CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ QUY TRÌNH THẨM ĐỊNH TÍN DỤNG VÀ CHO VAY DOANH NGHIỆP I. TỔNG QUAN QUY TRÌNH THẨM ĐỊNH TÍN DỤNG DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm tín dụng Doanh nghiệp Tại các ngân hàng, vấn đề cấp tín dụng cho DN là vấn đề rất phổ biến. Nhiều năm gần đây với tình hình trở lại bình thường mới sau covid19 là sự hội nhập giữa các nền kinh tế giữa các quốc gia với nhau, rất nhiều DN được thành lập và thường xuyên phải đối mặt với vấn đề thiếu vốn kinh doanh.
Vì thế NH là lựa chọn tốt nhất cho các DN giải quyết vấn đề về vốn, vậy cấp tín dụng doanh nghiệp là gì? “Cấp tín dụng” là việc tổ chức tín dụng thoả thuận về việc để khách hàng sử dụng một khoản tiền với nguyên tắc có hoàn trả bằng các nghiệp vụ cho thuê tài chính, chiết khấu, cho vay, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ khác”. Vậy hình thức phản ánh quan hệ vay và trả giữa bên NH và bên DN được gọi là tín dụng DN. Nói cách khác tín dụng DN là việc DN nhận được quyền chuyển nhượng sử dụng vốn từ NH trong một thời gian nhất định với một khoản vốn nhất định. Hình thức tín dụng này rất linh động vì đối tượng cho vay ở đây là tiền.
NH có thể cho vay đối với tất cả KHDN nhằm thỏa mãn nhu cầu từ nhỏ nhất đến lớn nhất để DN có thể chi trả chi phí hoạt động của DN, hoặc mở rộng kinh doanh sản xuất, phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội. Những NH luôn có các chiến lược cho vay khác nhau để hỗ trợ các DN trong quá trình sản xuất kinh doanh nhằm khuyến khích các DN vay nhiều hơn. Bên cạnh đó cũng nhằm làm tăng lợi nhuận của NH bằng các chiến lược giảm lãi, tăng lợi nhuận, đa dạng đối tượng cho vay, và các ưu đãi khác… 2. Nguyên tắc tín dụng DN Có 3 nguyên tắc cơ bản chính - Vốn vay của DN phải được thanh toán đầy đủ cả gốc và lãi theo kỳ hạn đã thỏa thuận trong hợp đồng.
4 - Vốn vay phải được sử dụng đúng mục đích. - Vốn vay phải được đảm bảo bằng giá trị vật tư và hàng hóa, tài sản tương đương. Điều kiện xin cấp tín dụng DN Một DN để được cấp tín dụng trước hết phải trình bày cho NH các hồ sơ, hợp đồng vay vốn theo yêu cầu. Chúng ta cần căn cứ vào điều kiện vay vốn để có thể biết NH có cấp tín dụng hay không, có nghĩa là các DN phải đáp ứng điều kiện sau đây: o Mục đích vay vốn hợp lý o Có năng lực pháp luật dân sự o Có dự án, phương án đầu tư phát triển rõ ràng, KD dịch vụ hiệu quả.
o Thực hiện các quy tắc về bảo đảm tiền vay do NHNN và chính phủ quy định. Các loại hình Doanh nghiệp được phép cấp tín dụng Hầu hết các NHNN nói chung và NH MSB chi nhánh Bình Dương nói riêng, đều chung mục tiêu là hướng tới tất cả khách hàng thuộc mọi thành phần kinh tế. luôn sẵn sàng hỗ trợ, cung cấp nhu cầu vốn vay ngắn, trung và dài hạn với dịch vụ và ưu đãi lớn nhất theo từng NH, bao gồm: - Các DN Việt Nam kinh doanh tại Việt Nam - Công ty TNHH - Công ty nhà nước - Công ty cổ phần - Doanh nghiệp đầu tư và phát triển nước ngoài - Hợp tác xã - Doanh nghiệp tư nhân - Các pháp nhân nước ngoài hoạt động tại Việt Nam - Các DN Việt Nam vay để thực hiện dự án đầu tư, kinh doanh,… 5 5. Phân loại tín dụng DN - Theo phương pháp cho vay + Vay từng lần + Vay theo hạn mức tín dụng + Vay trả góp + Vay thông qua nghiệp vụ phát hành và sử dụng thẻ tín dụng + Vay hợp vốn - Theo thời hạn cho vay: Vay ngắn, trung và dài hạn - Theo hình thức bảo đảm tiền vay: cho vay có tài sản đảm bảo hoặc không.
- Theo mục đích vay + Cho vay bất động sản + Cho vay theo dự án đầu tư + Cho vay công nghiệp và thương mại + Cho vay công nghiệp 6. Phương pháp thẩm định tín dụng Doanh nghiệp Thẩm định tín dụng là quy trình phân tích đánh giá mức độ rủi ro và tin cậy của 1 dự án KD hoặc đầu tư của 1 DN nhằm đưa ra quyết định cấp tín dụng. Không những đánh giá mức độ rủi ro mà thẩm định tín dụng còn cố gắng phân tích và hiểu được tính chất thực sự khả thi nhằm đem lại hiệu quả của dự án về mặt kinh tế cho NH. Khi 1 DN xây dựng 1 kế hoạch đầu tư hoặc kinh doanh, DN sẽ đưa ra bản dự thảo với những số liệu và kết quả dự kiến nhằm mục đích vay vốn.
Vì vậy, bám sát vào quy trình thẩm định sẽ tiến hành thẩm định theo đúng quy trình nêu trên, thẩm định hồ sơ pháp lý, tình hình tài chính DN, phương pháp đầu tư và hình thức đảm bảo tiền vay trên cơ sở thận trọng và khả quan nhất. Mục tiêu của thẩm định tín dụng Để giúp cho NH giảm thiểu rủi ro hoặc sai lầm trong quyết định cho vay là mục tiêu của thẩm định tín dụng. Vì thế Thẩm định tín dụng là để phục vụ cho việc ra quyết định cho vay của NH. 6 Để đưa ra quyết định, NH cần đánh giá được các mục tiêu sau: - Đánh giá được Phương án kinh doanh và dự án đầu tư mà DN đề ra là đáng tin cậy.
- Phân tích được rủi ro mà phương án kinh doanh và dự án đầu tư này có thể xảy ra. - Giảm tối thiểu xác suất rủi ro mà 2 loại hồ sơ này đem đến. Ý nghĩa của thẩm định tín dụng Thẩm định tín dụng mang một vai trò rất quan trọng, vì thế việc thiết lập và không ngừng nâng cao chất lượng của thẩm định tín dụng là liên tục. - Thẩm định tín dụng góp phần nâng cao chất lượng và giảm thiểu rủi ro tín dụng - Thẩm định tín dụng giúp các DN tiếp cận gần hơi với các vốn vay, giúp NH thu được nhiều lợi nhuận hơn - Thẩm định tín dụng giúp các NH đánh giá chính xác sự hợp lý của các phương án kinh doanh hay dự án đầu tư của các DN trên nhiều phương diện II.
TỔNG QUAN QUY TRÌNH CHO VAY CỦA DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm quy trình cho vay Quy trình cho vay hoặc quy trình tín dụng là các bước được sắp xếp cụ thể từ khi tiếp nhận nhu cầu khách hàng ( DN ) cho đến khi đưa ra quyết định cho vay, giải ngân và thanh lý hợp đồng tín dụng. Có thể nói, quy trình này được tạo ra để việc cho vay trở nên an toàn và diễn ra một cách thống nhất, khoa học, hạn chế rủi ro, và nâng cao chất lượng tín dụng. Tuy nhiên với quy trình tín dụng được xem là cơ bản trên thì các NHTM đều tự soạn cho mình một quy trình tín dụng riêng, cụ thể.
Gồm các bước khác nhau với kết quả cụ thể của từng bước, việc soạn và thiết kế quy trình này phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau: khả năng quản lý và tổ chức của bộ máy NH, đặc điểm của KH,…, nhưng quy trình cơ bản trên là không thể bỏ qua. Trong quy trình tín dụng, kết quả của giai đoạn trước luôn rất quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp và tạo tiền đề thực hiện giai đoạn sau. Nhưng trong thực tế tùy từng trường hợp mà các giai đoạn của quy trình tín dụng được cán bộ tín dụng áp dụng 1 cách 7 linh hoạt để tạo lợi nhuận cho KH. Sau đây là bảng tóm tắt về quy trình thẩm định chung dành cho KH.1: Tóm tắt quy trình tín dụng Các giai đoạn Nguồn và nơi cung cấp Nhiệm vụ của ngân Kết quả của mỗi giai thông tin hàng ở mỗi giai đoạn đoạn Khách hàng DN đi vay Liên hệ, hướng dẫn KH Hoàn thành bước đầu của Lập hồ sơ tín cung cấp thông tin cho lập hồ sơ tín dụng.
hồ sơ và chuyển sang giai dụng NH đoạn sau. Thẩm định hồ - Hồ sơ đề nghị vay Thẩm định về các vấn Báo cáo kết quả thẩm định sơ và phân được chuyển sang từ đề tài chính và phi tài để chuyển sang bộ phận có tích tín dụng giai đoạn trước. chính do cán bộ tín thẩm quyền quyết định - Thông tin bổ sung từ dụng hoặc bộ phận đồng ý hay từ chối cho phỏng vấn KH, hồ thẩm định thực hiện. vay, sơ,… Các thông tin từ giai Phân tích và đưa ra Tiến hành các thủ tục pháp Quyết định đoạn trước và báo cáo quyết định cho vay hoặc lý: ký hợp đồng tín dụng, tín dụng kết quả thẩm định.
không cho vay. hợp đồng công chứng,… -Quyết định cho vay và Thẩm định các chứng từ Giải ngân theo cách Giải ngân các hợp đồng liên quan, theo điều kiện của hợp chuyển tiền vào tài khoản các chứng từ làm cơ sở đồng trước khi giải của DN hoặc chuyển cho giải ngân. nhà cung cấp theo yêu cầu. - Các thông tin từ nội - Phân tích báo cáo của - Báo cáo kết quả giám sát Giảm sát và bộ NH.
DN, kiếm tra mục đích và đưa ra các giải pháp và thanh lý tín - Các báo cáo tài chính sử dụng vốn đưa ra các cách xử lý. dụng từ KH theo định kì. - Thanh lý hợp đồng tín - Làm thủ tục để thanh lý - Một số thông tin khác. Quy trình tín dụng cơ bản 2.1 Hướng dẫn Doanh Nghiệp lập hồ sơ tín dụng Lập hồ sơ tín dụng là bước đầu tiên những cũng là bước vô cùng quan trọng vì nó là bước thu thập thông tin khách hàng cung cấp để làm cơ sở để thực hiện các bước sau, đặc biệt là bước phân tích tín dụng và ra quyết định cho KH vay.
Tùy vào mối quan hệ của KH với NH ( đã vay hoặc vay lần đầu ) và nhu cầu vay vốn của KH, cán bộ tín dụng sẽ hướng dẫn KH lập hồ sơ với những thông tin và yêu cầu cung cấp thông tin khác nhau. Cơ bản, một bộ sơ đề nghị cấp tín dụng sẽ cần những thông tin như sau từ KH: - Thông tin về năng lực hành vi và pháp lý của KH - Thông tin về khả năng sử dụng và hoàn trả vốn - Thông tin đảm bảo tín dụng của KH Các loại giấy tờ NH cần yêu cầu DN nộp để có các thông tin trên là: - Giấy đề nghị vay vốn - Phương án đầu tư và sản xuất kinh doanh, kế hoạch trả nợ.