Chương 1: Một số vần đề lý luận về thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào phát triển bền vững khu công nghiệp của một địa phương Chương 2:Thực trạng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào phát triển bền vững Khu công nghiệp Thăng Long II của tỉnh Hưng Yên Chương 3: Giải pháp, kiến nghị đối với Khu công nghiệp Thăng Long II của tỉnh Hưng Yên trongviệc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào phát triển bền vững 7 CHƢƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THU HÚT ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI VÀO PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG KHU CÔNG NGHIỆP CỦA MỘT ĐỊA PHƢƠNG 1. Yêu cầu của phát triển bền vững đối với thu hút đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài Theo Lê Thế Giới (Tạp chí Khoa học và Công nghệ, Đại học Đà Nẵng - số 4(27), 2008), cho rằng: “Nội hàm củaPTBV KCN không nằm ngoài ba mục tiêu của PTBV là phát triển có hiê ̣u quả về kinh tế ; phát triển hài hòa về mặt xã hô ̣i , nâng cao chấ t lươ ̣ng cuô ̣c số ng của người lao động; và khai thác hơ ̣p lý , sử du ̣ng tiế t kiê ̣m tài nguyên thiên nhiên , bảo vệ và nâng cao chất lượng môi trường trong và ngoài KCN”. PTBV các KCN được đặt trong khung khổ PTBV chung, có tính đến đặc thù các KCN vừa là một thực thể kinh tế độc lập với khu vực kinh tế khác của địa phương, vừa là tập trung sản xuất công nghiệp với mật độ cao có quan hệ với các khu vực khác của nền kinh tế, cộng đồng dân cư và môi trường về trao đổi chất. Do đó, PTBV KCN là duy trì sự tăng trưởng kinh tế với tốc độ cao liên tục, ổn định dài hạn không những của bản thân KCN, mà còn của các doanh nghiệp KCN; sử dụng hợp lý và hiệu quả các nguồn lực, từ đó tích cực thực hiện trách nhiệm bảo vệ môi trường trong KCN và ngoài KCN và trách nhiệm xã hội.
Trong khi đó, FDI luôn có vị trí quan trọng trong nguồn vốn dành cho đầu tư phát triển, và bảo đảm cho yêu cầu tăng trưởng của đất nước. Ngày nay, các dự án FDI được thu hút chọn lọc theo hướng chất lượng cao, nhằm góp phần đổi mới theo chiều sâu mô hình tăng trưởng, quá trình tái cơ cấu nền kinh tế được thúc đẩy, chú trọng đến hiệu quả, chất lượng của tăng trưởng và tính bền vững. Vì vậy, thu hút FDI phải đảm bảo các yêu cầu: 8 - Về kinh tế Trong quá trình đầu tư cũng như quá trình thu hút FDI thì lợi ích của cả bên tiếp nhận đầu tư và bên đầu tư đều phải được đảm bảo. Đối với bên tiếp nhận đầu tư phải thu được những lợi ích nhưkinh tế tăng trưởng với tốc độ cao, đảm bảo tính bền vững và phát triển ổn định; thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh theo định hướng công nghiệp hóa - hiện đại hóa, phát triển công nghiệp sạch và đặc biệt là thân thiện môi trường, không gây ô nhiễm.
Đối với bên đầu tư phải có các lợi ích như sử dụng được nguồn nguyên vật liệu và nguồn nhân lực rẻ hơn, từ đó lợi nhuận thu được khi đầu tư cao. Đặc biệt, cần chú trọng, ưu tiên thu hút các dự án FDI có sử dụng công nghệ tiên tiến, tiết kiệm nguyên liệu, tư liệu sản xuất, ít gây tác động tiêu cực đến môi trườngđể nhằm tích cực thực hiện quá trình tái cơ cấu nền kinh tếthành công theo định hướng PTBV. - Về xã hội Các mục tiêu về tiến bộ và công bằng xã hội, xóa đói giảm nghèo, tạo việc làm, ổn định và tăng thu nhập, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe và chất lượng giáo dục, từ đó trình độ dân trí, nghề nghiệp cần được đảm bảo và quan tâm. Để thực hiện được các mục tiêu này cần có những biện pháp đồng bộ.
Chính vì vậy, phải cam kết chương trình và kế hoạch về đào tạo, bồi dưỡngnguồn nhân lực,đểcótrình độ tương xứng với khu vực và ngang tầm quốc tế khi thực hiện thu hút FDI, cũng như phải thực hiện khi đầu tư. Để từ đó, phải đảm bảo nguồn nhân lực có kỹ năng khi tham gia vào các ngành, lĩnh vực khoa học công nghệtiên tiến và hiện đại. - Về môi trường Ngày nay, thu hút FDI đểđảm bảo mục tiêu PTBVyêu cầu các nhà đầu tưphải đảm bảotuân thủ được các tiêu chuẩn về bảo vệ môi trường, có đủ điều kiện để xây 9 dựng các hạng mục công trình hệ thống xử lý nước thảivà chất thải rắn công nghiệp, sử dụng công nghệ ít phát thải khí các-bon theo định mứctiêu chuẩn của thế giới, nếu theo tiêu chuẩn COP21 hàng năm phải có cam kết định mức giảm phát thải khí các-bon. Máy móc, trang thiết bị tiên tiến phải được các nhà đầu tư nhập khẩu phù hợp với từng loại dự án, không nhập khẩu công nghệ lạc hậu, đối với dự án công nghệ caophải có tỷ lệ hợp lý vốn đầu tư phát triển nguồn lực.
Từ đó, thúc đẩy cơ cấu kinh tế dịch chuyển theo hướng bền vững, tăng trưởng xanh được chú trọng, thân thiện môi trường và tiết kiệm năng lượng. Các yếu tố ảnh hƣởng đến thu hút đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài vào phát triển bền vững khu công nghiệp của một địa phƣơng 1. Nhóm các yếu tố thuộc về Nhà nước Trung ương 1. Quy hoạch phát triển các khu công nghiệp Quy hoạch phát triển các KCN theo nguyên lý chung phải được xem xét trên hai khía cạnh là quy hoạch chi tiết và quy hoạch tổng thể, được phê duyệt bởi hai cấp có thẩm quyền: Thủ tướng Chính Phủ phê duyệt quy hoạch tổng thể, quy hoạch chi tiết được UBND tỉnh phê duyệt.
Hệ thống pháp luật về phát triển các khu công nghiệp Hiện nay, đã hình thành, phát triển một cách đồng bộhệ thống pháp luật về KCN, KKT, tạo động lực để đẩy mạnh phát triển KCN, KKT theo định hướng và mục tiêu chiến lược của nhà nước. Bộ máy tổ chức quản lý các khu công nghiệp Bộ máy tổ chức quản lý KCN của nhiều nước trên thế giới về cơ bản cũng được tổ chức tại hai cấp: cấp trung ương, thành lập Bộ Quản lý KKT, Tổng cục quản lý KKT, KCN trực thuộc Chính phủ hoặc Cục quản lý KCN, KKT trực thuộc Bộ quản lý chuyên ngành; còn cấp địa phương được thành lập Cục quản lý KCN địa phương. Nhóm các yếu tố thuộc về chính quyền địa phương 1. Quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương Quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của các KCN, nếu quy hoạch tốt sẽ tạo động lực thúc đẩy sự phát triển hoặc ngược lại.
Quy hoạch phát triển các khu công nghiệpcủa địa phương Quy hoạch chi tiết cần phải bảo đảm các nội dung so với quy hoạch tổng thể phải phù hợp, như: về vị trí, không gian kiến trúc cảnh quan;cácngành, lĩnh vực có lợi thế so sánh, được khuyến khích đầu tư phải thu hút đầu tư;chính sách phát triển công nghệ, trình độ nghiên cứukhoa học; khả năng kết nối, liên kết kinh tế; khả năng cung ứng nguồn nhân lực;đảm bảo môi trường trong sạch,…để đảm bảo bền vững trên ba lĩnh vực kinh tế, xã hội và môi trường ngay từ khâu quy hoạch. Bộ máy tổ chức và năng lực của ban quản lý các khu công nghiệpđịa phương Bộ máy tổ chức của BQL các KCN có vai trò, vị trí và ý nghĩa quan trọng đối với PTBV các KCN tại một địa phương, nếu bộ máy tốt thì việc nghiên cứu, đề xuất và tổ chức thực thi cơ chế chính sách trực tiếp đối với KCN của địa phương mới hiệu quả, tổ chức bộ máy không tốt sẽ làm ảnh hưởng đến quá trình phát triển một cách trực tiếp và làm giảm vai trò, chức năng, quyền hạncủa các BQL các KCN đối với quá trình phát triển của địa phương về kinh tế - xã hội. Nhóm các yếu tố thuộc về các doanh nghiệp trong khu công nghiệp 1. Năng lực tài chính của các doanh nghiệptrong khu công nghiệp Ý nghĩa của việc thu hút các doanh nghiệp có năng lực tài chính mạnh đầu tư vào KCN rất quan trọng, góp phần tích cực thực hiện có hiệu quả các nội dung PTBV các KCN, đặc biệt là các doanh nghiệp trong KCN phải có năng lực tài chính mạnh sẽ kiểm soát được các rủi ro về kinh tế, trong hoạt động sản xuấtchủ động 11 kiểm soát được các yếu tố đầu vào và đầu ra, gia tăng được sản lượng, gia tăng giá trị sản xuất, có điều kiện để chú trọng đến những vấn đề xã hội, tạo dựng hình ảnh và uy tín trên thị trường bằng việc cung cấp sản phẩm, dịch vụ chất lượng, giá thành hạ, tăng khả năng cạnh tranh.
Trái lại, các doanh nghiệp trong KCN có khả năng tài chính hạn chế sẽ có tác động trực tiếp đến PTBV các KCN, không thể đầu tư nhà máy, xí nghiệp theo đúng tiến độ cam kết, thời gian triển khai dự án kéo dài, khả năng tiếp cận các cơ hội thị trường thấp, trách nhiệm đối với người lao động thực hiện còn hạn chế,… 1. Trình độ khoa học công nghệ và quản lý của các doanh nghiệp trongkhu công nghiệp Để PTBV các KCN trong nền kinh tế hội nhập và cạnh tranh, thì trình độ công nghệ được coi là một trong những yếu tố quan trọng. Vấn đề đó đã và đang đặt ra cho các doanh nghiệp trong KCN những yêu cầu bức thiết về đầu tư công nghệ mới, công nghệ nguồn và đổi mới,để chất lượng sản phẩm được cải thiện và nâng cao, hạ thấp giá thành sản phẩm, tạo ưu thế để cạnh tranh trên thị trường. Như vậy, đầu tư công nghệ mới sẽ giúp các doanh nghiệp trong KCNcải thiện điều kiện làm việc và tăng năng suất lao động,giảm tiêu hao nguyên nhiên vật liệu,đa dạng hóa mẫu mã sản phẩm,củng cố, duy trì và mở rộng thị phần,… Do đó, các doanh nghiệp trong KCN khi được đầu tư công nghệ khoa học hiện đại, đầu tư đổi mới công nghệ theo hướng đi tắt đón đầu sẽ góp phần thực hiện tốt các nội dung PTBV các KCN, đồng thời khắc phục các mặt tiêu cực ảnh hưởng tới PTBV các KCN.
Khi trình độ khoa học công nghệ của các doanh nghiệp trong KCN ở mức đảm bảo được các yêu cầu cạnh tranh về thị phần hàng hóa sản phẩm thì đòi hỏi kéo theo doanh nghiệp trong KCN cũng cần có lực lượng lãnh đạo, quản lý doanh nghiệp có trình độ quản lý tương xứng với mức độ thay đổi về trình độ công nghệ.