Chương 1: Những vấn dé lý luận vé giãi quyét tranh chấp thương mai bằng hòa giải va lý luận pháp luật về giải quyết tranh chấp thương mại bang ha giải Chương 2: Thực trang pháp luật về giãi quyết tranh chấp thương mai bằng hòa giải 6 Việt Nam. Chương 3: Một số kiến nghĩ và giải pháp hoàn thiện pháp luật vẻ giãi quyết tranh chấp thương mai bằng hòa giải ở Việt Nam. CHUONG1 NHUNG VAN DE LÝ LUẬN VE GIẢI QUYET TRANH CHAP THUONG MẠI BẰNG HÒA GIẢI VÀ LÝ LUẬN PHAP LUAT VE GIẢI QUYET TRANH CHAP THƯƠNG MẠI BẰNG HOA GIẢI 111. Những vấn đề lý luận về giải quyết tranh chấp thương mại bằng hòa.
Khái niệm đặc điểm tranh chấp thương mai a) _ Khái niệm tranh chấp thương mại Chúng ta không sống trong một thé giới hoàn hảo. Bắt đồng va tranh chap có. thể xảy ra bat kỹ lúc nao, trong bat kỳ lĩnh vực nào của đời sing Hoạt động, thương mại cũng không phải ngoại lê, tranh chấp thương mai la một trong những, xuyên diễn ra trong hoạt đồng của nên kinh tế thi trường, Tính chất thường xuyến ‘va hậu quả của tranh chấp thương mại gây ra cho các chủ thể tham gia tranh chấp nói riêng vả cho cả nên kinh tế nói chung, pháp luật Viết Nam cũng đã sớm có những quan têm nhất định đến hoạt đông nay cũng như các phương thức giãi quyết thông qua các quy định cụ thể trong nhiêu văn ban pháp luật 'Ở Việt Nam, khái niệm tranh chấp thương mai trong từng giai đoạn la khác nhau va có nhiều cách hiểu khác nhau. Lân đầu tiên khái niệm tranh chấp thương.
mại được ghi nhận tại Điều 238 Luât Thương mai năm 1907 như sau. “Tran chấp thương mat là tranh chấp phát sinh do việc không thực hiện hoặc thực hiện không ding hợp đồng trong hoạt động thương mai”. Bên cạnh đó, Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế năm 1904! vá Nghĩ định số 116/1904/NĐ-CP2 chủ yếu liệt kê các tranh chấp được gọi là các tranh chấp kinh tế như tranh chấp vẻ hợp đồng lanh tế, tranh chấp giữa công ty với thành viên công ty, thành viên. công ty với nhau hoặc tranh chap liên quan đến mua ban cổ phi , trái phiếu.
Theo khoản 2 Điều 5 Luật Thương mai 1997 quy định: “Hot động thương mat bu 12 hip ah Brae gấtguyết các vụ mkt năm 1994 "Điều 1 Ngủ đnh số 116/1904/NĐ-CP là việc thực hiện một hay nhiều hành vi thương mat của thương nhân, bao gầm vide mia bản hằng hoá, cung tng dich vụ thương mat và các hoạt động xúc tiến thương mat nhằm mục dich lợi nhuận hoặc nhằm thee hiện các chỉnh sách Kinh tổ - vã, 1-” Nghĩa la, hoạt đông thương mai chi bao gồm ba nhóm: Hoạt ding ‘mua bán hàng hóa, cũng ứng dich vụ thương mại vả các hoạt đồng xúc tiến thương mại. Dựa vào quy định nay, có thé thấy, Luật Thương mai 1907 đã loại ‘od rat nhiều tranh chấp mã xét về bản chất thi các tranh chấp đó có thể được coi Ja tranh chap thương mại. Có thể thay, hoạt động thương mai theo quy định của. Luật Thương mai năm 1997 rất hep so với quan niệm quốc tế vé thương mai.
Vì vay, đã dẫn đến các xung đột pháp luật trong hệ thông pháp luật, giữa pháp luật quốc gia và pháp luật quốc tế, trong đó có cả những Công ước quốc tế quan trọng, mà Việt Nam đã là thảnh viền (Công ước New York năm 1958) gây không ít những trở ngại, rắc rối trong thực tiễn áp dung va chính sách hội nhập” Lân lượt từ Pháp lệnh Trọng tai Thương mai năm 2003 vả Luật Thương mại. 2005, các nha lảm luật không còn trực tiếp đưa ra định nghĩa vẻ tranh chất thương mại ma chỉ tập trung nghiên cứu va phát triển về “hoạt động thương, mại"*. Theo quy định tại khoăn 2 Điểu 3 Pháp lênh TTTM 2003 thì hoạt động thương mại là việc thực hiện một hay nhiều hành vi thương mại của cá nhân, tổ chức linh doanh bao gồm: mua bán hang hóa, cung ứng dich vu; phân phối, đai diện, dai li thương mại, lí gũi, thuê, cho thuế, xây dựng, tu vấn; kĩ thuật, li xăng, đầu ty, tải chính, ngân hang; bao hiểm, thăm do, khai thác, vận chuyển hang hóa, "hành khách bang đường hang không, bi , đường sắt, đường bô vả các hành vi thương mai khác theo quy định của pháp luật Luật Thương mai 2005 đã đưa ra một khái niệm tương đối don giãn so nhưng cũng đã ham chứa lột tà được nội ham cia hoạt đồng thương mai. Tai khoản 1 Điều 3 Luật Thương mại 2005 quy.
định như sau: "Hoạt động thương mai là hoạt động nhằm mục đích sinh lợi, bao Thương masini 203, win 1 Dida 3 Luật Tương mai 2005 ©hon 3 Điều ? Pháp Enh TTTM nấm 2003 gồm mua ban hang hoá, cung ứng dich vụ, dau tu, mic tiên thương mại và các hành động nhằm mục dich sinh lợi khác”. Khai niệm nảy mở réng hoạt động thương mại bao gồm tất cả moi hoạt đông có mục đích sinh lợi. Hướng tiếp cận nay cho thấy khái niệm về hoạt đồng thương mai đã thể hiện sự tương đồng với khái niệm kinh doanh trong Luật Doanh nghiệp 19998, Luật Doanh nghiệp 2005” cũng như Luật Doanh nghiệp năm 2020% Như vậy, đưa vào sự phát triển của định nghĩa "hoạt động thương mai”, có thể thay các loại tranh chấp thương mại đã được mỡ rông hơn so với khi Luật Thương mại 1907, đã tạo ra sự tương ding trong quan niệm về thương mai vả tranh chấp thương mai của pháp luật Việt ‘Nam với chuẩn mực chung của pháp luật vả thông 1é quốc tế Theo đó, Khoản 1 Điều 29 Bộ luật Tô tung Dân sự năm 2004, sửa, đổi bỗ sung năm 2011, nay được thay thé bởi Bồ luật Tổ tụng Dân sự năm 2015 đã quy định theo hướng liết kê các tranh chấp vé kinh doanh, thương mai thuộc thẩm quyển. giải quyết của Tòa án, gồm tranh chấp phát sinh trong hoạt động kinh doanh, thương mại giữa cả nhân, tổ chức có đăng ky kinh doanh với nhau và đều có mục đích lợi nhuận.
Tuy sử dung thuật ngữ các tranh chấp kinh doanh, thương mai nhưng vé nội ham thì tương đồng với các tranh chấp thương mại theo Luật Thương mai 2005. Tir các tiếp cận trên, có thể hiểu: Tranh chấp thuong mat là những. thuẫn Gá ông hay xung đột) về quyén và ngiữa vụ giữa các bên trong qué trình thực. Tiện các hoạt động thương mại b) Dac điểm của tranh cả thương mại Thứ nhất, tranh chap thương mai lả những mau thuẫn (bat dong hay «ung đột) 'vê quyển va nghữa vụ giữa các bên trong méi quan hệ cụ thể, ‘Mau thuẫn đượch 1a trang thái xung đột, đổi xửng nhau vẻ quyển va nghĩa vu giữa các bên tranh chấp.
Quan hệ thương mai va bat đồng giữa các bên trong 1999 “Trương mại xâm 2005 °Rhoän 21 Điều £ hột Trương umn 2020 quan hệ thương mai la điều kiện cần va di để tranh chấp phát sinh. Trong hoạt đông thương mai, các bên vừa hợp tác đồng thời vừa cạnh tranh nhau để đạt được những mục đích dé ra. Do đó, việc phát sinh những mâu thuẫn, bat đồng, trong qua trình thực hiện quyển và nghĩa vu của các bên là diéu tắt yếu. Các quan hệ thương mai có bản chất là các quan hệ tai sẵn nên nội dung tranh chấp thưởng liên quan trực tiếp tới lợi ích kính tế của các bên.
Thông thường, những mâu thuấn bat đồng vẻ quyển va nghĩa vụ giữa các bên phát sinh trong các mối quan hệ cu thể bao gồm: (1) Mua ban hang hoá, cũng ứng dich vụ, phân phối, dai dién, dai lý, ký gửi, thuê, cho thuê, thuê mua, xây dựng, tư vần kĩ thuật, van chuyên hang hoa, hành. khách bằng đường sắt, đường bộ, đường thủy nội địa, van chuyển hang hoá, hành khách bằng đường hàng không, đường mua bán phiếu, trai phiếu và các giấy từ có giá khác, dau tư tai chính, ngân hang, bảo hiểm, thăm đo, khai thác. (2) Tranh chấp về quyển sở hữu trí , chuyển giao công nghệ giữa cá nhân, tổ chức với nhau va déu có mục đích lợi nhuận. (3) Tranh chấp giữa công ty với các thanh viên của công ty, giữa các thành.
viên cia công ty với nhau liên quan dén việc thành lập, hoạt động, giải thể, sắp nhập, hợp nhất, chia, tách, chuyển đổi hình thức tổ chức của công ty. (4) Tranh chấp khác về kánh doanh, thương mai ma pháp luật cỏ quy định. Tiuứ hai những mâu thuẫn (bat đồng hay xung đột) về quyền va nghĩa vụ giữa các bên phải phat sinh từ hoạt đồng thương mai Căn cứ phát sinh tranh chấp thương mại lé hảnh vi vi pham hợp đỏng hoặc vi phạm pháp luật. Trong nhiễu trường hop, tranh chấp thương mại phát sinh do các bên có vi phạm hop đẳng và sâm hai lợi ich của nhau, tuy nhiên cũng có thể có những vi phạm xâm hại lợi ích của các bên nhưng không làm phát sinh tranh chap.
Đôi với tranh chấp thương mại phải là những mâu thuẫn, bat đông về quyền và nghĩa vụ giữa các bên phát sinh từ những hoạt đông nhằm mục đích sinh lợi, ‘bao gồm mua ban hang hoá, cung ứng dich vu, dau tư, xúc tiền thương mại vả. các hoạt động nhằm mục đích sinh lợi khác. w Thứ ba, về chủ thể, tranh chap thương mai chủ yếu là những tranh chấp phát sinh giữa các thương nhân (cá nhân, pháp nhân) kinh doanh với nhau. "Ngoài thương nhân là chi thé chủ yêu của tranh chấp thương mai, trong những, trường hợp nhất định, các cá nhân, tổ chức khác (không phãi là thương nhân) cũng có thể lả chủ thé của tranh chấp thương mại khi trong các giao dịch trên.
‘bén không có mục dich sinh lợi chọn ap dụng Luật thương mai®, Khoa học pháp lý gọi giao dịch nay là giao dich hỗn hợp. Về ban chất, hoạt động không nhằm. mục dich sinh lợi của một bên trong giao dịch với thương nhân không phải là hoạt đồng thương mai thuần túy, nhưng bên không nhằm mục đích sinh lợi đã chọn áp dụng luật thương mại thì quan hệ này trỡ thành quan hệ pháp luật thương ‘mai và tranh chấp phát sinh từ quan hệ pháp luất này phải được quan niệm là tranh chấp thương mai. Tóm lại, tranh chấp thương mại đã trở thánh một hiện tượng tắt yếu khách quan của nên kinh tế thi trường Khi tranh chấp thương mại phát sinh di hỗi cằn được giải quyết một cách minh bach, hiệu quả dé bảo về quyền, lợi ích hop pháp của các chủ thé, gop phan ngăn ngừa sự vi phạm phép luật trong hoạt động thương mai, bão dm trật tự pháp luật, xã hội.