CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm, vai trò của công tác phân tích tài chính doanh nghiệp 1. Khái niệm Hầu hết các quyết định quan trọng của lãnh đạo doanh nghiệp dựa trên các thông tin từ sự phân tích tình hình tài chính của doanh nghiệp. Ngoài ra, phân tích tình hình tài chính còn có ý nghĩa quan trọng đối với các đối tượng khác như: nhà đầu tư, chủ nợ, các cơ quan có thẩm quyền, người lao động.
Phân tích tình hình tài chính của doanh nghiệp là quá trình xem xét, kiểm tra về nội dung kết cấu, thực trạng các chỉ tiêu tài chính trên báo cáo tài chính. Từ đó, so sánh, đối chiếu các chỉ tiêu tài chính trên báo cáo tài chính với các chỉ tiêu tài chính trong quá khứ, hiện tại, tương lai ở tại doanh nghiệp, ở các doanh nghiệp khác, ở phạm vi ngành, địa phương, lãnh thổ quốc gia… nhằm xác định thực trạng, đặc điểm, xu hướng, tiềm năng tài chính của doanh nghiệp để cung cấp thông tin tài chính phục vụ việc thiết lập các giải pháp quản trị tài chính thích hợp, hiệu quả.142] Như vậy, phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp là việc xem xét đánh giá kết quả của việc quản lý và điều hành tài chính của doanh nghiệp thông qua việc phân tích bằng các phương pháp phù hợp, các số liệu trên báo cáo tài chính, phân tích những gì đã làm được, những gì chưa làm được và dự đoán, tiên liệu trước những gì sẽ xảy ra, đồng thời tìm nguyên nhân, mức độ ảnh hưởng của các nhân tố ảnh hưởng tới hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, để từ đó đưa ra các biện pháp nhằm tận dụng, phát huy các điểm mạnh và khắc phục các điểm yếu, nâng cao chất lượng quản lý sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, giúp người sử dụng thông tin đưa ra các quyết định tài chính, quyết định quản lý phù hợp. Vai trò của phân tích tài chính doanh nghiệp Phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp có vai trò đặc biệt quan trọng trong công tác quản lý tài chính doanh nghiệp, giúp các đối tượng quan tâm nắm bắt được tình hình tài chính, từ đó đưa ra các quyết định kịp thời đúng đắn. Các đối tượng có thể kể đến như: 1.
Đối với người quản lý doanh nghiệp Phân tích tài chính doanh nghiệp sẽ giúp cho người quản lý tìm ra được những giải pháp tài chính cho doanh nghiệp mình, từ đó xây dựng cơ cấu tài sản, nguồn vốn thích hợp nhằm nâng cao tiềm lực tài chính cho doanh nghiệp. Người quản lý dựa vào những số liệu trong phân tích tình hình tài chính có thể nhận ra được thực trạng của 1 công ty, điểm yếu, điểm mạnh, cơ hội, thách thức để từ đó đưa ra những quyết định mang tính chính xác cao và có ý nghĩa thúc đẩy sự phát triển ngày một mạnh mẽ của doanh nghiệp trong tương lai. Đối với nhà đầu tư Phân tích tài chính sẽ giúp nhà đầu tư có cái nhìn đúng đắn, chính xác về thực trạng nguồn vốn, chi phí, thu nhập, lợi nhuận của doanh nghiệp; đảm bảo sự hiệu quả và an toàn của đồng vốn đầu tư vào doanh nghiệp. Từ đó, nhà đầu tư sẽ cân nhắc và đưa ra quyết định xem có nên tiếp tục đầu tư vào doanh nghiệp hay không.
Đối với chủ nợ của doanh nghiệp Phân tích tài chính giúp đánh giá đúng khả năng và thời hạn thanh toán của doanh nghiệp, giúp chủ nợ có thể đưa ra quyết định có cho vay hay không, cho vay bao nhiêu, thời gian cho vay, lãi suất, tài sản đảm bảo. Đối với cơ quan quản lý Nhà nước Phân tích tài chính giúp đánh giá đúng đắn thực trạng tài chính doanh nghiệp, tình hình thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước, những đóng góp hoặc tác động của doanh nghiệp đến tình hình và chính sách kinh tế - xã hội. Đối với người lao động Hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp có tác động trực tiếp đến tiền lương của người lao động. Ngoài ra trong những doanh nghiệp cổ phần, người lao động tham gia góp vốn mua cổ phần như vậy họ cũng là những người chủ doanh nghiệp vì vậy họ có quyền lợi và trách nhiệm gắn với doanh nghiệp.
Chính vì vậy nên phân tích tài chính doanh nghiệp cũng giúp người lao động đánh giá được khả năng sinh lời của doanh nghiệp. Phân tích tài chính giúp người sử dụng thông tin từ các góc độ khác nhau vừa đánh giá toàn diện tổng hợp khái quát lại vừa xem xét một cách chi tiết hoạt động tài chính doanh nghiệp, tìm ra những điểm mạnh, điểm yếu về hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp để nhận biết, phán đoán, dự báo và đưa ra những quyết định tài chính, tài trợ và đầu tư phù hợp. Quy trình phân tích tài chính doanh nghiệp Công tác phân tích tài chính doanh nghiệp được thực hiện theo các bước sau: ƣớc 1 Thu thập thông tin Phân tích tài chính sử dụng mọi nguồn thông tin bao gồm cả những thông tin nội bộ đến những thông tin bên ngoài, những thông tin về kế toán và thông tin quản lý khác của doanh nghiệp… Trong các nguồn thông tin, có thể nói rằng thông tin trong 2 Thang Long University Library các báo cáo tài chính đóng vai trò rất quan trọng trong phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp. ƣớc 2 ử lý thông tin Xử lý thông tin là quá trình sắp xếp các thông tin theo những mục tiêu nhất định nhằm tính toán, so sánh, giải thích, đánh giá, xác định nguyên nhân của các kết quả đã đạt được phục vụ cho quá trình dự đoán và ra quyết định.
ƣớc 3 Dự đoán và quyết định Đối với chủ doanh nghiệp, phân tích tài chính nhằm đưa ra các quyết định tăng trưởng, phát triển, tối đa hoá lợi nhuận hay tối đa hoá giá trị doanh nghiệp. Đối với người cho vay và đầu tư, đó là các quyết định về tài trợ và đầu tư. Đối với cấp trên của doanh nghiệp, đó là các quyết định quản lý doanh nghiệp. ƣớc 4: Hoàn thiện Hoạt động phân tích tài chính doanh nghiệp cần được không ngừng cải thiện để đánh giá được chính xác tình hình tài chính doanh nghiệp, cung cấp được những thông tin ngày một đầy đủ hơn, phù hợp với từng giai đoạn phát triển của doanh nghiệp và yêu cầu của từng đối tượng trong công ty.
Thông tin phân tích tài chính doanh nghiệp Phân tích tài chính có mục tiêu đưa ra những dự báo tài chính giúp cho việc ra quyết định về mặt tài chính và giúp cho việc dự kiến kết quả tương lai của doanh nghiệp. Thông tin bên ngoài doanh nghiệp Thông tin bên ngoài doanh nghiệp là các thông tin về tình hình kinh tế có ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong năm như: lạm phát, tăng trưởng hay suy thoái, lãi suất, thất nghiệp…. Sự suy thoái hoặc tăng trưởng của nền kinh tế có tác động mạnh mẽ đến cơ hội kinh doanh, đến sự biến động của giá cả, các yếu tố đầu vào và thị trường tiêu thụ sản phẩm đầu ra, từ đó tác động đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Chính vì vậy, để có được sự đánh giá khách quan và chính xác về tình hình hoạt động của doanh nghiệp, chúng ta phải xem xét cả thông tin kinh tế bên ngoài có liên quan.
Thông tin liên quan đến tài chính doanh nghiệp Phân tích tài chính sử dụng mọi nguồn thông tin có khả năng phục vụ cho mục đích chỉ ra những điểm tốt và những điểm chưa tốt của quá trình sản xuất kinh doanh, đưa ra dự đoán tài chính và từ đó đưa ra quyết định, trong đó các báo cáo tài chính đóng vai trò quan trọng, bao gồm: 3 Bảng cân đối kế toán Bảng cân đối kế toán là một báo cáo tài chính mô tả tình trạng tài chính của một doanh nghiệp tại một thời điểm nhất định nào đó. Đây là một báo cáo tài chính có ý nghĩa rất quan trọng đối với mọi đối tượng có quan hệ sở hữu, quan hệ kinh doanh hay quan hệ quản lý với doanh nghiệp. Thông thường, bảng cân đối kế toán được trình bày dưới dạng bảng cân đối số dư các tài khoản kế toán: một bên phản ảnh tài sản, một bên phản ảnh nguồn vốn của doanh nghiệp. Nhìn vào bảng cân đối kế toán, nhà phân tích có thể nhận biết được loại hình doanh nghiệp, quy mô, mức độ tự chủ tài chính của doanh nghiệp.
Bảng cân đối kế toán là một tư liệu quan trọng bậc nhất giúp cho các nhà phân tích đánh giá được khả năng cân bằng tài chính, khả năng thanh toán và khả năng cân đối vốn của doanh nghiệp. Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh cho biết sự dịch chuyển của tiền trong quá trình sản xuất – kinh doanh của doanh nghiệp và cho phép dự tính khả năng hoạt động của doanh nghiệp trong tương lai. Báo cáo kết quả kinh doanh cũng giúp nhà phân tích so sánh doanh thu với số tiền thực nhập quỹ khi bán hàng hóa, dịch vụ; so sánh tổng chi phí phát sinh với số tiền thực xuất quỹ để vận hành doanh nghiệp. Trên cơ sở doanh thu và chi phí, có thể xác định được kết quả sản xuất – kinh doanh: lãi hay lỗ trong năm.
Như vậy, báo cáo kết quả kinh doanh phản ánh kết quả hoạt động sản xuất – kinh doanh, phản ánh tình hình tài chính của doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định. Nó cung cấp những thông tin tổng hợp về tình hình và kết quả sử dụng các tiềm năng về vốn, kỹ thuật, lao động và trình độ quản lý sản xuất – kinh doanh của doanh nghiệp. Những khoản mục chủ yếu được phản ánh trên báo cáo kết quả kinh doanh là: Doanh thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh, doanh thu từ hoạt động tài chính, doanh thu từ hoạt động bất thường và chi phí tương ứng với từng hoạt động đó. Toàn bộ các khoản thuế đối với doanh nghiệp và các khoản phải nộp khác được phản ánh trong phần: Tình hình thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước.
áo cáo lƣu chuyển tiền tệ Để đánh giá một doanh nghiệp có đảm bảo được chi trả hay không, cần tìm hiểu tình hình ngân quỹ của doanh nghiệp. Ngân quỹ thường được xác định cho thời gian ngắn (thường là từng tháng) bao gồm các bước sau đây: Xác định hoặc dự báo dòng tiền thực nhập quỹ, bao gồm: Dòng tiền nhập quỹ từ hoạt động kinh doanh (từ bán hàng hóa hoặc dịch vụ), dòng tiền nhập quỹ từ hoạt động đầu tư tài chính, dòng tiền nhập quỹ từ hoạt động bất thường.