CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐÈ LÝ LUẬN CHUNG VÈ BẢO VỆ QUYÈN LỢI NGƯỜI THAM GIA BẢO HIẾM NHÂN THỌ TẠI VIỆT NAM 1. TÔNG QUAN VÈ QUYỀN LỢI NGƯỜI THAM GIA BẢO HIÊM NHÂN THQ: 1.1 Khái niêm quyền lọi người tham gia bảo hiểm nhân thọ: Người tham gia BHNT là cá nhân hoặc tố chức ký kểt hợp đồng BHNT với DNBH. Người tham gia BHNT cỏ thể là: Bên mua BH là người kỷ kết HĐBH với DNBH và đỏng phí BH. Người được BH là người có sức khoè, tính mạng được BH trong HĐBH.
Người thụ hướng là tô chức, cá nhân được bên mua BH hoặc người được BH chì định đổ nhận tiền BH theo thoá thuận trong HĐBH.2 Khái niệm bảo vệ quyền lọi người tham gia bảo hiểm nhân thọ: Người tham gia BHNT cũng là người tiêu dùng mua các sán phẩm dịch vụ BH nhăm báo vệ và bào đám tương lai cá nhân hoặc gia đình cua người tham gia BHNT. Viộc báo vệ người tiêu dùng trong hợp đồng BHNT là vô cùng cấn thiết vì DNBH là bên chuyên nghiệp, cỏ đây đủ thông tin và kiên thức chuyên môn vê sàn phâm và dịch vụ báo hiêm. Trong khi đỏ, người tham gia BH là người ít có kiến thức về BH, dễ bị mơ hồ về quyền lợi, nghĩa vụ khi tham gia. Và điều quan trọng DNBH là bên soạn thào nhừng điêu khoán hợp đông với nhiêu thuật ngữ chuyên ngành khó hiêu được sừ dụng.
Viộc DNBH sử dụng các hợp đồng theo mẫu đe buộc khách hàng phái chấp nhận toàn bộ các điêu khoản cùa hợp đông mà không được đàm phán lại hoặc không có quyên báo lưu điều này dần đến sự bất cân xứng trong quan hệ hợp đồng, xâm phạm nghiêm trọng nguyên lắc lự do và tự nguyện cam kết, thoả thuận được quy định trong Bộ luật dân sự. Người tham gia BH có quyên tự nguyện tham gia hoặc không tham gia hợp đông theo mầu nhưng do ờ vị trí yểu thế hơn nữa lại có như cầu cấp thiết cần được sử dụng nhừng sân phâm, dịch vụ tài chính nên trong nhiêu trường hợp người tham gia BH hay người tiêu dùng không còn khá năng lựa chọn nào khác và buộc phải ký kết các họp đồng theo mầu do DNBH soạn sẳn làm quyền lợi người tiêu dùng có thế bị thiệt thòi nếu không được bào vệ. 7 chức kinh doanh, được cung cấp chứng từ tài liệu lien quan đen giao dịch; lựa chọn hàng hoá dịch vụ, quyêt định tham gia hay không tham gia giao dịch; yêu câu bôi thường thiệt hại khi hàng hoá dịch vụ không đúng tiêu chuân hay nội dung khác mà lố chức kinh doanh cam kết; khiếu nại, tố cáo, khới kiện hoặc đề nghị lô chức xà hội khới kiện để bão vệ quyền lợi của mình theo quy định của Luật bảo vệ người liêu dùng và các quy định khác cua pháp luật có liên quan. Theo Luật KDBH năm 2000 quy định về quyền cúa BMBH tại khoản 1 Điều 18 như sau BMBH có quyên lựa chọn DNBH hoạt động tại Việt Nam đe mua BH; yêu câu DNBH giái thích các điều kiện, điều khoán BH; cấp giấy chứng nhận BH hoặc đơn BH; đơn phương đinh chì thực hiện hợp đông; yêu câu DNBH trả tiên BH cho người thụ hường hoặc bồi thường cho người được BH theo thoả thuận trong HĐBH khi xảy ra sự kiện BH; được chuyên nhượng HĐBH theo thoả thuận trong HĐBH hoặc theo quy định của pháp luật; và các quyền khác theo quy định cùa pháp luật.
Và tại Điều 21 Luật KDBH 2000 cũng quy định về giài thích HĐBH trong trường họp HĐBH cỏ điều khoản không rõ ràng thỉ điôu khoản đó được giái thích theo hướng có lợi cho BMBH. Luật KDBH năm 2022 đà có hiệu lực áp dụng từ ngày 01/01/2023 cũng có những quy định mới vê báo vệ người tham gia BH như quy định vê thời gian cân nhăc tham gia BH dành cho BMBH theo Điều 35 Luật KDBH 2022 như đổi với các HĐBH có thời hạn trên 01 năm, trong thời hạn 21 ngày kế từ ngày nhận được HĐBH, bên mua BH có quyền từ chôi tiếp tục tham gia BH. Trường hợp bên mua BH từ chối liêp tục tham gia BH thi HĐBH sẽ bị huy bo, bên mua BH được hoàn lại phí BH đà đóng sau khi trừ đi chi phí hợp lý (nếu có) theo thoa thuận trong HĐBH; DNBH không phai bồi thường, tra tiền BH khi xảy ra sự kiện BH. Và quy định cụ thê hơn vê nguyên tắc giao kêt và thực hiện HĐBH tại Điều 16 để đâm báo quyền lợi cùa người tham gia BH khi giao kết và thực hiện hợp đồng.
Theo Điều 21 Luật KDBH năm 2022 quy định về quyền và nghĩa vụ cùa BMBH như sau: quyên lựa chọn DNBH đê giao kêt, yêu câu DNBH cung câp thông tin vê bàn yêu cầu BH, bang câu hói BH, đổi tượng BH, quy tắc, điều kiện điều khoán BH và giải thích các điều kiện, điều khoán BH; cung cấp bằng chứng giao kết họp đồng; hoá đơn; 6 Bào vộ người tiôu dùng trong họp đồng BHNT là tập họp các biện pháp pháp luật, biện pháp tác động của nhà nước nhăm đảm bảo quyôn lợi người liêu dùng được hường đầy đú các quyền và lợi ích họp pháp cùa mình khi tham gia sử dụng dịch vụ BH, đồng thời để phòng ngừa và phòng chổng những hành vi vi phạm quyền được pháp luật bão vệ người tiêu dùng trong quá trinh giao kêt và thực hiện HĐBH.3 Khái niệm về họp đồng bảo hiềm nhân thọ: Họp đồng BHNT là sự thoả thuận giừa bên mua BH và DNBH theo đỏ bên mua BH phải đóng phí bào hiểm, DNBH thực hiện nghĩa vụ BH đổi với người được BH về một trong các trường họp như từ vong, bệnh tật, tai nạn, thương tật,.2 KHÁI QUẤT PHÁP LUẬT VÈ BẢO VỆ NGƯỜI THAM GIA BẢO HIẾM NHÂN THỌ 1.1 Khái niệm pháp luật về bảo vệ người tham gia bảo hiểm nhân thọ Người tham gia BHNT cũng là người tiêu dùng sàn phẩm, dịch vụ lài chỉnh nên người tham gia có quyên được báo vệ theo các quy định cùa pháp luật vê bâo vệ quyên lợi cua người tiêu dùng. Pháp luật về báo vệ quyền lợi trong hợp đồng BHNT là hệ thống các quy phạm pháp luật do Nhà nước ban hành hoặc thừa nhận đâm bào thực hiện, điều chinh các quan hệ phát sinh giừa bên mua BH với DNBH nhằm bảo vệ quyên lợi chính đáng của bân mua BH. Co' chế báo vệ quyền lọi người tham gia báo hiếm nhân thọ ỉ. ỉ Quyên và nghĩa vụ người tham gia báo hiêm nhăn thọ: Đe đảm báo quyền lợi cua người tiêu dùng tham gia hợp đồng BHNT, theo quy định lại Điêu 6 Luật bào vệ người tiôu dùng năm 2010 quy định vê việc người tiêu dùng được bảo vệ thông tin như được đâm báo an toàn, bí mật thông tin cùa mình khi tham gia giao dịch sử dụng hàng hoá, dịch vụ hoặc trong trường họp thu thập thông tin thi cần tô chức kinh doanh có trách nhiệm thông báo rõ ràng, công khai sử dụng thông tin với đủng mục đích đã thông báo cũng như đám bào an toàn, chính xác,.
Và tại Điều 8 Luật bảo vệ người tiêu dùng năm 2010 quy định quyên của người tiêu dùng như được đám bào quyền và lợi ích hợp pháp khi tham gia giao dịch và sứ dụng hàng hoá dịch vụ do tô chức kinh doanh hàng hoá, dịch vụ cung câp; được cung câp thông tin chính xác vê tô 8 quyền huỷ bò HĐBH hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng; ycu cầu DNBH bồi thường, trá tiên BH khi xáy ra sự kiện BH; quyên chuyên giao HĐBH cũng như quyên khác theo quy định cùa pháp luật. Nghía vụ của người mua BH: kê khai đày đù trung thực mọi thông tin cỏ liên quan đến HĐBH; đọc và hiểu rõ điều kiện, điều khoản BH; đỏng phí đầy đủ, đúng hạn; thông báo cho DNBH những trường hợp có thể làm tăng rùi ro hoặc giâm rủi ro hoặc làm phát sinh them trách nhiệm của DNBH; thông báo cho DNBH về việc xảy ra sự kiện BH và phối hợp với DNBH trong giám định tôn thất; áp dụng các biện pháp đề phòng, hạn chế tốn thất và nghía vụ khác theo quy định cùa pháp luật. Theo Điều 28 Luật KDBH 2022 quy định: BMBH cỏ quyền chuyển giao HĐBH. Đổi với hợp đồng BHNT, viộc chuyền giao phái được sự đồng ý bằng văn bàn của người được BH hoặc người đại diện theo pháp luật của người được BH.
Bên nhận chuyên giao HĐBH phái có quyền lợi có thê được BH, được kế thừa quyền và nghĩa vụ cùa bên chuyển giao. Việc chuyến giao HĐBH chì có hiệu lực khi BMBH thông báo bằng văn bàn và được DNBH, chi nhánh DNBH phi nhân thọ nước ngoài đồng ỷ bằng văn bàn, trừ trường hợp việc chuyên giao được thực hiện theo tập quán quôc tê hoặc theo thỏa thuận trong HĐBH. Pháp luật hiện hành đà tạo ra một sự cân bằng hợp lý giừa quyền và nghĩa vụ cùa người tham gia BHNT. Điêu này giúp đàm bảo răng cá người tiêu dùng và DNBH đêu có trách nhiệm và quyền lợi rõ ràng, góp phần vào sự minh bạch và công bằng trong quan hệ hợp đồng.2' Quy định về thông tin và /ninh bạch trong giao kẽt họp dông bào hiẻm: Quy định về trách nhiệm cung cấp đầy đủ thông tin liên quan đến hợp đồng BHNT: Thông tin liên quan đên đôi tượng BH cua BMBH cũng như hậu quá pháp lý mà doanh nghiệp và BMBH phải gánh chịu trong trường hợp cung cấp thông tin sai sự thật hoặc cô tinh không cung câp thông tin.
Theo quy định tại Điêu 22 Luật KDBH năm 2022 như sau: 9 Trách nhiộm cung cấp thông tin cùa DNBH đổi với khách hàng: Đây là trách nhiệm quan trọng cùa DNBH, thê hiện tính chính xác, trung thực cúa DNBH trong việc cung câp thông tin đầy đủ vê HĐBH cho khách hàng. Khi giao kết HĐBH, DNBH có trách nhiệm cung cấp đầy đù thông tin liên quan đến HĐBH, giải thích các điều kiện, điêu khoản BH cho BMBH; DNBH chịu trách nhiệm về tính chỉnh xác, trung thực cùa thông tin đó. Trong trường hợp DNBH cổ ý không thực hiện nghía vụ cung cấp thông tin hoặc cung cấp thông tin sai sự thật nhằm giao kết HĐBH thì BMBH cỏ quyền huỳ bó HĐBH, được hoàn phí BH đà đỏng. DNBH phái bôi thường thiệt hại phát sinh nêu có cho BMBH do việc cung cấp thông tin sai sự thật.
Khi giao kết BH, DNBH đưa ra lời cam kêt về điêu kiện và phương thức bôi thường nên mọi thông tin đưa ra đê cam kêt phái là trung thực, rõ ràng. Đó là cơ sờ đổ người tham gia BH lựa chọn trước khi đưa ra quyết định tham gia HĐBH.