Chương 1: Những vấn dé lý luận về hoán đổi nợ xấu thành vốn góp doanh nghiệp để xử lý nợ xấu của ngân hàng thương mại và pháp luật điều chỉnh việc hoán đổi nợ xấu của ngân hàng thương mại thành vốn góp trong quá trình xử lý nợ xâu; Chương 2: Thực trạng quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng pháp luật về hoán đổi nợ xấu của ngân hàng thương mại thành vốn góp trong quá trình xử lý nợ xâu; Chương 3: Kinh nghiệm pháp lý của một số quốc gia về hoán đổi nợ xấu của ngân hàng thương mại thành vốn góp của doanh nghiệp dé xử ly nợ xấu và bài học cho Việt Nam; Chương 4: Đề xuất xây dựng và hoàn thiện pháp luật về hoán đổi nợ xấu của ngân hàng thương mại thành vốn góp trong quá trình xử lý nợ xấu. Những luận điểm khoa học cơ bản rút ra từ việc nghiên cứu đề tài - Việc nghiên cứu các nội dung lý luận và pháp lý về hoán đổi nợ xấu thành vốn góp doanh nghiệp dé xử lý nợ xấu của ngân hàng thương mại và pháp luật điều chỉnh việc hoán đổi nợ xấu của ngân hàng thương mại thành vốn góp trong quá trình xử lý nợ xấu nhằm hướng đến việc hoàn thiện pháp luật về xử lý nợ xấu, góp phần làm lành mạnh hoá tình hình tài chính của nền kinh tế nói chung là cần thiết và có ý nghĩa thiết thực cho các ngân hàng thương mại nói riêng, cho cả nên kinh tê nói chung. - Pháp luật về hoán đổi nợ xấu thành vốn góp của doanh nghiệp dé xử lý nợ xấu của ngân hàng thương mại điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình các ngân hàng thương mại và doanh nghiệp mang nợ thực hiện hoán đổi nợ xấu của ngân hàng thương mại thành vốn góp cổ phan của doanh nghiệp nhằm xử lý nợ xấu, bao gồm mối quan hệ giữa ngân hàng thương mại và doanh nghiệp mắc nợ, giữa cơ quan quan lý nhà nước có thâm quyền đối với ngân hàng thương mại và giữa cơ quan quản lý nhà nước có thâm quyên đôi với doanh nghiệp mắc nợ trong quá trình thực hiện hoán đổi nợ xấu của các ngân hàng thương mại thành vốn góp cô phần của doanh nghiệp mắc nợ. Pháp luật về hoán đổi nợ xấu thành vốn góp doanh nghiệp dé xử lý nợ xấu của ngân hang thương mai bao gồm các nội dung chính như (i) quy định các điều kiện thực hiện hoán đổi nợ xấu thành vốn góp cô phần của doanh nghiệp; (ii) quy định về trình tự, thủ tục thực hiện việc hoán đôi nợ xấu của ngân hàng thương mại thành vốn góp cô phan của doanh nghiệp; (iii) quy định về việc thiết lập cơ chế giám sát từ phía co quan nhà nước có thâm quyền dé thúc đây hoạt động xử lý nợ xấu của các ngân hàng thương mại có hiệu quả.
Việc phân chia các bộ phận chỉ mang ý nghĩa tương đôi vì chúng có môi liên hệ hữu cơ với nhau. - Pháp luật vê hoán đôi nợ xâu của ngân hàng thương mại thành vôn góp trong quá trình xử lý nợ xâu cân phải phải được xây dựng và hoàn thiện nhanh chóng dé đáp ứng yêu câu vê xử lý nợ xâu của các ngân hàng thương mai từ thực tiễn và đòi hỏi của nên kinh tê trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tê. PHAN THỨ NHÁT BAO CAO TONG HỢP DE TÀI NỘI DUNG BAO CAO TONG THUAT KET QUÁ THỰC HIỆN DE TÀI “PHAP LUAT DIEU CHỈNH VIỆC HOAN ĐÔI NO XAU CUA NGAN HANG THUONG MAI THANH VON GOP TRONG QUA TRINH XU LY NO XAU” CHUONG 1. NHUNG VAN DE LY LUAN VE HOAN DOI NO XAU THANH VON GOP DOANH NGHIEP DE XU LY NO XAU CUA NGAN HANG THUONG MAI VA PHAP LUAT DIEU CHINH VIEC HOAN DOI NO XAU CUA NGAN HANG THUONG MAI THANH VON GOP TRONG QUA TRINH XU LY NO XAU 1.
Khái quát về hoán đổi nợ xấu thành vốn góp doanh nghiệp dé xử lý nợ xấu của ngân hàng thương mại 1. Khái niệm, đặc điểm Trong thời gian qua, hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) Việt Nam đã phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, trong đó điển hình là vấn đề nợ xấu. Được coi là nguyên nhân chính kìm hãm sự lưu thông của dòng tin dụng trong nền kinh tế, nợ xau đã trở thành nỗi lo thường trực của nhiều ngân hàng thương mại ở Việt Nam cũng như trên thế giới. Để xử lý nợ xấu, một trong những giải pháp được đưa ra là thực hiện hoán đổi nợ xấu thành vốn góp.
Khái niệm “hoán đổi nợ thành vốn góp” được hiểu là “việc chủ nợ hoặc tô chức thay vì thu hồi tiền nợ đã cho doanh nghiệp vay, ho sẽ lấy khoản nợ phải thu đó dé ‘mua’ chính cô phần của doanh nghiệp hoặc một đối tác quan tâm mua lại chính khoản nợ đó từ chủ nợ với giá tương đương hoặc theo thỏa thuận.”” Với ý nghĩa tương tự, có quan điêm cho răng hoán đôi nợ thành vôn góp đơn giản là “việc ! Xem: Nguyễn Văn Thọ và Nguyễn Ngọc Linh, Xử jý nợ xấu bằng biện pháp chuyển nợ thành vốn góp tại Viét Nam — Hién trạng và kiến nghị, https://luattaichinh.com/2014/05/22/xu-l-no-xau-bang-bien-php-chuyen-no-thnh- von-gp-tai-viet-nam-hien-trang-v-kien-nghi/, truy cập ngày 20/5/2018 một chu nợ thay vì thu hồi tiền nợ đã cho doanh nghiệp vay, họ sẽ lay khoản nợ phải thu đó dé ‘mua’ chính cổ phần của doanh nghiệp (thường là cổ phan phát hành thêm) với giá tương đương hoặc theo thỏa thuận giữa hai bên.”” Đứng trên góc độ chủ nợ, việc hoán đôi nợ thành vốn góp mang tính thủ thuật dé thu hồi nợ khi các con nợ rơi vào bước đường cùng. Khoản nợ xấu của doanh nghiệp đối với ngân hàng coi như được xóa, thay vào đó sẽ là phần vốn điều lệ thuộc quyền sở hữu của chủ nợ. Do đó, hướng xử lý này giúp các ngân hàng “làm đẹp” báo cáo tài chính và tránh được việc thực hiện nghĩa vụ trích lập dự phòng đối với khoản nợ mất khả năng thanh toán.” Với việc đưa ra khái niệm về chuyền đổi nợ thành vốn góp, nhiều chuyên gia cho rằng khi hoán đổi nợ thành vốn góp, chủ nợ sẽ trở thành chủ sở hữu của doanh nghiệp bị mắc nợ." Tuy nhiên, ở đây cần lưu ý, việc chủ nợ hoán đôi no thành vốn góp của doanh nghiệp bị mắc nợ sẽ được coi là việc chủ nợ chuyển đối tư cách thành người sở hữu một phần hoặc toàn bộ doanh nghiệp tùy từng trường hợp theo quy định pháp luật. Chăng hạn, trong lĩnh vực ngân hàng, theo Điều 129 Luật Các Tổ chức tin dụng năm 2010, mức góp vốn, mua cô phần của ngân hàng thương mại không được vượt quá 11% vốn điều lệ của doanh nghiệp nhận vôn góp.
Do đó, tỷ lệ giới hạn của việc hoán đôi nợ xâu của ngân hàng “ Minh Huyền, Chuyén nợ thành vốn góp từ lý thuyết tới thực tế, http://cafef.vn/doanh- nghiep/chuyen-no-thanh-von-gop-tu-ly-thuyet-toi-thuc-tien- chn, truy cập ngày 20/9/2018 3 Chuyển nợ xấu thành vốn góp: “Phao” cứu sinh hay chỉ làm cảnh', http://antt.vn/chuyen- no-xau-thanh-von-gop-phao-cuu-sinh-hay-ch1-lam-dep-10906.htm, truy cập ngày 20/9/2018 * Xem: Vân Linh, Chuyển nợ thành vốn góp: Chỉ mới làm đẹp số sách, http://tinnhanhchungkhoan. vn/tien-te/chuyen-no-thanh-von-gop-chi-moi-lam-dep-so-sach- 127520.html, truy cập ngày 20/9/2018 va Chuyển nợ xấu thành vốn góp: “Phao” cứu sinh hay chỉ ‘lam cảnh', http://antt.vn/chuyen-no-xau-thanh-von-gop-phao-cuu-sinh-hay-chi-lam- dep-10906.htm, truy cập ngày 20/9/2018 thương mại thành vốn góp của một doanh nghiệp sẽ không được phép vượt quá 11% vốn điều lệ của doanh nghiệp nhận vốn góp. Từ các nội dung như đã phân tích ở trên, nhóm tác giả cho rằng việc hoán đổi nợ xấu thành vốn góp doanh nghiệp dé xử lý nợ xấu của ngân hàng thương mại nên được hiểu là việc ngán hàng thương mại thay vì thu hồi tiền nợ đã cho doanh nghiệp vay, sẽ lấy khoản nợ xấu phải thu đó dé ‘mua’ chính cô phan của doanh nghiệp (thường là cỗ phan phát hành thêm) với giá tương đương hoặc theo thỏa thuận giữa hai bên và trở thành chủ sở hữu một phan doanh nghiệp nham xử lý nợ xấu. Về bản chất, hoạt động hoán đổi nợ xấu thành vốn góp của doanh nghiệp không làm giảm bớt rủi ro trong hoạt động của các ngân hàng thương mại, mà nó chỉ làm chuyên đổi rủi ro hoạt động từ hình thức này sang hình thức khác.
Hay nói cách khác, việc hoán đổi vốn cho vay được đánh giá là không có khả năng thu hồi khi đến hạn thành vốn góp của doanh nghiệp chỉ là việc chuyển đối khoản tin dụng của ngân hàng thương mai sang hình thức đầu tư tài chính vào doanh nghiệp, do đó, rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại sẽ được chuyên đổi thành rủi ro đầu tư tài chính. Khi đó, về phương diện thống kê, tỷ lệ rủi ro tin dụng (chang hạn như tỷ lệ nợ xấu) của ngân hàng thương mai sẽ giảm nhưng tỷ lệ rủi ro tài chính lại tăng lên, bởi vậy, tông rủi ro hoạt động của ngân hàng thương mại là không đổi xét tại thời điểm hoán đổi nợ xấu thành vốn góp của doanh nghiệp.” Việc hoán đổi nợ xấu của ngân hàng thương mại thành vốn góp của doanh nghiệp được coi là một trong những biện pháp để xử lý nợ xấu của ngân hàng thương mại với một số đặc trưng cơ bản như: > Xem: Trần Công Hòa và Đỗ Thi Trà Linh, “Xử lý rủi ro bằng biện pháp chuyền vốn vay ngân hàng thành vốn góp cô phần — Đôi điều bàn luận và khuyến nghị”, Tap chi Ngân hàng, số 24 — Tháng 12/2012, tr. 32 Một là, về cơ ché thực hiện, hoán đổi nợ xấu thành vốn góp của doanh nghiệp được thực hiện theo cơ chế thị trường, tức là thực hiện theo sự tự nguyện và thỏa thuận giữa ngân hàng thương mại và doanh nghiệp mắc nợ chứ không có sự bắt ép hay can thiệp của nhà nước. Về phía các ngân hàng thương mại, việc tiến hành hoán đổi nợ xấu phải có khả năng mang lại lợi ích cho ngân hàng trong tương lai, giúp ngân hàng thu hồi lại nguồn vốn tín dụng đã cấp cho doanh nghiệp.
Mục đích thu hồi nợ của ngân hàng có thé đạt được khi ngân hàng xét thấy doanh nghiệp còn có khả năng khôi phục hoạt động kinh doanh, ngân hàng sẽ chấp thuận hoán đổi nợ xấu thành vốn góp, đồng thời có thể cấp thêm vốn cho doanh nghiệp hoặc đứng ra giải quyết nợ của doanh nghiệp với các chủ nợ khác (nếu có) dé giúp doanh nghiệp hoạt động kinh doanh ổn định, tìm kiếm lợi nhuận. Sau đó, ngân hàng có thé nhận lợi tức từ phần vốn góp vào doanh nghiệp hoặc ban lại phần vốn góp vào doanh nghiệp dé thu hồi vốn.