ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN -------------------------------- Chu Thị Hồng Đăng THỬ NGHIỆM PHÂN TÍCH THỐNG KÊ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÔNG TY TÀI CHÍNH VIỆT LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC Hà Nội - 2012 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN -------------------------------- Chu Thị Hồng Đăng THỬ NGHIỆM PHÂN TÍCH THỐNG KÊ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÔNG TY TÀI CHÍNH VIỆT Chuyên ngành: Lý thuyết xác suất và thống kê toán học Mã số: 604615 LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS HỒ ĐĂNG PHÚC Hà Nội - 2012 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC LỜI NÓI ĐẦU 2 1. Một số kiến thức chuẩn bị về xác suất……………………………….1 Phần tử ngẫu nhiên và phân phối xác suất………………….2 Một số đặc trưng của đại lượng ngẫu nhiên………………….3 Một số phân phối thường gặp………………………………. Quá trình ngẫu nhiên…………………………………………………10 2.1 Một số quá trình ngẫu nhiên thường gặp……………………. Giới thiệu về hồi quy Poisson……………………………………….1 Phân bố Poisson…………………………………………….2 Quá trình hồi quy Poisson………………………………….3 Mô hình loga tuyến tính cho quá trình Poisson…………….
Mô hình hồi quy Poisson tổng quát………………………………….1 Ước lượng tham số ( ', ) ……………………………….2 Sự phù hợp của thống kê hợp lý…………………………….3 Kiểm định tham số hồi quy, tham số phân tán………………23 5. Phân tích hoạt động tín dụng tiêu dùng…………………………….1 Mô tả số liệu…………………………………………………25 5.2 Kết quả phân tích…………………………………………….3 Một số đề xuất tới lãnh đạo Tổng công ty, chi nhánh Hà Nội 48 KẾT LUẬN…………………………………………………………….50 TÀI LIỆU THAM KHẢO………………………………………………51 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI NÓI ĐẦU Thống kê ứng dụng là một ngành toán học đã và đang đóng vai trò lớn trong lĩnh vực của đời sống kinh tế, xã hội như sinh học, y tế, tài chính… Nhắc đến thống kê ứng dụng, không thể không nhắc đến các mô hình toán học có yếu tố ngẫu nhiên, mà nhờ chúng ta có thể rút ra những kết luận thống kê có ý nghĩa. Tuy nhiên hiện nay, ở Việt Nam thống kê ứng dụng dường như vẫn là "mảnh đất màu mỡ" chưa được khai phá vì nhiều lý do: chúng ta khó khăn trong khâu thu thập và xử lý số liệu, chúng ta đang thiếu là các chương trình đào tạo cán bộ phân tích thống kê, thiếu sự nhận thức đầy đủ và đúng đắn của các nhà quản lý và các nhà hoạch định chính sách cho xã hội, cho nền kinh tế, và đặc biệt là chúng ta thiếu… kinh phí ! Với mong muốn "chỉ rõ" một phần công dụng của kiến thức xác suất thống kê áp dụng thực tế, luận văn đã thu thập số liệu kinh doanh của Công ty TNHH MTV Tài chính Việt - Société Générale (SGVF) - Chi nhánh Hà Nội trong 6 tháng (từ tháng 11 năm 2008 đến tháng 4 năm 2009) và sử dụng mô hình hồi quy Poisson (mô hình cho các quá trình ngẫu nhiên là quá trình đếm) để xem xét sự phụ thuộc của số lượng các sản phẩm cho vay tiêu dùng của công ty tài chính đó vào các yếu tố khác để đóng góp những ý kiến có tác dụng nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh cho Công ty. Luận văn được hoàn thành nhờ có sự giúp đỡ tận tình của PGS.TS Hồ Đăng Phúc, thầy cũng đã luôn động viên em trong suốt quá trình làm luận văn, em xin được gửi lời biết ơn và cảm ơn thầy sâu sắc.
Tôi cũng xin cảm ơn lãnh đạo công ty TNHH Tài Chính Việt – Chi nhánh Hà Nội đã đồng ý cung cấp cho tôi toàn bộ số liệu hồ sơ khách hàng của công ty trong 6 tháng. Tôi xin cảm ơn gia đình, những người bạn, những người thân yêu luôn động viên tôi giúp tôi cố gắng, đặc biệt chồng tôi là người luôn cảm thông với tôi, cố gắng tạo mọi điều kiện để tôi tiếp tục học tập, thậm chí đã hỗ trợ bổ sung những kiến thức về các hoạt động tài chính trên thị trường. 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Một số kiến thức chuẩn bị về xác suất 1.
Phần tử ngẫu nhiên và phân phối xác suất Ta đã biết rằng, đầu ra một phép thử ngẫu nhiên có thể là một giá trị số hoặc không có giá trị số. Ví dụ, khi tung một đồng xu, kết quả đầu ra thu được là {sấp, ngửa} (đầu ra không phải là số) hay tung một con xúc sắc thì kết quả số chấm thu được ở mặt trên có thể là{1, 2, 3, 4, 5, 6} (đầu ra là số). Tuy nhiên trong thống kê, chúng ta muốn mỗi đầu ra là một đại lượng đo đạc được, từ đó người ta đưa ra khái niệm biến ngẫu nhiên để gán giá trị số cho các kết quả của đầu ra của phép thử ngẫu nhiên. Cho A là một - đại số và là không gian các biến cố thực nghiệm.
Chẳng hạn, trong ví dụ tung con xúc sắc thì chính là tập các biến cố {sấp, ngửa} và A là họ các tập con của . Từ đó một biến ngẫu nhiên được định nghĩa như một hàm đo được từ một không gian xác suất tới một không gian đo được nào đó. Không gian đo được này là một không gian của các giá trị có thể của biến, và nó thường được lấy là các giá trị thực với - đại số Borel. Giả sử ( , A, P) là không gian xác suất cơ bản và (E, F) là không gian đo được.
Ta gọi X : E là một biến ngẫu nhiên nếu nó là một ánh xạ đo được (tức là X-1 (F) A) Đặc biệt, nếu E = Rn và F = Bn là - đại số Borel của Rn thì ta gọi X là véc tơ ngẫu nhiên n chiều và viết X thay cho X. Trong trường hợp n = 1, ta viết X thay cho X và gọi X là đại lượng ngẫu nhiên. Trong Thống kê, một phân phối xác suất là quy luật cho biết cách gán xác suất cho mỗi khoảng giá trị của tập số thực, sao cho các tiên đề về xác suất được thoả mãn. Một phân phối xác suất là một trường hợp đặc biệt của một khái niệm tổng quát hơn về một độ đo xác suất, là một hàm thoả mãn các tiên đề xác suất của Kolmogorov cho các tập đo được của một không gian đo được.viet 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.viet Định nghĩa 2.
Phân bố xác suất (hay còn gọi là phân phối xác suất) của một biến ngẫu nhiên X (trên R) là phân bố xác suất Px trên R, với - đại số là - đại số Borel B của R, cho bởi công sau: PF(B) = P(X -1(B) với mọi tập con B của R nằm trong - đại số B. Hàm phân phối xác suất của phân bố xác suất PX trên R của một biến ngẫu nhiên X là hàm Fx: R [0; 1] cho bởi công thức FX : P( X x) P((, x]) Tất nhiên, hàm phân phối được xác định duy nhất bởi phân bố xác suất. Điều ngược lại cũng đúng. Nếu ta biết hàm phân phối FX, thì ta có thể tính được xác suất PX của các đoạn thẳng đóng và nửa mở của R qua các công thức sau: PX ([a, b]) = FX(b) - FX(a), FX ((a,b]) = FX(b) - lim FX(a) a, b R a b x a và từ đó ta tính được xác suất cho các tập con Borel khác của R.
Ta có kết quả sau: Định lý 1. Hàm phân phối FX của một phân bố xác suất tuỳ ý trên R thoả mãn 4 tính chất sau: 1. Đơn điệu không giảm: FX(x) FX(y) với mọi x y. Liên tục bên phải: lim0 FX ( x ) FX ( x) với mọi x, 3.
lim x FX ( y) 1 Ngược lại, mọi hàm số thực trên R thoả mãn 4 tính chất trên là hàm phân phối của một phân bố xác suất trên R. Trong nhiều công việc tính toán đối với biến ngẫu nhiên, ta có thể quên đi không gian xác suất ban đầu của biến ngẫu nhiên đó, mà chỉ biết đến phân bố xác suất trên R của nó. Các phân bố trên R có thể chia làm 3 loại sau: rời rạc, liên tục và hỗn hợp (nửa rời rạc, nửa liên tục).viet 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.viet Định nghĩa 4. Một phân bố PX trên R được gọi là liên tục nếu như hàm phân phối xác suất FX là hàm liên tục trên R.
Nó được gọi là liên tục tuyệt đối nếu như tồn tại một hàm số X : R R khả tích và không âm, sao cho với mọi a R ta có a FX (a) PX ( , a ) X ( x)dx Hàm X : R R+ thoả mãn như trên gọi là hàm mật độ của PX. Ta chú ý là hàm mật độ của một phân bố xác suất Px là liên tục tuyệt đối trên R là duy nhất theo nghĩa xác suất nghĩa là nếu Px có hai hàm mật độ 1 , 2 thì 1 2 hầu khắp nơi trên R, tức là tập { xR, 1 ( x) 2 ( x) } có độ đo Lebesgue bằng 0. Một phân bố xác suất có thể liên tục mà không liên tục tuyệt đối. Tuy nhiên trong thực tế, khi người ta nói đến một phân bố liên tục trên R, thường được hiểu là nó liên tục tuyệt đối, tức là được cho bởi một hàm mật độ.
Ta cũng chú ý thêm hàm mật độ chính bằng đạo hàm của hàm phân phối xác suất (hầu khắp mọi nơi). Một số vấn đề trong thực tế có thể được mô hình hoá bằng các biến ngẫu nhiên với phân bố xác suất liên tục, ví dụ như nhiệt độ của nước biển, giá dầu hoả, sản lượng điện, trọng lượng của trứng gà… Một điểm xR được gọi là một điểm hạt của một phân bố xác suất PX nếu PX{x} > 0. Người ta cũng chỉ ra được kết quả là một phân bố là liên tục khi và chỉ khi nó không điểm hạt. Trong trường hợp phân bố xác suất không liên tục, gọi AX ={ xR Px { x } > 0} là tập hợp các điểm hạt của phân phối xác suất (tức là tập hợp các điểm gián đoạn của hàm phân phối xác suất).
Khi đó AX là tập hữu hạn hoặc cùng lắm là đếm được. Một phân bố xác suất PX được gọi là rời rạc nếu như nó tập trung trên các điểm hạt của nó: PX (AX) = 1, PX (R\ AX) = 0 (LUAN.viet 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.viet Đối với mỗi phân phối xác suất rời rạc thì hàm phân phối có dạng hàm bậc thang với các bước nhảy tại các điểm hạt có độ lớn chính bằng giá trị xác suất của điểm hạt đó.