊN SEN - Caùn boä höôùng daãn khoa hoïc, ngöôøi ñaõ taän tình ñoùng goùp yù kieán söûa chöõa trong suoát quaù trình thöïc hieän vaø hoaøn thaønh luaän vaên. Toâi xin göûi lôøi caùm ôn traân troïng ñeán caùc caùn boä giaûng daïy lôùp cao hoïc Lòch söû Vieät Nam khoùa 2003 - 2006, vaø ñaëc bieät laø loøng bieát ôn saâu saéc ñeán gia ñình, baïn beø vaø caùc caùn boä cuûa Khoa Lòch söû ñaõ luoân giuùp ñôõ ñeå toâi coù ñieàu kieän thuaän lôïi trong vieäc hoïc taäp vaø hoaøn thaønh luaän vaên naøy.

Toâi cuõng xin traân troïng caùm ôn Ban Quaûn lyù caùc khu cheá xuaát - khu coâng nghieäp thaønh phoá Hoà Chí Minh, Vieän Kinh teá thaønh phoá Hoà Chí Minh, Sôû Keá hoaïch - Ñaàu tö thaønh phoá Hoà Chí Minh, Trung taâm Dòch vuï vieäc laøm caùc khu cheá xuaát - khu coâng nghieäp thaønh phoá Hoà Chí Minh ñaõ giuùp ñôõ toâi trong quaù trình söu taàm tö lieäu ñeå laøm luaän vaên. Cuoái cuøng, ñieàu caàn noùi laø maëc duø taùc giaû ñaõ noã löïc raát nhieàu nhöng chaéc chaén luaän vaên naøy vaãn seõ coøn nhieàu sai soùt. Taùc giaû luaän vaên mong muoán nhaän ñöôïc söï caûm thoâng vaø ñoùng goùp yù kieán söûa chöõa cuûa caùc Thaày Coâ vaø caùc baïn ñeå luaän vaên ñöôïc ñaày ñuû vaø hoaøn chænh hôn. Thaønh phoá Hoà Chí Minh ngaøy 15 thaùng 07 naêm 2006 Taùc giaû MUÏC LUÏC DAÃN NHAÄP 1 1.

Lyù do thöïc hieän vieäc nghieân cöùu ñeà taøi 1 2. Ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu 3 3. Lòch söû nghieân cöùu vaán ñeà 3 4. Phöông phaùp nghieân cöùu vaø nguoàn tö lieäu 5 5.

Muïc ñích nghieân cöùu 6 6. Boá cuïc cuûa luaän vaên 7 7. Nhöõng ñoùng goùp cuûa luaän vaên 7 CHÖÔNG I CHUÛ TRÖÔNG, CHÍNH SAÙCH CUÛA ÑAÛNG - NHAØ NÖÔÙC VEÀ KHU CHEÁ XUAÁT - KHU COÂNG NGHIEÄP VAØ MOÄT VAØI ÑAËC ÑIEÅM TÖÏ NHIEÂN, KINH TEÁ - XAÕ HOÄI CUÛA TP. Chuû tröông, chính saùch cuûa Ñaûng vaø Nhaø nöôùc veà khu cheá xuaát - khu coâng nghieäp 9 1.

Quan ñieåm chung veà phaùt trieån kinh teá cuûa Ñaûng vaø Nhaø nöôùc trong thôøi kyø ñoåi môùi 9 1. Chính saùch cuûa Ñaûng vaø Nhaø nöôùc veà phaùt trieån khu cheá xuaát - khu coâng nghieäp 14 1. Nhöõng chuû tröông cuûa Thaønh uûy - UÛy ban nhaân daân TP.HCM trong vieäc phaùt trieån KCX - KCN 17 1. Moät vaøi ñaëc ñieåm töï nhieân, kinh teá - xaõ hoäi cuûa thaønh phoá Hoà Chí Minh 18 1.

Ñieàu kieän, ñaëc ñieåm töï nhieân cuûa thaønh phoá Hoà 18 Chí Minh 1. Ñieàu kieän, ñaëc ñieåm kinh teá - xaõ hoäi cuûa thaønh 21 phoá Hoà Chí Minh CHÖÔNG II QUAÙ TRÌNH HÌNH THAØNH VAØ PHAÙT TRIEÅN CAÙC KHU CHEÁ XUAÁT - KHU COÂNG NGHIEÄP ÔÛ TP. HOÀ CHÍ MINH 27 2. Tính taát yeáu khaùch quan cuûa vieäc hình thaønh vaø phaùt trieån KCX - KCN ôû TP.

Söï hình thaønh vaø phaùt trieån caùc KCX - KCN ôû TP. Toång quan veà söï hình thaønh vaø phaùt trieån caùc KCX - KCN ôû TP. Söï ra ñôøi cuûa töøng KCX-KCN ôû thaønh phoá Hoà 32 Chí Minh 2. Tình hình xaây döïng cô sôû haï taàng KCX - KCN 48 2.

Tình hình xaây döïng nhaø ôû cho coâng nhaân 53 2. Thöïc traïng cho thueâ ñaát trong caùc KCX - KCN 57 2. Soá doanh nghieäp ñaêng kyù hoaït ñoäng vaø ngaønh ngheà phaùt trieån trong KCX - KCN 58 2. Vaán ñeà lao ñoäng vaø ñaøo taïo nhaân löïc 62 2.

Nhaän xeùt veà qui moâ vaø toác ñoä phaùt trieån KCX - KCN 67 2. Keát quaû cuûa quaù trình phaùt trieån caùc KCX - KCN ôû thaønh phoá Hoà Chí Minh 69 CHÖÔNG III TAÙC ÑOÄNG CUÛA CAÙC KHU CHEÁ XUAÁT - KHU COÂNG NGHIEÄP ÑEÁN SÖÏ PHAÙT TRIEÅN KINH TEÁ - XAÕ HOÄI ÔÛ THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH 74 3. Nhöõng thaønh töïu vaø toàn taïi trong quaù trình hình thaønh vaø phaùt trieån caùc KCX - KCN ôû thaønh phoá Hoà Chí Minh 74 3.Thaønh töïu 74 3. Taùc ñoäng cuûa caùc KCX - KCN ñeán ñôøi soáng kinh teá - xaõ hoäi cuûa thaønh phoá Hoà Chí Minh 78 3.

Nhöõng giaûi phaùp nhaèm naâng cao hieäu quaû hoaït ñoäng cuûa Kcx - Kcn ôû thaønh phoá Hoà Chí Minh 86 KEÁT LUAÄN 95 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO 101 PHUÏ LUÏC 113 1 DAÃN NHAÄP 1. Lyù do thöïc hieän vieäc nghieân cöùu ñeà taøi Phaùt trieån caùc khu cheá xuaát, khu coâng nghieäp nhaèm goùp phaàn ñaåy maïnh coâng nghieäp hoùa, hieän ñaïi hoùa, taïo ra tieàn ñeà vöõng chaéc cho söï phaùt trieån cuûa löïc löôïng saûn xuaát trong xu theá hoäi nhaäp quoác teá laø moät chuû tröông nhaát quaùn cuûa Ñaûng Coäng Saûn Vieät Nam. Nhôø quaùn trieät vaø vaän duïng saùng taïo quan ñieåm chæ ñaïo treân ñaây, nhieàu ñòa phöông trong caû nöôùc ñaõ chuû ñoäng xaây döïng caùc khu cheá xuaát - khu coâng nghieäp thöïc söï coù söùc haáp daãn vaø thu huùt caùc nhaø ñaàu tö trong vaø ngoaøi nöôùc. Phaùt trieån caùc khu cheá xuaát - khu coâng nghieäp trôû thaønh moät trong nhöõng phöông thöùc huy ñoäng voán vaø khai thaùc coù hieäu quaû nguoàn voán, khoa hoïc coâng ngheä, trình ñoä toå chöùc quaûn lyù cuûa caùc nhaø ñaàu tö quoác teá vaøo quaù trình phaùt trieån kinh teá - xaõ hoäi ôû Vieät Nam.

Ñaàu tö nöôùc ngoaøi ñaõ taïo ra böôùc ngoaët cuûa söï phaùt trieån trong hôn moät thaäp kyû qua, ñoàng thôøi töøng böôùc goùp phaàn thöïc hieän thaéng lôïi nhöõng muïc tieâu chieán löôïc cuûa thôøi kyø ñoåi môùi. Naêm 1991, Chính phuû ban haønh Quy cheá khu cheá xuaát (Nghò ñònh 322-HÑBT ngaøy 18-10-1991); tieáp ñeán, ngaøy 28-12-1994 Chính phuû ban haønh Nghò ñònh 192/CP veà Quy cheá khu coâng nghieäp. Ñaëc bieät, ñeå tieáp tuïc phaùt trieån khu cheá xuaát - khu coâng nghieäp trong thôøi kyø môùi, ngaøy 24-4- 1997, Chính phuû ban haønh Nghò ñònh 36/CP thoáng nhaát caùc quy cheá khu 2 cheá xuaát - khu coâng nghieäp, taïo ñieàu kieän ra ñôøi vaø phaùt trieån loaïi hình kinh teá khu cheá xuaát - khu coâng nghieäp trong caû nöôùc. Ngay sau Nghò ñònh 322/CP cuûa Chính phuû ban haønh thì thaønh phoá Hoà Chí Minh ñaõ xuùc tieán vieäc xin giaáy pheùp thaønh laäp khu cheá xuaát Taân Thuaän - ñaây laø khu cheá xuaát ñaàu tieân cuûa thaønh phoá Hoà Chí Minh ñöôïc thaønh laäp vaø cuõng laø khu cheá xuaát ñaàu tieân cuûa Vieät Nam.

Söï ra ñôøi cuûa khu cheá xuaát Taân Thuaän laø böôùc môû maøn tích cöïc cho söï hình thaønh vaø phaùt trieån cuûa heä thoáng khu cheá xuaát - khu coâng nghieäp cuûa thaønh phoá Hoà Chí Minh. Khu cheá xuaát Taân Thuaän - moät hình thöùc toå chöùc saûn xuaát coâng nghieäp taäp trung theo laõnh thoå ñaàu tieân cuûa thaønh phoá cuõng nhö cuûa caû nuôùc - ñaõ taïo ñöôïc moät moâ hình toå chöùc saûn xuaát môùi coù hieäu quaû, moät hình maãu tieân tieán veà cô cheá quaûn lyù moät cöûa taïi choã hôïp vôùi xu theá thôøi ñaïi. Töø naêm 1991 trôû ñi, ñeå taïo ñieàu kieän ñaåy nhanh toác ñoä phaùt trieån coâng nghieäp, thöïc hieän ñöôøng loái phaùt trieån coâng nghieäp hoùa, hieän ñaïi hoùa, Thaønh uûy - UÛy ban nhaân daân thaønh phoá Hoà Chí Minh ñaõ ban haønh vaø aùp duïng nhieàu chính saùch veà theå cheá tham gia ñaàu tö xaây döïng vaø hoaït ñoäng khu cheá xuaát - khu coâng nghieäp treân ñòa baøn thaønh phoá. Chính vì theá, töø sau Taân Thuaän (naêm 1991) ñeán 2004, vôùi gaàn 15 naêm hình thaønh vaø phaùt trieån, thaønh phoá Hoà Chí Minh ñaõ coù ñeán 13 khu cheá xuaát - khu coâng nghieäp ñöôïc xaây döïng.

Caùc khu cheá xuaát - khu coâng nghieäp treân ñòa baøn thaønh phoá Hoà Chí Minh sau gaàn 15 naêm hoaït ñoäng ñaõ ñem ñeán nhöõng thaønh quaû raát to lôùn vaøo söï nghieäp phaùt trieån kinh teá - xaõ hoäi cuûa thaønh phoá, taïo theá vaø löïc cho 3 thaønh phoá Hoà Chí Minh ñeå giöõ vöõng cho thaønh phoá luoân laø laù côø ñaàu trong Vuøng kinh teá troïng ñieåm phía Nam. Thöïc hieän nghieân cöùu ñeà taøi “Söï hình thaønh vaø phaùt trieån caùc khu cheá xuaát - khu coâng nghieäp ôû thaønh phoá Hoà Chí Minh (1991 - 2004)” luaän vaên muoán tìm hieåu kyõ hôn veà söï ra ñôøi, ñaëc ñieåm, vai troø, vò trí, con ñöôøng phaùt trieån… cuûa loaïi hình kinh teá ñaëc bieät naøy, ñoàng thôøi qua ñoù seõ tìm hieåu nhöõng aûnh höôûng cuûa noù ñoái vôùi söï chuyeån bieán kinh teá - xaõ hoäi treân ñòa baøn thaønh phoá Hoà Chí Minh noùi rieâng vaø caû nöôùc noùi chung. Ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu Ñoái töôïng nghieân cöùu cuûa ñeà taøi luaän vaên laø quaù trình hình thaønh vaø phaùt trieån cuûa caùc khu cheá xuaát, khu coâng nghieäp cuûa thaønh phoá Hoà Chí Minh döôùi taùc ñoäng cuûa caùc chuû tröông, chính saùch cuûa Ñaûng vaø Nhaø nöôùc ta, nhaát laø cuûa Thaønh uûy, UÛy ban nhaân daân thaønh phoá Hoà Chí Minh. Phaïm vi thôøi gian nghieân cöùu cuûa ñeà taøi laø toaøn boä quaù trình töø khi hình thaønh (1991), traûi qua caùc giai ñoaïn phaùt trieån cuûa caùc khu cheá xuaát, khu coâng nghieäp ñeán naêm 2004.

Khoâng gian nghieân cöùu chính cuûa ñeà taøi laø taát caû nhöõng khu cheá xuaát, khu coâng nghieäp ñaõ ra ñôøi vaø hoaït ñoäng trong suoát 14 naêm (1991 - 2004) treân ñòa baøn thaønh phoá Hoà Chí Minh. Lòch söû nghieân cöùu vaán ñeà Tuy coù lòch söû hình thaønh vaø phaùt trieån coøn khaù non treû so vôùi caùc loaïi hình kinh teá khaùc ôû Vieät Nam (chöa ñaày 20 naêm), nhöng vì laø moät loaïi hình kinh teá ñaëc bieät, coù söùc taùc ñoäng maïnh ñeán coâng cuoäc coâng nghieäp hoùa, hieän ñaïi hoùa ñaát nöôùc neân caùc coâng trình nghieân cöùu, saùch, baùo… vieát veà khu cheá xuaát, khu coâng nghieäp töông ñoái phong phuù vaø ña daïng, nhìn 4 nhaän ñöôïc nhieàu maët coù lieân quan - caû thaønh töïu vaø haïn cheá.